Biochemia dla Biologii  nr ETCS  

Analiza jakościowa tłuszczów 

 

 

Koordynatorem przedmiotu jest Katedra Biochemii  

 

Przedmiot prowadzony przez Katedrę Biochemii  

 

1 

ZADANIE 9

 

TYTUŁ: ANALIZA JAKOŚCIOWA TŁUSZCZÓW 

 

Forma zaliczenia: Kolokwium z części teoretycznej do ćwiczeń oraz praktyczne zaliczenie 
ć

wiczeń 

Materiały i urządzenia: 

•  Materiały  

1.  tłuszcze przyniesione przez studentów 
2.  bezwodny KHSO

4

 

3.  stężony kwas siarkowy 
4.  bezwodnik octowy 
5.  30% NaOH 
6.  Na

2

CO

3

 1M 

7.  KMnO

4

 

8.  etanol 
9.  chloroform 
10. chloroformowy roztwór cholesterolu (0,04%) 

•  Urządzenia  

1.  probówki 
2.  parownice 
3.  zlewki 
4.  pipety 
5.  palniki 
 

INFORMACJE TEORETYCZNE:.  

 

W  czasie  ogrzewania  tłuszczu  z  bezwodnym  KHSO

4

  następuje  rozkład  tłuszczu  

z uwolnieniem glicerolu, który następnie ulega odwodnieniu. powstaje nienasycony aldehyd – 
akroleina, o charakterystycznym drażniącym zapachu. 

Tłuszcze  jako  estry  łatwo  ulegają  hydrolizie,  dając,  w  zależności  od  czynnika 

wywołującego  hydrolizę,  różne  produkty.  Jeżeli  hydroliza  zachodzi  pod  wpływem  pary 
wodnej,  powstaje  glicerol  i  mieszania  kwasów  tłuszczowych.  Jeżeli  natomiast  czynnikiem 
powodującym  hydrolizę  są  alkalia  lub  węglany  potasowców,  wówczas  nie  otrzymuje  się 
wolnych kwasów tłuszczowych lecz uch sole, czyli mydła i glicerol. 

Mydła  są  solami  słąbych  kwasów  i  mocnych  zasad.  Reagują  z  mocnymi  kwasami 

mineralnymi, które wypierają z nich słąbe i nierozpuszczalne w wodzie kwasy tłuszczowe. 

Pod wpływem substancji utleniających, np. KMnO

4

, dochodzi do rozerwania łańcucha 

węglowego  w  miejscu  podwójnych wiązań, z równoczesnym utlenieniem atomów węgla do 
grup  karboksylowych.  Analizując  produkty  rozpadu,  można  określić  położenie  wiązania 
podwójnego  w  cząsteczce  kwasu.  Równocześnie  z  utlenieniem  kwasu  nienasyconego 
zachodzi redukcja utleniacza. W środowisku zasadowym i obojętnym mangan redukuje się ze 
stopnia utlenienia +7 na +4. 

Do  ilościowego  oznaczania  cholesterolu  wykorzystuje  się  reakcję  Liebermanna-

Burcharda.  Cholesterol  pod  wpływem  stężonego  kwasu  siarkowego  i  w  obecności 
bezwodnika kwasu octowego tworzy kwas monosulfonowy bicholestedianu, charakteryzujący 
się  zielonym  zabarwieniem.  Intensywność  zabarwienia  jest  proporcjonalna  do  stężenia 
cholesterolu. 

 

 

Biochemia dla Biologii  nr ETCS  

Analiza jakościowa tłuszczów 

 

 

Koordynatorem przedmiotu jest Katedra Biochemii  

 

Przedmiot prowadzony przez Katedrę Biochemii  

 

2 

 
Przebieg doświadczenia: 
Podzadanie 1: wykrywanie glicerolu 

 W suchej probówce umieścić kroplę oleju, dodać bezwodnego KHSO

4

 i ogrzewać. 

Zapisać obserwację i wyciągnąć odpowiednie wnioski. 

Podzadanie 2: reakcja zmydlania tłuszczów właściwych 

  Zagotować  100  ml  wody  destylowanej.  Następnie  w  parownicy  umieścić  2  g 

tłuszczu,  roztopić  go  i  dodać  5  ml  30%  roztworu  NaOH  oraz  kilka  ml  etanolu. 
Ogrzewać łagodnie, ciągle mieszając, aż do utworzenia jednolitej masy mydlanej. 
Masę tę należy przenieść do zlewki z gorącą wodą i ogrzewać, mieszając, aż mydło 
się  rozpuści,  tworząc  koloidalny  roztwór.  Roztwór  ten  zachować  do  dalszych 
doświadczeń. 

Podzadanie 3: wydzielanie z mydeł wolnych kwasów tłuszczowych 

  Do 50 ml roztworu mydła dodać ostrożnie kroplami stężonego kwasu siarkowego, 

aż roztwór wykaże odczyn kwaśny. Zapisać obserwacje i wyciągnąć odpowiednie 
wnioski. 

Podzadanie 4: wykrywanie nienasyconych kwasów tłuszczowych 

  Do  probówki  zawierającej  kilka  kropel  oleju  dodać  5  ml  roztworu  1  M  Na

2

CO

3

, 

lekko  ogrzać  i  wstrząsając,  dodawać  po  kropli  KMnO

4

.  Zapisać  obserwację  

i wyciągnąć odpowiednie wnioski. 

Podzadanie 5: ilościowe oznaczanie cholesterolu metodą kolorymetryczną 

  Przygotować  6  czystych  i  suchych  probówek,  ponumerować  je  i  ustawić  

w  statywie.  Do  kolejnych  5  probówek  odmierzyć  pipetą  podane  w  tabeli  ilości 
wzorcowego  chloroformowego  roztworu  cholesterolu  (0,04%)  i  chloroformu,  do  
6-tej probówki 0,1 g tłuszczu i 4,5 chloroformu. Do każdej probówki odmierzyć po 
2  ml  bezwodnika  octowego  oraz  po  0,1  ml  stężonego  kwasu  siarkowego. 
Wstrząsnąć  probówkami  i  pozostawić  je  w  ciemnym  miejscu  na  10  minut.  
Po  upływie  tego  czasu  zmierzyć  absorbancję  roztworów  względem  ślepej  próby 
(probówka  nr  1)  przy  610  nm  i  wykreślić  krzywą  wzorcową,  z  której  odczytać 
zawartość  cholesterolu  w  badanej  próbce.  Wynik  podać  w  mg/100ml  i  zamieścić  
w tabeli. 

 

Nr probówki 

1 

2 

3 

4 

5 

6 

Wzorcowy roztwór 
cholesterolu w ml 

0 

1 

2 

3 

4 

 

Chloroform w ml 

5 

4 

3 

2 

1 

 

Stężenie cholesterolu 
w mg/100 ml 

0 

8 

16 

24 

32 

 

Wartość absorbancji 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Biochemia dla Biologii  nr ETCS  

Analiza jakościowa tłuszczów 

 

 

Koordynatorem przedmiotu jest Katedra Biochemii  

 

Przedmiot prowadzony przez Katedrę Biochemii  

 

3 

 LITERATURA 

1.  Biochemia”, L. Stryer, PWN, Warszawa 1997 i nowsze 

2.  „Biochemia Harpera”, R. K. Murray i wsp., PZWL, Warszawa 1995 i nowsze 

3.  Cytobiochemia”, L. Kłyszejko-Stefanowicz, PWN, Warszawa 1995, 2002 

4.  Biochemia- Krótkie Wykłady”, B. D. Hames i wsp., PWN, Warszawa 2002 

5.  Zarys Biochemii Cz.1, Karlson P., Pwn W-Wa 1987 

6.  Biochemia kręgowców, Minakowski W. PWN W-wa 1998 

7.  Fizjologia komórki, Giese A., PWN W-wa 1985 

8.  Podstawy cytofizjologii, Kawiak J. i inni PWN, Warszawa 1996 

9.  Ćwiczenia z biochemii, L. Kłyszejko-Stefanowicz, PWN, Warszawa 1999, 2003 

10. Ćwiczenia z biochemii, Strzeżek J wyd. ART. 1997 

11. Ćwiczenia z biochemii, Logoń A. wyd. ART. 1997