GMINA

GMINA

POWIAT

WOJEWÓDZTWO

POJĘCIE

Wspólnota samorządowa
+ odpowiednie terytorium

Lokalna wspólnota
samorządowa +
odpowiednie terytorium

Regionalna wspólnota samorządowa + odpowiednie terytorium

UPODMIOTOWIENIE

Wykonuje określone ustawami zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność

dysponuje mieniem wojewódzkim,

prowadzi samodzielnie gospodarkę finansową na podstawie budżetu.

Ma osobowość prawną

Samodzielność podlega ochronie sądowej

PRZEDMIOT
SAMORZĄDU

Zadania o charakterze lokalnym

– adresatem ich jest

obywatel

Zadania o charakterze regionalnym

– centralną funkcje spełnia pojęcie

przedsiębiorcy - gospodarki.

ZADANIA

Sprawy publiczne o

znaczeniu lokalnym

Publiczne o charakterze

ponadgminnym

Publiczne o charakterze wojewódzkim niezastrzeżone ustawami na rzecz
organów administracji rządowej.

Własne (Zaspokajanie

zbiorowych potrzeb
mieszkańców)

- zlecone

własne o charakterze

rządowym
-

rządowe zlecone na mocy

ustawy szczególnej
- poruczone na mocy
porozumienia
-

własne o charakterze

samorządowym

Zlecone

– droga ustawowa;

Porozumienie

– z ograniczonym kręgiem podmiotów

W celu wykonania
zadań:

tworzy jednostki organizacyjne;

zawiera umowy z innymi podmiotami

W tym z organizacjami

pozarządowymi

Zadania Zlecone

Przez ustawę:

obowiązek wykonywania zadań z zakresu organizacji przygotowań i przeprowadzenia wyborów powszechnych oraz referendów.

obowiązek

wykonywania zadań
zleconych z zakresu

Ustawy mogą określać sprawy należące do zakresu działania województwa
jako zadania z zakresu administracji rządowej, wykonywane przez zarząd
województwa.

administracji r

ządowej,

W drodze porozumienia: - Zadania z zakresu

administracji rządowej na
podstawie porozumienia
z organami tej
administracji;
- zadania z zakresu
właściwości powiatu
- zadania z zakresu
właściwości województwa

- z organami administracji

rządowej w sprawie
wykonywania zadań
publicznych z zakresu
administracji rządowej
- z jednostkami lokalnego
samorządu terytorialnego,
a także z województwem,
na którego obszarze
znajduje się terytorium
powiatu
w sprawie powierzenia
prowadzenia zadań
publicznych

z innymi województwami oraz jednostkami lokalnego samorządu

terytorialnego z obszaru województwa w sprawie powierzenia prowadzenia
zadań publicznych

ZADANIA SAMORZADU
A SFERA
UŻYTECZNOŚCI
PUBLICZNEJ

- Gospodarka komunalna

może być prowadzona
przez gminę w
szczególności w formach:
zakładu budżetowego lub
spółek prawa
handlowego.
-

może prowadzić

działalność gospodarczą
wykraczającą poza
zadania o charakterze
użyteczności publicznej
wyłącznie w przypadkach
określonych w odrębnej
ustawie (o gospodarce
komunalnej):
-

może tworzyć spółki

prawa handlowego i
przystępować do nich

nie może prowadzić
d

ziałalności gospodarczej

wykraczającej poza
zadania o charakterze
użyteczności publicznej

W sferze użyteczności publicznej województwo może tworzyć spółki z
ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjne, a także może
przystępować do takich spółek.
Po

za sferą użyteczności publicznej województwo może tworzyć spółki z

ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne oraz przystępować do nich,
jeżeli działalność spółek polega na wykonywaniu czynności promocyjnych,
edukacyjnych i wydawniczych służących rozwojowi województwa.

RELACJE MIĘDZY
JEDNOSTKAMI
SAMORZĄDU

Wykonywanie zadań
publicznych może być
realizowane w drodze
współdziałania między
jednostkami samorządu
terytorialnego.

Zadania powiatu nie mogą
naruszać zakresu działania
gmin.

Powiat na uzasadniony
wniosek zainteresowanej
gminy przekazuje jej

Zakres działania samorządu województwa nie narusza samodzielności
powiatu i gminy.
Organy samorządu województwa nie stanowią wobec powiatu i gminy
organów nadzoru lub kontroli oraz nie są organami wyższego stopnia w
postępowaniu administracyjnym
Do zakresu działania samorządu województwa należy wykonywanie zadań
publicznych o charakterze wojewódzkim, niezastrzeżonych ustawami na

zadania z zakresu swojej
właściwości na warunkach
ustalonych w porozumieniu.

rzecz organów administracji rządowej

Gminy, związki
międzygminne oraz
stowarzyszenia jednostek
samorządu terytorialnego
mogą sobie wzajemnie
bądź innym jednostkom
samorządu terytorialnego
udzielać pomocy, w tym
pomocy finansowej.

Województwa mogą sobie wzajemnie bądź innym jednostkom samorządu
terytorialnego udzielać pomocy, w tym pomocy finansowej

TYPY

Wiejska

Miejska
(Miasta na prawach
powiatu)

Ziemski

Grodzki

TWORZENIE I
ZNOSZENIE

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia:
1) tworzy

, łączy, dzieli i znosi/powiaty oraz ustala ich

granice,
2) nadaje gminie lub miejscowości status miasta i ustala
jego granice,
3) ustala i zmienia nazwy gmin/powiatów oraz siedziby
ich władz.

Rozporządzenie może być wydane na wniosek
zainteresowanej rady./rady powiatu, rady miasta na
prawach powiatu lub rady gminy

Ustawa z 24 lipca 1998

– o wprowadzeniu trójstopniowego podziału

terytorialnego państwa

STATUT

Określa organizację
wewnętrzną oraz tryb
pracy organów gminy

Stanowi o ustroju powiatu

reśla ustrój województwa jako jednostki samorządu terytorialnego

Tryb powstania statutu

Projekt statutu gminy

powyżej 300 000
mieszkańców podlega
uzgodnieniu z Prezesem
Rady Ministrów na
wniosek ministra
właściwego do spraw
administracji publicznej.
W sprawach spornych
rozstrzyga Rada

Ustanowiony przez Radę
Powiatu;

uchwalony po uzgodnieniu z Prezesem Rady Ministrów.

Statut i jego zmiany podlegają ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku
urzędowym

Ministrów.

Podlega ogłoszeniu w
wojewódzkim dzienniku
u

rzędowym

Statut i jego zmiany podlegają ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku
urzędowym

WŁADZA

Mieszkańcy gmin / powiatu/ województwa podejmują rozstrzygnięcia:

w głosowaniu powszechnym (poprzez wybory i referendum)

lub za pośrednictwem organów gminy/ powiatu/ województwa

FORMY DEMOKRACJI
BEZPOŚREDNIEJ

- konsultacje z

mieszkańcami;
- referendum gminne
- wybory
- zebranie wiejskie

w miastach na
zasadzie wyjątku,
ogólne zebranie
mieszkańców
osiedli

-konsultacje

-wybory
-referendum

Konsultacje

W wypadkach przewidzianych ustawą oraz w innych sprawach ważnych dla gminy / powiatu /województwa mogą być przeprowadzane
na jej /jego terytorium konsultacje z mieszkańcami gminy/powiatu./województwa

Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy/powiatu określa uchwała rady gminy/powiatu/ sejmiku województwa

Konsultacje
obligatoryjne

występują w procesie

tworzenia, łączenia,
podziału i znoszenia
gmin, ustalania ich granic
i nazw oraz siedzib władz
przed wydaniem
rozporządzenia RM;
- przy zmianie granic
miasta;
-

przed podjęciem przez

radę gminy uchwały o
utworzeniu jednostki
pomocniczej;

„ w przypadkach
przewidzianych ustawą:
-

tworzenia, łączenia,

podziału i znoszenia
powiatów, ustalanie ich
siedzib oraz siedzib ich
władz

- nie w

ystępują

Konsultacje
fakultatywne

W formie sondażu opinii
publicznej

W innych sprawach

ważnych dla powiatu

Jedyna forma konsultacji

Referendum

mieszkańcy jednostki samorządu terytorialnego jako członkowie wspólnoty samorządowej wyrażają w drodze głosowania swoją wolę co
do sposobu rozstrzygania sprawy dotyczącej tej wspólnoty, mieszczącej się w zakresie zadań i kompetencji organów danej jednostki lub
w sprawie odwołania organu stanowiącego tej jednostki

Referendum
obligatoryjne

odwołanie organów

przed upływem kadencji
- Samoopodatkowanie
mieszkańców na cele
publiczne.

odwołanie rady powiatu

przed upływem kadencji

odwołanie sejmiku przed upływem kadencji

Referendum
fakultatywne

Sprawy istotne dla

wspólnoty mieszkańców

Sprawy z zakresu

właściwości powiatu

Ważna dla województwa sprawa mieszcząca się w zakresie jego działań

Tryb przeprowadzenia

Inicjatywa:

– organ stanowiący
– 10 % mieszkańców

Inicjatywa:

organ stanowiący

5 % mieszkańców

WYBORY

Bezpośrednie

Pośrednie – sytuacje

wyjątkowe

Bezpośrednie

pośrednie

ORGANY

RADA GMINY;

WÓJT

RADA POWIATU

ZARZAD

SEJMIK WOJEWÓDZTWA
ZARZĄD

ZASADA JAWNOŚCI

Działalność organów jest jawna.
Ograniczenia jawności mogą wynikać wyłącznie z ustaw.
Jawność działania organów obejmuje w szczególności :

prawo obywateli do uzyskiwania informacji,

wstępu na sesje rady /sejmików i posiedzenia jej komisji,

a także dostępu do dokumentów wynikających z wykonywania zadań publicznych, w tym protokołów posiedzeń organów i
komisji rady/sejmiku

Zasady dostępu do dokumentów i korzystania z nich określa statut

ORGANY STANOWIĄCE
I KONTROLNE

Referendum

Rada Gminy/miejska
(jeżeli siedziba rady
gminy znajduje się w
mieście położonym na
terytorium tej gminy)

Rada Powiatu z

zastrzeżeniem przepisów o
referendum powiatowym

Sejmik Województwa

Kadencja

4 lata

Skład

15 radnych

– do 20 tys

– do 50 tys

– do 100 tys.

– do 200 tys.

+ 3 na każde 100 tys.
Maksymalnie 45

15 radnych - do 40 tys.

+ 2 na każde rozpoczęte 20
tys.
Maksymalnie 29

30 -

2 mln. mieszkańców

+ 3 na każde rozpoczęte 500 tys.
Brak limitu

ZADANIA

Uchwałodawcze i kontrolne

Wybory

Bezpośrednie
Powszechne
Tajne
Równe

Odwołanie organów

W drodze referendum;

Rozwiązanie organów

Sejm, na wniosek Prezesa RM, w

drodze uchwały (w razie powtarzającego się naruszenia przez radę / sejmik - Konstytucji lub ustaw

Jeżeli rada powiatu / sejmik województwa nie dokona wyboru zarządu w terminie 3 m-cy, ulega rozwiązaniu
z mocy prawa

Tryb podejmowania
uchwał

- uch

wały zapadają zwykłą większością głosów w obecności co najmniej ½ skłądu rady/sejmiku w głosowaniu jawnym lub jawnym

imiennym*

, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. *dotyczy tylko województw

ORGANIZACJA
WEWNĘTRZNA
ORGANU
STANOWIĄCEGO

Przew

odniczący

Rada gminy/powiatu/ Sejmik wojewódzki wybiera ze swego grona przewodniczącego

Wiceprzewodniczący

1-3

1 lub 2

Nie więcej niż 3

Tryb wyboru
przewodniczącego i
wiceprzewodniczącego

bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu rady/ sejmiku, w głosowaniu tajnym

ZADANIA :

organizuje prace rady / sejmiku

prowadzi obrady rady/ sejmiku

Przewodniczący może wyznaczyć do wykonywania swoich zadań wiceprzewodniczącego. W przypadku nieobecności przewodniczącego
i n

iewyznaczenia wiceprzewodniczącego, zadania przewodniczącego wykonuje wiceprzewodniczący najstarszy wiekiem

Odwołanie
przewodniczącego i
wiceprzewodniczącego

na wniosek co najmniej 1/4 ustawowego składu rady/sejmiku; bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy
ustawowego składu rady / sejmiku, w głosowaniu tajnym

Rezygnacja
Przewodniczącego lub
wiceprzewodniczącego

Rada / Sejmik podejmuje uchwałę w sprawie przyjęcia tej rezygnacji nie później niż w ciągu 1 miesiąca od dnia złożenia rezygnacji.

FORMA PRACY

SESJE

Sesje zwyczajne

zwoływane przez przewodniczącego w miarę potrzeby, nie rzadziej jednak niż raz na kwartał. Do zawiadomienia o zwołaniu sesji dołącza
się porządek obrad wraz z projektami uchwał

Zmiany

Rada / sejmik m

oże wprowadzić zmiany w porządku bezwzględną większością głosów ustawowego składu rady / sejmiku

Pierwsza sesja -
zwołanie

1. przewodniczący rady poprzedniej kadencji w ciągu 7 dni po ogłoszeniu zbiorczych wyników wyborów do rad na obszarze całego kraju
lub w przypadku wyborów przedterminowych w ciągu 7 dni po ogłoszeniu wyników wyborów do rady gminy;

2. upływ terminu – komisarz rządowy zwołuje w ciągu 21 dni po ogłoszeniu zbiorczych wyników wyborów dla całego kraju lub w
przypadku wyborów przedterminowych w ciągu 21 dni po ogłoszeniu wyników wyborów do rady gminy.

3. Jeżeli wybory były wynikiem referendum lokalnego w sprawie odwołania rady gminy, pierwszą sesję zwołuje osoba, którą Prezes Rady
Ministrów wyznaczył do pełnienia funkcji organów jednostki samorządu terytorialnego

Pierwsza sesja -
prowadzenie

Najstarszy wiekiem radny obecny na Sali

Porządek obrad

Dołącza się do zawiadomienia o zwołaniu sesji wraz z projektami uchwał.

Zmiana:

Rada gminy/ powiatu / sejmik może wprowadzić zmiany w porządku bezwzględną większością głosów ustawowego składu rady

sesja nadzwyczajna

– musi być jeszcze zgoda wnioskodawcy;

Na wniosek wójta/ starosty /marszałka przewodniczący rady gminy/powiatu / sejmiku jest obowiązany wprowadzić do porządku obrad
najb

liższej sesji rady gminy projekt uchwały, jeżeli wnioskodawcą jest zarząd województwa* jeżeli wpłynął on do rady gminy/powiatu /

sejmiku co najmniej 7 dni przed dniem rozpoczęcia sesji rady *dot. województw

Sposób obradowania na
sesji rozstrzyga

Statut gminy, brak

odrębnego regulaminu
rady gminy

Sposób głosowania

Uchwały zapadają zwykłą większością w obecności co najmniej ½ składu rady/ sejmiku. W głosowaniu jawnym lub jawnym imiennym* -
województwo

ORGANY
WEWNĘTRZNE

KOMISJE

Organizacje,

funkcjonowanie i zadania
określa rada

Organizacje, funkcjonowanie i zadania określa statut

Stałe i doraźne

Rada:

powołuje

określa przedmiot działania oraz skład osobowy

Podlegają Radzie, przedkładają jej plan pracy oraz
sprawozdania z działalności;

Sejmik:

powołuje

Statut:
-

określa przedmiot działania, zakres zadań, zasady dotyczące składu,

organizację wewnętrzną i tryb pracy komisji powoływanych przez sejmik
województwa.

Radny pobiera diety z tytułu
członkostwa w nie więcej
niż dwóch komisjach

KOMISJA REWIZYJNA

–

powołanie i zakres
podmiotowy

Radę Gmin

-

kontroluje działalność

wójta, gminnych
jednostek
organizacyjnych oraz
jednostek pomocniczych
gminy

Rada Powiatu

kontroluje działalność

zarządu oraz powiatowych
jednostek organizacyjnych

Sejmik

kontroluje działalność zarządu województwa oraz wojewódzkich

samorządowych jednostek organizacyjnych

Zadania:

opiniuje wykonanie budżetu i występuje z wnioskiem do rady/sejmiku w sprawie udzielenia lub nieudzielenia absolutorium

wójtowi./Zarządowi

inne zadania zlecone przez radę/sejmik w zakresie kontroli

Skład

- radni, w tym

przedstawiciele
wszystkich klubów;
Wyłączenia:
-

przewodniczący i

wiceprzewodniczący rady

- radni, w tym

przedstawiciele wszystkich
klubów
Wyłączenia:
-

pełniący funkcje

przewodniczącego i
wiceprzewodniczących
oraz będący członkami
zarządu

radni, w tym przedstawiciele wszystkich klubów.

Wyłączenia:
-

pełniący funkcje marszałka województwa, przewodniczącego i

wiceprzewodniczących sejmiku województwa
-

oraz radni będących członkami zarządu województwa.

STATUS PRAWNY
RADNEGO

Radny jest członkiem organy kolegialnego

Przed objęciem mandatu obowiązek złożenia ślubowania

Nie jest związany instrukcjami wyborców

Mandatu radnego nie
można łączyć z:

1) m

andatem posła lub senatora,

2) wykonywaniem funkcji wojewody lub wicewojewody,
3) członkostwem w organie innej jednostki samorządu terytorialnego

Obowiązek złożenia
oświadczenia
majątkowego wraz z
kopią swojego zeznania
o wysokości
osiągniętego dochodu
w roku podatkowym
(PIT) za rok poprzedni i
jego korektą w dwóch
egzemplarzach ma :

radny

–przewodniczącemu
rady gminy,

wójt, przewodniczący
rady gminy
– wojewodzie,

zastępca wójta, sekretarz
gminy, skarbnik gminy itd.
– wójtowi

radny

– przewodniczącemu
rady powiatu,

starosta, przewodniczący
rady powiatu

– wojewodzie

wicestarosta, członek
zarządu powiatu itd.
– staroście

radny

– przewodniczącemu sejmiku województwa,
–

marszałek województwa, przewodniczący sejmiku województwa –
wojewodzie,

wice

marszałek województwa, członek zarządu województwa, skarbnik

województwa – marszałkowi

ORGAN WYKONAWCZY

Wójt
Burmistrz w gminie, w

Od 3-

5 osób

-starosta jako jego

5 osób,
marszałek województwa jako jego przewodniczący, wicemarszałek lub 2

której siedziba władz
znajduje się w mieście
położonym na terytorium
tej gminy
Prezydent w miastach
powyżej 100 tys.
lud

ności, albo w

miastach, w których do
dnia wejścia w życie
niniejszej ustawy
prezydent miasta był
organem wykonawczo-
zarządzającym

przewodniczący,
-wicestarosta
i pozostali członkowie.

wicemarszałków
i pozostali członkowie.

Skład

Jednoosobowy,

wójt powołuje, odwołuje
oraz ustala ilość swoich
zastępców w drodze
zarządzenia
Liczba zastępców:
1

– do 20 tys.

– do 100 tys.

– do 200 tys.

– powyżej 200 tys.

5 osób

Liczbę określa rada w
statucie;

5 osób
Marszałek, wicemarszałkowie i pozostali członkowie zarządu województwa
mogą być wybrani spoza składu sejmiku województwa.

Kadencja

rozpoczęcia kadencji rady
gminy lub wyboru go
przez ra

dę gminy i

upływa z dniem upływu
kadencji rady gminy.

zarząd województwa działa do dnia wyboru nowego zarządu województwa.

Uchwały organu
wykonawczego

Uchwały rady i zarządu
powiatu zapadają zwykłą
większością głosów w
obecności co najmniej ½
us

tawowego składu rady

(zarządu), w głosowaniu
jawnym

Uchwały zarządu województwa zapadają zwykłą większością głosów w
obecności co najmniej ½ ustawowego składu zarządu w głosowaniu
jawnym, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
W przypadku równej liczby głosów rozstrzyga głos marszałka województwa

Wybory organu
wykonawczego

ezpośrednie

pośrednie

ośrednie

Sposób wybierania
członów organu
wykonawczego

Bezpośrednio prze
mieszkańców; Przypadek
szczególny (brak
kandydata na stanowisko
lub jedyny kandydat nie

Rada / Sejmik wybiera

zarząd w ciągu 3 miesięcy
od dnia ogłoszenia
wyników wyborów przez
właściwy organ wyborczy

otrzymał ponad 50%
poparcia)

– wybiera Rada

Gminy

– bezwzględną

większością składu;

przewodniczący organu
wykonawczego -

wybór

Rada powiatu / sejmik wybiera starostę / marszałka bezwzględną większością głosów ustawowego składu
rady, w głosowaniu tajnym

Wiceprzewodniczący i
pozostali członkowie -
wybór

Rada powiatu / Sejmik wybiera wicestarostę / wicemarszałków oraz pozostałych członków zarządu na
wniosek starosty / marszałka zwykłą większością głosów w obecności co najmniej ½ ustawowego składu
rady, w głosowaniu tajnym.

Funkcji członka organy
wykonawczego nie
można łączyć z:

Wójt i jego zastępca:
1) funkcją wójta lub jego
zastępcy w innej gminie,
2) członkostwem w
organach jednostek
samorządu
terytorialnego, w tym w
gminie, w której jest
wójtem lub zastępcą
wójta,
3) zatrudnieniem w
administracji rządowej,
4) mandatem posła lub
senatora.

Członkostwa w zarządzie powiatu/sejmiku nie można łączyć z
1. członkostwem w organie innej jednostki samorządu terytorialnego
2. zatrudnieniem w administracji rządowej,
3. z mandatem posła i senatora.

ABSOLUTORIUM

Uchwała rady gminy w
sprawie nieudzielenia
wójtowi absolutorium jest
równoznaczna z
podjęciem inicjatywy
przeprowadzenia
referendum w sprawie
odwołania wójta

Uchwała rady powiatu / sejmiku województwa w sprawie nieudzielenia zarządowi absolutorium jest
równoznaczna ze złożeniem wniosku o odwołanie zarządu

1. Wniosek Komisji rewizyjnej w sprawie udzielenie lub nieudzielenie absolutorium do rady / sejmiku

2. Rada zapoznaje się z
wnioskiem i opinia RIO

Uchwałę w sprawie absolutorium Rada / sejmik podejmuje bezwzględną większością głosów ustawowego składu

Rada gminy może podjąć
uchwałę o
przeprowadzeniu
referendum w sprawie
odwołania wójta na sesji
zwołanej nie wcześniej
niż po upływie 14 dni od
dnia podjęcia uchwały w
sprawie nieudzielenia
wójtowi absolutorium.

Rada powiatu / sejmik rozpoznaje sprawę odwołania zarządu na sesji zwołanej nie wcześniej niż po upływie
14 dni od podjęcia uchwały w sprawie nieudzielenia zarządowi absolutorium

Przed podjęciem uchwały
rada gminy zapoznaje się
z opinią RIO i wysłuchuje
wyjaśnień wójta.

Zapoznanie się z opiniami
komisji rewizyjnej i uchwałą
RIO (w sprawie uchwały
rady powiatu o
nieudzieleniu zarządowi
absolutorium)

zapoznanie się z wnioskiem komisji rewizyjnej i opinią regionalnej izby
obrachunkowej w sprawie uchwały sejmiku województwa o nieudzieleniu
zarządowi województwa absolutorium

Uchwałę rada gminy
podejmuje bezwzględną
większością głosów
ustawowego składu rady,
w głosowaniu imiennym.

rada powiatu / Sejmik może odwołać zarząd większością co najmniej 3/5 głosów ustawowego składu rady,
w głosowaniu tajnym

ODWOŁANIE ORGANU
WYKONAWCZEGO

Zawsze w drodze

referendum z powodu:

- nieudzielania
absolutorium
- na wniosek co najmniej
1/4 ustawowego składu
rady.

nieudzielenie absolutorium jedynie

na wniosek co najmniej 1/4 ustawowego składu rady

(Wnio

sek wymaga formy pisemnej i uzasadnienia przyczyny odwołania oraz podlega zaopiniowaniu przez komisję rewizyjną)

14 dni po złożeniu
wniosku, rada może
podjąć uchwałę
większością co najmniej
3/5 głosów ustawowego
składu rady, w
głosowaniu imiennym.

łosowanie w sprawie odwołania rada powiatu/sejmiku przeprowadza po zapoznaniu się z opinią komisji

rewizyjnej na następnej sesji po tej, na której zgłoszono wniosek o odwołanie, nie wcześniej jednak niż po
upływie 1 miesiąca od dnia zgłoszenia wniosku. Odwołanie starosty /marszałka następuje większością co
najmniej 3/5 głosów ustawowego składu rady/sejmiku, w głosowaniu tajnym.

Brak wymaganej

większości – termin
złożenia kolejnego
wniosku po upływie 12
miesięcy

Jeżeli wniosek o odwołanie starosty/marszałka nie uzyskał wymaganej większości głosów, kolejny wniosek
o odwołanie może być zgłoszony nie wcześniej niż po upływie 6 miesięcy od poprzedniego głosowania.

Wygaśniecie mandatu
wójta – przed upływem
kadencji;
-

przeprowadza się

wybory przedterminowe
na zasadach określonych
w ustawie (wyborów nie
przeprowadza się, jeżeli
data miałaby przypaść w
okresie 6 m-cy przed
zakończeniem kadencji)

Funkcje wójta pełni osoba
wyznaczona przez
Prezesa Rady Ministrów
do czasu objęcia
obowiązków przez nowo
wybrane

go wójta.

W przypadku rezygnacji starosty/marszłka rada powiatu /sejmik na najbliższej sesji podejmuje uchwałę o
przyjęciu rezygnacji całego zarządu.
Niepodjęcie uchwały, jest równoznaczne z przyjęciem rezygnacji z upływem ostatniego dnia miesiąca, w
k

tórym odbyła się sesja rady powiatu,

W przypadku odwołania albo rezygnacji całego zarządu rada powiatu/sejmik dokonuje wyboru nowego
zarządu, w ciągu 3 miesięcy od dnia odwołania albo od dnia przyjęcia rezygnacji.
W przypadku niedokonania wyboru nowego

zarządu w terminie 3 miesięcy od dnia odwołania albo od dnia

przyjęcia rezygnacji, ulrega rozwiązaniu rada/sejmik

Odwołanie starosty/marszałka albo złożenie przez niego rezygnacji jest, odpowiednio, równoznaczne z
odwołaniem całego zarządu albo złożeniem rezygnacji przez cały zarząd
W przypadku złożenia rezygnacji przez starostę /marszałka jej przyjęcie następuje zwykłą większością
głosów.

Wygaśnięcie mandatu
wójta przed upływem
kadencji jest
równoznaczne z
odwołaniem jego
zastępcy lub zastępców
Po up

ływie kadencji

wójta, zastępca wójta
pełni swoje obowiązki do
czasu objęcia
obowiązków przez nowo
powołanego zastępcę
wójta

ODWOŁĄNIE CZŁONKÓW ZARZĄDU:
1. uzasadniony wniosek starosty/marszałka - Rada powiatu/Sejmik może na odwołać członków zarządu
zw

ykłą większością głosów w obecności co najmniej ½ ustawowego składu rady, w głosowaniu tajnym.

2. odwołanie członka zarządu niebędącego jego przewodniczącym, - rada powiatu/sejmik dokonuje wyboru
nowego członka zarządu w terminie 1 miesiąca od dnia odwołania.
Odwołany zarząd powiatu lub jego poszczególni członkowie pełnią dotychczasowe obowiązki do czasu
wyboru nowego zarządu lub poszczególnych jego członków. Rada powiatu/sejmik może zwolnić członka
zarządu z tego obowiązku.
Złożenia rezygnacji z członkostwa w zarządzie przez członka niebędącego jego przewodniczącym,

rada powiatu podejmuje uchwałę o przyjęciu rezygnacji i zwolnieniu z pełnienia obowiązków członka

zarządu zwykłą większością głosów nie później niż w ciągu 1 miesiąca od dnia złożenia rezygnacji.
Niepodjęcie przez radę powiatu/sejmik uchwały w terminie jest równoznaczne z przyjęciem rezygnacji z
upływem ostatniego dnia miesiąca, w którym powinna być podjęta uchwała.
2. starosta/marszałek obowiązany jest, najpóźniej w ciągu 1 miesiąca od dnia przyjęcia rezygnacji lub
upływu okresu, przedstawić radzie powiatu/sejmikowi nową kandydaturę na członka zarządu

Kompetencje organu
wykonawczego

Wójt wykonuje uchwały
Rady Gminy

1)przygotowywanie
projektów uchwał rady
gminy,
2) określanie sposobu
wykonywania uchwał,

Zarząd powiatu wykonuje
uchwały rady powiatu i
zadania powiatu określone
przepisami prawa.

1) przygotowywanie
projektów uchwał rady,
2) wykonywanie uchwał

Zarząd województwa wykonuje zadania należące do samorządu
województwa, niezastrzeżone na rzecz sejmiku województwa i
wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych.

1) wykonywanie uchwał sejmiku województwa,
2) gospodarowanie mieniem województwa, w tym wykonywanie praw z akcji
i udziałów posiadanych przez województwo,
3) pr

zygotowywanie projektu i wykonywanie budżetu województwa,

3) gospodarowanie
mieniem komunalnym,
4) wykonywanie budżetu,
5) zatrudnianie i
zwalnianie kierowników
gminnych jednostek
organizacyjnych.

W realizacji zadań
własnych gminy wójt
podlega wyłącznie radzie
gminy.

rady,
3) gospodarowanie
mieniem powiatu,
4) wykonywanie budżetu
powiatu,
5) zatrudnianie i zwalnianie
kierowników jednostek
organizacyjnych powiatu

W realizacji zadań zarząd
powiatu podlega wyłącznie
radzie powiatu.

Organizację wewnętrzną
oraz tryb pracy zarządu
określa statut powiatu.

4) przygotowywanie projektów strategii rozwoju województwa, planu
zagospodarowania przestrzennego i programów wojewódzkich oraz ich
wykonywanie,
5) organizowanie współpracy ze strukturami samorządu regionalnego w
innych krajach i z międzynarodowymi zrzeszeniami regionalnymi,
6) kierowanie, koordynowanie i kontrolowanie działalności wojewódzkich
samorządowych jednostek organizacyjnych, w tym powoływanie i
odwoływanie ich kierowników,
7) uchwalanie

regulaminu organizacyjnego urzędu marszałkowskiego.

Przewodniczący
Zarządu:

STAROSTA

MARSZAŁEK

ZADANIA:

kieruje bieżącymi sprawami gminy / powiatu / województwa

reprezentuje gminę / powiat / województwo na zewnątrz

- organizuje pracę zarządu powiatu / województwa i starostwa powiatowego / urzędu marszałkowskiego

Sytuacja wyjątkowa

Wójt / Starosta opracowuje plan operacyjny ochrony
przed powodzią oraz ogłasza i odwołuje pogotowie i
alarm przeciwpowodziowy.
W przypadku wprowadzenia stanu

klęski żywiołowej

starosta działa na zasadach określonych w odrębnych
przepisach

Sprawy niecierpiące
zwłoki związanych z
bezpośrednim*
zagrożeniem interesu
publicznego,
zagrażających
bezpośrednio zdrowiu i
życiu oraz w sprawach
mogących spowodować
znaczne straty
materialne

Jeżeli w inny sposób nie
można usunąć
bezpośredniego
niebezpieczeństwa dla
życia ludzi lub dla mienia,
wójt może zarządzić
ewakuację z obszarów
bezpośrednio
zagrożonych.

starosta /marszałek podejmuje niezbędne czynności należące do właściwości zarządu powiatu /
województwa. Nie dotyczy to wydawania przepisów porządkowych. *powiat

Czynności wymagają przedstawienia do zatwierdzenia na najbliższym posiedzeniu zarządu powiatu /
województwa*

SKARBNIK

Główny księgowy
budżetu

Rada powiatu powołuje i
odwołuje skarbnika powiatu

główny księgowy budżetu

Powołany i odwołany
przez Radę Gminy

na wniosek starosty.

- uczestniczy w pracach
zarządu powiatu oraz może
uczestniczyć w obradach
rady powiatu i jej komisji z
głosem doradczym.

ejmik województwa powołuje i odwołuje skarbnika województwa na

wniosek marszałka województwa, bezwzględną większością głosów, w
obecności co najmniej ½ ustawowego składu sejmiku, w głosowaniu tajnym.

-

uczestniczy w pracach oraz obradach zarządu województwa i sejmiku

województwa z głosem doradczym.

SEKRETARZ

Powołany i odwołany
przez Radę Gminy na
wniosek wójta

Rada powiatu powołuje i
odwołuje sekretarza
powiatu na wniosek
starosty.

- uczestniczy w pracach
zarządu powiatu oraz może
uczestniczyć w obradach
rady powiatu i jej komisji z
głosem doradczym.

APARAT POMOCNICZY
(organu wykonawczego)

Wójt wykonuje zadania
przy pomocy urzędu
gminy

Zarząd wykonuje zadania
powiatu przy pomocy
- starostwa powiatowego
oraz
- jednostek organizacyjnych
powiatu, w tym
powiatowego urzędu pracy

Zarząd województwa wykonuje zadania województwa przy pomocy
-

urzędu marszałkowskiego

wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych lub

wojewódzkich osób prawnych.

Organizację i zasady
funkcjonowania ok

reśla

regulamin
organizacyjny

nadany przez wójta w
drodze zarządzenia

uchwalony przez radę
powiatu na wniosek
zarządu powiatu

Uchwalony przez zarząd województwa

Kierownictwo aparatu
pomocniczego

Wójt (może powierzyć
prowadzenie określonych
spraw gminy w swoim
imieniu zastępcy wójta
lub sekretarzowi gminy)

Starosta

Marszałek

Kierownik urzędu
wykonuje uprawnienia
zwierzchnika służbowego
w stosunku do
pracowników urzędu oraz
kierowników gminnych
jednostek
organizacyjnych

- kierownikiem starostwa

powiatowego
- zwierzchnikiem
służbowym pracowników
starostwa i kierowników
jednostek organizacyjnych
powiatu oraz
- zwierzchnikiem

kierownikiem urzędu marszałkowskiego,

zwierzchnikiem służbowym pracowników tego urzędu i kierowników

wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych

powiatowych służb,
inspekcji i straży.

Decyzje w
indywidualnych
sprawach wydaje

1. wójt

2. zastępca wójta lub inny
pracownik urzędu
upoważnieni przez wójta

3. organ wykonawczy
jednostki pomocniczej
oraz organy jednostek i
podmiotów upoważniony
przez Radę Gminy

1. starosta, chyba że
przepisy szczególne
przewidują wydawanie
decyzji przez zarząd
powiatu.

2. wicestarosta,
poszczególni członkowie
zarządu powiatu,
pracownicy starostwa,
powiatowych służb,
inspekc

ji i straży oraz

kierownicy jednostek
organizacyjnych powiatu
upoważnieni przez starostę
do wydawania w jego
imieniu decyzji

1. marszałek województwa

2. wicemarszałek, pozostali członkowie zarządu województwa, pracownicy
urzedu marszałkowskiego orza kierownicy wojewódzkich samorządowych
jednostek organizacyjnych upoważnieni przez marszałka do wydawania w
jego imieniu decyzji

Decyzje wydane przez zarząd powiatu / województwa z zakresu administracji publicznej podpisuje starosta /
marszałek. W decyzji wymienia się imiona i nazwiska członków zarządu, którzy brali udział w wydaniu
decyzji

Odwołanie od decyzji

do samorządowego kolegium odwoławczego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

w sprawach powierzonych na podstawie porozumienia z

wojewodą - do

właściwego ministra

Prezes Rady Ministrów,
w drodze
rozporządzenia, ustala
instrukcję kancelaryjną
dla

organów gmin i związków
międzygminnych.

organów powiatu/samorządów województwa, określającą zasady i tryb wykonywania czynności
kancel

aryjnych w starostwach /urzędzie marszałkowski w celu zapewnienia jednolitego sposobu tworzenia,

ewidencjonowania i przechowywania dokumentów oraz ochrony przed ich uszkodzeniem, zniszczeniem lub
utratą.

AKTY PRAWA
MIEJSCOWEGO

gminie przysługuje prawo
stanowienia aktów prawa
miejscowego
obowiązujących na
obszarze gminy

w formie uchwały

rada powiatu stanowi akty

prawa miejscowego
obowiązujące na obszarze
powiatu.

w formie uchwały

sejmik województwa stanowi akty prawa miejscowego obowiązujące na
ob

szarze województwa lub jego części

W zakresie nieuregulowanym w odrębnych ustawach lub
innych przepisach powszechnie obowiązujących, w
szczególnie uzasadnionych przypadkach,

rada gminy może
wydawać przepisy
porządkowe, jeżeli jest to
niezbędne dla ochrony
życia lub zdrowia
obywateli oraz dla
zapewnienia porządku,
spokoju i bezpieczeństwa
publicznego

rada powiatu może

wydawać powiatowe
przepisy porządkowe, jeżeli
jest to niezbędne do
ochrony życia, zdrowia lub
mienia obywateli, ochrony
środowiska naturalnego
albo do zapewnienia
porządku, spokoju i
bezpieczeństwa
publicznego, o ile
przyczyny te występują na
obszarze więcej niż jednej
gminy.

W przypadku
niecierpiącym zwłoki:

przepisy porządkowe
może wydać wójt, w
formie zarządzenia.

powiatowe przepisy
porządkowe może wydać
zarząd.

Administracja
zespolona

Powiatową administrację
zespoloną stanowią:
1) starostwo powiatowe,
2) powiatowy urząd pracy,
będący jednostką
organizacyjną powiatu,
3) jednostki organizacyjne
stanowiące aparat
pom

ocniczy kierowników

powiatowych służb,
inspekcji i straży.

Administracja samorządowa w województwie jest zespolona w jednym
urzędzie i pod jednym zwierzchnikiem.

ZWIĄZKI

CEL UTWORZENIA

W celu wspólnego
wykonywania zadań
publicznych gminy mogą
t

worzyć związki

międzygminne

W celu wspólnego
wykonywania zadań
publicznych, w tym
wydawania decyzji w
indywidualnych sprawach z
zakresu administracji
publicznej, powiaty mogą
tworzyć związki z innymi
powiatami.

Tryb utworzenia

Podjęcie uchwał przez zainteresowane gminy/powiaty

przyjęcia statutu przez rady zainteresowanych gmin
bezwzględną większością głosów ustawowego składu
rady gminy/powiatu

Gmina informuje

wojewodę o zamiarze
przystąpienia do związku

Organy

Zgromadzenie, zarząd

Organ

Stanowiący

Związku

zgromadzenie związku

Skład: wójtowie gmin
uczestniczących w
związku

Na wniosek wójta rada
gminy może powierzyć
reprezentowanie gminy w
zgromadzeniu zastępcy
wójta albo radnemu

Statut może przyznawać
określonym gminom
więcej niż jeden głos w
zgromadzeniu.
Dodatkowych
przedstawicieli wyznacza
zainteresowana rada
gminy.

zgromadzenie związku

Skład: po dwóch
reprezentantów powiatów
uczestniczących w związku

Uchwały zgromadzenia
podejmowane są

bezwzględną większością głosów statutowej liczby
członków zgromadzenia.
Członek zgromadzenia może wnieść pisemny sprzeciw
wraz z uzasadnieniem w stosunku do uchwały
zgromadzenia w ciągu 7 dni od dnia jej podjęcia.
Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonanie uchwały i
wymaga ponownego rozpatrzenia sprawy.
Sprzeciwu nie można zgłosić wobec uchwały podjętej w
wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy

Wykonawczy

Zarząd: powoływany i odwoływany przez zgromadzenie
spośród jego członków

dopuszczalny jest wybór członków zarządu spoza
członków zgromadzenia w liczbie nieprzekraczającej 1/3
składu zarządu związku

Stowarzyszenie

W celu wspierania idei

samorządu terytorialnego
oraz obrony wspólnych
interesów Może tworzyć
także z powiatami i
województwami.

Województwa mogą tworzyć stowarzyszenia, w tym również z gminami i
powiatami

Statut; komitet

założycielski

MIENIE

Mieniem komunalnym

jest własność i inne
prawa majątkowe
należące do
poszczególnych gmin i
ich związków oraz mienie
innych gminnych osób
prawnych, w tym
przedsiębiorstw

Mieniem powiatu jest

własność i inne prawa
majątkowe nabyte przez
powiat lub inne powiatowe
osoby prawne

Mieniem województwa jest własność i inne prawa majątkowe nabyte przez
województwo lub inne wojewódzkie osoby prawne.

Powiat /Województwo jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą
mienia powiatu nienależącego do innych powiatowych / wojewódzkich osób prawnych.

SPOSOBY NABYCIA
MIENIA

1) na podstawie ustawy -

Przepisy wprowadzające
ustawę o samorządzie
terytorialnym,

1) na podstawie odrębnej
ustawy, z zastrzeżeniem,
że nie stanowi ono mienia
jakiejkolwiek gminy

1) na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym i innych ustawach,

2) przez przekazanie

gminie mienia w związku
z utworzeniem lub
zmianą granic gminy;
przekazanie mienia
następuje w drodze
porozumienia
zainteresowanych gmin,
a w razie braku
porozumienia -

decyzją

Prezesa Rady Ministrów,
podjętą na wniosek
ministra właściwego do
spraw administracji
publicznej,

2) przez przekazanie w

związku z utworzeniem lub
zmianą granic powiatu w
trybie art. 3; przekazanie
mienia następuje w drodze
porozumienia
zainteresowanych
powiatów, a w razie braku
porozumienia -

decyzją

Prezesa Rady Ministrów,
podjętą na wniosek ministra
właściwego do spraw
administracji publicznej,

w drodze przekazania mienia Skarbu Państwa oraz mienia Skarbu Państwa
będącego we władaniu państwowych osób prawnych na zasadach
określonych w niniejszej ustawie. Przekazanie, następuje na podstawie
decyzji administracyjnej wojewody wydawane

j z urzędu

Organem odwoławczym od decyzji, jest minister właściwy do spraw Skarbu
Państwa.
Nabycie mienia jest nieodpłatne i następuje z dniem, w którym decyzja o
jego przekazaniu stała się ostateczna

3) w wyniku przekazania

przez administrację
rządową na zasadach
określonych przez Radę
Ministrów w drodze
rozporządzenia

3) w wyniku przejęcia od
Skarbu Państwa na
podstawie porozumienia, z
wyłączeniem mienia
przeznaczonego na
zaspokojenie roszczeń
reprywatyzacyjnych oraz
realizację programu
powszechnego
uwłaszczenia,

na wniosek zarządu województwa, jeżeli mienie to służyć ma realizacji
strategii rozwoju województwa

4) w wyniku własnej
działalności gospodarczej

4) przez inne czynności prawne,
5) w innych przypadkach określonych odrębnymi
przepisami

Oświadczenie Woli
składa:

jednoosobowo wójt;

zastępca wójta na
jego upoważnienie

zastępca wójta wraz
z inną osobą
upoważnioną przez
wójta

2 członkowie zarządu

członek zarządu +
osoba upoważniona
przez zarząd

Zarząd może upoważnić
pracowników starostwa,
kierowników powiatowych
służb, inspekcji i straży
oraz jednostek
organizacyjnych powiatu do
składania oświadczeń woli
związanych z

marszałek województwa wraz z członkiem zarządu województwa

Sejmik woj

ewództwa może udzielić marszałkowi upoważnienia do składania

jednoosobowo oświadczeń woli, innych niż przewidywane w statucie
województwa.