2010-05-13
1
Klasyfikacja czynników produkcji
Bezpośrednie czynniki produkcji
a. Ilość pracy.
b. Wydajność pracy.
c. Innowacyjność.
Pośrednie czynniki produkcji
I. Związane z pracą
II. Technika
III. Związane z kapitałem
1.Kultura pracy
1. Zasoby kapitału
.Stosunek do pracy
.
Wykorzystanie czasu pracy i intensywność.
2. Struktura kapitału i technologia.
2. Kwalifikacje.
a.Świadomość społeczna.
3. Uzbrojenie.
b.Kwalifikacje zawodowe.
3. Przedsiębiorczość.
4. Produktywność kapitału.
4. Organizacja.
5. Zasoby naturalne.
2
Technika
Organizacja
Technologia
Postęp techniczny to taka zmiana techniki
wytwarzania, która prowadzi do wzrostu
efektywności lub co najmniej do wzrostu
wydajności pracy
5
k
q
k
1
k
2
q
1
q
2
A
B
6
1.
Proces nieprzerwany.
2.
Proces nierównomiernie przebiegający
w czasie.
3.
Aspekt czasowy.
4.
Aspekt przestrzenny.
5.
Może dotyczyć procesu produkcji,
jak i samego produktu.
10
2010-05-13
2
aspekt czasowy - techniki produkcji wprowadzone
w poprzednich okresach przestają być efektywne
wobec nowocześniejszych rozwiązań.
aspekt przestrzenny – postęp techniczny
zastosowany w jednym przedsiębiorstwie
rozprzestrzenia się na inne, nie tylko zlokalizowane
w danym kraju.
11
1. Kryterium przedmiotowe:
postęp techniczny procesowy (postęp wydajności) - polega
na doskonaleniu procesów wytwarzania dóbr,
wprowadzaniu nowych procesów produkcyjnych zamiast
dotychczas stosowanych, ułatwianiu i poprawie
bezpieczeństwa pracy.
postęp techniczny produktowy - polega na wprowadzeniu
do produkcji nowych dóbr zaspokajających nowe potrzeby
lub udoskonalaniu, poprawie jakościowej starych produktów,
których wytwarzanie wymaga nowych lub
zmodernizowanych urządzeń.
14
2. Ze względu na zmiany współczynnika
kapitałochłonności:
kapitałochłonny
neutralny
kapitałooszczędny
15
3. Ze względu na zmiany współczynnika
pracochłonności:
pracochłonny
neutralny
pracooszczędny.
16
4. Według kryterium źródeł postępu:
postęp indukowany – wymuszany przez zmianę
cen relatywnych czynników wytwórczych /
gdy jeden
z czynników produkcji tanieje względem drugiego, to celowa
jest substytucja droższego tańszym i / lub oszczędność
czynnika droższego
/;
postęp autonomiczny wprowadzanie zmian
produkcyjnych wpływających na efektywność nie
jest zależne od cen, a wynika z innych przyczyn.
17
5. Kryterium wpływu na efektywność:
postęp substytucyjny - związany z relacją czynników
produkcji;
-
poziom efektywności jest constans
;
- graficznym obrazem jest zmiana
techniki w obrębie tej samej
krzywej jednakowego produktu.
postęp niezależny - wartość sumy nakładów na jednostkę
maleje;
-
związany jest ze zmianą poziomu
efektywności.
- graficznym odzwierciedleniem takiego
postępu jest przejście z danej krzywej
jednakowego produktu do techniki na
krzywej położonej niżej (bliżej początku
układu współrzędnych).
18
2010-05-13
3
Postęp techniczny,
który polega na zastępowaniu jednego
czynnika drugim
(substytucji czynników produkcji)
nazywana jest
substytucyjnym postępem technicznym.
20
k
q
k
1
k
2
q
1
q
2
A
B
21
wartość sumy nakładów na jednostkę
maleje;
związany jest ze zmianą poziomu
efektywności;
graficznym odzwierciedleniem
takiego postępu jest przejście z danej
krzywej jednakowego produktu do
techniki na krzywej położonej niżej.
24
A
B
C
D
k
q
k
1
k
2
k
3
q
1
q
2
q
3
W praktyce gospodarczej postęp techniczny ma
najczęściej charakter
postępu pracooszczędnego (i kapitałochłonnego).
25
ht
e
L
C
a
Q
1
Postęp techniczny w funkcji produkcji Cobb-Douglasa
Q - wielkość produkcji
L - nakłady pracy ludzkiej
C – zasób kapitału
– elastyczność produkcji względem
nakładów kapitału
h
– stopa niezależnego postępu
technicznego,
t
– parametr czasu,
e
– podstawa logarytmu naturalnego,
a
– stały parametr funkcji (wskaźnik
ogólnej efektywności).
(
1 –
) – elastyczność produkcji
względem nakładów pracy
27
Efektywność czyli relacja efektów do
nakładów wynosi:
1
ht
L
C
H
Q
e
1
1
ht
L
C
H
Q
Q
e
1
h t
r
k
H
1
e
28
2010-05-13
4
Wskaźnik efektywności odzwierciedlający działanie
niezależnego postępu technicznego
jest odwrotnie proporcjonalny
do iloczynu
odpowiednio ważonych
współczynników
pracochłonności (r) i kapitałochłonności (k).
1
ht
r
k
H
1
e
29
Wskaźnik efektywności rośnie, gdy wypadkowa
zmian produktywności kapitału i pracy jest
dodatnia, czyli gdy:
rośnie zarówno produktywność kapitału, jak i
wydajność pracy (spada zarówno
kapitałochłonność jak i pracochłonność);
produktywność kapitału nie ulega zmianie lub
nawet spada, ale z nadwyżką powiększa się
wydajność (kapitałochłonność nie zmienia się lub
nawet rośnie, ale z nadwyżką obniża się
pracochłonność);
wydajność pracy nie ulega zmianie lub nawet
spada, ale z nadwyżką powiększa się
produktywność kapitału (pracochłonność nie
zmienia się albo nawet rośnie, ale z nadwyżką
zmniejsza się kapitałochłonność).
30
Proces dyfuzji innowacji technicznych to de facto
proces kopiowania, naśladownictwa
Po wprowadzeniu nowego wyrobu czy nowej technologii wytwarzania w danym
przedsiębiorstwie kolejni producenci podejmują się produkcji tego wyrobu
lub też adaptacji tej technologii.
Dyfuzja innowacji trwa dopóty, dopóki wszyscy potencjalni naśladowcy
(przedsiębiorstwa) nie rozpoczną u siebie wytwarzania danego produktu czy
stosowania danej technologii produkcj
i
.
32
Innowacje to zmiany celowo wprowadzane przez
człowieka, które polegają na zastępowaniu
dotychczasowych stanów rzeczy innymi.
Innowacja = nowość
33
Innowacja
w
szerokim
rozumieniu
(wg
J.
Schumpetera) jest rozumiana jako:
wprowadzenie do produkcji nowych wyrobów lub
też udoskonalanie produktów już istniejących;
wprowadzenie
nowego
lub
udoskonalenie
istniejącego procesu produkcyjnego;
zastosowanie nowego sposobu sprzedaży lub
zakupu;
otwarcie nowego rynku;
zastosowanie
nowych
surowców
lub
półfabrykatów;
wprowadzenie nowej organizacji produkcji.
36
Schumpeter wyróżnia:
1.
INWENCJĘ – myśl techniczna, która
uzewnętrznia się w postaci wynalazku.
2.
INNOWACJĘ – przekształcenie inwencji
w produkt technologiczny oraz
rozprzestrzenianie w skali
przedsiębiorstw, gałęzi, gospodarki/ek
(dyfuzja)
3.
IMITACJAĘ- naśladownictwo
37
2010-05-13
5
Innowacje techniczne można podzielić na:
innowacje produktowe – nowe produkty
innowacje procesowe – nowe procesy
wytwarzania
38
Innowacyjność, czyli kreatywność ekonomiczna
jest elementem mechanizmu
gospodarczego ale w swej istocie
społecznej stanowi składową część
ludzkich zachowań.
Jest bezpośrednim ekonomicznym
wyrazem kultury.
39
1.
Krótkofalowy – wzrost innowacyjności
odtwórczej.
2.
Długofalowy – wzrost innowacyjności
właściwej.
40