01. SERCE I DUŻE NACZYNIA- ver III

METODY BADANIA SERCA
I DU

YCH NACZY

Zdj

cie przegl

dowe

w rzucie tylno-przednim (P-A) oraz bocznym

Echokardiografia

dwuwymiarowa (2D) oraz dopplerowska

Tomografia komputerowa
Rezonans magnetyczny
Badania angiograficzne

(angiokardiografia, koronarografia)

Badania izotopowe

ZDJ

CIE PRZEGL

DOWE

KLATKI PIERSIOWEJ

Zdj

cia w dwóch projekcjach (P-A oraz

boczne)

z zakontrastowanym przełykiem

(chory przełyka zawiesin

barytow

podczas ekspozycji)

Odległo

ść

lampy od kasety – 2 m

(najmniejsze powi

kszenie struktur anatomicznych)

Maksymalny wdech pacjenta – łopatki
wyprojektowane poza pola płucne

ce spoczywaj

na biodrach, dłonie skierowane do tyłu)

ECHOKARDIOGRAFIA

(

echo serca)

Metoda nieinwazyjna,

powszechnie dost

pna

Echokardiografia dwuwymiarowa (2D)

pozwala na pokazanie struktur anatomicznych
oraz ich pracy w czasie rzeczywistym
(przekroje dwu- i czterojamowe)

Metoda dopplerowska

(kolorowe odwzorowanie przepływu) –

słu

y do pokazania fali zwrotnej oraz obecno

przecieków wewn

trzsercowych

TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA

Przekroje poprzeczne jam serca

Obrazy (skany)
przed i po
do

ylnym

podaniu
jodowego

rodka

kontrastowego

TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA

REZONANS MAGNETYCZNY

Dzi

ki du

ej rozdzielczo

ci pozwala na wierne

odtworzenie obrazu serca oraz du

ych naczy

Sekwencja echa spinowego (SE) oraz
gradientowego (GE), dowolne projekcje niedost

pne

w innych badaniach, programy umo

liwiaj

ocen

hemodynamiczn

serca

Badanie kosztowne, długotrwałe, ograniczenia

(stymulator serca !!!)

Spektroskopia MRS- ocena metabolizmu komórek
serca

REZONANS MAGNETYCZNY

BADANIA ANGIOGRAFICZNE

Angiokardiografia

inwazyjna metoda

uwidocznienia jam serca i du

ych naczy

podaniu

rodka cieniuj

cego i wykonaniu

dokumentacji (rtg, cyfrowej lub video)

Badania wybiórcze:

- przedsionka

atriografia

- komór

wentrykulografia

- aorty

aortografia

yły głównej dolnej

kawografia

BADANIA ANGIOGRAFICZNE

Koronarografia

badanie wybiórcze t

tnic wie

cowych

pozwalaj

ce na ocen

miejsc odej

cia, przebiegu,

wiatła (dro

ci) oraz gał

zi bocznych

Koronarografia

ZDJ

CIE PRZEGL

DOW E

KLATKI PIERSIOW EJ

PODSTAWY PATOMORFOLOGICZNE
OBJAWÓW RADIOLOGICZNYCH

Do powi

kszenia sylwetki serca

dochodzi na skutek:

przeci

ąż

enia oporowego, obj

ciowego

lub mieszanego

PODSTAWY PATOMORFOLOGICZNE
OBJAWÓW RADIOLOGICZNYCH

Przeci

ąż

enie oporowe

Najcz

stsz

przyczyn

jest:

- zw

ęż

enie uj

ść

zastawkowych

- nadci

nienie płucne i systemowe

Mechanizm:

utrudnienie odpływu - przerost mi

ęś

nia -

- rozszerzenie

wiatła jamy

PODSTAWY PATOMORFOLOGICZNE
OBJAWÓW RADIOLOGICZNYCH

Przeci

ąż

enie obj

ciowe

przyczyny:

niedomykalno

ść

zastawek oraz

przecieki mi

dzy jamami serca

- mi

sie

komór ulega wyrównawczemu

przerostowi, a przedsionki powi

kszeniu

- przerost mi

ęś

nia nie wpływa na wielko

ść

sylwetki serca, lecz na rozszerzenie jej

wiatła

WIELKO

ŚĆ

SERCA

Ocena na podstawie dwóch zdj

ęć

prostopadłych do siebie płaszczyznach

Na wielko

ść

serca maj

wpływ : wiek, b udowa i pozycja ciała,

faza oddechowa

Wska

nik sercowo-płucny iloraz

najwi

kszego wymiaru poprzecznego serca

i klp -

norma 1:2

POW I

KSZENIE

LEW EGO PRZEDSIONKA

Modelowanie przełyku ku tyłowi

Wyrównanie talii serca

Utworzenie podwójnego łuku na prawym i
lewym zarysie serca

Uniesienie lewego oskrzela z
poszerzeniem k

ta rozwidlenia

Powi

kszenie uszka

POW I

KSZENIE LEW EGO

PRZEDSIONKA

POWI

KSZENIE LEWEGO

PRZEDSIONKA

POW I

KSZENIE LEW EGO

PRZEDSIONKA

POW I

KSZENIE

LEW EJ KOMORY

Wydłu

enie osi długiej serca

Przemieszczenie koniuszka serca w lewo i
ku dołowi
Uwypuklenie dolno-tylnego zarysu serca w
kierunku kr

gosłupa

Niedomykalno

ść

zastawek przedsionkowo-

komorowych, komorowo-t

tniczych, przecieki

przez nieprawidłowe poł

czenia mi

dzy

sercem prawym i lewym

POW I

KSZENIE

LEW EJ KOMORY

POW I

KSZENIE

PRAW EJ KOMORY

Zwi

kszone przyleganie serca do mostka

Przesuni

cie zarysu w lewo z uniesieniem

i zaokr

gleniem koniuszka nad przepon

Poszerzenie pnia płucnego

SZEROKO

ŚĆ

YCH NACZY

ODCHODZ

CYCH OD SERCA

Aorta wst

puj

- nie jest widoczna na zdj

ciu

p-a, u pykników mo

e by

uwypuklona w prawo

ponad zarysem prawego przedsionka

Łuk aorty

- uwypukla si

w lewo i ku tyłowi do

stawu m-o-s

Poszerzenie aorty

- wrodzone i nabyte wady

zastawki aortalnej, nadci

nienie, t

tniaki i zespół

Marfana, przecieki zewn

trzsercowe

ski łuk

- hipolazja, koarktacja aorty, przecieki

wewn

trzsercowe

SZEROKO

ŚĆ

YCH NACZY

ODCHODZ

CYCH OD SERCA

Pie

płucny

u dzieci uwypuklony, u dorosłych nie

Poszerzenie pnia płucnego

wada mitralna, wrodzone wady serca,

nadci

nienie płucne, zespół serca

płucnego, zatorowo

ść

płucna

ZMIANY W KR

ĄŻ

ENIU PŁUCNYM

I W PŁUCACH

Nadci

nienie płucne

Nadci

nienie t

tnicze

bierne

hiperkinetyczne

w zespole serca płucnego

obrz

ródmi

ąż

szowy

obrz

k p

cherzykowy

ZMIANY W KR

ĄŻ

ENIU PŁUCNYM

I W PŁUCACH

Obrz

ródmi

ąż

szowy płuc

Okre

lany jest jako zastój

przewlekły wskutek
nagromadzenia płynu
przesi

kowego w prze-

grodach mi

dzyzraziko-

wych, przestrzeniach
okołonaczyniowych i
okołooskrzelowych tworz

obraz wzmo

onego

rysunku pod

cieliska w

postaci delikatnej siateczki,
towarzysz

im linie Kerleya

ZMIANY W KR

ĄŻ

ENIU PŁUCNYM

I W PŁUCACH

Obrz

k p

cherzykowy

płuc

jest objawem ostrej

niewydolno

ci lewej komory,

oraz we wczesnym okresie
stenozy mitralnej, obrz

toksycznym, neurogennym,
mocznicy oraz płucu
wstrz

sowym.

Obraz rtg -

zag

szczenia

plamiste, szerz

ce si

odwn

kowo, zwykle

symetryczne, niekiedy
zlewaj

ce si

w kształcie

„skrzydeł motyla”

ZMIANY W KR

ĄŻ

ENIU PŁUCNYM

I W PŁUCACH

Nadci

nienie

ylne

towarzyszy wadzie mitralnej i

niewydolno

ci lewokomorowej

jest nast

pstwem podwy

szenia

nienia rozkurczowego w lewej

połowie serca, co utrudnia odpływ

ył płucnych do lewego

przedsionka

Obraz rtg

–

poszerzenie

ył

górnopłatowych i obkurczenie
dolnych, uwypuklenie zarysu
prawej wn

ZMIANY W KR

ĄŻ

ENIU PŁUCNYM

I W PŁUCACH

Nadci

nienie t

tnicze bierne

Pó

niejsza faza nadci

nienia

ylnego

w przebiegu w przebiegu wady
zastawki dwudzielnej i przewlekłej
niewydolno

ci lewokomorowej

W obrazie rtg doł

cza si

poszerzenie pnia płucnego i gał

tniczych we wn

kach z

obkurczeniem t

tnic

segment alnych

ZMIANY W KR

ĄŻ

ENIU PŁUCNYM

I W PŁUCACH

Nadci

nienie

tnicze w zespole

serca płucnego

Towarzyszy cz

sto

rozedmie i przewlekłej
chorobie oskrzelowo-
płucnej oraz innym
chorobom płuc ze
zwi

kszeniem oporów

w kr

ąż

eniu małym.

Obraz rtg to tzw.
„amputacja wn

k”

Wady nabyte serca

Zwężenie zastawki dwudzielnej
Niedomykalność zastawki dwudzielnej
Skojarzona wada mitralna
Zwężenie zastawki aorty
Niedomykalność zastawki aorty
Skojarzona wada aortalna
Wada mitralno-aortalna
Wada wielozastawkowa

Zwężenie zastawki
dwudzielnej (mitralnej)

Przyczyna to reumatyczne zapalenie
wsierdzia powodujące zniekształcenie i
zarośnięcie spoideł i płatków zastawki

Rozkurczowa powierzchnia ujścia mitralnego
wynosi 4 do 6 cm2

Zwężenie zastawki
dwudzielnej (mitralnej)

Objawy radiologiczne:

powiększenie lewego
przedsionka

powiększenie prawej
komory

poszerzenie pnia
płucnego

objawy nadciśnienia
płucnego

obrzęk śródmiąższowy
płuc

Zwężenie zastawki
dwudzielnej (mitralnej)

I okres

– ujście o szerokości 3-3,5 cm2, zaburzenia

hemodynamiczne niewielkie, obraz rtg prawidłowy

II okres

– ujście o szerokości 1,5 do 1.0 cm2, ciśn.

spoczynkowe w LP i żż. płucnych dochodzi do 29 mm Hg,
to powoduje wzrost ciśn. w t. płucnej do 35 mm Hg

Obraz rtg:

wybiórcze poszerzenie żył górnopłatowych i obkurczenie

dolnopłatowych, poszerzenie pnia i gałęzi t. płucnej -
ostry obrzęk płuc

Zwężenie zastawki
dwudzielnej (mitralnej)

III okres – rozku rczowa powierzchnia do 1 cm2, ciśn. spoczynkowe w żż
płucnych 30 mm Hg, w t. płucnej przekracza 140 mm Hg, pojawia się
mechanizm obronny w postaci zgrubienia ścian drobnych naczyń - powoduje
przeciążenie PK

Obraz rtg:

szeroki pień płucny, poszerzenie naczyń wnęki oraz górnopłatowych,

śródmiąższowy obrzęk płuc, duży LP i PK

Zwężenie zastawki
dwudzielnej (mitralnej)

IV okres – powierzchnia ujścia mitralnego poniżej 0,5 cm2

Obraz rtg to: bardzo duże serc e, LP poszerzony tętniakowato, bardzo

duża PK, wąskie naczynia górnopłatowe (zmniejszony przepływ
płucny), naczynia wnękowe szerokie – „amputacja” wnęk, st an
schyłkowy to: poszerzenie ż.g.g, nieparzyst ej wysięk w jamie
opłucnej

Niedomykalność zastawki
dwudzielnej

Przyczyna – reumatyczne zapalenie wsierdzia
powodujące zniszczenie i skrócenie płatków
zastawki

Niedomykalność czynnościowa – rozstrzeń
lewej komory, wtórne rozciągnięcie
pierścienia zastawki (nadciśnienie tętnicze i
kardiomiopatia rozstrzeniowa)

Niedomykalność zastawki
dwudzielnej

Patofizjologia – we wczesnej fazie skurczu cofanie się krwi z komory
do przedsionka co prowadzi do wzrostu w nim ciśnienia, w rozku rczu
do LK napływa więcej krwi, powodu je to objętościowe przeciążenie
obu jam serca proporcjonalne do wielkości fali zwrotnej, ciśnienia
oraz podatności obu jam

Niedomykalność zastawki
dwudzielnej

Obraz rtg to:powiększenie lewego przedsionka, lewej komory, aorta
wąska, rysunek naczyniowy płuc nie jest zmieniony, przy długo
trwających wadach objawy jak w stenozie mitralnej

Skojarzona wada mitralna

Jednoczesne wyst ępowania zwężenia i niedomykalności

Obraz rtg: powiększenie obu komór, oraz lewego przedsionka, obraz
krążenia płucnego jak w st enozie mitralnej

Zwężenie zastawki aorty

Przyczyna –

choroba reumatyczna

Prawidłowa szerokość ujścia
aortalnego – 3 do 4 cm

Krytyczna wartość ujścia to 1 cm2
powoduje to powstanie
skurczowego gradientu ciśnień
pomiędzy komorą a aortą nawet
do 200 mm Hg – przerost mięśnia
LK

Zwężenie zastawki aorty

Wada zaawansowana – rozstrzeń i niewydolność LK oraz wzrost
ciśnienia końcoworozku rczowego oraz wyższe ciś w LP i żż płucnych,
obraz krążenia płucnego jak w stenozie mitralnej.

Obraz rtg: powiększenie LK oraz tętniakowate poszerzenie części
wstępu jąc ej aorty

Niedomykalność zastawki
aorty

Przyczyna – choroba reumatyczna, kiła, bakteryjne zapalenie serca

Nieszczelność jest przyczyną powstania fali zwrotnej i powstanie
przeciążenia objętościowego LK

Obraz rtg – poszerzona i tętniąca aorta piersiowa, powiększenie LK

Skojarzona wada aortalna

Jednoczesne wyst ępowanie niedomykalności i st enozy zast awki
aortalnej

Obraz rtg- powiększenie LK i poszerzenie aorty

Wada mitralno-aortalna

Połączenie stenozy mitralnej z wadą aort alną doprowadza do tzw.
mitralizac ji sylwet ki serca, jest to spowodowane tym, że bariera
zwężenia zastawki mitralnej w hemodynamice serc a wysuwa się na
plan pierwszy

Serce płucne

Stany chorobowe płuc powodują obniżenie
ciśnienia parcjalnego tlenu i wzrost prężności
dwutlenku węgla prowadząc do odruchowego
skurczu naczyń płucnych,

wtórnie powoduje to przerost i zgrubienie
ścian tętniczek przedwłosowatych co pogłębia

redukcję łożyska naczyniowego powstaje
nadciśnienie

Serce płucne

Obraz rtg: niskie ustawienie przepony, pionowe ustawienie serc a,
uwypuklenie pnia płucnego, poszerzenie głównych jego gałęzi,
obwodowe gałęzie pnia płucnego zwężone. Przypadki
zaawansowane charakteryzuje „amputacja wnęk”, zmiany w obrębie
miąższu płucnego

Choroby osierdzia

Prawidłowe osierdzie nie jest widoczne na
zdjęciu przeglądowym

Objawy na zdjęciu przeglądowym chorób
wsierdzia to zmiana kształtu i wielkości
sylwetki serca, zwapnienia worka
osierdziowego

Wysiękowe zapalenie
osierdzia

Prawidłowa ilość płynu w worku osierdziowym – 5 do 20 ml

Zwiększenie ilości płynu (250-300ml) powoduje powiększenie serca,
zmniejszenie amplitudy tętnienia, płyn gromadzi się w najniżej
położonych miejscach worka oponowego

Zaciskające zapalenie
osierdzia

Zzo prowadzi do mechanicznego ucisku serc a powodując, że jest
ono małe, a sylwetka zniekształcona

Na zdjęciu przeglądowym widoczne są linijne lub płaszczyznowe
zniekształcenia

Nowotwory serca i osierdzia

Rzadko spotykane patologie, naśladujące
wywoływanymi objawami wady serca
Nowotwory: pierwotne i wtórne; łagodne i
złośliwe
Zmiany pierwotne to: śluzaki, włókniaki,
włókniako-śluzaki, tłuszczaki i naczyniaki
krwionośne, mięsaki
Zmiany wtórne to: przerzuty (rak oskrzela, sutka,
czerniak) lub naciekanie z narządów sąsiednich
np. płuc lub opłucnej