Pojęcie i przedmiot
międzynarodowych stosunków
gospodarczych
Dr hab. Dariusz Kiełczewski
Pojęcie i przedmiot
międzynarodowych stosunków
gospodarczych
Dr hab. Dariusz Kiełczewski
Międzynarodowe stosunki
gospodarcze
Praktyka: (1) funkcjonowanie rynku
światowego (analogicznego do rynków
krajowych, ma swoją strukturę, rozwija się
w określonych kierunkach itd.), (2)
funkcjonowanie gospodarek krajowych w
kontekście międzynarodowym (każda ma
jakiś udział w handlu międzynarodowym,
prowadzi jakąś politykę zagraniczną, kraje
wchodzą w sojusze gospodarcze itd.)
Międzynarodowe stosunki
gospodarcze
Nauka: badanie międzynarodowych stosunków
gospodarczych
Skąd się biorą międzynarodowe stosunki
gospodarcze
Jakie są prawidłowości rozwoju
międzynarodowych stosunków gospodarczych
Opis struktury i prawidłowości rozwoju
współczesnej gospodarki światowej
Opis prawidłowości handlu międzynarodowego
Zachowania państw, przedsiębiorstw i
konsumentów w aspekcie międzynarodowym
Międzynarodowe stosunki
gospodarcze
„układ sił” w gospodarce światowej
Procesy globalizacji i integracji gospodarczej
Badania porównawcze gospodarek krajowych
Ekonomia rozwoju (jak budują swój dobrobyt
kraje ubogie)
Międzynarodowa polityka gospodarcza i jej
instytucje
Prawidłowości procesów integracyjnych
Analiza funkcjonowania ugrupowań integracyjnych
Międzynarodowe stosunki
gospodarcze
Podejście neoliberalne (neoklasyczne):
otwieranie się gospodarek krajowych jest
korzystne, gdyż służy wzrostowi sprawności
gospodarczej, należy wspierać liberalizację
handlu i procesy globalizacji, ponieważ dzięki
temu rośnie PKB i dobrobyt (np. kraje
ubogie sprzedając swoje produkty do krajów
wysoko rozwiniętych szybciej „doganiają”
kraje wysoko rozwinięte: Chiny, Indie,
Brazylia, kraje Azji płd.-wsch. dawniej np.
Japonia)
Międzynarodowe stosunki
gospodarcze
Podejście keynesowskie: rynek światowy tak jak
rynki krajowe ma pewne nieprawidłowości
(monopole, degradacja środowiska), które trzeba
korygować; powinna istnieć międzynarodowa
polityka gospodarcza i społeczna; w pełni otwarty
rynek jest fikcją (np. ochrona rynku rolnego UE),
istnieją regiony świata skazane na niedostatek,
którym zawsze trzeba pomagać (Afryka), trzeba
też kontrolować zachowania korporacji
międzynarodowych oraz procesy globalizacji
MSG- podejścia radykalne
P. ekologiczne (alterglobalistyczne): należy
ograniczać msg ze względu na ochronę
środowiska (transport, niszczenie terenów
naturalnych, kolonializm ekologiczny) i dla
samego człowieka (by chronić go przed
władzą korporacji oraz chronić jego tradycje
kulturową); globalizacja jest przede
wszystkim zagrożeniem; postulat dążenia do
autarkii, postulaty związane z rządem
światowym
MSG- podejścia radykalne
P. konserwatywne: zawsze istnieje
konkurencja między państwami, które są
sobie wrogie, msg są narzucane przez
silniejszych (USA- świat, Niemcy, Francja-
UE), trzeba rozwijać gospodarkę narodową,
unikać sprzedaży majątku narodowego
obcym (w razie kryzysu będą bronić swojego
rynku, nie cudzego), konsumenci także
powinni kupować przede wszystkim krajowe
dobra i usługi, wspierać własny rynek, inaczej
są problemy, np. bezrobocie
Pojęcie kluczowe-
gospodarka światowa
Zbiorowość organizmów i instytucji
funkcjonujących na szczeblu krajowym i
międzynarodowym, które zajmują się (1)
działalnością gospodarczą, (2) polityką
wynikającą z powiązań ekonomicznych w
skali międzynarodowej
Cechy: dynamika (nieustanna zmienność),
powiązania (produkcyjne, handlowe, usługowe,
polityczne), historyczność (rozwinęła się na
pewnym etapie rozwoju stosunków
gospodarczych)
Podmioty gospodarki światowej
Przedsiębiorstwa krajowe: mają
powiązania handlowe (eksport i import),
technologiczne (sprzedaż i kupno
technologii), kapitałowe (kredyty, giełda)
Przedsiębiorstwa transnarodowe: w
dwóch wersjach: macierzyste i filie w innych
krajach; różnorodne w różnych krajach
Etapy transnarodowości: wejście na rynek
międzynarodowy, bezpośrednie inwestycje za
granicą, powstanie przedsiębiorstwa
globalnego
Podmioty gospodarki światowej
Gospodarki narodowe
Ugrupowania integracyjne:
Unia Europejska
EFTA- Europejska Strefa Wolnego Handlu
NAFTA- Północnoamerykańskie Porozumienie o Wolnym
Handlu
LAFTA - Południowo amerykański Wspólny Rynek
CEFTA – Środkowoeuropejskie Porozumienie o Wolnym
Handlu
ASEAN – Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo
Wschodniej
ECOWAS- Wspólnota Gospodarcza Państw Afryki
Zachodniej
SPARTECA- stowarzyszenie państw Australii i Oceanii
Podmioty gospodarki światowej
Międzynarodowe organizacje gospodarcze
Regulują zasady handlu
międzynarodowego
Wspierają rozwój gospodarczy
Wspierają handel
Realizują cele humanitarne
Realizują cele ekologiczne
Usuwają niedostatki rynku w skali
międzynarodowej
Najważniejsze organizacje
MFW- Międzynarodowy Fundusz Walutowy- powstały
w 1944 r. Polska współtworzyła tą organizację. W
1950 r opuszcza ją argumentując tym, że MFW został
podporządkowany rządowi USA. Ponowny wniosek o
członkostwo złożyliśmy w 1981 r., co wynikało z
naglącej potrzeby uregulowania obsługi długu
zagranicznego. Stan wojenny wydłuża nasze
oczekiwanie i dopiero w 1986r zostajemy członkiem
MFW. W 1989r specjalna komisja MFW uzgadnia z
rządem polskim plan stabilizacyjny dla naszego
zadłużenia i częściowego jego umorzenia (50%).
MBOiR- Międzynarodowy Bank Odbudowy i
Rozwoju- zwany Bankiem Światowym
WTO- Światowa Organizacja Handlu
MFW
Główne cele to:
1) Stabilizacja polityki walutowej państw członkowskich.
2) Wzmacnianie wielostronnego systemu płatniczego
3) Usuwanie barier ograniczających wymianę
międzynarodową
4) Udzielanie pomocy w równoważeniu bilansu
płatniczego krajów członkowskich.
Ogólnym warunkiem otrzymania takiego wsparcia jest
jednak wcześniejsze uzgodnienie programów
dostosowawczych. Generalnym założeniem tych
programów akceptowanych przez MFW jest umacnianie
mechanizmów rynkowych i restrukturyzacja gospodarki
wewnętrznej. Ma to na celu przywrócenie zdolności
poszczególnych krajów dłużniczych do obsługi swoich
zobowiązań zagranicznych.
Bank Światowy
Działalność Banku Światowego, którego
członkiem mogą być tylko państwa
należące do MFW jest uzupełnieniem
działalności MFW w sferze realizacji
długookresowej polityki inwestycyjnej.
Koncentruje się on na popieraniu
prywatnych inwestycji zagranicznych,
uzupełnianiu własnymi środkami,
gwarantowaniu pożyczek
międzynarodowych oraz wspieraniu
inwestycji w krajach słabo rozwiniętych.
Inne organizacje
Głównym celem WTO jest liberalizacja
handlu międzynarodowego poprzez redukcję
ceł, eliminację ograniczeń poza taryfowych,
stosowanie klauzuli najwyższego
uprzywilejowania.
Organizacja ds. Wyżywienia i Rolnictwa FAO
Konferencja Narodów Zjednoczonych
Organizacja Narodów Zjednoczonych i jej
agendy
Rodzaje krajów
Wysoko rozwinięte
Transformacji systemowej (były blok
socjalistyczny)
Nowo uprzemysłowione
Naftowe
Słabo rozwinięte
Zmarginalizowane
Temat kolejnego wykładu:
„Teorie wymiany międzynarodowej”
Dziękuję za uwagę