653
Pr
aw
o
ad
m
in
is
tr
ac
yj
ne
Kazus 13.
Opinia prawna
Stan faktyczny
W dniu 12.1.2006 r. st. chor. rez. Roman M. złożył do Komendanta Morskiego Od
działu SG pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby 30.6.2006 r. z powodu osiągnię
cia wysługi emerytalnej. Komendant Morskiego Oddziału SG rozkazem personalnym
nr 551 z 24.5.2006 r., na podstawie art. 45 ust. 3 ustawy z 12.10.1990 r. o Straży Granicznej .
(t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 ze zm.), zwolnił wyżej wymienionego ze służby stałej
w Straży Granicznej. W dniu 19.11.2006 r. Roman M., działający przez swego pełnomoc
nika radcę prawnego Bartosza K., wezwał Komendanta Morskiego Oddziału SG do wy
płacenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane dni wolne od służby. Decyzją
z 21.12.2006 r. Komendant Morskiego Oddziału SG odmówił wypłacenia ekwiwalentu
pieniężnego za wypracowane w ponadnormatywnym czasie służby 2948 godziny, w la
tach 1995–2004.
Jako radca prawny zatrudniony w Komendzie Głównej Straży Granicznej należy wy
dać opinię prawną w temacie: Jak kształtuje się charakter stosunku służbowego funkcjo
nariusza Straży Granicznej. Powyższe jest związane z dochodzeniem roszczeń przez ww.
funkcjonariusza i z podjętymi przez niego dalszymi krokami skierowanymi do Komen
danta Głównego Straży Granicznej.
Kazus 13. Opinia prawna
654
Część II. Prawo administracyjne
Pr
aw
o a
dm
in
ist
ra
cy
jn
e
Propozycja odpowiedzi
Uzasadniając decyzję Komendant Główny Straży Granicznej powinien
wskazać, że zgodnie z art. 37 ust. 1 i 2 SGU czas pełnienia służby funkcjo
nariusza jest określony wymiarem obowiązków, z uwzględnieniem prawa
do wypoczynku, a rozkład czasu służby określa Komendant Główny Stra
ży Granicznej. Zgodnie z ust. 2 powyższego artykułu czas pełnienia służby
funkcjonariusza wynosi 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozlicze
niowym, nieprzekraczającym 3 miesięcy. Natomiast ust. 3 cytowanego arty
kułu stanowi, że w zamian za czas służby przekraczający normę określoną
w ust. 2 funkcjonariuszowi przysługuje czas wolny od służby w tym samym
wymiarze.
Rozkład czasu służby funkcjonariuszy Staży Granicznej i tryb udzielania
czasu wolnego w zamian za służbę w wymiarze przekraczającym 40 godzin
tygodniowo określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Admi
nistracji z 10.6.2009 r. w sprawie rozkładu czasu służby funkcjonariuszy Stra
ży Granicznej (Dz.U. Nr 95, poz. 754). Zgodnie z § 17 ust. 3 powyżej wymie
nionego rozporządzenia – w okresie rozliczeniowym każde 8 godzin służby
przekraczające normę określoną w art. 37 ust. 2 SGU jest równoważne jed
nemu dniowi wolnemu od służby. Według § 10 ust. 4 rozporządzenia – czas
wolny w zamian za służbę pełnioną poza rozkładem czasu służby funkcjona
riusz jest obowiązany wykorzystać do dnia zwolnienia ze służby, a przełożo
ny właściwy w sprawach osobowych ma obowiązek mu to ułatwić.
Zmiana ustawy o Staży Granicznej dokonana nowelizacją z 22.4.2005 r. .
(Dz.U. Nr 90, poz. 757) wprowadziła w art. 118 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo funk
cjonariusza zwolnionego m.in. w związku z nabyciem uprawnień emerytal
nych do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby,
nie więcej niż za ostatnie 3 lata, lecz prawo to zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy
nowelizującej ma zastosowanie do służby pełnionej ponad normę po dniu
wejścia w życie tej ustawy, tj. po 24.8.2005 r. W przedmiotowej sprawie .
st. chor. rez. Roman M. został zwolniony ze służby z dniem 30.6.2006 r.
Stosunek służbowy funkcjonariusza Straży Granicznej nie jest stosunkiem
pracy regulowanym przez prawo pracy, lecz ma charakter stosunku admini
stracyjnoprawnego. Różni się od stosunku pracy specyficznymi warunkami
zatrudnienia, w szczególności charakteryzuje go dyspozycyjność i podle
głość, z którą związany jest czas służby, uregulowany w odmienny sposób
od ogólnie obowiązujących zasad. Tym samym przepisy Kodeksu pracy nie
mogą stanowić podstawy prawnej do dochodzenia roszczeń przez funkcjona
riuszy Straży Granicznej, ponieważ ich prawa i obowiązki związane z pełnio
ną służbą zostały uregulowane w ustawie z 12.10.1990 r. o Straży Granicznej.
W ustawie o Straży Granicznej nie ma również tzw. przepisów odsyłających,
kierujących w razie wątpliwości interpretacyjnych do zasad określonych
w Kodeksie pracy.
Zgodnie z art. 37 ust. 1 i 2 SGU, w brzmieniu obowiązującym w dacie wy
dania decyzji, czas pełnienia służby funkcjonariusza Straży Granicznej jest
655
Pr
aw
o
ad
m
in
is
tr
ac
yj
ne
określony wymiarem jego obowiązków z uwzględnieniem prawa do wypo
czynku. Zgodnie z ust. 2 powyższego artykułu, czas pełnienia służby funkcjo
nariusza wynosi 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym
nieprzekraczającym 3 miesięcy. Natomiast ust. 3 cytowanego artykułu stano
wi, że w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 funk
cjonariuszowi przysługuje czas wolny od służby w tym samym wymiarze.
Tak więc podsumowując analizę powyżej wymienionych przepisów na
leży stwierdzić co następuje: Przepisy Kodeksu pracy nie mogą stanowić
podstawy prawnej do dochodzenia roszczeń przez funkcjonariuszy Straży
Granicznej, ponieważ ich prawa i obowiązki związane z pełnioną służbą zo
stały wyłącznie uregulowane w ustawie z 12.10.1990 r. o Straży Granicznej.
Stosunek służbowy funkcjonariusza Straży Granicznej nie jest stosunkiem
pracy regulowanym przez prawo pracy, lecz ma charakter stosunku admi
nistracyjnoprawnego (zob. wyr. WSA w Warszawie z 5.9.2006 r., II SA/Wa
782/06, niepubl.).
Tym samym Komendant Główny Straży Granicznej po rozpatrzeniu odwo
łania st. chor. rez. Romana M. od decyzji Komendanta Morskiego Oddziału
Staży Granicznej o odmowie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za czas służ
by w Morskim Oddziale Straży Granicznej, który nie został zrekompensowa
ny czasem wolnym, powinien utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
.
.
.
.
Kazus 13. Opinia prawna
656
Część II. Prawo administracyjne
Pr
aw
o a
dm
in
ist
ra
cy
jn
e
Orzecznictwo
Wyrok WSA w Warszawie z 5.9.2006 r. (II SA/Wa 782/06, niepubl.)
1. Stosunek służbowy funkcjonariusza Straży Granicznej nie jest stosunkiem pracy regu
lowanym przez prawo pracy, lecz ma charakter stosunku administracyjnoprawnego.
2. Artykuł 32 ust. 1 Konstytucji RP stanowiący o równości wszystkich wobec prawa
ma charakter klauzuli generalnej i nie może stanowić materialnoprawnej podstawy
do dochodzenia roszczeń.