01 spis tresci 9.indd

9/2005

Inżynier budownictwa

ZĄ

RADA PROGRAMOWA

Przewodniczący:

• Zbysław Kałkowski – Polska Izba Inżynierów

Budownictwa

Członkowie:

• Andrzej Orczykowski – Polski Związek

Inżynierów i Techników Budownictwa

• Tadeusz Malinowski – Stowarzyszenie

Elektryków Polskich

• Bogdan Mizieliński – Polskie Zrzeszenie

Inżynierów i Techników Sanitarnych

• Ksawery Krassowski – Stowarzyszenie

Inżynierów i Techników Komunikacji RP

• Jacek Skarżewski – Związek Mostowców RP

• Tadeusz Sieradz – Stowarzyszenie Inżynierów

i Techników Wodnych i Melioracyjnych

• Włodzimierz Cichy – Polski Komitet

Geotechniki

• Stanisław Szafran – Stowarzyszenie

Inżynierów i Techników Przemysłu Naftowego

i Gazowniczego

• Jerzy Gumiński – Stowarzyszenie Inżynierów

i Techników Przemysłu Materiałów Budowlanych

WYDAWCA

Wydawnictwo PIIB Sp. z o.o.

00-050 Warszawa, ul. Świętokrzyska 14A

tel.: (0-22) 336 13 29, tel./faks 336 13 41

www.piib.org.pl

e-mail: biuro@inzynier.waw.pl

Redaktor naczelna: Barbara Mikulicz-Traczyk

Sekretarz redakcji: Aleksandra Lemańska

Korekta: Małgorzata Kozłowska

Druk: Drukarnia Prasowa S.A.

al. J. Piłsudskiego 82, 92-202 Łódź

tel.: (0-42) 675-61-00

Skład/Biuro Reklamy: Fabryka Promocji

tel.: (0-22) 448-57-56

e-mail: marketing@fabryka-promocji.pl

Dział Reklamy: Emilia Socha

tel. kom.: 0/607 504 158

tel.: (0-22) 336-13-31

e-mail: reklama@inzynier.waw.pl

Redakcja zastrzega sobie prawo do adiustacji

tekstów i zmiany tytułów. Przedruki i wykorzystanie

opublikowanych materiałów może odbywać się

za zgodą redakcji. Materiałów niezamówionych

redakcja nie zwraca.

Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść

zamieszczanych reklam.

Publikowane w IB artykuły

prezentują stanowiska,

opinie i poglądy ich Autorów.

Nakład: 99 100 egz.

P O L S K A
I

I N Ż Y N I E R Ó W
BUDOWNICTWA

S P I S T R E Â C I

Fot. okładka: Anna Pikuła, Robert Schumann, Modernizacja Roku 2004

Regulamin zebrań wyborczych

Propozycja zmiany przepisów

Prawnik odpowiada

Krajowy Sąd Dyscyplinarny – podsumowanie I półrocza 2005

X spotkanie Porozumienia B-8

Działania Hanzy Brokers na rzecz członków Izby

Inżynier Kontraktu (13)

Inżynieria wartości – co to jest?

Wzory Warunków Kontraktowych

Warunki i tryb nabywania uprawnień rzeczoznawcy budowlanego

Kalendarium

Opis przedmiotu zamówienia na roboty budowlane (2)

Jaki będziesz rzeczoznawco?

Modernizacje Roku 2005

Pompy ciepła

HENKEL – Baseny, nie tylko nowe...

Akustyka sufitów podwieszanych (2)

ATLAS – Podłoga pływająca

w Systemie Atlas Foner

POLECAMY:

W następnym numerze DOMY Z KERAMZYTU,

czyli prawie wszystko o systemie Optiroc Blok

Inżynier budownictwa

9/2005

§ 1

Podstawę prawną zwołania Obwodowego Zebrania
Wyborczego, zwanego dalej Zebraniem, stanowią:
1)  ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samo-
rządach zawodowych architektów, inżynierów
budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r.
nr 5, poz. 42 z późn. zm.),
2)  Statut Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa,
3)  uchwała nr 21/05 IV Krajowego Zjazdu z dnia
18 czerwca 2005 r.,
4)  uchwała Okręgowej Rady Izby Inżynierów
Budownictwa w sprawie podziału okręgu na
obwody wyborcze, liczby delegatów w obwodach
oraz terminu zwołania Zebrań.

§ 2

Celem Zebrania jest wybór delegatów na Okręgo-
we Zjazdy w kadencji 2006÷2010.

§ 3

1.  Uprawnionym do udziału w Zebraniu jest
członek Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa
zaproszony na Zebranie.
2.  Listę uprawnionych do udziału w Zebraniu
sporządza Biuro Okręgowej Izby Inżynierów
Budownictwa.
3.  Uczestnik Zebrania ma czynne i bierne prawo
wyborcze.
4.  Każdy członek danej Okręgowej Izby Inżynierów
Budownictwa, niezawieszony do dnia Zebrania,
ma bierne prawo wyborcze.

§ 4

1. Zebranie otwiera upoważniony przedstawiciel
Okręgowej Rady Izby Inżynierów Budownictwa,
ogłasza liczbę delegatów wybieranych na Zebra-
niu, a następnie przeprowadza wybór przewodni-
czącego Zebrania.
2. Wybór przewodniczącego Zebrania odbywa się
w głosowaniu jawnym, zwykłą większością głosów.

§ 5

1. Zebranie jest prawomocne, niezależnie od
liczby uczestników Zebrania.
2. Zebranie uchwala porządek obrad. Ramowy
porządek obrad zawiera załącznik nr 1.

§ 6

1.  Przewodniczący Zebrania przeprowadza
wybory zastępcy przewodniczącego i sekretarza
Zebrania według zasad określonych w § 4 ust. 2.
2.  Przewodniczący Zebrania, jego zastępca i
sekretarz tworzą prezydium Zebrania.
3.  Przewodniczący Zebrania wraz z zastępcą:
a) ogłasza prawomocność Zebrania,
b) ogłasza liczbę uczestników Zebrania,

c) kieruje przebiegiem Zebrania,
d) przeprowadza wybory delegatów na Okręgowe
Zjazdy,
e) zarządza głosowania,
f) ogłasza wynik wyborów,
g) czuwa nad sprawnym przebiegiem Zebrania.

§ 7

1.  Przewodniczący Zebrania przeprowadza
wybory Komisji Skrutacyjnej i Komisji Wyborczej,
według zasad określonych w § 4 ust. 2.
2.  Komisja Skrutacyjna liczy od 3 do 10 osób,
a Komisja Wyborcza od 3 do 5 osób.
3.  Osoba kandydująca na delegata nie może być
członkiem Komisji Skrutacyjnej.

§ 8

1.  Komisja Skrutacyjna:
a) informuje o zasadach głosowania,
b) odnotowuje oddanie głosu na liście uprawnio-
nych do udziału w Zebraniu,
c) liczy głosy w głosowaniach,
d) podaje wynik głosowań w protokole, w którym
określa:
–  liczbę osób uprawnionych do głosowania,
–  liczbę osób, które wzięły udział w głosowaniu,
–  liczbę głosów ważnych, nieważnych oraz
wstrzymujących się,
–  liczbę głosów oddanych na każdego kandydata.
2.  Komisja Wyborcza:
a) przyjmuje zgłoszenia kandydatów na delegatów
na Okręgowe Zjazdy,
b) przygotowuje listę wyborczą,
c) przygotowuje i rozdaje karty wyborcze,
d) zbiera karty wyborcze do zabezpieczonych urn.

§ 9

1.  Komisje, o których mowa w § 7 i § 8,
wybierają ze swego składu przewodniczącego
i sekretarza.
2.  Przewodniczący kieruje pracami Komisji.
3.  Sekretarz Komisji sporządza protokół, który
po podpisaniu przez wszystkich jej członków,
przekazuje przewodniczącemu Zebrania.

§ 10

1.  Kandydat na delegata powinien być zgłoszony
przez uczestnika Zebrania, na karcie zgłoszenia
(według załącznika nr 2).
2.  Kandydat na delegata wyraża pisemną zgodę
na kandydowanie (według załącznika nr 2).
3.  Liczba kandydatów na delegatów nie jest
ograniczona.
4.  Uczestnik Zebrania ma prawo zadawać pytania
kandydatom na delegatów. W wypadku nieobecno-

ści kandydata na Zebraniu, odpowiedzi na zadane
pytanie udziela osoba zgłaszająca kandydata.
5.  Kandydaci na delegatów są umieszczani na
liście wyborczej w porządku alfabetycznym.
6.  Wyboru delegatów dokonuje się w głosowaniu
tajnym.
7.  Głosować wolno tylko osobiście.
8.  Do głosowania służy karta wyborcza (według
załącznika nr 3).
9.  Głosowanie odbywa się poprzez skreślenie
z karty wyborczej nazwiska tych kandydatów, na
których wyborca nie głosuje.
10.  Głos jest ważny, jeżeli na karcie wyborczej
pozostawiono liczbę nazwisk kandydatów równą
lub mniejszą od liczby wybieranych delegatów.
11.  Głos jest nieważny, jeżeli na karcie pozo-
stawiono liczbę nazwisk kandydatów większą od
liczby wybieranych delegatów.
12.  Skreślenie wszystkich kandydatów na karcie
oznacza wstrzymanie się od głosu.
13.  Wybrane na delegatów są osoby, które
w głosowaniu tajnym uzyskały największą liczbę
głosów. W wypadku, gdy kandydaci uzyskali tę
samą liczbę głosów, a wybór ich powoduje prze-
kroczenie liczby wybieranych delegatów, wybory
są powtarzane dla tych kandydatów.

§ 11

1.  Przewodniczący Zebrania udziela głosu uczest-
nikom Zebrania w kolejności zgłoszeń.
2.  Poza kolejnością zgłoszeń można wystąpić
z wnioskiem formalnym, który może dotyczyć
w szczególności:
–  zakończenia dyskusji,
–  ograniczenia czasu wystąpień,
–  ponownego przeliczenia głosów.
3.  Wnioski o charakterze formalnym należy pod-
dać pod głosowanie jawne w pierwszej kolejności;
o ich przyjęciu decyduje zwykła większość głosów.
4.  Przewodniczący Zebrania może odebrać głos
uczestnikowi Zebranie, jeżeli treść lub sposób jego
wystąpienia zakłóca Zebranie.

§ 12

1.  Protokół Zebrania sporządza sekretarz.
2.  Protokół Zebrania powinien odzwierciedlać jego
przebieg, a w szczególności zawierać:
–  listę obecności uczestników Zebrania,
–  protokóły Komisji,
–  listę wybranych delegatów.
3.  Protokół podpisuje przewodniczący oraz
sekretarz Zebrania.

Regulamin zebrań wyborczych

Krajowa Rada PIIB uchwaliła 31 sierpnia 2005 r. „Regulamin obwodowych zebrań wyborczych – ramowy”

(Uchwała nr 31/R/05). Dokument obowiązuje od daty uchwalenia.

Załącznik nr 1
Porządek obrad Obwodowego Zebrania
Wyborczego
1. Otwarcie Zebrania przez osobę upoważnioną
przez Okręgową Radę Izby Inżynierów Budownictwa

2.  Wybór przewodniczącego Zebrania
3.  Wybór zastępcy przewodniczącego i sekretarza
Zebrania
4.  Wybór Komisji Wyborczej
5.  Przyjęcie porządku obrad

6.  Wybór Komisji Skrutacyjnej
7.  Wybór delegatów
8.  Sprawy wniesione
9.  Zamknięcie Zebrania

Załącznik nr 2

Karta zgłoszenia kandydata

na delegata na Okręgowe Zjazdy PIIB w kadencji 2006÷2010

Zgłaszający (imię i nazwisko) ...................................................................

(numer ewidencyjny) ...............................................................................

Zgłaszam kandydaturę Pani/Pana ..............................................................

(imię i nazwisko)

(numer ewidencyjny) ............................................................................

na delegata na Okręgowe Zjazdy PIIB w kadencji 2006÷2010.

..................................................................

(podpis zgłaszającego)

Wyrażam zgodę na kandydowanie ..........................................................

(podpis kandydata)

..........................................., dnia ....................... 2005 r.

(miejscowość oraz data Obwodowego Zebrania Wyborczego)

Załącznik nr 3

Karta wyborcza

Obwodowego Zebrania Wyborczego

........................................... , dnia ........................2005 r.

(miejscowość oraz data Obwodowego Zebrania Wyborczego)

Krajowa Rada Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa

informuje o terminach i trybie przeprowadzenia wyborów

do okręgowych i krajowych organów na II kadencję w latach 2006-2010

•

Członkowie Izby (wg stanu na 30 września 2005 r.) zostaną imiennie zaproszeni do wzięcia udziału

w obwodowych zebraniach. Zawiadomienia będą dołączone do 10 numeru miesięcznika „Inżynier Budownictwa”.

Obwodowe zebrania wyborcze będą organizowane w IV kwartale 2005 r. i styczniu 2006 r.

•

Na obwodowych zebraniach zostaną wybrani delegaci na okręgowe zjazdy sprawozdawczo-wyborcze Izby.

•

Okręgowe zjazdy sprawozdawczo-wyborcze Izby, które zostaną zorganizowane do 15 kwietnia 2006 r.,

wybiorą przewodniczących i członków:

– okręgowej rady izby,

– okręgowej komisji rewizyjnej,

– okręgowej komisji kwaliﬁkacyjnej,

– okręgowego sądu dyscyplinarnego,

– okręgowego rzecznika odpowiedzialności zawodowej,

oraz delegatów na V Krajowy Zjazd Izby.

KOMUNIKAT

V Krajowy Zjazd

Sprawozdawczo-

-Wyborczy Izby

odbędzie się

w drugiej połowie

czerwca 2006 r.

Inżynier budownictwa

9/2005

Postulowane zmiany powinny przyczynić się do:

uproszczenia i zwiększenia możliwości

dostępu do rynku zamówień publicznych nowych
podmiotów gospodarczych tworzonych przez/lub
z udziałem osób posiadających odpowiednie
kwaliﬁkacje i doświadczenie

zwiększenia pewności zrealizowania zamówień

publicznych przez dyscyplinowanie podmiotów
niewystarczająco zorganizowanych i eliminowanie
nieuczciwej konkurencji polegającej na zaniżaniu
realnych cen ofert

wynagradzania wartościowych prac o cha-

rakterze koncepcyjnym, jednak z ograniczeniem
ilościowym.

W art. 7 należy dodać ustępy 4, 5 i 6 w brzmieniu:
4. Zamawiający nie może żądać od wykonaw-
cy, aby w ramach oferty wykonał nieodpłatnie
zamówienie lub jego część. Zamawiający powinien
określić niezbędny zakres projektu koncepcyjnego,
wykonywanego bezpłatnie.
5. Dla zamówień w zakresie działalności twórczej,
naukowej lub projektowej zamawiający może
w ramach złożonych ofert domagać się przedłoże-
nia koncepcji rozwiązania problemu lub koncepcji
projektowej, tylko w przypadku przyrzeczenia
zwrotu kosztów opracowania koncepcji

trzem

kolejnym wykonawcom biorącym udział w po-
stępowaniu o udzielenie zamówienia w przetargu
ograniczonym,

których oferty zostały ocenione

najwyżej.
6. Minister właściwy do spraw budownictwa,
gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej określi
w drodze rozporządzenia sposób obliczania oraz
zasady zwrotu kosztów opracowania koncepcji,
o których mowa w ust. 5.
Komentarz: W przypadku udzielania zamówienia
na prace koncepcyjne lub projektowe zamawiający
często domaga się od wykonawców złożenia ofert
zawierających pełnowartościową koncepcję. Skut-
kuje to obowiązkiem wykonania, przez wykonawcę
ubiegającego się o udzielenie zamówienia (przed-
miotu zamówienia), merytorycznie najistotniejszej
części zamówienia już na etapie złożenia oferty,
bez zapłaty wynagrodzenia za wykonaną pracę.
Z procesu przetargowego nie mogą wynikać po-
żytki dla zamawiającego, bez ponoszenia kosztów
prac wykonanych w ramach ofert.

W art. 26 wprowadzić ust. 2a w brzmieniu:
Jeśli wykonawca udokumentuje posiadanie

kwaliﬁkacji i potencjału [na okres realizacji
i wymaganej gwarancji jakości (rękojmii)], dla
zamówienia o wartości poniżej 60 000 euro,
zamawiający nie może odmówić jego udziału
w postępowaniu z powodu niespełnienia wymogu
dotyczącego oferentów, tj. nieprzedstawienia
wykazu realizacji z okresu poprzedzającego
ofertę.
Komentarz: Zmiana miałaby zasadniczy wpływ
na poszerzenie dostępu do rynku zamówień
publicznych przez nowe podmioty gospodarcze.

W art. 36 wprowadzić ust. 5 w brzmieniu:
Wykonawca obowiązany jest zrealizować min.
51% wartości zamówienia siłami własnymi
(dotyczy również Konsorcjum).
Komentarz: W obecnym etapie gospodarki celowe
jest ograniczanie możliwości „przechwytywania
zamówień publicznych” przez ﬁrmy pośredniczą-
ce, nieposiadające potencjału wykonawczego.

W art. 89 nadać nowe brzmienie ust. 1 pkt 2:
Jeżeli jej treść nie odpowiada merytorycznej treści
specyﬁkacji istotnych warunków zamówienia.
Komentarz: Orzecznictwo ZA UZP dzieli treść
SIWZ na dotyczącą wymogów formalnych
i merytorycznych, nie mając do tego upoważnienia
w dotychczasowym brzmieniu przepisu.

W art. 98 należy dodać ustępy 5 i 6 w brzmieniu:
5. Zamawiający jest zobowiązany opublikować w ter-
minie 30 dni po rozliczeniu zamówienia sprawoz-
danie z realizacji zamówienia publicznego na roboty
budowlane i prace projektowe.
6. Minister właściwy do spraw budownictwa,
gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej określi
w drodze rozporządzenia zakres i formę sprawozda-
nia, o którym mowa w ust. 5.
Komentarz: Wprowadzenie obowiązku publikacji
sprawozdania, obejmującego etap przygotowania
zamówienia, wyboru ofert i wykonania zamówienia
publicznego uzupełni procedurę postępowania
o udzielenie zamówienia. Zestawione dane pozwolą
na ocenę działań zamawiającego i wykonawców
w trakcie realizacji inwestycji oraz prawidłowość
decyzji podjętych w czasie przetargu. Obowiązek
publikacji wyników wykonania zamówienia będzie
mobilizował zamawiającego do przestrzegania zasad
prawidłowego postępowania oraz wprowadzi ograni-
czenie nieuprawnionych działań na rzecz dopuszcze-
nia do zwiększenia kosztów realizacji zamówienia.

W art. 111 należy dodać zdanie w brzmieniu:
Zamawiający może również przyrzec zwrot kosz-
tów poniesionych przez wykonawcę pracy konkur-
sowej lub jej części w formie zryczałtowanej.
Komentarz: Nadanie zamawiającemu możliwości
zwrotu poniesionych przez wykonawców kosztów
sporządzenia pracy konkursowej czy choćby
określonej ich części, powinno przyczynić się
do uatrakcyjnienia konkursu, jako trybu udzielenia
zamówienia publicznego i do zapewnienia szer-
szego udziału wykonawców w postępowaniu.

W art. 144 ust. 1 dopisać:
Wzrost wartości umowy powyżej 20% w stosunku
do oferty dla zamówienia o wartości powyżej
120 000 euro, wymaga przesłania informacji do
Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, w terminie
jednego miesiąca.
Komentarz: Przepis ten powinien zdyscypli-
nować zarówno zamawiającego do starannego
przygotowania zamówienia, jak i wykonawcę
do złożenia odpowiednio starannej oferty.

W art.144 dopisać ust. 3 w brzmieniu:
Opóźnienie terminu realizacji zamówienia o więcej
niż 3 miesiące w stosunku do harmonogramu
umownego z przyczyn leżących po stronie
wykonawcy albo istotne zaniżenie wymaganej
jakości, obligują zamawiającego do pisemnego
rozważenia zasadności kontynuowania umowy
z dotychczasowym wykonawcą. Należy stosować
odpowiednie zapisy w SIWZ w tym zakresie.
Komentarz: Ustawodawca powinien wymuszać
na dysponentach środków publicznych wysoką
efektywność zamówień publicznych. Przepis ten
powinien również ostudzić zapał w składaniu ofert
nieprzemyślanych i nieodpowiedzialnych, w tym
ze sfery nieuczciwej konkurencji.

UWAGA: W ust. 1, 5, 6 – omawianych
propozycji wykorzystano sugestie Zespołu ds.
monitorowania Prawa zamówień publicznych przy
Mazowieckiej OIIB pod kierownictwem
Jerzego Kotowskiego.

MGR INŻ. JANUSZ ŁAGOWSKI

Z-ca Dyrektora w Dyrekcji Rozbudowy Miasta Gdańska,
członek Komisji Legislacyjnej przy
Pomorskiej OIIB

Propozycja zmiany przepisów

W środowisku inżynierów budownictwa zrzeszonych w PIIB toczy się dyskusja o zmianach w ustawie

– Prawo zamówień publicznych.

9/2005

Inżynier budownictwa

Mam uprawnienia budowlane do kierowania
robotami budowlanymi bez ograniczeń w spe-
cjalności kolejowe sieci elektroenergetyczne
w zakresie określonym w § 3 pkt 3 rozporządze-
nia ministra transportu i gospodarki morskiej
z 20.12.1996 r. w sprawie samodzielnych
funkcji technicznych w budownictwie, w dzie-
dzinie transportu kolejowego nadane decyzją
Okręgowego Inspektoratu Kolejnictwa.
Czy po wejściu w życie rozporządzenia ministra
infrastruktury z 18 maja 2005 r. w sprawie
samodzielnych funkcji technicznych w budow-
nictwie (Dz. U. nr 96, poz. 817) uprawnienia
te dają mi takie same prawa jak te, o których
mowa w § 24 ust. 1 przytoczonego rozporzą-
dzenia?
Jeżeli nie, to jaki będzie tok postępowania, aby
uzyskać te uprawnienia? (Z.T.)

Zakres Pańskich uprawnień nie zmienił
się od chwili ich nadania. Jeżeli chce
Pan rozszerzyć uprawnienia, to musi Pan
wykazać się praktyką zawodową i zdać
egzamin uzupełniający stosownie do § 10
ust. 2 rozporządzenia ministra infrastruktury
z 18 maja 2005 r. w sprawie samodzielnych
funkcji technicznych w budownictwie
(Dz. U. nr 96, poz. 817). Egzamin ogranicza
się do zagadnień nieobjętych zakresem
egzaminu obowiązującym przy ubieganiu się
o posiadane uprawnienia budowlane.

qqq

W Zakładzie Linii Kolejowych PKP, gdzie pracuję,
jest wydzielony zespół „inspektorów diagnosty-
ków” posiadających uprawnienia budowlane
różnych specjalności. Do ich zadań należy
dokonywanie przeglądów okresowych (rocznych
i pięcioletnich) m.in. budynków i budowli oraz
prowadzenie książek obiektu budowlanego
(protokoły, przeglądy kominiarskie, energetyczne
itp.). Przy kontrolach obiektów prowadzonych
przez Państwowy Nadzór Budowlany nie uczest-
niczymy (nie posiadamy upoważnienia do re-
prezentowania pracodawcy), jednak zarówno
PNB jak i pracodawca wymagają przynależności
do Izby. Czy mają rację? (K.S.)

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy – Prawo
budowlane za samodzielną funkcję technicz-
ną w budownictwie uważa się działalność
związaną z koniecznością fachowej oceny
zjawisk technicznych lub samodzielnego
rozwiązania zagadnień architektonicznych

i technicznych oraz techniczno-organi-
zacyjnych, a w szczególności działalność
obejmującą sprawowanie kontroli technicz-
nej utrzymania obiektów budowlanych.
W związku z powyższym wykonywanie
czynności obejmujących sprawowanie
kontroli technicznej utrzymania obiektów
budowlanych wymaga posiadania uprawnień
budowlanych i członkostwa w samorządzie
zawodowym.
Pracodawca zasadnie żąda przynależności
do Izby osób uczestniczących w wykonywa-
niu takich czynności.

qqq

Jestem po studiach budowlanych o kierunku
budownictwo, specjalność budownictwo
miejskie i przemysłowe i od 1977 r.  pracuję
bezpośrednio w wykonawstwie. W 1979 r.  otrzy-
małem  uprawnienia budowlane  do wykonywa-
nia samodzielnych funkcji  Kierownika Budowy
i Robót w specjalności konstrukcyjno-
-budowlanej z wyłączeniem linii, węzłów
i stacji kolejowych, dróg oraz lotniskowych
dróg startowych i manipulacyjnych, mostów
i budowli hydrotechnicznych i wodno-meliora-
cyjnych. W 2002 r. zdałem egzamin i uzyskałem
uprawnienia budowlane do kierowania robotami
budowlanymi bez ograniczeń w specjalności
konstrukcyjno-budowlanej.  Nadmieniam,
że pracuję w ﬁrmie budowlanej, gdzie prowadzę
roboty o różnym proﬁlu budowlanym (w zależ-
ności od potrzeb). Jest to potrzebne do repre-
zentowania ﬁrmy w przetargach publicznych,
gdzie  lokalni inwestorzy  ustawiają  przetargi
pod odpowiednie ﬁrmy i ich personel oraz lata
pracy i doświadczenie.
Proszę o wyjaśnienie:
1. Jak liczyć staż do kierowania robotami
mostowymi i innymi?
2. Jakimi robotami mogę kierować  posiadając
ww.  uprawnienia?
3. Czy w dokumentach przetargowych musi być
podane CV, łącznie z wykonywanymi robotami
(dokumenty te są często przeglądane przez
konkurencję);  jak się to ma do ochrony danych
osobowych? (S.K.)

Staż w kierowaniu robotami danego rodzaju
liczy się od momentu uzyskania uprawnień
do kierowania tymi robotami.
Bez posiadania kopii uprawnień budowla-
nych nie ma prawnych możliwości ustalenia
zakresu uprawnień.
Oferta składana w postępowaniu dotyczącym

udzielenia zamówienia publicznego jest
jawna i może być analizowana, w szczegól-
ności przez konkurencyjne ﬁrmy. Oferent
może zastrzec niektóre informacje wyłącznie
do wiadomości zamawiającego, ale w ograni-
czonym zakresie.
Stosownie do art. 96 ust. 3 ustawy – Prawo
zamówień publicznych protokół z postę-
powania wraz z załącznikami jest jawny.
Załączniki do protokołu udostępnia się
po dokonaniu wyboru najkorzystniejszej
oferty lub unieważnieniu postępowania, z tym
że oferty są jawne od chwili ich otwarcia.
Ponadto stosownie do ust. 4 tego artykułu
nie ujawnia się informacji stanowiących
tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumie-
niu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej
konkurencji, jeżeli wykonawca, nie później
niż w terminie składania ofert, zastrzegł,
że nie mogą one być udostępniane.
Wykonawca nie może zastrzec informacji,
o których mowa w art. 86 ust. 4 (nazwa ﬁrmy
oraz adres wykonawców, a także informacje
dotyczące ceny, terminu wykonania zamówie-
nia, okresu gwarancji i warunków płatności
zawartych w ofertach).
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów
z 7 kwietnia 2004 r. w sprawie protokołu
postępowania o udzielenie zamówienia
publicznego (Dz. U. nr 71, poz. 646) w § 5
stanowi ponadto, że zamawiający umożliwia
w swojej siedzibie sporządzanie kserokopii
lub odpisów protokołu wraz z załącznikami.
Ponadto zamawiający przesyła na wniosek
wykonawcy kopię protokołu.
Mowa o tym również w rozporządzeniu
Prezesa Rady Ministrów z 7 kwietnia 2004 r.
w sprawie rodzajów dokumentów potwier-
dzających spełnianie warunków udziału
w postępowaniu o udzielenie zamówienia
publicznego, jakich może żądać zamawiający
od wykonawcy (Dz. U. nr 71, poz. 645).
Na jego podstawie w celu potwierdze-
nia, że wykonawca posiada uprawnienie
do wykonywania określonej działalności lub
czynności oraz nie podlega wykluczeniu
na podstawie art. 24 ustawy z 29 stycznia
2004 r. – Prawo zamówień publicznych,
zamawiający może żądać, w formie oryginału
lub kserokopii poświadczonej za zgodność
z oryginałem przez wykonawcę, m.in.
dokumentów stwierdzających, że osoby, które
będą wykonywać zamówienie, posiadają wy-
magane uprawnienia, jeżeli ustawy nakładają

Prawnik odpowiada

Inżynier budownictwa

9/2005

obowiązek posiadania takich uprawnień.
Dla potwierdzenia, że wykonawca posiada
niezbędną wiedzę i doświadczenie oraz
potencjał techniczny, a także dysponuje oso-
bami zdolnymi do wykonywania zamówienia,
zamawiający może żądać m.in. wykazu osób
i podmiotów, które będą wykonywać zamó-
wienie lub będą uczestniczyć w wykonywaniu
zamówienia, wraz z informacjami na temat
ich kwaliﬁkacji niezbędnych do wykonywania
zamówienia, a także zakresu wykonanych
przez nich czynności.
Jeżeli zamawiający żąda jeszcze innych
informacji o pracownikach wykonawcy,
to można skutecznie skarżyć takie warunki
specyﬁkacji istotnych warunków zamówienia.

qqq

Z wykształcenia jestem inżynierem budow-
nictwa lądowego – specjalność drogi i mosty
i technikiem budownictwa ogólnego. Od 1984
roku posiadam uprawnienia budowlane, tzn.
stwierdzenie przygotowania zawodowego
do pełnienia samodzielnych funkcji w budo-
wnictwie w specjalności konstrukcyjno-budow-
lanej (uzyskane jeszcze jako technik budownic-
twa) w brzmieniu: Jest upoważniony do kiero-
wania, nadzorowania i kontrolowania budowy
i robót, kierowania i kontrolowania wytwarzania
konstrukcyjnych elementów budowlanych
oraz oceniania i badania stanu technicznego
w zakresie wszelkich budynków innych budowli
o powszechnie znanych rozwiązaniach
konstrukcyjnych.
Jak należy interpretować te uprawnienia?
(K.A.)

Uzyskał Pan uprawnienia jako technik,
stąd jego ograniczenia. Obecnie może Pan
uzyskać uprawnienia bez ograniczeń na za-
sadach ogólnych. Zwrot „powszechnie znane
rozwiązania konstrukcyjne” pochodzi z § 5
ust. 2 rozporządzenia ministra gospodarki
terenowej i ochrony środowiska z 20 lutego
1975 r. w sprawie samodzielnych funkcji
technicznych w budownictwie (Dz. U. nr 8,
poz. 46 z późn. zm.).
Zgodnie z § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia
może Pan pracować wyłącznie przy budowie
budynków, budowli i instalacji o powszechnie
znanych rozwiązaniach konstrukcyjnych,
objętych daną specjalnością techniczno-
-budowlaną.
Przepisy nie zawierają deﬁnicji wyrażenia
powszechnie znane rozwiązania konstrukcyj-
ne. W związku z powyższym zakres ten jest
zawsze elementem podlegającym indywidual-
nej ocenie w poszczególnych sytuacjach.

qqq

Ukończyłem w roku 1951 3-letnie liceum
budowlane, uprawnienia budowlane z art. 364
otrzymałem w 1958 r. na podstawie rozpo-
rządzenia Prezydenta RP z dnia 16.02.1928 r.
pozwalające na:
1) kierowanie robotami budowlanymi z wyjąt-
kiem robót dotyczących budynków zabytko-
wych, pomników, budynków monumentalnych,
budynków określonych w art. 358, powołanego
rozporządzenia;
2) sporządzanie projektów (planów) tych robót.
W myśl pkt 5 ww. artykułu minister spraw
wewnętrznych w porozumieniu z ministrem
wyznań religĳnych i oświecenia publicznego
w drodze rozporządzenia może uznać, iż
ukończenie średniej szkoły budowlanej lub
szkoły stopnia licealnego upoważnia do uzy-
skania  prawa do sporządzania projektów bez
ograniczeń.
Dla łatwiejszego odbioru zarówno rozporzą-
dzenia, jak i tabeli zawierającej zestawienia
uprawnień nadawanych w latach 1928-
-1961, Ministerstwo Gospodarki Terenowej
i Ochrony Środowiska znak UAN 3-661-27/75
z 20.06.1975 r. deﬁniuje  pojęcia tam zawarte.
Do takich należy stwierdzenie, że pełne upraw-
nienia budowlane z art. 364 prawa budowla-
nego z 1928 r. są nieograniczone do wyko-
nawstwa, ustalają jednakowy zakres rzeczowy
prawa do wykonywania funkcji kierownika
budowy i robót oraz funkcji projektanta.
Urząd Miasta Poznania Wydział Urbanistyki
i Architektury (kierownik Oddziału Architektury
III) kwestionuje moje  kwaliﬁkacje, stwierdza-
jąc, że moje uprawnienia nie upoważniają mnie
do wykonywania projektów na terenie miasta
Poznania. Czy urząd ma rację? Zaznaczam,
że dotychczas moje prace projektowe w tym
mieście nie budziły zastrzeżeń i były realizowa-
ne. (M.Dz.)

W postępowaniu administracyjnym (a takim
jest postępowanie o wydanie pozwolenia
na budowę) organ jest związany treścią do-
kumentów urzędowych (a takim dokumentem
są uprawnienia budowlane). Organ nie może
kwestionować prawidłowości dokumentów
urzędowych i musi przyjąć ich treść bez
uwag.
Kwestię tę reguluje art. 76 Kpa:
„Art. 76. § 1. Dokumenty urzędowe sporzą-
dzone w przepisanej formie przez powołane
do tego organy państwowe w ich zakresie
działania stanowią dowód tego, co zostało
w nich urzędowo stwierdzone.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio
do dokumentów urzędowych sporządzanych
przez organy jednostek organizacyjnych lub

podmioty, w zakresie poruczonych im z mocy
prawa lub porozumienia spraw wymienionych
w art. 1 pkt 1 i 4.
§ 3. Przepisy § 1 i 2 nie wyłączają możli-
wości przeprowadzenia dowodu przeciwko
treści dokumentów wymienionych w tych
przepisach.”
W związku z powyższym organ administra-
cji wydający pozwolenie na budowę jest
związany treścią Pana uprawnień, w których
nie ma wyłączenia możliwości projektowania
na terenie miasta Poznania. W Pańskich
uprawnieniach wadliwie nie wymieniono
ograniczeń projektowych wymienionych
w art. 364 (3) rozporządzenia Prezydenta
Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r. o prawie
budowlanym i zabudowaniu osiedli.
Osoby posiadające uprawnienia wydane
na podstawie tego przepisu powinny mieć
w dotyczącej siebie decyzji tekst informujący,
że „uprawnione są do sporządzania projek-
tów (planów) robót budowlanych, do kierowa-
nia którymi są one uprawnione, z wyjątkiem
planów robót budowlanych w miastach:
Warszawie, Bydgoszczy, Częstochowie, Gru-
dziądzu, Krakowie, Lublinie, Lwowie, Łodzi,
Poznaniu, Toruniu i Wilnie.”
Błąd ten jest oczywisty, ale decyzja o nadaniu
Panu uprawnień jest ostateczna i obowiązuje
zgodnie z jej literalnym brzmieniem.

KRZYSZTOF ZAJĄC

Radca prawny

Interpretacje zamieszczone powyżej dotyczą
spraw indywidualnych i mogą nie mieć zasto-
sowania do innych uprawnień budowlanych

Z listu Czytelnika:

Szanowny Panie Radco!
Wyrażamy wdzięczność za precyzyjne
określanie zakresów nowych
uprawnień, ale chcielibyśmy
przeczytać co dają jeszcze stare
uprawnienia z art. 364.

W imieniu starych budowniczych

Leszek Serwin

9/2005

Inżynier budownictwa

W dniu 1 września 2005 r. w siedzibie Polskiej Izby
Inżynierów Budownictwa odbyło się X spotkanie
członków Porozumienia B-8. W posiedzeniu udział
wzięli przedstawiciele: PIIB, Izby Urbanistów,
Polskiego Związku Inżynierów i Techników
Budownictwa, Stowarzyszenia Architektów
Polskich, Towarzystwa Urbanistów Polskich, Izby
Gospodarczej Projektowania Architektonicznego
oraz Izby Projektowania Budowlanego.
Zgodnie z ustalonym wcześniej porządkiem obrad
dyskutowano m.in. na temat prac nad ustawą
o Planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Według członków Porozumienia, to zagadnienie
wymaga w Polsce gruntownej reformy. Izba Urba-
nistów oraz Towarzystwo Urbanistów Polskich,
jako organizacje najbardziej zainteresowane
tematem, zobowiązały się do przygotowania pro-
jektu zmian do ustawy o Planowaniu i zagospoda-

rowaniu przestrzennym, który stałby się punktem
wyjściowym do dalszych dyskusji z rządem.
Na spotkaniu poruszono także kwestię trwających
prac nad nowelizacją ustawy Prawo zamówień
publicznych. Dzięki temu, że Sejm IV kadencji
nie podjął dalszych kroków, Porozumienie stoi
przed szansą ponownego przygotowania swoich
propozycji i przedstawienia ich nowemu rządowi.
Zadecydowano więc o powołaniu zespołu eks-
pertów, w skład którego wejdą: Aleksander Krupa
(IPB), Jerzy Kotowski (PIIB), Janusz Jaworski
(IGPA), Jacek Lenart (SARP). Prace będą miały
na celu zebranie opinii z organizacji zrzeszonych
w B-8 i przygotowanie końcowej propozycji, która
zostanie zaprezentowana władzom.
Kolejne spotkanie Porozumienia B-8 zaplanowano
na 27 października br.

(K.N.)

Krajowy Sąd Dyscyplinarny (KSD) – organ PIIB
działa na podstawie przepisów ustaw: Prawo
budowlane, o samorządach zawodowych archi-
tektów, urbanistów i inżynierów budownictwa
oraz rozporządzenia ministra infrastruktury
w sprawie szczegółowych zasad i trybu postę-
powania dyscyplinarnego w stosunku do człon-
ków samorządów zawodowych architektów,
inżynierów budownictwa oraz urbanistów.

Od początku I  kadencji KSD funkcjonuje w nie-
zmienionym składzie osobowym i rozpatruje
sprawy  pierwszej i drugiej  instancji. Przewod-
niczący KSD, Aleksander Nowak  powołuje nie-
zależne składy orzekające, których członkowie
mają odpowiednie kwalifikacje do rozpatrzenia
konkretnej sprawy.
W pierwszym półroczu 2005 r. do Krajowego
Sądu Dyscyplinarnego wpłynęło 9 odwołań od
decyzji Okręgowych Sądów Dyscyplinarnych.
Z roku ubiegłego KSD rozpatrzył 4 sprawy,
z czego jedną w I instancji, ponieważ  dotyczyła
członka funkcyjnego jednej z Okręgowych Rad
Izby Inżynierów Budownictwa.
Do Okręgowych Sądów Dyscyplinarnych wpły-

nęło 67 spraw z czego 54 dotyczyły odpowie-
dzialności zawodowej, a 13 odpowiedzialności
dyscyplinarnej inżynierów budownictwa.
Wykroczeniami najczęściej popełnianymi przez
członków PIIB są:

•

naruszenie zasad etyki zawodowej,

•

niedbałe wykonywanie obowiązków z tytułu

sprawowania samodzielnych funkcji technicz-
nych w budownictwie dotyczących projektowa-
nia, pełnienia funkcji kierownika budowy lub
inspektora nadzoru inwestorskiego,

•

przekroczenie zakresu projektu budowlane-

go – realizacja robót niezgodnie z wydanymi
decyzjami pozwolenia na budowę,

•

przekroczenie zakresu posiadanych

uprawnień – dotyczy to zwłaszcza techników
budowlanych posiadających uprawnienia do
projektowania w ograniczonym zakresie.

Coraz częściej do Okręgowych Rzeczników Od-
powiedzialności Zawodowej zwracają się inwe-
storzy, którzy nie będąc stroną w postępowaniu
w zakresie odpowiedzialności zawodowej lub
dyscyplinarnej, domagają się ukarania nierze-
telnego inżyniera, niewłaściwie wykonującego

Krajowy Sąd Dyscyplinarny

podsumowanie pierwszego półrocza 2005

obowiązki  projektanta, inspektora nadzoru  lub
kierownika budowy.
Po uzyskaniu decyzji Okręgowego Sądu Dyscy-
plinarnego uznającej winę członka samorządu
zawodowego, inwestor ma  możliwość wystą-
pienia do ubezpieczyciela PIIB o odszkodowanie
za szkodę poniesioną z powodu  niekompetencji
lub niestaranności inżyniera pełniącego samo-
dzielne funkcje techniczne.

Dwa razy w roku, Prezydium Krajowego Sądu
Dyscyplinarnego organizuje dla swoich człon-
ków i przewodniczących Okręgowych Sądów
Dyscyplinarnych warsztaty szkoleniowe, których
celem jest wypracowanie ujednoliconych proce-
dur w postępowaniach sądowych.
Można z satysfakcją stwierdzić, że ustrzegliśmy
się i precedensów prawnych. W dużym stopniu
jest to efektem dobrej współpracy z Kancelarią
Prawną mecenasa Krzysztofa Zająca oraz
zaangażowania Biura PIIB, zapewniającego
sprawną obsługę sekretariatu KSD.

MGR INŻ. ROMA RYBIAŃSKA

Sekretarz KSD

Zatrudnimy

Przedstawiciela Handlowego –

– Doradcę Technicznego

do sprzedaży grodzic z PCV

Wymagane doświadczenie

w zakresie projektowania i robót

hydrotechnicznych

oraz znajomość branży.

Oferujemy samodzielne stanowisko

i atrakcyjne warunki pracy.

S. i A. Pietrucha – 43 829 20 51

dariusz.ejchman@pietrucha.pl

X spotkanie

Porozumienia B-8

Inżynier budownictwa

9/2005

Od chwili, gdy rozpoczęliśmy współpracę z Izbą
Inżynierów Budownictwa minęły już ponad 3 lata.
W niniejszej publikacji chcielibyśmy podsumować
naszą dotychczasową współpracę i przedstawić
związane z nią plany na przyszłość.
Dzięki zdobytemu doświadczeniu w obsłudze
ﬁrm uczestniczących w procesie inwestycyj-
nym, w szczególności w zakresie ubezpieczenia
odpowiedzialności cywilnej, zostaliśmy zaproszeni
do opracowania warunków umowy generalnej
obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności
cywilnej inżynierów budownictwa. Umocowanie
środowiska tworzącego Izbę pozwoliło nam
wziąć udział w pracach Ministerstwa Finansów
– nasze uwagi dotyczące warunków ubezpie-
czenia mogliśmy przekazać podczas dwóch
spotkań uzgodnieniowych zorganizowanych przez
ministerstwo. W ich trakcie udało się przeforso-
wać między innymi korzystne dla ubezpieczonych
rozwiązania, dotyczące wysokości minimalnej
sumy gwarancyjnej oraz zapisów ograniczających
wypłatę odszkodowania (zniesienie franszyz).
Wraz z powołanym przez Komitet Organizacyjny
Izby Zespołem ds. Ubezpieczeń przygotowaliśmy
zapytania skierowane do wszystkich zakładów
ubezpieczeń prowadzących w Polsce działalność
w grupie ubezpieczeń OC, co dało gwarancję
dogłębnego rozpoznania rynku ubezpieczeniowego
i uzyskania najkorzystniejszej oferty. Liczebność
grupy tworzącej Izbę, szacowana wstępnie
na około 40 tysięcy osób, pozwoliła uzyskać
w drodze postępowania przetargowego ofertę
atrakcyjną nie tylko pod kątem ceny ubezpieczenia
(wysokości składki), ale także przede wszystkim
pod względem ponadstandardowych warunków
ubezpieczenia, niemożliwych do uzyskania w przy-
padku umów zawieranych indywidualnie.
Trafność rozwiązania zaproponowanego przez
władze Izby została potwierdzona przez aktywne
uczestnictwo członków w umowie generalnej
zawartej z TUiR Warta S.A. – w pierwszym okresie
ubezpieczenia tylko 60 osób spełniło obowiązek
ubezpieczenia poza Izbą (okazując polisy indywi-
dualne zawarte z innymi zakładami ubezpieczeń).
Rosnąca stale liczba ubezpieczonych członków
Izby umożliwiła dalsze polepszenie jakości obsługi
(zwiększenie atrakcyjności oferty). Po upływie
okresu obowiązywania rocznej umowy z TUiR
WARTA S.A. Krajowa Rada PIIB podpisała z TU

Allianz Polska S.A. umowę wieloletnią w zakresie
obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności
cywilnej inżynierów budownictwa.
W ramach zaproponowanej (obniżonej do poziomu
100 zł) składki udało się uzyskać dla każdego
ubezpieczonego dodatkowe ubezpieczenie
odpowiedzialności cywilnej w życiu prywatnym
na sumę 50.000 PLN. Wynegocjowano ponadto
system zniżek w ubezpieczeniach indywidualnych
członków Izby (mieszkaniowych, komunikacyjnych,
turystycznych itp.). W ramach umowy umożliwiono
również zawarcie doubezpieczenia zawodowej
odpowiedzialności cywilnej na wyższe sumy
gwarancyjne, wynoszące od 100.000 do 500.000
EUR. Praktyka pokazuje, że propozycja ta spotkała
się z szerokim zainteresowaniem inżynierów. Ceny
ubezpieczeń dodatkowych są prawdopodobnie
obecnie najkorzystniejszą z możliwych form
spełnienia obowiązku ubezpieczenia OC na sumy
przekraczające wymagane przepisami minimum.
Aktualnie z umowy tej korzysta ponad 90 tys.
inżynierów. Na dzień dzisiejszy nie notujemy przy-
padków zawierania ubezpieczeń obowiązkowych
na warunkach indywidualnych. Zaproponowane
przez Hanzę Brokers rozwiązania ubezpieczeniowe
spotkały się z akceptacją środowiska tworzącego
Izbę. Aktywne korzystanie z przygotowanych
produktów spowodowało uruchomienie infolinii
dla inżynierów budownictwa, która wraz ze stroną
internetową www.hanzabrokers.pl stanowią
doskonałe narzędzie do bieżącego kontaktu ze śro-
dowiskiem i umożliwiają nam udzielanie wszelkiej
pomocy w sprawach związanych z ubezpieczenia-
mi członków Izby.

W umowie generalnej przewidziano uproszczone,
odformalizowane i jednolite procedury likwidacji
szkód. Możliwość świadczenia usług asysty szko-
dowej – pomocy przy zgłaszaniu i likwidacji szkód
z ubezpieczenia obowiązkowego – stwarza nam
sytuację, w której Hanza Brokers staje się repre-
zentantem środowiska budowlanego w zakresie
nie tylko warunków ubezpieczenia, ale przede
wszystkim pod kątem likwidacji szkód.

W ubiegłym roku z inicjatywy Małopolskiej Okrę-
gowej Izby Inżynierów Budownictwa stworzyliśmy
unikalny program ochrony członków Izby – zbioro-
we ubezpieczenie na życie.

Wielomiesięczne negocjacje doprowadziły
do podpisania umowy z T.U. Finlife S.A., która
zapewnia ochronę wszystkim opłacającym składki
członkom Izby. Niebywale niska składka oraz
brak limitów wiekowych, bez konieczności
wypełniania ankiet medycznych, jest znakomitym
przykładem efektywnego wykorzystania przez Izbę
składek członkowskich. Rozwiązanie to pokazuje
możliwość udostępnienia członkom produktu
o jakości i cenie nieporównywalnie korzystniejszej
od indywidualnych rozwiązań dostępnych na ryn-
ku. Dotychczas z proponowanego rozwiązania
skorzystało 9 izb okręgowych, tworząc grupę około
60 tys. ubezpieczonych osób.

Na bazie ubezpieczenia zbiorowego wynego-
cjowaliśmy dla Izby bardzo korzystne warunki
ubezpieczeń indywidualnych Finlife Inżynier, które
dla wielu osób są atrakcyjną formą ochrony, i nie-
jednokrotnie stanowią alternatywę do posiadanych
już ubezpieczeń.
Jednorodność i wielkość grupy, jaką stanowią
członkowie Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa,
umożliwia nam w efektywny sposób świadczenie
usług asysty szkodowej. Opracowane procedury
obsługi szkód powodują, że każde zdarzenie
ubezpieczeniowe, mogące rodzić odpowiedzial-
ność zakładu ubezpieczeń, jest nadzorowane
przez Hanzę Brokers, a przebieg likwidacji szkody,
od zgłoszenia zdarzenia do wypłaty świadczeń
odszkodowań jest przez nas monitorowany.
W przypadkach wymagających wyjaśnień
podejmujemy się stosownej interwencji i działając
w interesie członków Izby staramy się doprowa-
dzić do pomyślnego zakończenia sprawy. Dzięki
bieżącej obsłudze szkód dysponujemy pełnymi
danymi statystycznymi, dotyczącymi szkodowo-
ści z zawartych ubezpieczeń, co ułatwia nam
podejmowanie odpowiednich działań, w tym nego-
cjowanie stawek na kolejne okresy ubezpieczenia.
Nadzór nad funkcjonującymi umowami ubez-
pieczenia sprawowany przez Hanzę Brokers
pomaga zapewnić członkom Izby realną ochronę
ubezpieczeniową i terminową realizację świadczeń
zakładu ubezpieczeń. Kwota wypłacanych odszko-
dowań z ubezpieczenia obowiązkowego od roku
2003 stale wzrasta. Systematycznie zwiększa się
również liczba zgłaszanych szkód, rośnie również
wartość kierowanych przez poszkodowanych pod

Działania Hanzy Brokers

na rzecz członków Izby

9/2005

Inżynier budownictwa

adresem inżynierów roszczeń odszkodowawczych
(największe z nich sięgają lub nawet przekraczają
wysokość sumy gwarancyjnej). Ubezpieczenie
na życie po ponad rocznym okresie funkcjonowa-
nia umożliwiło członkom Izby oraz ich rodzinom
wypłatę świadczeń w ponad 140 przypadkach,
a łączna wartość wypłat przekracza już kwotę
600.000 zł.

Bieżący kontakt ze środowiskiem reprezentowa-
nym przez członków Izby obliguje nas do ciągłego
rozwoju oraz podnoszenia jakości oferowanych
usług. Zagadnienia problemowe, z którymi
zwracają się do nas członkowie Izby, coraz
częściej wykraczają poza zakres standardowych
usług brokera ubezpieczeniowego. Problematyka
zapytań ze strony inżynierów oraz przedsiębiorstw
ich zatrudniających stawia nam wyzwanie posze-
rzenia świadczonych usług doradczych z zakresu
obowiązujących przepisów.

Mając na uwadze upływający czas funkcjono-
wania obecnej umowy ubezpieczenia odpowie-
dzialności cywilnej, chcemy zagwarantować Izbie
utrzymanie warunków ubezpieczeń oraz podnosić
nieprzerwanie poziom obsługi brokerskiej. Ob-

serwując kierunki rozwoju sprzedaży na polskim
rynku w poszczególnych grupach ubezpieczeń,
dostrzegamy konieczność zapełnienia luki, jaka
powstaje w wyniku zjawiska „dualizmu ubezpie-
czeniowego”, powstałego na styku ubezpieczenia
obowiązkowego inżynierów budownictwa oraz
dobrowolnych ubezpieczeń podmiotów gospo-
darczych. Rolą Hanzy Brokers jest nie tylko
wynegocjowanie atrakcyjnej oferty na ubezpie-
czenie obowiązkowe OC w następnym okresie
ubezpieczenia, ale przede wszystkim stworzenie
produktów ubezpieczeniowych dedykowanych dla
przedsiębiorców uczestniczących w procesie in-
westycyjnym i zatrudniających lub prowadzonych
przez inżynierów budownictwa. Produkty te w na-
szym pojęciu powinny być nie tylko zoptymalizo-
wane pod kątem składek, ale muszą zapewniać
konkurencyjne w stosunku do standardowych ofert
warunki ochrony ubezpieczeniowej oraz uprosz-
czone i odformalizowane procedury zawierania
umów ubezpieczenia. W pierwszej kolejności w ra-
mach tych działań zajęliśmy się ubezpieczeniami:
budowlano-montażowymi oraz ubezpieczeniami
odpowiedzialności cywilnej z tytułu prowadzonej
działalności gospodarczej. Specjalne oferty tych

ubezpieczeń wynegocjowane z T.U. Allianz S.A.
zostały szerzej omówione w ostatnich numerach
„Inżyniera Budownictwa”.

Obecnie przygotowujemy procedury kompleksowej
obsługi brokerskiej dla podmiotów uczestniczą-
cych w procesie inwestycyjnym w budownictwie,
umożliwiające bezpośredni kontakt z przedstawi-
cielami Hanzy Brokers na terenie całego kraju.

Opracowanie:

TOMASZ STUPNOWICZ

Hanza Brokers Sp. z o.o.
tel. (0-58) 345-53-14,
infolinia 0-801-384-666
faks (0-58) 341-89-47
hanza@hanzabrokers.com.pl

Ministerstwo Infrastruktury zawiadamia

IZ SPOT informuje, iż w związku z trwającymi pracami nad zatwierdzeniem przez Komisję Europejską programu pomocy publicznej

„Rozwój systemów intermodalnych”, poziom doﬁnansowania oraz rodzaj kosztów kwaliﬁkowanych mogą ulec zmianie.

Wnioski, które wpłyną po terminie, nie będą rozpatrywane.

Wnioski należy składać zgodnie z rozporządzeniem ministra infrastruktury z 24 listopada 2004 r. w sprawie trybu składania oraz wzorów dokumentów obowiązujących w ramach Sektorowego Pro-

gramu Operacyjnego Transport na lata 2004-2006 w 4 egzemplarzach (1 oryginał oraz 3 kopie) oraz w wersji elektronicznej (w aktualnej wersji aplikacji Generator Wniosków dostępnej na stronach

internetowych Ministerstwa Infrastruktury www.mi.gov.pl), zgodnie z zapisami instrukcji wypełniania wniosku, do Instytucji Zarządzającej SPOT (IZ), na adres:

DEPARTAMENT FINANSOWANIA INFRASTRUKTURY I FUNDUSZY EUROPEJSKICH MINISTERSTWO INFRASTRUKTURY

ul. Chałubińskiego 4/6, 00-928 Warszawa, tel.: 0 (preﬁks) 22 630-13-80, faks: 0 (preﬁks) 22 630-13-19

a także na adres poczty elektronicznej: wnioski-spot@mi.gov.pl

Intensywność pomocy publicznej (poziom doﬁnansowania ze środków publicznych krajowych i zagranicznych) jest ograniczona również rozporządzeniem Rady Ministrów z 1 września 2004 r.

w sprawie ustalenia mapy pomocy regionalnej (Dz. U. nr 200, poz. 2050). Powyższe rozporządzenie ogranicza maksymalną intensywność pomocy w powiatach m. Poznań i m.st. Warszawa

do 30%, a w powiatach: m. Kraków, m. Wrocław, m. Gdańsk, m. Gdynia i m. Sopot do 40%. Inwestycje muszą być przez minimum 5 lat wykorzystywane do transportu intermodalnego. Do

kosztów kwaliﬁkowanych nie zalicza się zakupu taboru kolejowego.

Poziom doﬁnansowania ze środków publicznych (krajowe środki publiczne oraz środki z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego) może wynieść maksymalnie do 50% kosztów

kwaliﬁkowanych projektu dla:

1) budowy, rozbudowy, przebudowy i wykupu gruntów pod budowę, rozbudowę i przebudowę:

a) placów składowych i manewrowych, parkingów i garaży, zaplecza technicznego dla obsługi taboru, dróg wewnętrznych i dojazdowych oraz przejść podziemnych,

b) torów dojazdowych, przeładunkowych, torów podsuwnicowych, przejazdów i rozjazdów oraz urządzeń sterowania ruchem kolejowym,

c) magazynów;

2) modernizacji instalacji teletechnicznch, wodno-kanalizacyjnych i energetycznych;

3) prac projektowych i opracowania dokumentacji dotyczącej inwestycji, o których mowa w pkt. 1-4;

4) promocji projektu.

Poziom doﬁnansowania ze środków publicznych (krajowe środki publiczne oraz środki z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego) może wynieść maksymalnie do 30% kosztów

kwaliﬁkowanych projektu dla:

1) zakupu i modernizacji urządzeń dźwigowych i urządzeń do przeładunku, których przewidywany okres użytkowania będzie dłuższy niż pięć lat,

2) zakupu i modernizacji sprzętu oraz systemów informatycznych i logistycznych przeznaczonych do obsługi transportu intermodalnego oraz koszty ich wdrożenia.

Typy projektów, rodzaje Beneﬁcjentów oraz zasady przyznawania pomocy zostały szczegółowo określone

w Uzupełnieniu Sektorowego Programu Operacyjnego Transport na lata 2004-2006.

Wnioski można składać w ramach:

Poddziałania 1.3.1 Budowa centrów logistycznych,

Poddziałania 1.3.2 Budowa terminali kontenerowych.

Termin składania wniosków:

30 września 2005 r.

Instytucja Zarządzająca SPOT zaprasza do składania wniosków

o doﬁnansowanie projektów realizowanych w ramach

Sektorowego Programu Operacyjnego Transport Priorytetu 1

Działania 1.3 „Rozwój systemów intermodalnych”.

Inżynier budownictwa

9/2005

Opisane możliwości dotyczą programów pomo-
cowych PHARE CBC, ale nie jest wykluczone, iż
w miarę wdrażania nowych programów operacyjnych
współﬁnansowanych z funduszy Unii Europejskiej
znajdą i tam miejsce, jak uregulowania wniesione
ustawą Prawo zamówień publicznych.

Zaliczka

Kontrakty realizowane według zasad FIDIC–2000
mogą być zaliczkowane na początku Kontraktu,
co jest korzystne dla Wykonawcy, albowiem płatność
zaliczkowa ma postać nieoprocentowanej pożyczki
od Zamawiającego na mobilizację.
Warunkiem uzyskania zaliczki jest przedłożenie przez
Wykonawcę gwarancji wystawionej przez instytucję
zatwierdzoną przez Zamawiającego (bank, instytucję
ubezpieczeniową) na taką samą kwotę i w takiej
samej walucie, jak płatność zaliczkowa.
Zaliczka może być przekazana Wykonawcy w całości
lub w ratach i w wysokości określonej w Załączniku
do Oferty (najczęściej 10 .... 15% Zaakceptowanej
Kwoty Kontraktowej). Warunkiem uruchomienia płat-
ności zaliczki, niezależnie od gwarancji, jest dostar-
czenie przez Wykonawcę Zabezpieczenia Wykonania
zgodnie z Subklauzulą 4.2 oraz rozpoczęcie Kontraktu
w Dacie Rozpoczęcia ustalonej przez Inżyniera.
Wykonawca dysponuje zaliczką w sposób dowolny
i nie jest zobowiązany do rozliczania się z jej wydat-
kowania przed Inżynierem.
Formą zwrotu zaliczki są procentowe potrące-
nia w Przejściowych Świadectwach Płatności
uruchamiane w momencie, gdy suma wszystkich
poświadczonych płatności przejściowych (z wyłącze-
niem płatności zaliczkowej oraz potrąceń i zwrotów
kwot zatrzymanych) przekroczy określony procent
Zaakceptowanej Kwoty Kontraktowej (najczęściej
10%).
Stopę spłaty w procentach określa się w Załączniku
do Oferty, o ile ma ona być niższa bądź wyższa
od 25% kwoty każdego Przejściowego Świadectwa
Płatności (pomniejszonej o potrącenia, jak np. opust
i zwroty zatrzymania), jak stanowi o tym Subklauzula
14.2 (b). Ponieważ w kontraktach PHARE CBC reali-
zowanych według procedur FIDIC–2000 wystąpiły
trudności w prawidłowym naliczaniu momentu
początku spłaty zaliczki i kwot spłaty, przytoczę
przykład takich rozliczeń.
Przykład:
Zaakceptowana Kwota Kontraktowa –
5 000 000 EUR
Kwota Warunkowa (na roboty dodatkowe) –

10% = 500 000 EUR
Potrącenia Kwot Zatrzymanych – 10%

Opust Wykonawcy – 10%
Wartość zaliczki – 10% = 500 000 EUR
Stopa spłaty zaliczki – 25%
Próg początku zwrotu zaliczki – 10%
Próg kwotowy zwrotu zaliczki wynosi –
10% · (5 000 000 – 500 000 Kwota
Warunkowa) = 450 000 EUR
Zakładając, teoretycznie, że Wykonawca po otrzy-
maniu zaliczki przedkładał kwoty brutto w każdym
kolejnym Przejściowym Świadectwie Płatności równo
po 100 000 EUR bez potrąceń, to spłatę zaliczki
należałoby rozpocząć od szóstego świadectwa
płatności, gdyż:
6 x (100 000 – 10 000 opust – 9 000 kwota zatrzy-
mana) = 486 000 EUR.
Potrącenie zaliczki w 6-tym świadectwie
(100 000 – 10 000 – 9 000) · 25% =
20 250 EUR
Potrącenia zaliczki w kolejnych świadectwach
Zakładając, że w następnych świadectwach Wyko-
nawca przedkładał kwoty brutto:
– Świadectwo nr 7 – 250 000 EUR
– Świadectwo nr 8 – 200 000 EUR
– Świadectwo nr 9 – 150 000 EUR
to adekwatnie do tych kwot raty spłaty zaliczki
wynosiłyby odpowiednio:
– nr 7 (250 000 – 25 000 – 22 500) · 25% =
50 625 EUR
– nr 8 (200 000 – 20 000 – 18 000) · 25% =
40 500 EUR
– nr 9 (150 000 – 15 000 – 13 500) · 25% =
30 375 EUR.
Niezależnie od powyższego, Subklauzula 14.2 do-
puszcza możliwość odciążenia Wykonawcy od płat-
ności za udzieloną gwarancję bankową na zaliczkę,
w formie stopniowego zmniejszania kwoty gwarancji
o kwoty zwracane przez Wykonawcę w Przejściowych
Świadectwach Płatności, co w odniesieniu do poda-
nego przykładu:

po realizacji Świadectwa nr 9 gwarancja bankowa

na zaliczkę może być zmniejszona do kwoty 358 250
EUR.

Płatności na magazyn

Ta forma pozyskiwania środków ﬁnansowych przez
Wykonawcę, przed wykonaniem Robót omówiona zo-
stała w artykule Inżynier Kontraktu (6), zamieszczo-
nym w „Inżynierze Budownictwa” nr 1/2005 i polega
ona na zwrocie 80% kosztów zakupu i dostarczenia
na Plac Budowy materiałów i urządzeń, pod warun-
kiem jednakże, że urządzenia i materiały przewi-
dziane do wcześniejszego zakupu będą umieszczone
na liście Załącznika do Oferty.

Zatem to Zamawiający będzie decydował o tej
formie pomocy ﬁnansowej Wykonawcy, już na etapie
przygotowania dokumentacji przetargowej.

Zabezpieczenie Wykonania

Zgodnie z Subklauzulą 4.2 Wykonawca jest zobo-
wiązany do dostarczenia Zamawiającemu w ciągu
28 dni od daty otrzymania Listu Akceptującego
(powiadomienia Zwycięskiego Oferenta) Zabezpie-
czenia Wykonania na kwotę i w walutach podanych
w Załączniku do Oferty.
Zabezpieczenie Wykonania wystawione jest w formie
gwarancji bankowej lub ﬁrmy ubezpieczeniowej
i obowiązuje do czasu otrzymania przez Zamawia-
jącego kopii Świadectwa Wykonania wystawionego
przez Inżyniera. Zamawiający zwraca Wykonawcy
w całości Zabezpieczenie Wykonania w ciągu 21 dni
od powiadomienia, jak wyżej.
Znacznie korzystniejszą dla Wykonawcy formę zabez-
pieczenia należytego wykonania umowy prezentuje
ustawa Prawo zamówień publicznych (pzp), według
której:

Zabezpieczenie Wykonania wynosi od 2% do 10%

ceny oferty (brutto z podatkiem VAT),

przy kontraktach trwających ponad rok istnieje

możliwość tworzenia Zabezpieczenia Wykonania
w formie potrąceń w Przejściowych Świadectwach
Płatności analogicznie, jak w przypadku Kwot
Zatrzymanych, lecz dla tej formy Wykonawca zobo-
wiązany jest do wniesienia co najmniej 30% kwoty
zabezpieczenia w dniu zawarcia umowy, a wielkość
potrąceń powinna zapewnić wniesienie pełnej
wysokości zabezpieczenia nie później niż do połowy
okresu, na który został zawarty kontrakt,

Zamawiający zobowiązany jest do zwrotu

minimum 70% kwoty Zabezpieczenia Wykonania
w terminie 30 dni od dnia wydania Świadectwa
Przejęcia przez Inżyniera,

kwota Zabezpieczenia Wykonania pozostawiona

na Okres Zgłaszania Wad (okres gwarancji) nie może
przekraczać 30% wysokości zabezpieczenia.
Zasady tworzenia i zwrotu Zabezpieczenia Wykonania
według FIDIC–2000 są obowiązujące na kontrak-
tach realizowanych w ramach programów PHARE
CBC, co nie może mieć przeniesienia na aktualnie
wdrażane programy operacyjne Unii Europejskiej,
jak np. ZPORR. W programach tych za obowiązujące
należy uznać uregulowania wnoszone ustawą pzp,
korzystniejsze dla Wykonawcy.
Korzyść dla Wykonawcy z uregulowań ustawy pzp
w zakresie Zabezpieczenia Wykonania w stosunku
do uregulowań FIDIC–2000 jest bezsprzeczna. Dla
przykładu: na Kontrakcie o wartości 5 000 000

W niniejszej publikacji przybliżymy, szczególnie Wykonawcom, możliwości tkwiące w FIDIC–2000 w zakresie

pozyskiwania środków finansowych od Zamawiającego, niezależnie od tempa robót na Kontrakcie

Inżynier Kontraktu (13)

9/2005

Inżynier budownictwa

EUR i zabezpieczeniu wykonania 500 000 EUR
Wykonawca otrzymuje zwrot minimum 350 000 EUR
po wystawieniu Świadectwa Przejęcia przez Inży-
niera, gdy na tym samym Kontrakcie realizowanym
według zasad FIDIC–2000 Wykonawca nie otrzymuje
żadnych zwrotów, a pełna kwota Zabezpieczenia Wy-
konania jest mu zwracana dopiero po wydaniu przez
Inżyniera Świadectwa Wykonania, czyli po upływie
okresu gwarancji.

Kwota Zatrzymana

Oznacza skumulowaną kwotę w pieniądzu, po-
wstałą z zatrzymań w Przejściowych Świadectwach
Płatności wg Subklauzulii 14.3 (c), jako dodatkowe
zabezpieczenie należytego wykonania Robót.
Pierwsza połowa Kwoty Zatrzymanej (50%) jest
zwracana Wykonawcy po wystawieniu przez Inżyniera
Świadectwa Przejęcia dla Robót, natomiast druga
połowa Kwoty Zatrzymanej jest zwracana z ewentual-
nymi potrąceniami za wady, niezwłocznie po upływie
ostatniego z Okresów Zgłaszania Wad.
Taka forma dodatkowego zabezpieczenia w pieniądzu
stosowana jest na kontraktach realizowanych w ra-
mach programów PHARE CBC, lecz nie ma żadnego
umocowania w ustawie Pzp i z tych powodów
nie może być stosowana w aktualnie wdrażanych
programach operacyjnych Unii Europejskiej, jak
np. ZPORR. Zatem Wykonawca na obecnie wdraża-
nych kontraktach operacyjnych UE jest odciążony
od obowiązku podwójnego zabezpieczenia wykonania
i to w pieniądzu, co było szczególnie uciążliwe
zważywszy na limit Kwoty Zatrzymanej wynoszący
w praktyce 5% Zaakceptowanej Kwoty Kontraktowej.
Łatwo przeliczyć, iż przy kontrakcie o wartości

5 000 000 EUR Wykonawca zobowiązany był uzyskać
gwarancję bankową na kwotę 500 000 EUR Zabez-
pieczenia Wykonania, za co musiał ponieść określone
koszty, a niezależnie od tego pozbawiony był wypłaty
należności za wykonane Roboty w wysokości 250 000
EUR aż do zakończenia prac i uzyskania Świadectwa
Przejęcia, z czego zwracane mu było tylko 125 000
EUR, a druga połowa dopiero po Okresie Zgłaszania
Wad, który trwa nie mniej niż 1 rok.

Kwoty Tymczasowe

Ustalone są przez Inżyniera na mocy Subklauzuli
12.3 dla płatności za roboty dodatkowe, nieobjęte
cenami jednostkowymi Kosztorysu ofertowego lub
płatności wymagające renegocjacji cen jednostko-
wych w przypadkach opisanych w odcinku Inżyniera
Kontraktu (2) „Inżynier Budownictwa” nr 7/2004.
Wówczas Inżynier sam ustala ceny jednostkowe
tymczasowe i według nich rozlicza roboty dla wysta-
wienia Przejściowych Świadectw Płatności, do czasu
uzgodnienia wspólnego stanowiska pomiędzy
Zamawiającym i Wykonawcą w oparciu o Subklau-
zulę 3.5. Warunki Kontraktu na budowę FIDIC–2000
nie deﬁniują Kwot Tymczasowych i celowym byłoby
przytoczenie tej deﬁnicji w Warunkach Szczególnych
Kontraktu w treści: „Kwoty Tymczasowe – kwoty
wynikające z ustaleń Inżyniera na mocy Subklauzuli
13.1 w związku z Subklauzulą 12.3, obowiązujące
do czasu uzgodnienia stanowiska Stron według
Subklauzuli 3.5”.
Powyższej deﬁnicji Kwot Tymczasowych nie należy
utożsamiać z deﬁnicją Subklauzuli 58.1 FIDIC
– 1992, która w tamtejszym brzmieniu odpowiada
Kwocie Warunkowej według Subklazuli 13.5 FIDIC

– 2000. Inżynier zobowiązany jest do ustalenia Kwot
Tymczasowych dla zapewnienia ciągłości należnych
wypłat Wykonawcy za wykonane Roboty. W zależno-
ści od trafności ustaleń Inżyniera Kwoty Tymczasowe
mogą nie podlegać późniejszej korekcie, bądź będą
korygowane in plus lub in minus.
Oczywiście Kwoty Tymczasowe wystąpią w przy-
padku, gdy niemożliwym będzie ustalenie nowych
cen jednostkowych na bieżąco w oparciu o Protokół
Konieczności i Protokół z Negocjacji i zajdzie potrzeba
zastosowania do tych uzgodnień Subklauzuli 3.5.

Podsumowanie

Na obecnym etapie zauważalne są różnice
między uregulowaniami ustawy Prawo zamówień
publicznych, a Warunkami Kontraktu na budowę
FIDIC–2000.
Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej wymusza
dostosowanie uregulowań prawnych i organizacyj-
nych na kontraktach współﬁnansowanych z funduszy
Wspólnotowych, jak chociażby w zakresie określonym
niniejszym artykułem. Do czasu regulacji prawnych
należy samemu dostosować Warunki Kontraktu
FIDIC–2000 do prawodawstwa polskiego, kierując
się wskazówkami w tej sprawie, zamieszczanymi
w poprzednich publikacjach cyklu Inżynier Kontraktu.

MGR INŻ. MAREK

BRZEZIŃSKI
Dyrektor Biura Inżyniera
Kontraktu Dolnośląski
Zarząd Dróg Wojewódzkich
we Wrocławiu

Inżynieria wartości – co to jest?

Polemika

Lekturę Waszego pisma zaczynam od stałej pozycji

„Inżynier Kontraktu”, gdyż jest to dziedzina, którą zajmu-
ję się od 20 lat. W odcinku 11 (czerwiec 2005) znalazłem
stwierdzenia, które muszę oprotestować. „Inżynieria
wartości. Pod tym pojęciem rozumiane są zmiany
wnoszone do warunków Kontraktu”. Otóż nie. Określenie
„inżynieria wartości” jest popularnie stosowanym
tłumaczeniem angielskiego „Value engineering” i odnosi
się do analizy porównawczej wartości i kosztów.
Przykładowo: duże pomieszczenie biurowe można
klimatyzować, stosując jedno duże urządzenie
(rozwiązanie tańsze) lub kilka mniejszych (rozwiązanie
droższe). W pierwszym przypadku podział pomieszczenia
nie będzie możliwy, w drugim tak. Value engineering
w tym przypadku polega na ocenie, czy walory użytkowe
oraz potencjalnie wyższa cena najmu tego pomieszcze-
nia kompensują wyższy koszt inwestycji.
Value engineering jest elementem zarządzania kosztami
inwestycji relatywnie często stosowaną w wielu krajach
na etapie projektowania. W Polsce namiastka takiej
analizy występuje w toku procesu wyboru wykonawcy.

Oczywiście nie mam na myśli przetargów według
ustawy o zamówieniach publicznych.  Przykładem niech
będzie wybór Generalnego Wykonawcy dla prestiżowego
budynku w Warszawie. Jeden z oferentów zaproponował
obniżenie ceny kontraktu, jeśli Zamawiający wyrazi
zgodę na przeprojektowanie konstrukcji budynku w celu
obniżenia kosztów. Dla pewności Inżynier zażądał, aby
rozwiązania projektu zamiennego uzyskały akceptację
autora pierwotnego projektu konstrukcji. Tak też się stało
ku zadowoleniu Inwestora i Wykonawcy. Dalsza część
wywodu odnosi się raczej do uwarunkowań narzuconych
przez PHARE, ISPĘ czy inne programy pomocowe i od-
biega znacząco od oryginalnych rozwiązań kontraktów
FIDIC. Zacznĳmy od tego, że kontrakty FIDIC są stoso-
wane w Polsce, że o świecie nie wspomnę, od czasów,
kiedy ww. fundusze jeszcze nie istniały.  Pierwszym
kontraktem według warunków FIDIC był zawarty w 1985
roku kontrakt na budowę LIM Center, czyli hotelu Marriott
w Warszawie. Kolejne obiekty  to Port Lotniczy (ten który
był i ten, który jest realizowany), Sąd Najwyższy, hotele
Sheraton, Regency Hyatt i in. Proszę zwrócić uwagę,

że są to obiekty inwestorów prywatnych w odróżnieniu
od publicznych.
Znakomita większość kontraktów jest zawierana
w formie ryczałtowej, a nie obmiarowej. Wyjątkiem,
potwierdzającym tę regułę, są kontrakty na roboty
budowlane infrastruktury, np. dróg i autostrad. Doświad-
czenia dyrektora Brzezińskiego koncentrują się na tym
mniej popularnym modelu rozliczenia Robót, co tłumaczy
dość subiektywne poglądy autora. W kontraktach
ryczałtowych zmiany ceny kontraktu wynikają w praktyce
z dwóch powodów:

•

zmiana poglądów lub potrzeb Inwestora skutkuje

poleceniem dokonania zmian w projekcie realizowanego
obiektu,

•

wykonawca proponuje technologie, urządzenia lub

rozwiązania zamienne najczęściej w celu zmniejszenia
kosztów podwyższając zysk stron (lub strony) Kontraktu.
Procedura wprowadzania zmian do Kontraktu jest zapisa-
na w rozdziale 13 „Zmiany i korekty”.

ciąg dalszy na str. 13

Inżynier budownictwa

9/2005

Stowarzyszenie Inżynierów Doradców i Rzeczoznaw-
ców (SIDiR) współpracuje z Polską Izbą Inżynierów
Budownictwa od czasu jej tworzenia. W kilku izbach
okręgowych przedstawiciele SIDiR prowadzą szkolenia
na temat zasad realizacji umów w oparciu o wzory
Warunków Kontraktowych FIDIC.
Wstąpienie Polski do Unii Europejskiej spowodo-
wało konieczność harmonizowania polskich norm
i przepisów. Wiele zmian dotyczy samego procesu
inwestycyjnego: opracowania koncepcji i założeń
techniczno-ekonomicznych, wykonania projektu,
ﬁnansowania, doboru procedur i przeprowadzania
przetargów na roboty i usługi, aż po wykonanie robót.
Proces zmian trwa nieprzerwanie od początku naszej
transformacji i uruchomienia pierwszych środków
pomocowych Unii Europejskiej, tj. programów PHARE.
W latach 2000-2004 proces integracji wszedł w za-
awansowaną fazę w związku z realizacją pomocowych
programów przedakcesyjnych: ISPA, PHARE
2001-2003 i SAPARD. Wówczas  wdrożone zostały
do praktycznego zastosowania wszystkie procedury,
które warunkowały korzystanie z funduszy publicznych
Unii Europejskiej i wdrażanie to odbywało się pod
stałą kontrolą Przedstawicielstwa Unii Europejskiej
w Warszawie.
Wykorzystując prawie 1,5 mld EUR, w ciągu 3 lat
mieliśmy za zadanie wdrożyć wszystkie skompliko-
wane procedury unĳne, przeszkolić  personel, nabrać
doświadczenia w przygotowaniu i realizacji wszystkich
etapów procesu inwestycyjnego.
Wszystko po to, aby przygotować się do realizacji 10-
-krotnie większych ﬁnansowo zadań w  programach
Strukturalnych i Spójności po naszej akcesji do Unii
Europejskiej.
Dzisiaj jesteśmy krajem unĳnym, w którym
postępujemy zgodnie z naszym prawem, które jest
zharmonizowane – zgodne z dyrektywami unĳnymi.
W sferze zamówień publicznych dyrektywy UE zostały
wprowadzone w pełni, a w wielu przypadkach wydaje
się, że postępujemy bardziej rygorystycznie niż w sta-
rych krajach unĳnych. Powoduje to wiele problemów,
łącznie z zagrożeniem wykorzystania przyznanych
środków.
Ponadto Unia wprowadziła wiele uwarunkowań,
wymagań i procedur, które muszą być obowiązkowo
stosowane podczas każdej fazy procesu inwestycyjne-
go, i sięgają one aż do pięciu lat po zakończeniu robót.
Podstawowe wymagania i uwarunkowania to:

stosowanie Prawa zamówień publicznych

z 29 stycznia 2004 r. (brak zapowiadanej nowelizacji)

wraz z rozporządzeniami ministra infrastruktury:
– z 18 maja 2004 r. w sprawie określenia metod
i podstaw sporządzania kosztorysów inwestorskich,
obliczania planowanych kosztów prac projektowych
oraz planowanych kosztów robót budowlanych okre-
ślonych w programie funkcjonalno-użytkowym,
– z 2 września 2004 r. w sprawie określenia zakresu
i formy dokumentacji projektowej, specyﬁkacji tech-
nicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz
programu funkcjonalno-użytkowego;

stosowanie do umów na roboty Warunków

Kontraktowych FIDIC, łącznie z dodatkowymi
wymaganiami, które muszą zostać wprowadzone
do Warunków Szczególnych umowy;

specyﬁczny system rozliczeń kontraktowych

prowadzony zgodnie z polskim prawem, ale uwzględ-
niający unĳne wymagania.
Spowodowało to, że nawet dla doświadczonych
inwestorów samodzielne wykonanie wszystkich analiz
i opracowań stało się niemożliwe. Zamawiający
– beneﬁcjenci środków unĳnych – muszą zatrudniać
indywidualnych konsultantów lub ﬁrmy konsultingowe,
którzy potraﬁą świadczyć usługi w szerokim zakresie,
pamiętając wszakże o nowym pojęciu „konﬂikcie
interesów”.
Wielu zamawiających, ale również wielu doradców
i decydentów, nie zauważyło, iż zmierzamy do wypra-
cowanych w świecie konkurencji zasad, które określiły,
że przygotowanie zadania inwestycyjnego pochłania
60-80%, a wykonanie robót to pozostałe 40-20%
czasu realizacji zadania inwestycyjnego.
Taki podział „wymuszają” obecnie procedury i kryteria
postawione zarówno przez Unię, jak i nasze prawo
przy ubieganiu się o współﬁnansowanie z funduszy
Strukturalnych i Spójności. Procedury te zakładają,
że dziś powinniśmy przygotowywać już zadania in-
westycyjne na lata 2007-2013, natomiast inwestycje
zaakceptowane na okres 2004-2006 powinny być
przygotowane tak, aby możliwe było uruchamianie
procedur przetargowych do wyłonienia wykonawców.
Odkładanie tych postępowań na rok 2006 spowodo-
wać może przepadek przydzielonych środków.
Są tutaj bowiem dwa niebezpieczeństwa:

ze względu na przyjęty system odwoławczy w Pra-

wie zamówień publicznych mamy „szansę” opóźnić
rozstrzygnięcie przetargów poza 2006 rok, co ozna-
czać będzie przepadek przydzielonych środków, lub

ceny zwycięskich ofert, zgodnie z obecną tenden-

cją, będą nadmiernie niskie i spowodują, że powstałe
wolne środki nie będą mogły być ponownie przydzie-

lone i poddane procedurze przetargowej ze względu
na brak czasu – kontraktacja powinna zakończyć się
do końca 2006 roku.
Nakłada się na to niechęć Urzędu Zamówień
Publicznych do wydawania zgód na stosowanie
uproszczonych procedur przetargowych, które zgodnie
zresztą z naszym prawem, pozwalają takie decyzje
podejmować.
Osobnym problemem jest „programowanie” umów
na roboty i usługi przez opracowywanie
przez beneﬁcjentów specyﬁkacji istotnych warunków
zamówienia – SIWZ.
Obserwujemy tendencję do stawiania bardzo ostrych
kryteriów przetargowych, które powodują eliminację
dobrych wykonawców robót i usług, często lokalnych,
mogących wykonać stawiane im zadania, ale unie-
możliwiające udział w postępowaniu przetargowym.
Oszczędności w wydawaniu środków publicznych są
pożądane, ale należy mieć na względzie, co najmniej
dwa aspekty problemów. Jeden to niski poziom
projektów, który powoduje, że w trakcie prowadzenia
robót niezbędne jest dokonywanie przez Inżyniera licz-
nych zmian i modyﬁkacji. Są one z reguły kosztowne
i jedynym zabezpieczeniem jest stworzenie rezerwy
Inżyniera. Była ona standardowa w projektach ISPA,
a teraz beneﬁcjenci unikają tworzenia takich rezerw
w ramach kontraktu.
Zapomina się o tych problemach na etapie tworzenia
SIWZ. W kontraktach unĳnych zmiana Czasu na Ukoń-
czenie oraz przekroczenie Zatwierdzonej Kwoty
Kontraktowej (łącznie z rezerwą Inżyniera) wymaga
akceptacji „SAO”, czyli w praktyce sekretarza stanu
w ministerstwie nadzorującym dany projekt w imieniu
Unii Europejskiej. Brak tej wiedzy zarówno u beneﬁ-
cjenta, jak i wykonawcy, a zwłaszcza u konsultanta
prowadzi do wielu zupełnie niepotrzebnych trudności
w realizacji Kontraktu.
Często w działalności Stowarzyszenia SIDiR
spotykamy się z pytaniami o procedury FIDIC
w kontraktach unĳnych. Otóż, po wstąpieniu Polski
do Unii Europejskiej mamy do czynienia z „dwoma
rodzajami środków publicznych”. Jedne to nasze
środki krajowe, które podlegają procedurze zamówień
publicznych, oraz drugie to środki publiczne z Unii Eu-
ropejskiej, czyli fundusze Strukturalne i Spójności. Te
środki, podobnie jak polskie, w pełni podlegają Prawu
zamówień publicznych w zakresie, jaki normuje nasze
prawo, a więc etapu przygotowania i przeprowadzenia
przetargu na wybór wykonawcy robót, usług oraz
zakupów.

Wzory Warunków Kontraktowych

– ich zastosowanie w kontraktach współfinansowanych

z funduszy Unii Europejskiej

9/2005

Inżynier budownictwa

W tym przypadku musimy jednak znać procedury
dodatkowe, które ustaliła Unia dla biorców funduszy
Strukturalnych i Spójności.
Dotyczą one zarówno fazy opracowania wniosku o do-
ﬁnansowanie z tych środków, dodatkowych wymagań
wpisanych do SIWZ oraz fazy wykonywania robót,
okresu gwarancji i eksploatacji obiektu przez 5 lat
od zakończenia robót. Z procedurami FIDIC spotykamy
się dopiero w fazie wykonywania robót i okresie gwa-
rancji, tzn. Warunki Kontraktowe FIDIC są elementem
SIWZ. Beneﬁcjent musi, przygotowując przetarg,
opracować Warunki Szczególne do Warunków Kon-
traktowych FIDIC. W projektach współﬁnansowanych
z funduszy Strukturalnych i Spójności wymagane jest
wykonywanie robót na podstawie umów opracowa-
nych według wzorów FIDIC.
W tych projektach obowiązują dwa podstawowe wzory
Warunków Kontraktowych FIDIC:

„Warunki Kontraktowe dla Budowy” – dla robót

inżynieryjno-budowlanych projektowanych przez
zamawiającego (Czerwona Książka).
Wzór dla kontraktów obmiarowych, zamawiający
wykonuje projekt budowlany i wykonawczy oraz
po jego stronie jest ryzyko osiągnięcia przez obiekt
parametrów projektowych. Wykonawca odpowiada
za wykonanie robót opisanych w specyﬁkacji technicz-
nej z należytą starannością i wykonaniem wszystkich
wyspecyﬁkowanych prób i badań.

„Warunki Kontraktowe dla Urządzeń oraz Projekto-

wania i Budowy” – dla urządzeń elektrycznych oraz
robót inżynieryjnych i budowlanych projektowanych
przez wykonawcę.
Wzór dla kontraktów w pewnym sensie ryczałtowych.
Warunki Kontraktowe pozwalają, decyzją Inżyniera,
wprowadzać zmiany i modyﬁkacje w robotach
kontraktowych, i w tym zakresie dokonać zmiany
Zatwierdzonej Kwoty Kontraktowej. W tym kontrakcie
wykonawca opracowuje projekt, wykonuje zaprojekto-
wane roboty i odpowiada za osiągnięcie parametrów
projektowych.
Ponadto, w zamówieniach dla małych wartościowo,
a prostych i powtarzalnych robót zalecane jest stoso-
wanie „Krótkiej Formy Kontraktu”– Zielonej Książki.

Warunki Kontraktowe „Klient – Konsultant”

– Biała Książka jest wzorem opracowanym dla
kontraktów na świadczenie usług intelektualnych,
takich jak: prace projektowe, opracowanie opinii i eks-
pertyz czy pełnienie funkcji Inżyniera. Wzór ten jest
kompatybilny z innymi wzorami, a więc uwzględnia
wszystkie wymagania dla zamówionych usług zawarte
w kontraktach na roboty (według FIDIC). Przygoto-
wanie takiego kontraktu nie wymaga więc wielkiego
nakładu pracy i ogranicza możliwość popełnienia
większych błędów i przeoczeń.
Charakterystyczną cechą wzorów Warunków Kontrak-
towych FIDIC jest wprowadzenie do układu umownego

funkcji Inżyniera, któremu strony kontraktu powierzają
zarządzanie (administrowanie) tym kontraktem,
zgodnie z jego postanowieniami.
Inżynier otrzymał od stron kontraktu prawo
do wprowadzania zmian i modyﬁkacji zakresu robót
kontraktowych i wyceny tych zmian i modyﬁkacji.
W naszej dotychczasowej praktyce było to przedmio-
tem negocjacji stron i podpisania aneksu do umowy,
jeśli negocjacje zakończyły się sukcesem.
W kontraktach FIDIC aneks służy jedynie do zmiany
prawa ustanowionego przez strony kontraktu, a więc
do dokonania zmian zapisów kontraktowych, i taki
aneks musi być podpisany przez upełnomocnione
osoby reprezentujące strony identycznie jak w podpi-
sywaniu kontraktu.
Nowością w tych kontraktach jest sposób rozstrzyga-
nia sporów. Założono, że w ramach kontraktu i na jego
mocy powoływana jest Komisja Rozjemcza, która
rozpatruje zgłoszony spór i podejmuje decyzję.
Dokładniejsze omówienie wzorów Warunków Kon-
traktowych w kontekście ich stosowania w projektach
unĳnych przedstawione będzie w następnych
numerach „Inżyniera Budownictwa”.

MIECZYSŁAW GRABIEC

Prezes Stowarzyszenia Inżynierów Doradców
i Rzeczoznawców

ciąg dalszy ze strony 11

Dla kontraktów ryczałtowych inwestorów prywatnych
ta procedura jest prosta i skuteczna. Zważywszy,
że większość obiektów jest realizowana w cyklu do dwóch
lat, utarła się praktyka, że ryzyko związane z potencjalnymi
zmianami cen materiałów ponosi Wykonawca. Dopiero
numer, jaki wycięli nam Chińczycy, nakręcając na rynkach
światowych ceny stali, zmusza kadrę obu układających się
stron do rozważenia podzielenia ryzyka między obie Strony.
W tym celu można przywołać klauzulę 13.8 „Korekty
uwzględniające zmiany kosztu” stosowaną dotychczas
w bardzo dużych kontraktach, których realizacja planowa-
na była na wiele lat.
W odniesieniu do kontraktów podlegających ustawie
o zamówieniach publicznych czy regulacjom warunku-
jącym ﬁnansowanie ze środków unĳnych, możliwość
wprowadzania jakichkolwiek zmian przez Inżyniera jest
ograniczona, a stwierdzenie autora publikacji, że „powyż-
sze uregulowania przemawiają za prowadzeniem Kon-
traktu przez Inżyniera w ścisłym związku z dokumentacją
budowlaną...” może mniej doświadczonym czytelnikom
sugerować, że Inżynier może odejść od dokumentacji
budowlanej, przedmiaru czy specyﬁkacji. Ta sugestia jest
niebezpieczna, gdyż potraktowana dosłownie, to pierwszy
krok do wprowadzenia Inżyniera na pole minowe.
Bardzo słusznie autor zachęca do skrupulatnego
dokumentowania na piśmie podstaw i wyjaśnień
wprowadzonych zmian, jednak warto zwrócić uwagę,
że przywołane w akapicie dotyczącym udokumentowania

zmian dokumenty (Protokół Konieczności, Arkusze A i C1
itp.) nie wynikają z wymagań Warunków Kontraktu FIDIC,
lecz z innych przepisów i stosowanej praktyki.

mgr inż. EUR. ING Krzysztof Woźnicki – Dyrektor Zespołu

Nadzoru Budowy „Złote Tarasy” w Warszawie

Odpowiedź

Od pierwszego artykułu (IB8/04) podkreślałem,

iż  w  swoich  publikacjach  będę  prezentował  zasady
prowadzenia  robót  budowlanych  i  inżynieryjnych
projektowanych  przez  Zamawiającego  według  „Warun-
ków  Kontraktu  na  budowę”  FIDIC – 2000 od  strony
praktyki, licząc  na  konfrontację  doświadczeń,  wymianę
informacji, uwag  i  opinii. Odcinek  11 wzbudził  szcze-
gólne  Pana  zainteresowanie,  gdzie  nie  zgadzając
się  ze  mną  co  do  pojęcia „inżynieria  wartości”,
odnosi  Pan  tę  deﬁnicję do  kontraktów  prowadzonych
poza ustawą  Prawo zamówień  publicznych,  co  nie
leży  w  streﬁe  moich  zainteresowań,  gdyż czytelnicy
zainteresowani  są  głównie  kontraktami  realizowanymi
w  ramach  aktualnie  dostępnych  programów  pomoco-
wych  z UE. Gros kontraktów  w  Polsce  realizowanych
jest  przez  inwestorów „publicznych” w ramach  tych
programów,  przy  których  obsłudze zatrudnionych  jest
większość  inżynierów należacych do PIIB.
Nie  podzielam  Pana  stwierdzenia,  iż  znakomita
większość  kontraktów  w  Polsce  zawierana  jest
w  formie  ryczałtowej,  a  nie  obmiarowej,  gdyż
przepisy  Prawa  budowlanego  i  rozporządzenia  z  nim

związane,  wymagają  odpowiedniej  dokumentacji
technicznej  z  przedmiarem  robót, co  do  których
opracowywana  jest  dokumentacja  przetargowa
wraz  z  kosztorysem  ofertowym („tzw. ślepym”).
Ponadto  uważam,  że  zmiana  ceny  kontraktowej  na
kontraktach  ryczałtowych  zawieranych  z  uwzględnie-
niem  ustawy  Prawo  zamówień   oraz prawodawstwa
polskiego  jest  niedopuszczalna,  chociażby  w  świetle
art. 632 § 1 Kodeksu  cywilnego  (wypowiedź  Olgierda
Sielewicza IB6/05). Nie  zgadzam  się  także  ze  stwier-
dzeniem, jakoby  moje  artykuły  mogły  sugerować  mniej
doświadczonym  czytelnikom,  że  Inżynier  może  odejść
od  dokumentacji  budowlanej   przedmiaru  robót,  czy
specyﬁkacji  technicznych  w  sposób  dowolny, lecz
warunki  życiowe  mogą  wymusić  takie   okoliczności,
które przewiduje  Subklauzula  13.1  FIDIC – 2000. O  ile
mi  wiadomo, to  aktualnie  wszystkie  kontrakty  w  Pol-
sce  realizowane  w  ramach  programów  współﬁnan-
sowanych  z  funduszy  UE,  w  tym  także  PHARE CBC,
prowadzone  są  przy  respektowaniu  przepisów  ustawy
Prawo  zamówień  publicznych. Oczywistym  jest,  że
przywołane  dokumenty (Protokół  Konieczności,  Arkusze
A i C1  itp.)  nie  wynikają  z  wymagań  Warunków   Kon-
traktu  FIDIC,  lecz  są  bardzo  praktyczne  i  sprawdzone
na  kontraktach  PHARE CBC  i  moim  zdaniem  warte
przeniesienia  do obecnych  programów operacyjnych
z  Unii  Europejskiej,  jak  np. ZPORR.

mgr inż. Marek Brzeziński – Autor cyklu publikacji

„Inżynier Kontraktu”

Inżynier budownictwa

9/2005

Ustanowienie funkcji technicznej

rzeczoznawcy budowlanego

Ustanowienie w Prawie budowlanym funkcji
technicznej rzeczoznawcy budowlanego
wynikało z potrzeb, jakie wywoływał proces
budowlany, obejmujący zarówno przygotowanie
i realizację budowy, jak utrzymanie w należy-
tym stanie technicznym obiektów budowlanych
o coraz wyższym skomplikowaniu technicz-
nym, wywołującym konieczność wykonywania
ekspertyz lub opinii technicznych w zakresie
oceny stanu technicznego obiektu budowlanego
lub wykonywanych robót budowlanych, w celu
przyjęcia właściwych rozwiązań projektowych
i podejmowania obiektywnie uzasadnionych
decyzji gospodarczych lub administracyjnych.

Taki zakres zadań nie pozwalał na utożsamienie
pojęcia „rzeczoznawca budowlany” ze znaną
od dawna rolą rzeczoznawców sądowych
(o specjalności budowlanej), powoływanych
przez niezawisłe sądy, które kierowały się
w tym względzie tylko w ograniczonym stopniu
przepisami Prawa budowlanego, gdyż potrzebne
im opinie rzeczoznawców wiązały się w naj-
szerszym zakresie z oceną stosunków między
stronami w procesach cywilnych lub karnych,
związanych substancją budowlaną, co jednak
nie miało związku z zadaniami należącymi
do samodzielnych funkcji technicznych w bu-
downictwie.

W pierwszych regulacjach prawnych doty-
czących ustanowienia funkcji technicznej
rzeczoznawcy budowlanego, jakie zawierała
ustawa z 24 października 1974 r.– Prawo
budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 z późn. zm.)
oraz wydane na podstawie delegacji ustawowej
rozporządzenie ministra gospodarki tereno-
wej i ochrony środowiska z 20 lutego 1975 r.
w sprawie samodzielnych funkcji technicznych
w budownictwie (Dz. U. nr 8, poz. 46), nie była
jednak należycie określona rola rzeczoznawcy
budowlanego, jako osoby pełniącej samodzielną
funkcję techniczną w budownictwie, polegającą
na wykonywaniu ekspertyz (opinii) technicz-
nych w ściśle określonym zakresie tematycz-
nym, zapewniającym ich niekwestionowaną
miarodajność.

Ani postanowienia ustawy (art.18 ust. 3), ani
przepisy rozporządzenia (§ 16) nie wymagały
bowiem ustalenia przez wojewodę w zaświad-
czeniu stwierdzającym nadanie danej osobie
tytułu rzeczoznawcy budowlanego w określonej
specjalności, wynikającej z posiadanych
uprawnień budowlanych, również ograniczenia
rzeczowego jego kompetencji uzasadnionego
praktyką nabytą po uzyskaniu takich upraw-
nień.

Pewne uściślenie zakresu uprawnień rzeczo-
znawcy budowlanego zostały wprowadzone
dopiero w ustawie z 7 lipca 1994 r. – Prawo
budowlane (w jej pierwotnym brzmieniu wg
Dz. U. nr 89, poz. 414):
Art. 15. 1. Rzeczoznawcą budowlanym może
być osoba, która:
1)  korzysta w pełni z praw publicznych,
2)  posiada:
a)  dyplom ukończenia wyższej uczelni tech-
nicznej,
b)  uprawnienia budowlane oraz co najmniej 5
lat praktyki odbytej po ich uzyskaniu,
c)  opinię dwóch rzeczoznawców budowlanych
odpowiedniej specjalności,
d)  opinię właściwego stowarzyszenia.
2. Wojewoda, na wniosek zainteresowanego,
orzeka, w drodze decyzji, o nadaniu tytułu
rzeczoznawcy budowlanego, określając,
na podstawie opinii, o których mowa w ust. 1
pkt 2 lit. c) i d) oraz odbytej praktyki,

zakres,

w którym funkcja rzeczoznawcy budow-
lanego może być wykonywana. Zakres ten
nie może wykraczać poza specjalność
techniczno-budowlaną objętą posiadanymi
uprawnieniami.

Takie uregulowanie było jednak nadal nieścisłe
i dawało możliwość uzyskania uprawnień
rzeczoznawcy budowlanego przez osoby
o bardzo krótkim stażu zawodowym, zaledwie
5 lat po uzyskaniu uprawnień do pełnienia
samodzielnej funkcji technicznej w budownic-
twie. Z pewnością trudno uwiarygodnić poziom
kwalifikacji rzeczoznawcy budowlanego, który
otrzymał te uprawnienia, bez jakichkolwiek
ograniczeń w całym zakresie problematyki
należącej do danej specjalności już po 5 latach
pełnienia samodzielnej funkcji technicznej
od uzyskaniu uprawnień budowlanych.

Z tego powodu ustawą z 15 grudnia 2000 r.
o samorządach zawodowych architektów,
inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz.
U. 2001 r. nr 5, poz. 42), która weszła w życie
w styczniu 2002 r., wprowadzono zmiany w art.
12 ust. 1 pkt 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Pra-
wo budowlane, dotyczące także rzeczoznawców
budowlanych, jako osób wykonujących samo-
dzielne funkcje techniczne w budownictwie.
Zmiany te polegały przede wszystkim na:
1)  wprowadzeniu obowiązku przynależności
rzeczoznawcy do właściwej izby samorządu
zawodowego, jako warunku wykonywania tej
samodzielnej funkcji technicznej w budownic-
twie,
2)  przekazaniu właściwym organom samo-
rządu zawodowego dotychczasowych zadań wo-
jewódzkich organów administracji państwowej
w zakresie nadawania  tytułu rzeczoznawcy
budowlanego oraz prawo egzekwowania
ich odpowiedzialności zawodowej, jako osób
pełniących samodzielne funkcje techniczne
w budownictwie,
3)  wymaganiu posiadania uprawnień budowla-
nych bez ograniczeń,
4)  wydłużeniu z 5 do 10 lat wymaganego czasu
praktyki zawodowej po uzyskaniu uprawnień
budowlanych przez kandydata na rzeczoznawcę
budowlanego, co tylko w pewnym zakresie
uwiarygodniało nabycie doświadczeń zawodo-
wych niezbędnych rzeczoznawcy.

Przedstawione wyżej zmiany warunków i trybu
nadawania tytułu i uprawnień do pełnienia
funkcji rzeczoznawcy budowlanego, jakie zaszły
w ciągu 20 lat od ustanowienia tej funkcji
technicznej, zostały przedstawione w zestawie-
niu porównawczym (patrz tabela).

Nowy stan prawny

Przedstawione w tablicy „historyczne” zmiany
przepisów dotyczących trybu i zakresu upraw-
nień rzeczoznawców budowlanych mają nadal
istotne znaczenie prawne i praktyczne, ponie-
waż kolejne zmiany tych regulacji nie naruszają
uprawnień uzyskanych na ich podstawie.
Jako cezurę zamykającą ten okres należy
przyjąć dzień wejścia w życie ustawy z 28 lipca
2005 r. o zmianie ustawy – Prawo budowla-
ne oraz o zmianie niektórych innych ustaw.

Warunki i tryb nabywania

uprawnień rzeczoznawcy budowlanego

9/2005

Inżynier budownictwa

Tabela. Warunki uzyskania i utraty tytułu rzeczoznawcy budowlanego według postanowień Prawa budowlanego

Rodzaj wymagań

Zakres wymagań określonych w Prawie budowlanym

Wg ustawy z 24.10.1974 r.

Wg ustawy z 7.07.1994 r.

Zmiany wprowadzone w 2002 r.

)

Prawo obywatelskie

Obywatelstwo polskie i pełne prawa

publiczne

Pełne prawa publiczne

Bez zmiany

Wykształcenie

Dyplom wyższej uczelni

odpowiadającej specjalności lub

pokrewnej

Dyplom wyższej uczelni technicznej

Bez zmiany

Praktyka zawodowa

Dla osób z wyższym wykształceniem

odpowiadającym specjalności – co

najmniej 10 lat

Co najmniej 5 lat

po uzyskaniu uprawnień budowlanych

Co najmniej 10 lat po uzyskaniu

uprawnień budowlanych

Dla osób z wyższym wykształceniem

pokrewnym – co najmniej 15 lat

Zakres wymaganych uprawnień

budowlanych

Niewymagane

Uprawnienia budowlane

Uprawnienia budowlane bez

ograniczeń

Opinie zawodowe

Niewymagane

Dwóch rzeczoznawców budowlanych

odpowiedniej specjalności oraz

opinia właściwego stowarzyszenia

(zawodowego)

Dwóch rzeczoznawców budowlanych

odpowiedniej specjalności

Sprawdzenie i ocena dokumentów

Wojewódzka komisja kwalifikacyjna

przy właściwym stowarzyszeniu

naukowo-technicznym

Właściwy wydział urzędu

wojewódzkiego

Komisja kwalifikacyjna właściwej

krajowej izby samorządu zawodowego

Nadanie uprawnień rzeczoznawcy

Zaświadczenie wojewódzkiego organu

administracji państwowej o nadaniu

uprawnień rzeczoznawcy w określonej

specjalności

Decyzja wojewody o nadaniu tytułu

rzeczoznawcy budowlanego

w określonym zakresie (niewykra-

czającym poza specjalność

budowlaną, objętą uprawnieniami

budowlanymi)

Decyzja komisji kwalifikacyjnej

właściwej krajowej izby samorządu

zawodowego

Podstawa do wykonywania funkcji

technicznej rzeczoznawcy

Wpis na wojewódzką listę

rzeczoznawców

Decyzja GINB o wpisie do centralnego

rejestru rzeczoznawców budowlanych Bez zmiany

Przyczyny utraty tytułu rzeczoznawcy

Na własną prośbę lub w razie:

– pozbawienia praw publicznych,

– utrata prawa do pełnienia

samodzielnej funkcji technicznej

w budownictwie

– odmowa wydania opinii bez

uzasadnionej przyczyny

Na własną prośbę lub w razie:

– pozbawienia praw publicznych,

– utraty uprawnień budowlanych,

– śmierci rzeczoznawcy

Bez zmiany

Forma stwierdzenia utraty tytułu

rzeczoznawcy

Decyzja wojewody i skreślenie z listy

wojewódzkiej

Decyzja wojewody i decyzja GINB

o skreśleniu z centralnej listy

rzeczoznawców

Decyzja komisji kwalifikacyjnej

właściwej krajowej izby samorządu

zawodowego

i skreślenie przez GINB

z centralnego rejestru rzeczoznawców

1) Według stanu wynikającego z ustawy z 15.12.2000 r.
o samorządach zawodowych architektów, inżynierów
budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. 2001 r. nr 5,
poz. 42), obowiązującego do dnia wejścia w życie
ustawy z 28.07.2005 r. o zmianie ustawy – Prawo
budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw.
2) W przepisach art. 18 ustawy z 24.10.1974 r.
nie określono obowiązku posiadania uprawnień
budowlanych dla uzyskania tytułu rzeczoznawcy
budowlanego, ale w ust. 4 wskazano, że pozbawienie
uprawnień rzeczoznawcy następuje m.in. na skutek
utraty prawa do wykonywania funkcji technicznych

w budownictwie, co wymaga oczywiście posiadania
uprawnień budowlanych.
3) Regulamin postępowania kwaliﬁkacyjnego w spra-
wach nadawania uprawnień budowlanych i tytułu
rzeczoznawcy budowlanego, przyjęty przez Krajową
Radę Izby Architektów uchwałą nr 0-03=03
z 17 kwietnia 2003 r. ustala (§ 13), że w zakresie
specjalności architektonicznej postępowanie
kwaliﬁkacyjne, czyli weryﬁkację dokumentów i ocenę
spełnienia przesłanek nadania tytułu rzeczoznawcy
prowadzi Krajowa Komisja Kwaliﬁkacyjna, która
na podstawie protokołu z dokonanych czynności

kwaliﬁkacyjnych orzeka w drodze decyzji o nadaniu
tytułu rzeczoznawcy budowlanego. Regulamin
przeprowadzania czynności egzaminów i nadawania
uprawnień budowlanych, przyjęty uchwałą nr 18/03
z 18 listopada 2003 r. Krajowej Komisji Kwaliﬁkacyj-
nej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, nie określa
zasad i trybu nadawania tytułu rzeczoznawcy
budowlanego w specjalnościach reprezentowanych
przez tę Izbę.

Inżynier budownictwa

9/2005

Mocą tej ustawy przepis Prawa budowlanego
określający warunki uzyskiwania uprawnień
rzeczoznawcy budowlanego otrzymuje następu-
jące brzmienie:

Z treści tego przepisu wynika, że ustawa
z 28.07.2005 r. wprowadza w Prawie budow-
lanym bardzo istotne zmiany dotychczasowych
warunków uzyskiwania uprawnień rzeczoznawcy

budowlanego, a mianowicie:
1)  znosi obowiązek przedstawienia opinii dwóch
rzeczoznawców o kwaliﬁkacjach zawodowych
kandydata, co oznacza przeniesienie obowiązku
dokonania takiej oceny wyłącznie na skład komisji
kwaliﬁkacyjnej właściwej izby stowarzyszenia
zawodowego,
2)  nie wymaga uzyskania 10 lat praktyki zawo-
dowej po uzyskaniu uprawnień budowlanych, lecz
jedynie łącznie 10 lat praktyki zawodowej,
3)  znosi ograniczenie możliwości uzyskania
uprawnień rzeczoznawcy poza zakres specjalności
techniczno-budowlanej, wynikający z posiadanych
uprawnień budowlanych,
4)  daje właściwym organom samorządu zawodo-
wego prawo nadania tytułu rzeczoznawcy osobie,
która nie posiada wymaganego tytułu zawodowego
magistra inżyniera, magistra inżyniera architekta
lub inżyniera architekta oraz uprawnień budowla-
nych, ale posiada szczególną wiedzę i doświad-
czenie w zakresie nieobjętym uprawnieniami
budowlanymi.

Do tej nowej redakcji art. 15 Prawa budowlanego
nasuwają się jednak następujące uwagi:
Do pkt 1: Takie uregulowanie jest formalnie
poprawne, ale niewątpliwie zmniejsza pewność,
co do trafności oceny kwaliﬁkacji kandydata.
Do pkt 2: Trudno uznać, że praktyka zawodowa
przed uzyskaniem uprawnień budowlanych jest
równorzędna z odpowiedzialną i sprawdzalną
praktyką nabywaną dopiero

w trakcie wykony-

wania samodzielnych funkcji technicznych
w budownictwie.
Do pkt 3: Trudno uznać, że istnieje realna
możliwość uzyskania po 10 latach łącznej praktyki
zawodowej, doświadczenia zapewniającego
uzyskanie poziomu kwaliﬁkacji rzeczoznawcy
w całym zakresie danej specjalności zawodo-
wej. Natomiast z pewnością można, np. w wyniku
dodatkowych studiów i ukierunkowanej praktyki,
uzyskać kwaliﬁkacje zawodowe wykraczające
poza zakres specjalności objętej posiadanymi
uprawnieniami budowlanymi. Ustawa nie ustala
jednak kto określi zasadność zaliczenia w ogóle
takiej wiedzy do zakresu rzeczoznawstwa bu-
dowlanego i kto oceni obiektywnie tak szczególne
kwaliﬁkacje posiadane przez kandydata, które
wykraczają także poza zakres uprawnień budow-
lanych członków komisji kwaliﬁkacyjnych danego
stowarzyszenia zawodowego.
Do pkt. 4: Przedmiotowa regulacja umożliwia
uzyskanie tytułu rzeczoznawcy budowlanego przez
osoby nieposiadające wykształcenia i praktyki
wymaganej do uzyskania uprawnień budowlanych
do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych
w budownictwie bez ograniczeń, określonych
w Prawie budowlanym.

Art. 15. 1. Rzeczoznawcą budowlanym może
być osoba, która:
1) korzysta w pełni z praw publicznych;
2) posiada:
a) tytuł zawodowy magistra inżyniera, magistra
inżyniera architekta, inżyniera lub inżyniera
architekta,
b) uprawnienia budowlane bez ograniczeń,
c) co najmniej 10 lat praktyki w zakresie
objętym rzeczoznawstwem,
d) znaczący dorobek praktyczny w zakresie
objętym rzeczoznawstwem.
2. Właściwy organ samorządu zawodowego,
na wniosek zainteresowanego, orzeka,
w drodze decyzji, o nadaniu tytułu
rzeczoznawcy budowlanego, określając zakres
rzeczoznawstwa.
3. Właściwy organ samorządu zawodowego
może również nadać tytuł rzeczoznawcy
osobie, która nie spełnia warunku, o którym
mowa w ust. 1 pkt 2 lit. a i b, ale posiada
szczególną wiedzę i doświadczenie w zakresie
nieobjętym uprawnieniami budowlanymi.
4. Podstawę do podjęcia czynności
rzeczoznawcy budowlanego stanowi
dokonanie wpisu, w drodze decyzji, do
centralnego rejestru rzeczoznawców
budowlanych.
5. Właściwy organ samorządu zawodowego
orzeka, w drodze decyzji, o pozbawieniu
tytułu rzeczoznawcy budowlanego na wniosek
rzeczoznawcy lub w razie:
1) pozbawienia praw publicznych;
2) ukarania z tytułu odpowiedzialności
zawodowej;
3) nienależytego wykonywania czynności
rzeczoznawcy budowlanego.
6. Właściwy organ samorządu zawodowego
przesyła ostateczną decyzję o pozbawieniu
tytułu rzeczoznawcy budowlanego do Głównego
Inspektora Nadzoru Budowlanego.
7. Skreślenie z centralnego rejestru
rzeczoznawców budowlanych następuje:
1) na podstawie ostatecznej decyzji
o pozbawieniu tytułu rzeczoznawcy
budowlanego;
2) w brzmieniu w razie śmierci rzeczoznawcy.

R O Z M A I T O Ś C I

LG Philips wybrał Polskę. W Kobierzycach

pod Wrocławiem powstanie osiem fabryk, które
dadzą zatrudnienie ok. 12 tys. ludzi. Koreańczy-
cy zainwestują w Polsce blisko 850 mln euro
i jest to największa inwestycja technologiczna,
od podstaw budowana w Polsce. Planowana
jest tam m.in. produkcja ekranów ciekłokrysta-
licznych oraz nowoczesnych lodówek. Zdaniem
ekspertów tak prestiżowa inwestycja może
znacząco poprawić wizerunek Polski wśród
zagranicznych inwestorów.

Kontrakt wartości 3,5 mln euro na budowę

kolektora deszczowego podpisał prezydent
Częstochowy.

Co najmniej 16 mln zł zainwestuje

w Katowickiej Specjalnej Streﬁe Ekonomicznej
ﬁrma Nmc Polska, specjalizująca się w produkcji
elementów z tworzyw sztucznych.

Przepis ustawy o drogach publicznych

uwłaszczający gminy drogami, które zastąpione
zostały nowo wybudowanymi odcinkami dróg,
jest zgodny z konstytucją – orzekł Trybunał Kon-
stytucyjny. Jednocześnie sędziowie stwierdzili,
że w przypadku przekazania dróg zdewasto-
wanych, niespełniających parametrów i norm
technicznych, gminy mogą dochodzić od
dotychczasowych zarządców odszkodowania
w procesie cywilnym.

Znane są już wyniki kontroli prowadzonej

przez prezesa Urzędu Zamówień Publicznych
w pierwszym półroczu tego roku. Spośród
148 kontroli tylko podczas 14 nie stwierdzono
uchybień, a w 18 prezes zalecił ich unieważnie-
nienie.  Zalecenie unieważnienia postępowania
kierowane było do zamawiającego wtedy, gdy
prezes stwierdził: niewykonanie obowiązku
zażądania dokumentów, których złożenie jest
konieczne do ustalenia, że wykonawca spełnia
warunki udziału w postępowaniu; nieodrzucenie
wadliwie przygotowanej oferty; modyﬁkacje
specyﬁkacji istotnych warunków zamówienia
polegające na rozszerzeniu zakresu robót i
zmianie treści zapisów określających sposób
przygotowania oferty bez wydłużania terminu
składania ofert; zaniechanie zawiadomienia
obserwatora o terminach i miejscu pracy komisji
przetargowej,  prowadzenie postępowania bez
wymaganej decyzji prezesa UZP; nieprzekazanie
ogłoszenia o wszczęciu postępowania do Urzędu
Oﬁcjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich;
niewykluczenie z udziału wykonawcy, który nie
wniósł wadium; określenie zasad udziału w
postępowaniu  z naruszeniem zasady uczciwej
konkurencji i równego traktowania wykonawców.
Prawie wszystkie powyższe „uchybienia” popeł-
nili zamawiający, głównie w fazie przygotowywa-
nia postępowania.

9/2005

Inżynier budownictwa

Należy dodać, że zgodnie z ustawą z 15 grudnia
2000 r. o stowarzyszeniach zawodowych architek-
tów, inżynierów budownictwa i urbanistów osoby
te nie mogą uzyskać praw członka izby architek-
tów, w której mogą być zrzeszeni wyłącznie (art. 5
ust. 1) osoby posiadające uprawnienia budowlane
w specjalności architektonicznej bez ograniczeń,
co wymaga posiadania wyższego wykształcenie
w kierunku odpowiednim dla tej specjalności.

Do izby inżynierów budownictwa mogą wprawdzie
należeć (art. 5 ust. 2) zarówno osoby posiada-
jące uprawnienia budowlane w odpowiedniej
specjalności bez ograniczeń, jak również osoby
mające uprawnienia budowlane odpowiedniej
specjalności w ograniczonym zakresie. Jednak dla
uzyskania takich uprawnień budowlanych osoby
te muszą mieć wymagane wykształcenie wyższe
w kierunku odpowiednim lub pokrewnym albo
wykształcenie średnie w kierunku odpowiednim
(co nie ma w tym przypadku żadnego związku
z rzeczoznawstwem).
Ustawa z 28.05.2005 r. o zmianie ustawy – Prawo
budowlane oraz niektórych innych ustaw nie zmie-
nia tych zasadniczych regulacji, natomiast wbrew
nim stwarza możliwość nadawania przez izby
stowarzyszeń zawodowych architektów i inży-
nierów budownictwa uprawnień rzeczoznawcy
budowlanego osobom, które:
1) nie posiadają uprawnień budowlanych,
2) nie mają prawa przynależności do izby stowa-
rzyszenia zawodowego architektów lub inżynierów
budownictwa.
Oznacza to, że osoby te będą mogły wykonywać
samodzielną funkcję techniczną w budownic-
twie bez spełnienia warunku przynależności
do właściwej izby stowarzyszenia zawodowego,
co będzie naruszać pozostający nadal w mocy
warunek ustawy z 15.12.2000 r. o samorządach
zawodowych architektów, inżynierów budownictwa
oraz urbanistów.

Zmieniony ustawą z 28.07.2005 r. przepis art. 15
Prawa budowlanego nie zawiera chociażby ramo-
wego określenia kierunków i zakresu specjalizacji,
w jakich mogą być nadawane uprawnienia rze-
czoznawcy budowlanego osobom niespełniającym
normalnych wymagań.
Można uznać warunkowo celowość specjalnego
wyróżnienia osób niemających wykształcenia wyż-
szego w kierunku odpowiednim do specjalności
określonych w Prawie budowlanym, które dzięki
wrodzonemu talentowi i efektom wykonywanej
faktycznie pracy zawodowej lub naukowej,
osiągną szczególne wyniki w jakimś zakresie
architektury i budownictwa, przez nadanie im
tytułu rzeczoznawcy do spraw ściśle określonych
w samym tytule. Jednak warunki i tryb uzyski-

Zlikwidowanie azbestu na terenie całej Polski ma kosztować

48 mld złotych, a dotychczas przeznaczono na ten cel niecałe
100 mln zł. Na usunięcie niebezpiecznego materiału mamy
czas do 2032 roku. Zgodnie z rządowym planem
i unĳnym prawem, do 2032 r. wszystkie wyroby budowlane
zawierające azbest powinny zostać umieszczone na wyzna-
czonych składowiskach. Na razie, po dwóch latach realizacji
programu, traﬁło tam zaledwie 1 proc. krajowego azbestu.
Niebezpieczny materiał jest usuwany bardzo powoli, głównie
z budynków użyteczności publicznej oraz przez prywatnych
inwestorów.

Zintegrowany system EIB (European Installation Bus), czyli

Europejska Magistrala Instalacyjna umożliwia równoczesną
pracę różnych instalacji w obiekcie przy jednym centralnym
punkcie sterowania. Firmy ABB, Berker, Gira i Merten ogłosiły,
że utworzyły Forum EIB, którego celem jest współpraca
na rzecz rozwoju nowoczesnych standardów systemu
inteligentnego domu. Obok budynków użyteczności publicznej
inteligentne domy powstaną również w „wersji mieszka-
niowej”. Nowa konwencja budowania pozwala na znaczące
oszczędności energii zużywanej podczas użytkowania obiektu.
W rezultacie, jak twierdzą eksperci, koszt instalacji i urządzeń
systemu EIB zwraca się po 3-4 latach.

Kończy się modernizacja 11-kilometrowego odcinka (między

Lubniem a Skomielną Białą) popularnej „zakopianki”. Oprócz
położenia nowej nawierzchni na trasie odnowiono system
odwodnienia drogi na długości ponad 9 km, wyremontowano:
10 zatok autobusowych, 1 most i 25 przepustów oraz zamonto-
wano prawie 2,5 km barier energochłonnych.
Termin zakończenia inwestycji wyznaczono na 30 października,
a jej koszt szacuje się na kwotę 11,9 mln zł.

W przygotowaniu są projekty ustaw, które w odniesie-

niu do architektów, lekarzy, komorników zmieniają zasady
przyjmowania nowych adeptów tych zawodów. Podobnie jak
inżynierowie budownictwa powyższe grupy zawodowe skupione
są w samorządach, które same decydują o trybie przyzna-
wania uprawnień zawodowych. Generalnie kwestie dostępu
do zawodów zaufania publicznego monitoruje Urząd Ochrony
Konkurencji i Konsumentów. Ubiegłoroczny raport tej instytucji
bardzo krytycznie ocenił postępowanie niektórych korporacji,
okazało się, że wiele z nich mnoży bariery skutecznie tamujące
dopływ młodej kadry. 10 września weszła w życie ustawa libe-
ralizująca zasady dostępu do zawodów prawniczych. Obecnie
w Polsce istnieje 17 samorządów zawodowych. O uprzywi-
lejowany status zawodu zaufania publicznego ubiegają się
kolejne grupy zawodowe: rzeczoznawcy majątkowi, pośrednicy,
zarządcy nieruchomości.

Z danych zebranych przez Związek Przedsiębiorstw Leasin-

gowych wynika, że ﬁrmy leasingowe zawarły w I półroczu
2005 r. umowy leasingu nieruchomości za 770 mln zł,
co oznacza wzrost o ponad 100 proc. w porównaniu z rokiem
poprzednim. W związku z planowanym wejściem Polski do stre-
fy euro można się spodziewać zmniejszenia ryzyka kursowego
w transakcjach, gdzie przychody leasingobiorcy są w złotych,
a raty leasingowe w euro. Są to przesłanki, które pozwalają
ﬁrmom zajmującym się leasingiem nieruchomości optymistycz-
nie patrzeć w przyszłość. Nie jest wykluczone, że już wkrótce
ofertę leasingu nieruchomości skierują one nie tylko do klientów
korporacyjnych, ale również do klientów z sektora małych
i średnich przedsiębiorstw.

wania takich uprawnień oraz egzekwowania
odpowiedzialności tych rzeczoznawców powinny
być ustalone odrębnie w Prawie budowlanym
oraz w ustawie o stowarzyszeniach zawodo-
wych, z wyłączeniem m.in. obowiązku uzyskania
przez te osoby uprawnień budowlanych i praw
członkowskich we właściwej izbie stowarzyszenia
zawodowego.

Korelacja między specjalizacją

techniczno-budowlaną

a uprawnieniami rzeczoznawcy

budowlanego

Porównując scharakteryzowane przeze mnie
w „Inżynierze Budownictwa” nr 6/2005 regulacje,
dotyczące nadawania specjalizacji techniczno-
-budowlanej, z przedstawionymi wyżej warunkami
uzyskiwania uprawnień rzeczoznawcy budow-
lanego, można zauważyć nieuzasadniony brak
ich korelacji.
Nie ma przecież wątpliwości, że nadanie
uprawnień rzeczoznawcy budowlanego powinno
wiązać się z odpowiednim ograniczeniem zakresu
rzeczowego w stosunku do całej specjalności
budowlanej, jaką posiada, ponieważ trudno
być rzeczoznawcą „od wszystkiego” w swoim
zawodzie. A w szczególności nie można nabyć
w ciągu 10 lat wykonywania pracy zawodowej tak
wysokiego stopnia doskonałości zawodowej w ca-
łym obszarze problematyki występującej w danej
specjalności budowlanej, aby zasłużyć na tytuł
rzeczoznawcy bez żadnych ograniczeń.
Oznacza to, że naturalnym ograniczeniem upraw-
nień rzeczoznawcy budowlanego, podnoszącym
zarazem jego powagę, byłoby skorelowanie
ustalonego zakresu działania ze specjalizacją
(lub specjalizacjami) techniczno-budowlaną, jaką
może uzyskać jeszcze przed upływem terminu
upoważniającego do złożenia wniosku o nadanie
uprawnień rzeczoznawcy.
Ponieważ warunki i tryb uzyskiwania specjalizacji
techniczno-budowlanej są bardzo rygorystyczne,
można byłoby w stosunku do ich posiadaczy
ograniczyć obowiązujące obecnie wymagania
związane z uzyskaniem uprawnień rzeczoznawcy
budowlanego.

MGR INŻ ARCH.

WŁADYSŁAW
KORZENIEWSKI

Inżynier budownictwa

9/2005

Ustawa z 17 czerwca 2005 r. o zmianie
ustawy o opłacie skarbowej
(Dz. U. nr 153, poz. 1272).

Konwencja znosząca wymóg legalizacji zagra-
nicznych dokumentów urzędowych, sporządzona
w Hadze 5 października 1961 r. Konwencja
ta nakłada na państwa-strony Konwencji

wymóg

zwolnienia z obowiązku legalizacji zagranicz-
nych dokumentów urzędowych, w tym dokumen-
tów sądowych, komorniczych, administracyjnych,
aktów notarialnych, jak również dokumentów
prywatnych podpisanych przez strony, a następnie
poświadczonych urzędowo. W miejsce legalizacji
Konwencja wprowadziła dołączane do dokumentów
lub umieszczane na samym dokumencie

jedno-

lite poświadczenie zwane Apostille. W Polsce
wydawanie Apostille należy do ministra spraw
zagranicznych. Postanowiono, że opłata skarbowa
od wydania Apostille wynosi 60 zł.
Weszła w życie 14 sierpnia 2005 r.

Ustawa z 30 czerwca 2005 r. o zmianie
ustawy o samorządach zawodowych
architektów, inżynierów budownictwa oraz
urbanistów (Dz. U. nr 150, poz. 1247).

Wskazano, że okręgowy rzecznik odpowiedzialności
zawodowej oraz Krajowy Rzecznik Odpowiedzial-
ności Zawodowej składają od orzeczeń Krajowego
Sądu Dyscyplinarnego

skargi do sądu administra-

cyjnego (obecnie do Naczelnego Sądu Administra-
cyjnego) w zakresie odpowiedzialności zawodowej
członków izb architektów i inżynierów budownictwa.
Weszła w życie 24 sierpnia 2005 r.

Ustawa z 7 lipca 2005 r. o zmianie ustawy
– Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych
innych ustaw
(Dz. U. nr 157, poz. 1316).

Postanowiono, że maksymalna wysokość odsetek
wynikających z czynności prawnej

nie może

w stosunku rocznym przekraczać czterokrot-
ności wysokości stopy kredytu lombardowego
Narodowego Banku Polskiego (obecnie 24%, gdyż
stopa procentowa kredytu lombardowego wynosi
6%). W przypadku ustalenia przez strony odsetek
wyższych niż maksymalne, należą się wówczas
odsetki maksymalne.
Wejdzie w życie 20 lutego 2006 r.

Ustawa z 1 lipca 2005 r. o zmianie ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych oraz
niektórych innych ustaw
(Dz. U. nr 150, poz. 1248).

Postanowiono, że osoby, które po raz pierwszy
podejmą działalność gospodarczą na własny
rachunek, będę

przez 24 miesiące opłacać składki

na ubezpieczenie społeczne od podstawy wymiaru
wynoszącej

30% minimalnego wynagrodzenia.

Dotyczy to jednak tylko osób, które w okresie
ostatnich 60 miesięcy przed dniem rozpoczę-
cia działalności gospodarczej nie prowadziły
pozarolniczej działalności, i które nie wykonują tej
działalności na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz
którego przed dniem rozpoczęcia działalności
gospodarczej w bieżącym lub poprzednim roku
kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku
pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności,
wchodzące w zakres wykonywanej działalności
gospodarczej.
Weszła w życie 24 sierpnia 2005 r.

Ustawa z 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy
o podatku akcyzowym
(Dz. U. nr 160, poz. 1341).

Zmniejszono maksymalną stawkę akcyzy:
– na olej opałowy –

233 zł od 1000 litrów oraz

– na ciężkie oleje opałowe przeznaczone na cele
opałowe –

60 zł od 1000 kilogramów.

Weszła w życie 24 sierpnia 2005 r.

Ustawa z 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy
– Prawo budowlane oraz o zmianie
niektórych innych ustaw
(Dz. U. nr 163, poz. 1364).

Zmiany zostały omówione w IB nr 6/2006 oraz w IB
nr 7-8/2005. Wejdzie w życie 26 września 2005 r.,
z wyjątkiem zmian wprowadzonych w przepisach
art. 14 Prawa budowlanego, które wchodzą w życie
z dniem 1 stycznia 2006 r.

Rozporządzenie ministra infrastruktury z 21
lipca 2005 r. w sprawie stażu adaptacyjnego
i testu umiejętności w toku postępowania
o uznanie kwaliﬁkacji do wykonywania
zawodów regulowanych
(Dz. U. nr 147, poz. 1226).

Wydane na podstawie art. 15 ustawy z 26 kwietnia
2001 r. o zasadach uznawania nabytych w pań-
stwach członkowskich Unii Europejskiej kwaliﬁkacji
do wykonywania zawodów regulowanych (Dz. U.
nr 87, poz. 954 ze zm.).
Rozporządzenie określa

warunki, sposób i tryb

odbywania stażu adaptacyjnego oraz przeprowa-
dzania testu umiejętności dla zawodów regulowanych
należących do działów administracji rządowej: bu-
downictwo, gospodarka przestrzenna i mieszkaniowa,
gospodarka morska, łączność i transport.
O konieczności odbycia stażu adaptacyjnego albo
testu umiejętności stwierdza w formie postanowienia
właściwy organ. W postanowieniu organ określa pro-
gram i okres stażu adaptacyjnego, odbywanego pod
kierunkiem opiekuna.

Zaliczenia stażu dokonuje

organ prowadzący postępowanie na podstawie
oceny umiejętności nabytych przez wnioskodawcę.
Test umiejętności można przeprowadzić w formie
testu pisemnego, odpowiedzi ustnej lub testu prak-

Kalendarium

Centrum logistyczno-magazynowe austriackiej ﬁrmy

Maco, specjalizującej się w produkcji okuć budowlanych
i akcesoriów meblowych, ruszyło
w Gliwicach. Obiekt zlokalizowany na 2 ha działce,
powstał na terenie Katowickiej Specjalnej Strefy
Ekonomicznej.

Powiększa się portfel nieruchomości kupionych przez

Fundusz Nieruchomości Arka BZ WBK. Jego kolejnym
nabytkiem jest wrocławski biurowiec Quattro Forum.
Budynek  ma sześć pięter i po-
wierzchnię 19,9 tys. mkw. Został wybudowany
w 2003 r. (wówczas koszt inwestycji szacowano na
ok. 40 mln zł) i następnie sprzedany przez spółkę ACP,
będącą wspólnym przedsięwzięciem ﬁrmy Archicom,
Cukrobanku oraz Polskiego Związku Inżynierów i
Techników Budownictwa.
Powierzchnia przeznaczona pod wynajem to
14 300 mkw. Budynek jest wynajęty w 95 procentach.
Wśród najemców znajdują się m.in. banki, instytucje
ﬁnansowe i ﬁrmy usługowe. Obiekt dysponuje ponad
220 miejscami parkingowymi;
141 z nich stanowią miejsca na podziemnym parkingu.
Cena nabycia Quattro Forum wyniosła 68,4 mln zł. Jest
to czwarta nieruchomość komercyjna oraz największa
z dotychczasowych inwestycji Arka BZ WBK Funduszu
Rynku Nieruchomości FIZ.

Produkt krajowy brutto wzrósł w drugim kwartale

2005 r. o 2,8 proc. (po wzroście o 2,1 proc. w pierw-
szym kwartale) – podał Główny Urząd Statystyczny.
Minister ﬁnansów Mirosław Gronicki powiedział jednak,
że ministerstwo spodziewa się wzrostu PKB w 2005 r.
o ok. 3,5 proc.

W najbliższych miesiącach inﬂacja powinna

utrzymywać się poniżej celu 2,5 proc. i kształtować się
w przedziale 1,0 – 2,0 proc. – wynika
z sierpniowego raportu NBP o inﬂacji. Ministerstwo
Finansów prognozuje wzrost inﬂacji w sierpniu do 1,6
proc. z 1,3 proc. w lipcu i spodziewa się spadku inﬂacji
w październiku i listopadzie.

Amerykańska ﬁrma z branży usług komputerowych

i zarządzania danymi Afﬁliated Computer Services
utworzy na terenie krakowskiej Specjalnej Strefy
Ekonomicznej centrum outsourcingu. Firma zamierza
zatrudnić w nim 500 osób.

Jeden z najwybitniejszych architektów świata, Daniel

Libeskind, zaprojektuje 45 piętrowy wieżowiec, który
ma stanąć w Warszawie w pobliżu Pałacu Kultury.
Gmach wysokości 192 metrów będzie najwyższym w
Polsce apartamentowcem. Architekt zdobył sławę dzięki
projektom Muzeum Żydowskiego w Berlinie
i Wieży Wolności, która ma stanąć na miejscu World
Trade Center w Nowym Jorku.

Jeśli w konsorcjum startującym w przetargu znajdzie

się ﬁrma, która wykonywała czynności związane z przy-
gotowaniem przetargu, to musi ono zostać w całości
wykluczone z postępowania przetargowego – orzekli
arbitrzy rozstrzygający spory o zamówienia publiczne.

9/2005

Inżynier budownictwa

tycznego. Koszty związane z odbywaniem stażu
adaptacyjnego i przeprowadzeniem testu umiejęt-
ności ustala organ prowadzący postępowanie.
Weszło w życie 20 sierpnia 2005 r.

Rozporządzenie ministra gospodarki
i pracy z 5 sierpnia 2005 r. w sprawie bez-
pieczeństwa i higieny pracy przy pracach
związanych z narażeniem na hałas lub
drgania mechaniczne
(Dz. U. nr 157, poz. 1318).

Pracodawca ma obowiązek dokonać pomiarów
hałasu i drgań mechanicznych. W przypadku
przekroczenia wielkości hałasu lub drgań mecha-
nicznych, określonych w załączniku do rozporzą-
dzenia, pracodawca planuje i podejmuje działania
zmniejszające ryzyko zawodowe poprzez jego
eliminację lub ograniczenia do możliwie najniższe-
go poziomu, uwzględniając dostępne rozwiązania
techniczne oraz postęp naukowo-techniczny. Na-
leży też zapewnić pracownikom odzież ochronną
lub rękawice ochronne.
Pracodawca ma obowiązek oznakować
znakami bezpieczeństwa miejsca pracy,
w których hałas przekracza najwyższe dopusz-
czalne stężenia i natężenia czynników szkodliwych
dla zdrowia w środowisku pracy. Ponadto należy
wydzielić strefy z takimi miejscami pracy i ogra-
niczyć do nich dostęp, jeżeli jest to technicznie
wykonalne, zaś ryzyko wynikające z narażenia
na hałas uzasadnia takie wydzielenie.
Pracodawca zapewnia pracownikom narażonym
na działanie hałasu lub drgań mechanicznych
informacje i szkolenie w zakresie odnoszącym się
do stwierdzonego ryzyka zawodowego.
Weszło w życie 27 sierpnia 2005 r.

Rozporządzenie ministra ﬁnansów
z 22 sierpnia 2005 r. w sprawie naliczania
odsetek za zwłokę oraz opłaty prolonga-
cyjnej, a także zakresu informacji, które
muszą być zawarte w rachunkach
(Dz. U. nr 165, poz. 1373).

Określono wzór, według którego obliczane są
odsetki za zwłokę oraz opłata prolongacyjna,
a także zasady ich naliczania i zaokrąglania.
Jednakże

do 31 grudnia 2005 r. zaokrąglanie

podstaw opodatkowania, kwot podatków, odsetek
za zwłokę, oprocentowania nadpłat, wynagrodzeń
przysługujących płatnikom lub inkasentom oraz
opłaty prolongacyjnej następuje

na zasadach

dotychczasowych, określonych w rozporządzenie
ministra ﬁnansów z 24 grudnia 2002 r. w sprawie
naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolon-
gacyjnej, dokonywania zaokrągleń oraz zakresu
informacji, które muszą być zawarte w rachunkach
(Dz. U. nr 240, poz. 2063).
Weszło w życie 1 września 2005 r.

Rozporządzenie ministra ﬁnansów z 23
sierpnia 2005 r. w sprawie wykazu gwarantów

i poręczycieli uprawnionych do udzielania
gwarancji lub poręczeń składanych jako
zabezpieczenie wykonania zobowiązań
podatkowych (Dz. U. nr 165, poz. 1375).

Zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej (wpro-
wadzonymi nowelizacją z 30 czerwca br.) wykonanie
decyzji o zabezpieczeniu następuje przez przyjęcie
przez organ podatkowy, na wniosek strony, zabezpie-
czenia wykonania zobowiązania określonego w decyzji
o zabezpieczeniu wraz z odsetkami za zwłokę m.in.
w formie gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej,
poręczenia banku. W załączniku do rozporządze-
nia określono

wykaz gwarantów i poręczycieli

uprawnionych do udzielania gwarancji lub poręczeń
składanych jako zabezpieczenie wykonania zobowiązań
podatkowych. Weszło w życie 1 września 2005 r.

Obwieszczenie ministra gospodarki i pracy
z 4 lipca 2005 r. w sprawie informacji o noty-
ﬁkowanych jednostkach certyﬁkujących i jed-
nostkach kontrolujących oraz notyﬁkowanych
laboratoriach (M. P. nr 46, poz. 636).

W punkcie L załącznika nr 1 do obwieszczenia za-
mieszczono wykaz nowych jednostek notyﬁkowanych,
uczestniczących w ocenie zgodności wyrobów budow-
lanych. Nowymi jednostkami są:

Instytut Technologii

Drewna, Instytut Szkła i Ceramiki oraz Politechnika
Łódzka – Laboratorium Badawcze Katedry Fizyki
Budowli i Materiałów Budowlanych. W punkcie C
załącznika nr 2 do obwieszczenia zamieszczono infor-
macje o rozszerzeniu zakresu notyﬁkacji przez Polskie
Centrum Badań i Notyﬁkacji S.A. (PCBC S.A), Instytut
Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego
(IMBiGS) oraz Instytut Nafty i Gazu (ING).

Obwieszczenie Prezesa Polskiego Komitetu
Normalizacyjnego z 12 lipca 2005 r. w spra-
wie wykazów norm zharmonizowanych
(M. P. nr 47, poz. 643).

Załącznik nr 2 zawiera wykaz nowo opublikowanych
Polskich Norm (PN), wprowadzających

europejskie

normy zharmonizowane z Dyrektywą
89/106/EWG. Wykaz ten obejmuje normy opubliko-
wane od 1.04.2005 r. do 30.06.2005 r. oraz normy
opublikowane w latach 1999-2004, które następnie
zostały zharmonizowane w okresie 1.04.2005 r.
do 30.06.2005 r.

Decyzja Komisji z 9 sierpnia 2005 r.
ustanawiająca klasy odporności niektórych
wyrobów budowlanych na działanie ognia,
notyﬁkowana jako dokument C(2005) 2925,
(2005/610/WE), (Dz. U. UE nr L 208).

W załączniku do decyzji określono wyroby oraz
materiały budowlane, które spełniają wszystkie
wymagania w zakresie odporności na działanie ognia,
bez konieczności dalszego badania. Decyzja została
skierowana do państw członkowskich UE.

KONRAD ŁACIŃSKI

Specjalista w zakresie prawa budowlanego

Polskie ﬁrmy są słabo przygotowane do wykorzystania

funduszy unĳnych. Dotychczas na inwestycje środowiskowe
spożytkowały z unĳnego Sektorowego Programu Operacyjnego-
-Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw 133,5 mln zł, do
zagospodarowania pozostało ponad 700 mln zł – poinformował
minister ochrony środowiska.

Firmy niemieckie zarejestrowane w Polsce stanowią naj-

liczniejszą grupę inwestorów zagranicznych – wynika z danych
Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych. Również
rynek niemiecki cieszy się coraz większym zainteresowaniem
polskich małych i średnich przedsiębiorstw – potwierdza
Polsko-Niemiecka Izba Przemysłowo-Handlowa.

Radni województwa małopolskiego zgodzili się na powołanie

spółki Małopolskie Parki Przemysłowe, która zajmie się
wykupem gruntów i ich przygotowaniem pod nową fabrykę
ciężarówek koncernu MAN. Inwestycja ma powstać w Niepoło-
micach koło Krakowa.

Średnie zadłużenie konsumenta i przedsiębiorcy uwzględ-

nionego w Krajowym Rejestrze Długów wynosi statystycznie
odpowiednio 6 tys. i 16 tys. zł. Wśród rekordzistów indywidu-
alnych zadłużenie dochodzi do 255 tys. zł, natomiast wśród
przedsiębiorców do 3 mln zł.

W Olsztynie rozpoczyna się przebudowa części drogi krajowej

nr 51 do największego drogowego przejścia polsko-rosyjskiego
w Bezledach. Koszt inwestycji to 9,5 mln zł. Przedłuża się
natomiast rozpoczęcie budowy polsko-ukraińskiego przejścia
drogowego Budomierz-Hruszew na Podkarpaciu.

Za 122 mln zł zostanie przeprowadzona modernizacja stacji

uzdatniania wody z Brdy w Bydgoszczy, z której korzysta połowa
mieszkańców miasta. Inwestycja zrealizowana jest
w ramach Bydgoskiego Programu Rozwoju Usług Wodociągo-
wych i Kanalizacyjnych, w połowie ﬁnansowanego z funduszu
ISPA. Jesienią zeszłego roku zakończono tam przebudowę
układu ﬁltracyjnego i budowę obiektu napowietrzania wody.

Kontrakt, na podstawie którego Budimex jako general-

ny wykonawca rozbudowuje białoruski terminal graniczny
Kozłowicze-2 niedaleko Brześcia, nie jest zagrożony. Jego dalsza
realizacja wymaga jedynie przedłużenia licencji przez białoruskie
ministerstwo – poinformował rzecznik prasowy ﬁrmy Krzysztof
Kozioł.

Nakłady inwestycyjne przedsiębiorstw w I połowie 2005 r.

wzrosły o 4,5 proc. w porównaniu z analogicznym okresem roku
poprzedniego i wyniosły 24,9 mld zł.

W 2010 r. z odnawialnych źródeł ma pochodzić 7,5 proc.

zużywanej w Polsce energii elektrycznej – zakłada raport Mini-
sterstwa Gospodarki i Pracy. W roku 2005 ma to być 2,2 proc.

Skuteczną blokadą dla inwestorów jest brak planów miej-

scowych. Okazuje się, że tylko około 15 proc. powierzchni kraju
pokryte jest aktualnymi planami miejscowego zagospodarowa-
nia terenu. Nie oznacza to, że tylko 15 proc. gmin posiada takie
plany. Są gminy, gdzie plan obejmuje aż 95 proc. powierzchni,
i takie gdzie pokrywa on tylko 6 proc. powierzchni.

Źrodło: PAP, portale internetowe, prasa lokalna.

Inżynier budownictwa

9/2005

Ustawa prawo zamówień publicznych (pzp) w art. 29
określa:
„1. Przedmiot zamówienia opisuje się w sposób jed-
noznaczny i wyczerpujący, za pomocą dostatecznie
dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniając
wszystkie wymagania i okoliczności mogące mieć
wpływ na sporządzenie oferty.
2. Przedmiotu zamówienia nie można opisywać
w sposób, który mógłby utrudniać uczciwą konku-
rencję.
3. Przedmiotu zamówienia nie można opisywać
przez wskazanie znaków towarowych, patentów lub
pochodzenia, chyba że jest to uzasadnione specy-
ﬁkacją przedmiotu zamówienia lub zamawiający
nie może opisać przedmiotu zamówienia za pomocą
dostatecznie dokładnych określeń, a wskazaniu
takiemu towarzyszą wyrazy „

lub równoważne” lub

inne równoznaczne wyrazy.”
W pierwszej części artykułu dotyczącego opisu
przedmiotu zamówienia na roboty budowlane (IB
7-8/05) stwierdziliśmy, że „Zamawiający opisuje
przedmiot zamówienia na roboty budowlane za po-
mocą dokumentacji projektowej oraz specyﬁkacji
technicznej wykonania i odbioru robót budowlanych”
(art. 31 ust. 1).
Powstaje jednak problem dotyczący zawartych w art.
29 słów „lub równoważne” lub inne równoznaczne
wyrazy” przy stosowaniu w dokumentacji projektowej
różnego rodzaju nazw materiałów, urządzeń czy kon-
kretnych ciągów technologicznych.
W jednym z postępowań o zamówienie publiczne
przedmiotem odwołania wniesionego przez wyko-
nawcę były zapisy specyﬁkacji istotnych warunków
zamówienia, dotyczące opisu przedmiotu zamówienia
– „Budowa oczyszczalni ścieków w miejscowości...”.
Odwołujący, zarówno w proteście, jak i odwołaniu
twierdził, że opisu przedmiotu zamówienia dokonano
z naruszeniem art. 29 ust. 2 i 3 ustawy, gdyż w Spe-
cyﬁkacji Technicznej zamawiający określił

konkretny

ciąg technologiczny oczyszczalni ścieków nazwą
własną.
Tak określony przedmiot zamówienia uniemożliwia
Odwołującemu złożenie oferty. Twierdzi, że jest
producentem oczyszczalni innego typu, która spełnia
funkcje odprowadzenia ścieków według wymogów
zawartych w specyﬁkacji. Chcąc złożyć ofertę

w tym postępowaniu, domagał się w proteście
wprowadzenia zmian do specyﬁkacji polegających
na dopuszczeniu urządzeń „równoważnych”, zgodnie
z treścią art. 29 ust. 3 ustawy.
Zamawiający nie wyraził na to zgody, a swoją decyzję
uzasadnił tym, że posiada opracowany i zatwierdzony
w decyzji o pozwoleniu na budowę projekt budowlany,
projekt wykonawczy oraz pozostałe elementy doku-
mentacji wymagane do przeprowadzenia postępowa-
nia na wybór wykonawcy robót budowlanych.
W treści rozstrzygnięcia protestu oraz na rozprawie
Zamawiający wyjaśnił, że opracowana dokumentacja
projektowa została zatwierdzona przez instytucję
pośredniczącą w przyznawaniu środków z UE
i na obecnym etapie nie ma możliwości wprowadze-
nia zmian do projektu, gdyż realizacja inwestycji jest
współﬁnansowana ze środków UE.
Typ oczyszczalni, którą chce zaoferować Odwołujący,
wymaga zmiany zarówno pozwolenia wodno-praw-
nego, jak i decyzji o pozwoleniu na budowę.
Zespół Arbitrów rozważył wszystkie aspekty
sprawy, jednak w świetle treści art. 29 ust. 3
i bezwarunkowego wymogu dopuszczenia urządzeń
„równoważnych” uwzględnił odwołanie i unieważnił
postępowanie.
Prawnie, jak się wydaje, wszystko jest w porządku.
Pozostaje jednak problem, jak opisywać roboty
budowlane, by nie narażać się na tego typu protesty
i unieważnienia postępowania.
Pewną wytyczną  jest zapis w art. 30 ust. 1 i ust. 3
ustawy prawo zamówień publicznych.
„Art. 30.1. Zamawiający opisuje przedmiot zamó-
wienia za pomocą cech technicznych i jakościowych,
przy przestrzeganiu Polskich Norm przenoszących
europejskie normy zharmonizowane. (...)
3. Zamawiający może odstąpić od opisywania przed-
miotu zamówienia z uwzględnieniem Polskich Norm
przenoszących europejskie normy zharmonizowane,
europejskich aprobat technicznych lub wspólnych
specyﬁkacji technicznych, jeżeli:
1)  nie zawierają one żadnych wymagań dotyczących
zapewnienia zgodności z wymaganiami zasadnczymi;
2)  ich stosowanie nakładałoby na zamawiającego
obowiązek używania wyrobów niewspółdziałających
z już stosowanymi urządzeniami lub
3)  ich stosowanie nie byłoby właściwe ze względu

na innowacyjny charakter przedmiotu zamówienia.”
W praktyce opisu robót budowlanych dość często
mamy do czynienia ze stosowaniem nazw własnych
urządzeń, materiałów i maszyn, a nie ich opisem
za pomocą cech technicznych. Takiemu opisowi,
jeżeli jest to uzasadnione specyﬁkacją przedmiotu
zamówienia,  towarzyszyć muszą wyrazy „lub
równoważne”, czy inne równoznaczne wyrazy. Zatem
wracamy do kwestii równoważności i co to oznacza.
Zdaniem autora należałoby przy  wymienianiu nazw
własnych urządzeń itp. przy słowie „równoważne”
wymienić,  które cechy i parametry danego urządze-
nia uważamy za istotne. Bo chyba nie wszystkie?
Być może wystarczającym byłoby stwierdzenie „nie
gorsze niż...”
Nie ulega wątpliwości, że stosowaniu nazw własnych
przy opisie przedmiotu zamówienia na robotę budow-
laną słowo „równoważne” towarzyszyć musi.
Ale pozostaje problem oceny równoważności.
Kto powinien ocenić, czy proponowane w ofercie
przez wykonawcę urządzenie, materiał itp. jest
równoważne. Czy spełnia wcześniej określone cechy
i parametry, będące wskaźnikiem równoważności?
Jak się wydaje udział projektanta w ocenie równo-
ważności i ewentualna akceptacja są nieodzowne.
To projektant w rezultacie odpowiada za ostateczny
efekt rozwiązania projektowego i kompatybilności
zastosowanych równoważnych materiałów, maszyn
i urządzeń, np. w ciągu technologicznym.
Dobrze byłoby, aby kwestia  udziału projektanta  była
wyraźnie określona w dokumentach przetargowych
zarówno w opisie przedmiotu zamówienia, jak
i np. regulaminie działania Komisji Przetargowej.
Wszystkie powyższe działania oraz uwarunkowania,
powinny być rozważane każdorazowo dla konkretnego
stanu faktycznego. Potrzebna jest także dyskusja
na łamach „Inżyniera...” na tematy związane z opi-
sem przedmiotu zamówienia na roboty budowlane
w kontekście wymogów ustawy prawo zamówień
publicznych, w szczególności zaś kwestii dotyczących
prawidłowego opisania „równoważnych”  maszyn,
urządzeń i materiałów w odniesieniu do zaprojekto-
wanych i nazwanych w dokumentacji.

DR OLGIERD SIELEWICZ

Ekspert z zakresu zamówień publicznych

Opis przedmiotu zamówienia na

roboty budowlane (2)

Istotne stało się precyzyjne określenie przedmiotu zamówienia dla ważności przetargu, zwłaszcza jeśli

ustawa – Prawo zamówień publicznych, dopuszcza określenia „równoważny” lub „równoznaczny”

w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia. Jak zatem uniknąć podważenia ważności przetargu

w związku z wadliwymi zapisami w SIWZ?

ZAPRASZAJĄ DO UDZIAŁU W X KONFERENCJI CZĘSTOCHOWSKIEJ NT

TEMATYKA KONFERENCJI – OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA NA ROBOTY BUDOWLANE

•

Warianty zakresu przedmiotu zamówienia budowlanego i odpowiadające im typy umów.

•

Program funkcjonalno-użytkowy inwestycji budowlanej.

•

Metodyka opracowania klasyﬁkacji robót budowlanych.

•

Przygotowanie dokumentacji projektowej na potrzeby zamawiania robót budowlanych.

•

Metodyka opracowania ogólnych i szczegółowych specyﬁkacji technicznych wykonania

i odbioru robót budowlanych.

•

Przedmiar robót w dokumentacji projektowej na potrzeby zamawiania robót budowlanych.

MIEJSCE I CZAS TRWANIA KONFERENCJI

Konferencja odbędzie się w dniach 3-4 listopada 2005 r. w Częstochowie w hotelu „MERCURE”,

ul. Ks. J. Popiełuszki 2 (poprzednia nazwa PATRIA). Otwarcie obrad nastąpi 3 listopada o godz. 12

– zakończenie Konferencji 4 listopada ok. godz. 14

WARUNKI UCZESTNICTWA

Do udziału w Konferencji zostaną zakwaliﬁkowane osoby, które

do 20 października br. prześlą

na adres organizatorów wypełnioną kartę zgłoszenia oraz wpłacą 790 zł z tytułu uczestnictwa

w Konferencji. W ramach tej opłaty organizatorzy zapewniają komplet materiałów konferencyjnych,

wyżywienie, udział w kolacji koleżeńskiej oraz napoje w trakcie obrad.

KOSZT DOJAZDU I NOCLEGÓW POKRYWAJĄ UCZESTNICY W RAMACH DELEGACJI

Ze względu na ograniczoną liczbę miejsc – o udziale decydować będzie kolejność zgłoszeń.
Członkowie Stowarzyszenia Kosztorysantów Budowlanych mają pierwszeństwo w kwaliﬁkacji.

Osoby zakwaliﬁkowane otrzymają pisemne potwierdzenie udziału i szczegółowy program Konferencji.

Komitet organizacyjny zastrzega sobie prawo nieprzyjęcia części zgłoszeń uczestnictwa w Kon-

ferencji, jeżeli liczba zgłoszeń przekroczy możliwości organizacyjne.

STOWARZYSZENIE

KOSZTORYSANTÓW

BUDOWLANYCH

WACETOB Sp.z o.o.

ZARZĄD GŁÓWNY

POLSKIEGO ZWIĄZKU

INŻYNIERÓW I TECHNIKÓW

BUDOWNICTWA

Ministerstwo Infrastruktury • Urząd Zamówień Publicznych •Krajowa Rada Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa

CZĘSTOCHOWA 2005, 3-4 LISTOPADA

PATRONAT HONOROWY

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA NA ROBOTY BUDOWLANE

........................................................

.............................................................

pieczątka zakładu pracy

miejscowość i data

Nazwa Zakładu Pracy

...................................................................................................................

Adres

...................................................................................................................................................

Kod Pocztowy

.........................................

Miejscowość

.............................................................................

NIP

.........................................

(faktura / paragon) tel./faks

..............................................

WACETOB – KOMITET ORGANIZACYJNY KONFERENCJI

CZĘSTOCHOWA 2005

00-682 WARSZAWA, ul. Hoża 50

Należność została przekazana w dniu

..................................................

(załączamy kserokopię dowodu wpłaty) na rachunek:

WACETOB Sp.z o.o., 00-716 Warszawa, ul. Bartycka 26

na konto w PKO BP SA XV O/Warszawa, nr 33 10201156 0000770200069310 z dopiskiem CZĘSTOCHOWA 2005

Proszę o rezerwację hotelu w dniach:

❏

2/3

❏

3/4 listopada 2005 r.

(prosimy zakreślić właściwe pola)

ZGŁOSZENIE UCZESTNICTWA

Zgłaszam swój udział w konferencji szkoleniowej

CZĘSTOCHOWA 2005 w dniach 3-4 listopada 2005 r. w Częstochowie.

Lp.

Imię i Nazwisko

................................................................................................................................................................

Osoba upoważniona do kontaktów roboczych w sprawie Konferencji (nazwisko, telefon, faks) .......................................................................................................................................

Opłata za uczestnictwo wynosi

790 zł od osoby.

.............................................................

podpis osoby zgłaszającej

.............................................................

Dyrektor jednostki zgłaszającej

Zobowiązuję się do niedochodzenia zwrotu kosztów uczestnictwa w razie

nieprzybycia na konferencję. Prosimy o wystawienie faktury VAT i upoważniamy

do wystawienia faktury bez naszego, jako odbiorcy, pokwitowania.

✃

Jubileuszowa Konferencja jest kontynuacją tradycyjnych konferencji częstochowskich, poświęconych problematyce kosztorysowania

oraz cen robót budowlanych. Adresowana jest do uczestników procesu inwestycyjnego, przede wszystkim do osób związanych

z kosztorysowaniem i rozliczaniem kosztów inwestycji. Zapraszamy wszystkich, którzy zainteresowani są wprowadzaniem do praktyki

nowoczesnych metod kosztorysowania.

Inżynier Budownictwa • Przegląd Budowlany • Zamówienia Publiczne - Doradca

PATRONAT MEDIALNY

Zgłoszenia prosimy kierować na adres:

WACETOB Sp. z o.o., Komitet Organizacyjny Konferencji, CZĘSTOCHOWA 2005, 00-682 Warszawa, ul. Hoża 50

Wszelkich informacji udziela kol. Hanna Zabłocka tel./faks 622-01-71, 625-78-07, e-mail: hzablocka@budowlana.pl

OŚWIADCZENIE

Inżynier budownictwa

9/2005

przez inne osoby. I też spotykałem „kwiatki”
w rodzaju tych, które pisał p. Kroplewski. Przy-
kłady – proszę bardzo - ewidentny prefabryko-
wany płytowy strop kanałowy rozpoznany jako
strop DMS (rzeczoznawca budowlany z PZITB),
płyty panwiowe pokrycia połaci dachu stano-
wiące, wg autora -rzeczoznawcy, konstrukcję
typu monolitycznego, współczynnik przenikania
ciepła przez ściany wyliczony w granicach
od 30 do 54 W/m²×K (i podpis osoby z tytułem
naukowym profesora, zaliczanego do czołówki
polskich rzeczoznawców, który oczywiście sam
tego nie liczył, lecz nie czytając podpisał cudze
wyliczenia), grafomańska opinia techniczna,
w której 16 razy występuje sformułowanie
„ewakuacja (z piwnicy – JD) materiału roz-
biórkowego”, ale za to z dopisanym, na każdej
stronie, w stopce tekstem „wszystkie prawa
zastrzeżone), z kolei w innym elaboracie stwier-
dzenie, że korozja wszystkich ścianek dolnej
półki i środnika belki dwuteowej na głębokość
do 2 mm zmniejsza wskaźnik wytrzymałości tej
belki o [1 - (74 – 2): 74 mm] = 2,7% (do koń-
ca bronione przez dwóch, starszych a więc
doświadczonych rzeczoznawców budowlanych),
itd., itp.

Weryfikacja umiejetności

Nie chciałbym uchodzić za nieomylnego, wśród
wspomnianych kilkuset moich opracowań też
zapewne były potknięcia, na niektóre zwrócono

mi uwagę, inne po czasie zauważyłem sam.
Nie myli się tylko ten kto nic nie robi. Ale zapis
o „nienależytym wykonywaniu czynności rzeczo-
znawcy budowlanego” budzi mój sprzeciw. Już
raz przecież mieliśmy w ustawie coś podobnego
(Prawo budowlane z 1974 roku – przewidujące
skreślenie z listy rzeczoznawców w przypadku
odmowy, bez uzasadnionej przyczyny, wydania
opinii). Czy brak czasu, zbyt niskie oferowane
przez klienta honorarium, wyjazd na urlop,
nawał innej roboty, ogólne przemęczenie, to były
uzasadnione przyczyny? Po 1994 roku słusznie
zrezygnowano z tego niekonkretnego zapisu,
a teraz coś w rodzaju powrotu. Wydaje mi się,
że umiejętności rzeczoznawcy budowlanego
powinien podstawowo weryﬁkować rynek,
a w przypadku doprowadzenia przez niego
swoimi opiniami do strat materialnych, zagrożeń
bezpieczeństwa itp. właściwsze będzie sięganie
do odpowiedzialności cywilnej czy nawet karnej
(rozdział IX Prawa budowlanego i ustawa Kodeks
Karny, art. 163) i pomocy sądów powszechnych
niż ponowne wprowadzanie do II rozdziału
ustawy Prawo budowlane tak wieloznacznego
i jednocześnie restrykcyjnego zapisu.

Wykształcenie przede wszystkim

Propozycja zmian w przepisach pozbawia ab-
solwentów specjalistycznych techników budow-
lanych możliwości uzyskiwania uprawnień bu-
dowlanych. Bez dyplomu studiów zawodowych
już nie będzie można wykonywać samodzielnych
funkcji technicznych w budownictwie. Średnie
wykształcenie techniczne czyli ukończenie np.
5-letniego specjalistycznego technikum budow-
lanego nie będzie już wystarczające do starania
się o nadanie uprawnień budowlanych. Ani
w zakresie projektowania, ani do kierowania
robotami budowlanymi, ani do innych funkcji
wymienionych w art. 12 i 13 Prawa budowlane-
go. Konieczne stanie się posiadanie minimum
dyplomu ukończenia studiów zawodowych.

Bardzo byłbym ciekaw Państwa zdania na ten
temat. Czy naprawdę trzeba praktycznie wyeli-
minować możliwość uprawiania zawodu przez
osoby nie mające za sobą odbytych studiów.
Fakt, nie chciałbym chyba, aby operował mnie
ktoś po kursie felczerskim, ale czy na pewno
jest to słuszne w budownictwie?
Każdy z nas zna zapewne osoby ze średnim

Jaki będziesz rzeczoznawco?

Zapowiadana nowelizacja prawa budowlanego proponuje wprowadzenie, trudnych do weryfikacji,

wymogów dla przyszłych rzeczoznawców.

Rys. Michał Wołk-Lewanowicz

W poprzednim numerze Inżyniera Budownictwa
pisałem o historii kolejnych nowelizacji ustawy
Prawo budowlane i niektórych propozycjach
zmian wprowadzanych ostatnią trzydziestą (!)
próbą naprawy regulacji, której dobrze naprawić
się nie da, a którą po prostu trzeba napisać
od nowa. Dziś ciąg dalszy moich wątpliwości.

Jak mierzyć dorobek?

Jako rzeczoznawca budowlany zwróciłem
szczególną uwagę na modyﬁkację zapisów zwią-
zanych ze zdobywaniem tego najwyższego tytułu
zawodowego. Co to znaczy, że jednym z wy-
mogów ma być „znaczący dorobek praktyczny
w zakresie objętym rzeczoznawstwem”. Jak
to będzie oceniane, na ilość, na wagę czy na ja-
kość. Czy aby nie okaże się, że dla umownych
„swoich” (cokolwiek by to znaczyło) mały doro-
bek nie okaże się być znaczący, dla „obcych”,
nie znanych gremiom kwaliﬁkacyjnym organu,
nawet duży, wieloletni dorobek może okazać się
„mało znaczący”. Oby tak się nie stało.
Analogiczne wątpliwości dotyczą też możliwości
pożegnania się z tytułem rzeczoznawcy, po de-
cyzji organu izby, stwierdzającej „nienależyte
wykonywanie czynności rzeczoznawcy budowla-
nego”. Z lekka robi się zimno.
W pełni zgadzam się z poglądem p. Jarosława
Kroplewskiego, zaprezentowanym w lutowym
numerze IB, że niektórzy z rzeczoznawców
w żadnej mierze nie zasługują na ten tytuł.
Jako czynny rzeczoznawca wykonałem do tej
pory pewnie kilkaset opinii i ekspertyz budowla-
nych, część z nich stanowiła uzupełnienia,
rozszerzenia czy wręcz pełniła rolę weryﬁkacji
opracowań eksperckich wykonanych wcześniej

9/2005

Inżynier budownictwa

lub zawodowym wykształceniem, które zdały
egzamin na uprawnienia budowlane przed 1975
czy po 1994 roku (nie było egzaminów w okresie
1975 – 1994) i są dobrymi fachowcami, dosko-
nale radzącymi sobie zwłaszcza w wykonaw-
stwie, mającymi dużą, praktyczną znajomość
technik budowania, kalkulacji kosztorysowych
czy nawet prowadzenia własnych ﬁrm. Ja przy-
najmniej znam sporo takich osób, niektóre
od dawna, i na ogół nie różnimy się w koncep-
cjach rozwiązywania różnych problemów tech-
nicznych, pojawiających się na nadzorowanych
przeze mnie budowach. Ze znanym mi od lat
20 właścicielem niewielkiej ﬁrmy budowlanej,
mieliśmy tylko raz różne zdania, wyłączywszy
weryﬁkację jego kosztorysów powykonawczych,
na temat zależności pomiędzy szerokością
betonowanego elementu a wielkością parcia
mieszanki betonowej na ścianki deskowania
(wg właściciela ﬁrmy, który zapewne zagapił się
w okno lub na koleżankę w trakcie lekcji ﬁzyki
w V klasie szkoły podstawowej, wielkość tego
parcia zależy także od szerokości deskowania).
I który na pewno przewyższa mnie w znajomo-
ści różnych praktycznych technik związanych
z wykonawstwem rozmaitych robót.

Uprawniony magister

Jeszcze większe wymagania będzie musiał

spełnić adept starający się o uprawnienia
w pełnym zakresie, bez żadnych ograniczeń.
Tu do projektowania wymagane będą już
wyłącznie odpowiednie proﬁlowo studia na po-
ziomie magisterskim (tytuł zwykłego inżyniera
już nie wystarczy), dla wykonawstwa natomiast
w zakresie pełnym wystarczające będą studia
zawodowe w rozumieniu przepisów o wyższych
szkołach zawodowych.

Tak sobie myślę, że mój znajomy (zginął już bar-
dzo dawno temu, jako dyrektor dużej ﬁrmy bu-
dowlanej, spiesząc z budowy na budowę), który
mając jedynie tytuł inżyniera, nie uzupełniony
w trudnych latach 50 –tych literkami mgr i który
był bardzo dobrym projektantem konstrukcji
mostowych, autorem lub współautorem wielu
udanych projektów, już dzisiaj tym projektantem
bez uzupełnienia studiów zostać by nie mógł.
Czy właśnie o to chodziło w zapowiadanej
nowelizacji?

Ci co mają - nie tracą

Oczywiście, to co napisałem o pomysłach
nowych uregulowań w zakresie uprawnień
budowlanych nie działa wstecz. Nie zmienił się
przecież (złośliwi mówią – na razie) art. 104
Prawa budowlanego, pozwalający zachować
uprawnienia budowlane osobom, które je już

nabyły. Proszę się więc, szanowni czytelnicy IB
nie denerwować, naszych uprawnień odbierać
nie będą. A to, że nowi mają „przechlapa-
ne”? Sami są sobie winni, mogli urodzić się
wcześniej.
A tak na marginesie, świeżo wydane rozporzą-
dzenie Ministra Infrastruktury z 18 maja 2005
roku w sprawie samodzielnych funkcji technicz-
nych, z takim trudem przygotowane po niemal
6 miesiącach od uchylenia (grudzień 2004
roku) obowiązywania poprzednich rozporządzeń
tą materię regulujących, nadawać się będzie,
po opisanych wyżej zmianach, do kosza.

Na zakończenie chciałbym autorów nowych
zapisów ustawowych prosić, jeśli nie o chwilę
reﬂeksji, to przynajmniej o wybaczenie zgryźli-
wości niektórych użytych wyżej sformułowań,
będących nieodłączną cechą mojego trudnego
charakteru.

DR INŻ. JERZY DYLEWSKI

Specjalista w zakresie prawa budowlanego

Do IX edycji konkursu organizowanego przez
Pomorskie Targi sp. z o.o. oraz Stowarzyszenie
Ochrony Narodowego Dziedzictwa Materialnego przy
współpracy merytorycznej Ministerstwa Infrastruk-
tury, pod patronatem Prezydenta RP, zgłoszono
425 obiektów.
Do drugiego etapu zakwaliﬁkowano 70 obiektów.
Tytuły „Modernizacja Roku” przyznano w 11 katego-
riach: obiekty mieszkalne, obiekty hotelarsko-tury-
styczne, obiekty przemysłowo-inżynieryjne, obiekty
użyteczności publicznej, szkolnictwa, kultury,

sportu i rekreacji, obiekty ochrony środowiska,
obiekty zabytkowe, elewacje i termorenowacje,
najciekawsze modernizacje i adaptacje wnętrz oraz
obiekty ochrony zdrowia i opieki medycznej. Celem
konkursu jest propagowanie i wspieranie działań
służących ratowaniu obiektów i budowli dziedzictwa
narodowego oraz promocja modernizacji, przebu-
dowy i rozbudowy obiektów dla uzyskania efektów
konserwatorskich, urbanistycznych, estetycznych
i użytkowych – bez realizacji dodatkowych inwesty-
cji. Komisja konkursowa oceniała zastosowane

Modernizacja Roku 2004

rozwiązania architektoniczne, technologiczne i ma-
teriałowe oraz funkcjonalność i estetykę, w tym
umiejętne łączenie tradycji z nowoczesnością.
Minister infrastruktury przyznał w konkursie dwie
nagrody specjalne. W kategorii obiekty mieszkal-
ne statuetkę otrzymało

Miejskie Towarzystwo

Budownictwa Społecznego w Koninie – za „re-
witalizację kamienicy na budynek mieszkalny przy
ul. Słowackiego 1 w Koninie” (Fot. 1), a w kategorii
obiekty przemysłowo-inżynieryjne

Urząd Miasta

Sopotu – za „odbudowę zbiornika retencyjnego
„Staw Kochanowskiego” przy ul. Kochanowskiego
i Alei Niepodległości w Sopocie” (Fot. 2).

(red.)

Fot. 1

Fot. 2

Inżynier budownictwa

9/2005

Energia słoneczna zawarta w gruncie, wodzie i powietrzu musi być prze-
tworzona na energię cieplną. Urządzeniami umożliwiającymi wykorzystanie
energii cieplnej ze źródeł o niskich temperaturach przez proces podwyższania
potencjału cieplnego są

pompy ciepła.

Fizyczną zasadą działania pompy ciepła jest termodynamiczny obieg Carnot’a.
Urządzenie to działa tak jak silnik cieplny, ale pracuje w cyklu odwróconym.
Sposób funkcjonowania

pompy ciepła jest analogiczny jak lodówki. W lodówce

ciepło jest absorbowane z umieszczonych w niej produktów za pośrednictwem
parownika, a dalej odprowadzane jest przez skraplacz – do pomieszczenia.
W

pompie ciepła proces ten następuje w ten sam sposób, lecz ciepło zostaje

pobrane ze środowiska naturalnego, w którym została zmagazynowana energia
promieniowania słonecznego (grunt, woda, powietrze), a następnie zostaje
doprowadzone, z wykorzystaniem czynnika roboczego, do systemu grzewczego.
Czynnik roboczy, płyn o niskiej temperaturze wrzenia, cyrkuluje w obiegu
termodynamicznym, to znaczy, że jest kolejno odparowywany, sprężany, skra-
plany i rozprężany. Czynnikiem roboczym jest najczęściej mieszanina glikolu
propylenowego i wody – rw. Solanka.

Przebieg procesu

•

Pobór ciepła ze środowiska naturalnego – w parowniku znajduje się

płynny czynnik roboczy pod niskim ciśnieniem. Temperatura środowiska
parownika jest wyższa od temperatury wrzenia czynnika roboczego, odpowia-
dającej danemu ciśnieniu. Różnica temperatur powoduje transmisję ciepła
ze środowiska do czynnika roboczego, który w tej sytuacji ulega wrzeniu
i odparowaniu. Ciepło, niezbędne dla tego procesu, zostaje pobrane ze źródła
ciepła.

•

Podwyższanie temperatury – podwyższanie temperatury czynnika

roboczego następuje w sprężarce, która stale zasysa i spręża parę czynnika
roboczego z parownika. Przy sprężaniu wzrastają temperatura i ciśnienie.

•

Oddawanie ciepła – ze sprężarki para czynnika roboczego dostaje się

do skraplacza omywanego przez czynnik grzewczy. Temperatura czynnika
grzewczego jest niższa niż temperatura skraplania czynnika roboczego,
a wobec tego – para czynnika roboczego ulega ochłodzeniu i ponownej
kondensacji. Energia cieplna uzyskana w parowniku oraz energia elektryczna
doprowadzona do sprężarki, zostają ponownie uwolnione w procesie skrapla-
nia i przekazane czynnikowi grzewczemu.

•

Zamknięcie obiegu cyrkulacji – po procesie oddania ciepła czynnikowi

grzewczemu – czynnik roboczy, przez zawór rozprężny, wraca do parownika.
Jest on rozprężany z wysokiego ciśnienia skraplacza – na niskie – parownika.
Na parowniku zostają przywrócone początkowe ciśnienie i temperatura.

W ten sposób obieg cyrkulacji czynnika roboczego w pompie ciepła jest
zamknięty.
Pompa ciepła jest zatem urządzeniem grzewczym, niskotemperaturowym, wy-
korzystującym obieg termodynamiczny. Proces transportu ciepła ze źródła jego
pozyskania – o niższej temperaturze (dolne źródło), do ośrodka o temperaturze
wyższej (górne źródło) jest możliwy, jedynie przy dostarczeniu z zewnątrz wyso-
kowartościowej energii – w tym przypadku elektrycznej, zasilającej sprężarkę,
która jest jednym z elementów obiegu termodynamicznego.
Współczynnik efektywności pompy ciepła COP (sprawność) określa wzór
odwróconego obiegu Carnot’a:

e = Tg/Tg – Td = Tg/ΔT

gdzie:
Tg – temperatura źródła górnego (system grzewczy),
Td – temperatura źródła dolnego (źródło pozyskania ciepła – grunt, woda,
powietrze),
Δ

T – różnica temperatur górnego i dolnego źródła.

Z tego widać, że efektywność jest tym wyższa, im mniejsza jest różnica
temperatur ΔT między temperaturą źródeł. Oznacza to, że systemy grzewcze
z niską temperaturą pracy, takie jak np. ogrzewanie podłogowe lub niskotem-
peraturowe grzejnikowe, współpracujące z pompą ciepła, jako źródłem ciepła,
osiągają bardzo wysokie współczynniki efektywności, przy możliwie najniższych
kosztach eksploatacyjnych.
Dolnymi źródłami ciepła dla pomp mogą być:

•

Grunt – ma on zdolność magazynowania ciepła z energii słonecznej przez

dłuższy czas. Zapewnia to bardzo stabilny poziom temperatury źródła w ciągu
roku, co umożliwia eksploatację z wysokim stopniem efektywności (sprawności).

•

Woda – jest dobrym magazynem ciepła słonecznego; nawet w zimowe,

chłodne dni utrzymuje temperaturę + 7 do +12˚C. Jest to jej największa za-
leta, jako źródło energii. Z uwagi na stabilny poziom temperatury źródła ciepła
– współczynnik efektywności pompy ciepła jest przez cały rok wysoki.

•

Powietrze – jako źródło ciepła jest dostępne w każdym miejscu w nie-

Pompy ciepła

Kolejne wzrosty cen tradycyjnych paliw, służących do uzyskania energii cieplnej, niezbędnej do ogrze-

wania mieszkań i przygotowania ciepłej wody, przyczyniły się do rozwoju niekonwencjonalnych technik

grzewczych, wykorzystujących „naturalne” ciepło emitowane przez Słońce i magazynowane w gruncie,

wodzie i powietrzu.

9/2005

Inżynier budownictwa

ograniczonych ilościach i bardzo łatwych w poborze. Zazwyczaj wykorzystuje
się powietrze zewnętrzne. Stosowanie powietrza z wnętrza pomieszczeń jest
sensowne tylko w szczególnych przypadkach, takich jak np. wykorzystanie
ciepła technologicznego w przemyśle.
Przy wyborze tego źródła należy uwzględnić następujące kryteria:
•  ilość  i możliwie wysoką zdolność magazynowania ciepła,
•  możliwie wysoki poziom temperatury,
•  wystarczająca odnawialność,
•  niskie koszty poboru  i odpowiednio niskie  nakłady na prace konserwacyjne.
Z gruntu można pozyskiwać ciepło za pomocą:

•

kolektorów gruntowych,

•

sond gruntowych.

Kolektory gruntowe poziome – to system rur z tworzywa sztucznego
(np. polietylen) układany w gruncie na dużej powierzchni, na głębokości od 1.2
do 1.5 m. Długość tych przewodów nie powinna przekraczać 100 m, bowiem
przy przekroczeniu tej długości spadki ciśnienia wymagałyby zbyt wysokich
wydajności pompy. Kolektory zbiorcze są umieszczone wyżej, aby umożliwić
odpowietrzenie całego systemu rurowego. Cały ciąg rur poziomych musi
posiadać możliwość odpowiedniego, indywidualnego odcięcia. Pompa obiegowa
pompuje solankę przez rury, a solanka pobiera jednocześnie zmagazynowane
w gruncie ciepło. Czasowe zamarznięcie gruntu wokół rur, które może wystąpić
w drugiej połowie sezonu grzewczego, nie ma ujemnego wpływu na działanie
instalacji grzewczej. Grunt, z którego pozyskano ciepło, regeneruje się w drugiej
połowie sezonu grzewczego, dzięki zwiększonemu promieniowaniu słoneczne-
mu oraz opadom. Następuje zatem regeneracja gruntu, która może stanowić
pełnowartościowy zasobnik ciepła w następnym sezonie grzewczym.
Szczególnie dobrym źródłem ciepła jest grunt gliniasty, który w swoich war-
stwach zawiera nawodnienia. Z doświadczeń wynika, że wydajność cieplną dla
każdego m

powierzchni można przyjąć qE = 10 – 30 W/m

. W przypadku

gruntu piaszczystego wartości te są mniejsze.
W przypadku ograniczenia możliwości zastosowania

kolektorów poziomych

(zbyt mała powierzchnia działki), można zastosować

kolektory pionowe,

czyli

sondy gruntowe; z powodu gęstości zabudowy sondy gruntowe prze-

ważnie mają zagłębienie od 50 m do nawet 150 m.
W tym układzie najczęściej instalowane są cztery rury pionowe – równole-
głe (jest to U-owa podwójna sonda rurowa). Solanka płynie przez dwie rury
– z rozdzielacza w dół, a następnie jest odprowadzana przez kolejne dwie rury
w górę – do rozdzielacza. Dla tego sposobu pozyskiwania energii – posadowie-
nia sond o dużej głębokości – niezbędne jest uzyskiwanie pozwoleń urzędów:
Gospodarki Wodnej, Geologii lub Górnictwa, zawiadujących tymi zasobami.
Energię cieplną można także pozyskiwać z

absorberów masywnych – zbu-

dowane są z betonu a energię promieniowania słonecznego pobierają zarówno
z powietrza, jak i z gruntu. Sprzężenie powietrze – ziemia jest realizowane
przez mały kolektor, wbudowany w grunt. Dla efektywnej i opłacalnej pracy
tego typu urządzeń –

temperatura zamarzania solanki nie może być

niższa niż -28˚C.

Wykorzystanie

wód gruntowych jako źródła ciepła, wymaga uzyskania odpo-

wiednich zezwoleń wodno-prawnych. Wykorzystanie ciepła wód gruntowych
wymaga zastosowania układu dwóch studni – ssącej i chłonnej, działającej
na zasadzie przenikania. Ciepło z powietrza otoczenia  (zewnętrzne) może
być również wykorzystywane w układzie pomp powietrze/woda, podobnie jak
pompy ciepła gruntowe do całorocznej eksploatacji.  W budynkach o dobrej
izolacyjności  (niski współczynnik przenikania) pompy powietrze/woda mogą
być eksploatowane bądź jednosystemowo, bądź z grzałką elektryczną w sposób
monoenergetyczny.
Innym,  wydajnym źródłem pozyskiwania ciepła, są wody geotermalne. Zasto-
sowanie pomp, wykorzystujących energię wód termalnych, ma w Polsce szansę
rozwoju. Korzystne uwarunkowania geologiczne oraz duża liczba nieużytko-
wanych, poszukiwawczych otworów wiertniczych pozwalają na ich opłacalne
zastosowanie. Taki system pozyskiwania ciepła  został uruchomiony w 2002
roku w podkrakowskich Słomnikach.
Znacznie mniej popularnym rodzajem pomp ciepła, nie tylko w naszym kraju,
są dwuobiegowe urządzenia absorbcyjne; tam, oprócz obiegu właściwego,
stosuje się dodatkowo układ sprężarki termicznej. Niskociśnieniowa para,
wytworzona w absorbcyjnej pompie ciepła, podczas wyjścia z parownika jest
wchłaniana przez absorber. Podczas tego procesu wytwarzane jest ciepło.
Sprężany do wysokiego ciśnienia roztwór przesyłany jest do warnika, a tam
podgrzewany do wysokiej temperatury Pary przechodzą do skraplacza, gdzie
po raz kolejny oddawane jest ciepło. Po oddaniu ciepła następuje skrople-
nie czynnika roboczego i roztwór solanki wraca do absorbera przez zawór
rozprężny. Układ ten może pracować wtedy, gdy zostanie mu dostarczona
energia cieplna do podgrzania warnika i wymuszenia przepływu mediów przez
odpowiedni system pomp. Najbardziej odpowiednim paliwem dla napędu tego
typu układów jest gaz ziemny.
W Polsce układy absorbcyjne, choć bardziej niezawodne od klasycznych
układów pomp sprężarkowych, stosowane są rzadziej; występują raczej
w ciepłowniach o większych mocach. Wydaje się, że powodem tego jest ich
złożona konstrukcja oraz brak doświadczeń w ich obsłudze i konserwacji,
co w przypadku sprężarkowych pomp ciepła - nie stanowi problemu.
Do ważnych systemów grzewczych, gdzie jako podstawowe źródło ciepła
zastosowano absorbcyjne pompy ciepła,  należą  ciepłownia w Pyrzycach
o mocy 21.2 MW oraz pompa ciepła w Mszczonowie o mocy 2.5 MW, zasilająca
układ ciepłowniczy w mieście. Oba te układy czerpią energię cieplną z wód
termalnych. Podczas niskich temperatur zewnętrznych systemy ciepłownicze
wspomagane są przez kotły gazowe.
Omawiając rozwój wykorzystania energii cieplnej – odnawialnej, należy zwrócić
uwagę na prowadzone w krajach o rozwiniętej technice i technologii prace
badawcze, dotyczące pomp ciepła.
W ostatnich kilku latach urzędy energetyczne w Stanach Zjednoczonych prowa-
dzą prace badawczo-rozwojowe, dotyczące wymiany  ciepła między

warnikiem

Arch. – dom pasywny w Niemczech

Inżynier budownictwa

9/2005

a absorberem. Prace te mają oznaczenie GAX (generator – absorber heat
exchange); są one uznawane jako jedne z najbardziej przyszłościowych.
Cykl pozyskiwania energii w prototypie pompy cieplnej GAX uzyskuje spraw-
ność energetyczną nawet do 40 proc. wyższą od rozwiązań stosowanych i
charakteryzuje się prostą obsługą eksploatacyjną. Energia cieplna, zasilająca
GAX, jest dostarczana  przez płomień palnika gazowego, ogrzewającego warnik
z czynnikiem chłodniczym (amoniakiem) i absorbentem (woda).  W warniku
następuje, w temperaturze wrzenia, odparowanie czynnika chłodniczego,
co powoduje wzrost ciśnienia w zbiorniku. Pary amoniaku kondensują się
w skraplaczu, oddając ciepło do wymiennika wewnętrznego obiegu. Kondensat
czynnika chłodniczego przemieszcza się następnie do parownika niskociśnie-
niowego, gdzie, pobierając ciepło z otoczenia, przechodzi w parę o niskim
ciśnieniu i temperaturze, która  dalej jest przekazywana do absorbera.  W tym
samym czasie  po odparowaniu amoniaku z warnika woda jest przemieszczana
do absorbera, gdzie łączy się z parami czynnika chłodniczego, wywołując reak-
cję egzotermiczną (wytwarzającą ciepło). Wytworzone w ten sposób ciepło jest
wykorzystywane do celów grzewczych przez kolejny wymiennik. Ochłodzona
mieszanina jest przepompowywana – za pomocą układu pomp (do nich trzeba
dostarczyć energię) – z powrotem do warnika i następnie cykl się powtarza.
Dla zwiększenia wydajności grzewczej układu GAX – wymiennik ciepła może
być zamontowany w górnej części warnika.
Do ogrzewania  zarówno domów jednorodzinnych, jak i mieszkań w budynkach
wielorodzinnych można stosować m.in. urządzenia ﬁrm:

Viessmann, Stiebel

Eltron, Ochsner.
Firma

Viessmanna proponuje pompy ciepła:

•

Vitocal 300 z maksymalną temperaturą zasilania +55˚C przeznaczone do

instalacji niskotemperaturowych ogrzewania podłogowego lub ściennego; typ
BW solanka/woda, WW woda/woda o mocach od 4,5 do 106,8 kW oraz typ AW
powietrze/woda od 5,4 do 14,6 kW,

•

Vitocal 350 z podwyższoną temperaturą zasilania +65˚C przeznaczone

do modernizacji istniejącej instalacji z grzejnikami radiatorowymi; typy BWH,
WWH o mocach od 11 do 19,7 kW i pompy powietrze/woda typu AWH i AWI od
5,4 do 20 kW do zamontowania w pomieszczeniu oraz typ AWO 10 -20 kW do
montażu na zewnątrz budynku,

•

Vitocal 300 typ BWC i WWC temperatura zasilania +55˚C, moc 4,8 do

14,2 kW, jako kompletne urządzenia kompaktowe z zabudowanymi pompami
obiegu pierwotnego i obiegu grzewczego z przepływowym podgrzewaczem
wody grzewczej o mocy 6 kW, a także w grupę bezpieczeństwa z zaworem
bezpieczeństwa, manometrem i odpowietrznikiem,

•

Vitocal 200 (nowość) typ BWP solanka/woda z temperaturą na zasilaniu

+60˚C o mocach od 6,1 do 9,7 kW wykonana jako kompletna pompa
w zabudowie kompaktowej

•

Vitocal 343 kompaktowa centrala grzewcza solanka/woda o mocach od 6

do 10 kW z temperaturą zasilania + 60˚C, to rozwiązanie kompleksowe dla

domów niskoenergetycznych oznacza zintegrowaną pompę ciepła z pojem-
nościowym podgrzewaczem cwu 250l przygotowanym do wpięcia kolektorów
słonecznych oraz zintegrowanym, elektrycznym wkładem grzewczym o trzech
stopniach mocy 2,4,6 kW.
Wszystkie pompy ciepła oferowane przez ﬁrmę Viessmann wyposażone są
w standardzie w regulatory CD 60 lub CD70 pozwalające na łatwą komunikację
użytkownika z urządzeniem w języku polskim. Regulatory pozwalają na pracę
w trybie pogodowym, sterowanie do dwóch obiegów grzewczych z mieszaczami,
przygotowanie cwu oraz pozwalają sterować pracą instalacji solarnej i instalacji
chłodzenia.
Stiebel Eltron oferuje:

•

kotły z agregatem sprężarkowym WPF5/7/10/13 przystosowane do pracy

w systemie solanka – woda lub woda – woda w wykonaniu kompaktowym,
z fabrycznie wbudowaną grzałką elektryczną, umożliwiającą pracę w systemie
biwalentnym. Urządzenia te służą do automatycznego ogrzewania czynnika
grzewczego do temperatury zasilania do +60˚C i są przystosowane do nisko-
temperaturowych ogrzewań podłogowych i grzejnikowych oraz przygotowania
ciepłej wody,

•

kotły z agregatem sprężarkowym WPF10/13/18 M przystosowane do pracy

w systemie solanka –woda lub woda – woda w wykonaniu kompaktowym;
mogą pracować zarówno pojedynczo, jak i w kaskadach (maksymalnie do
6 sztuk w kaskadzie, pod warunkiem zastosowania ﬁrmowych regulatorów),

•

kotły z agregatem sprężarkowym WPC COOL 5/7/10/13 przystosowa-

ne do pracy w systemie solanka – woda lub woda – woda w wykonaniu
kompaktowym, z funkcją chłodzenia z fabrycznie wbudowaną grzałką
elektryczną, umożliwiającą pracę w systemie biwalentnym. Urządzenia te służą
do automatycznego ogrzewania czynnika grzewczego do temperatury zasilania
do +60˚C, a wyposażenie ich w dodatkowy wymiennik płytowy – umożli-
wia uzyskanie efektu chłodzenia pasywnego. Chłodzenie może następować
w dwóch systemach:

•

chłodzenie podłogowe

•

chłodzenie nadmuchowe, np. za pomocą klimakonwektorów.

Firma

Stiebel Eltron ma w ofercie pompy ciepła skonstruowane pod kątem

przygotowania ciepłej wody, wspomagania wentylacji oraz współpracy z ukła-
dami solarnymi.
Interesującą propozycją ﬁrmy

Ochsner jest nowa generacja pomp ciepła GOLF.

Modele GOLF Midi i GOLF Maxi są przystosowane do instalacji w obiektach
o zapotrzebowaniu energii cieplnej do 30 kW. Wyróżniają się cichą pracą,
co pozwala na ich lokalizację w pomieszczeniach mieszkalnych. Wymiary tych
pomp pozwalają na montaż w małych pomieszczeniach lub we wnękach.
Pompy ciepła są urządzeniami całkowicie bezemisyjnymi, gwarantują wysoki
komfort klimatu w pomieszczeniach, a jednocześnie pozwalają na uzyskanie
największych oszczędności energii. Oprócz korzyści, związanych z ochroną
środowiska naturalnego, dają także możliwość obniżenia kosztów eksploatacji.

MGR INŻ. MARIA – ZBIGNIEW KACZMARSKI

Przedsiębiorstwo Projektowo-Budowlane w Warszawie

ŹRÓDŁA:

1. VIESSMAN, Dokumentacja projektowa VITOTEC rej. 4 – Systemy pomp ciepła.

Wytyczne projektowe oraz www.viessmann.pl

2. STIEBEL ELTRON, O pompach ciepła, www.pompaciepla.com.pl.

3. Piotr Łepkowski, Gigawat Energia Pompy ciepła: drogie w budowie, tanie w eksploatacji,

ale to się opłaca, www.kolmet.com. pl

4. OCHSNER, www.ochsner.pl

5. W opracowaniu wykorzystano rysunki zamieszczone na stronach internetowych:

www.viessmann.pl oraz www.samar.xlnet.pl

Arch. – dom pasywny w Niemczech

Inżynier budownictwa

9/2005

ARTYKUŁ SPONSOROWANY

Nowe baseny powstają w Polsce, jak
przysłowiowe grzyby po deszczu. Każda
ambitniejsza gmina chce mieć swój
własny kryty basen. I bardzo dobrze.
Jest jednak w kraju trochę obiektów
tego typu, które powstały wiele lat temu
i cały czas funkcjonują. Najczęściej bez
remontu lub po remoncie ograniczonym
do wymiany instalacji, ewentualnie całej
technologii. Niecki basenowe i pomiesz-
czenia im towarzyszące pozostają bez
renowacji i modernizacji, często z piękną
hodowlą grzybów pleśniowych. Stan ten
zwykle utrzymywany jest do momentu, gdy
przecieki z niecki basenowej i pomiesz-
czeń towarzyszących stają się na tyle
intensywne, że wręcz zalewają pomiesz-
czenia techniczne.
Kiedy wreszcie decyzja dojrzeje i znajdą
się środki na remont – można zaczynać.
Skucie pierwszych płytek ceramicznych,
mocowanych na plackach z zaprawy
cementowej często powoduje uwolnienie
„wód podskórnych” znajdujących się
w przestrzeni między płytkami a podło-
żem. Pod płytkami i warstwą zaprawy
często spotyka się tynk cementowy
na siatce, a głębiej - izolację z papy
na lepiku. Po zerwaniu papy i oczyszcze-
niu podłoża z resztek bitumów docieramy
zwykle do ścian i dna niecki basenowej.
Nie jest to, niestety, równiutki i gładziutki
beton wysokiej klasy ze współczesnych
szalunków.

W starych basenach konstrukcja niecki
basenowej wykonywana była najczęściej
z betonu R

200 lub R

250, co mniej

więcej odpowiada aktualnym betonom
klasy C 12/15, C 17/20, w szalunkach
z desek. Zwykle powierzchnia betonu

w niecce jest skorodowana, a sama
konstrukcja często zarysowana. Wymaga
to szczegółowej diagnostyki. Konieczna
jest ocena wytrzymałości betonu w kon-
strukcji i stopnia jego korozji oraz stopnia
korozji stali zbrojeniowej. Pozwoli ona
przeanalizować ewentualną konieczność
wzmocnienia konstrukcji. W przypad-
ku stwierdzenia korozji betonu, jego
zniszczone warstwy należy usunąć. Jeżeli
korozja dotarła do zbrojenia konstrukcyj-
nego, należy je oczyścić i zabezpieczyć
powierzchniowo przy użyciu powłoki
epoksydowej

Ceresit CD 31.

Wszelkie zarysowania konstrukcji betono-
wej niecki, plaż, słupów, belek i podcią-
gów wymagają naprawy metodą iniekcji
ciśnieniowej.
W przypadku niskiej wytrzymałości
betonu w konstrukcji, poniżej C 20/25
pod znakiem zapytania staje zapewnie-
nie dobrej współpracy starego betonu
z wypełnieniami z gotowych zapraw typu
PCC, stosowanymi do napraw konstrukcji
betonowych.
Wówczas dobrym rozwiązaniem jest za-
stosowanie do naprawy zaprawy cemen-

towej modyﬁkowanej emulsją kontaktową
Ceresit CC 81.
Materiał wypełniający przygotowywany
jest z zaprawy cementowej lub beto-
nu drobnoziarnistego (w zależności
od wielkości ubytku) i cieczy zarobowej,
którą stanowi roztwór emulsji kontako-
wej

Ceresit CC 81 w wodzie. Układa

się go na warstwie kontaktowej metodą
„mokre na mokre”.
Zasady przygotowywania warstwy kon-
taktowej i wypełnienia podaje poniższa
tablica.
Materiał wypełniający, przygotowany wg
powyższych zasad można nakładać ręcz-
nie lub przy użyciu agregatu tynkarskiego.
W jednym cyklu roboczym, na płaszczyź-
nie pionowej jest możliwość nałożenia wy-
pełnienia o grubości warstwy do 50 mm,
a w przypadku zastosowania siatki
zbrojeniowej, cięto-ciągnionej (Ledóchow-
skiego) - nawet do 80 mm.

Dno niecki basenowej, jak plaże wokół ba-
senu, można naprawić, wyrównać z rów-
noczesnym reproﬁlowaniem spadków
przy użyciu zaprawy szybko twardniejącej
Ceresit CN 83 lub szybko twardniejącej

Baseny, nie tylko nowe.....

Rodzaj

zastosowania

Uziarnienie

kruszywa

Objętościowe

proporcje

cement : kruszywo

Proporcje

CC 81 : woda

Orientacyjne

zużycie CC 81

Warstwy kontaktowe

i obrzutki

0÷0,4 mm

1 : 2

0,125 l/m

Dodatek do zapraw

przy grubości

warstwy:

0 – 5 mm

6 – 15 mm

16 – 30 mm
31 – 50 mm

0÷0,5 mm

0÷2 mm
0÷4 mm
0÷8 mm

1 : 2
1 : 3
1 : 3

1 : 3 ÷ 1 : 4

1 : 2
1 : 3
1 : 4
1 : 6

na każdy 1mm

grubości:

0,06 l/m2
0,04 l/m2
0,03 l/m2
0,02 l/m2

9/2005

Inżynier budownictwa

ARTYKUŁ SPONSOROWANY

masy posadzkowej

Ceresit CN 87.

Likwidację starych przejść instalacyjnych
można wykonać zaprawą montażową
Ceresit CX 15. W przypadku przejść
poziomych - dodatkowo zastosować korek
doszczelniający z cementu montażowego
Ceresit CX 5.

Remont niecki basenu należy połączyć
z remontem pomieszczeń towarzyszących,
przede wszystkim w zakresie uszczel-
nienia posadzki. Pozostawienie starych
warstw, np. w pomieszczeniu natrysków
może doprowadzić do przedostawania
się wody pod nowo wykonane warstwy
spadkowe i izolacje.
Szatnie, sanitariaty, plaże basenowe poza
strefą bezpośredniego rozbryzgu wody,
można izolować powierzchniowo dwu-
składnikową, elastyczną powłoką

Ceresit

CL 50 lub elastyczną powłoką uszczel-
niającą

Ceresit CR 166. Bez względu

na rodzaj izolacji, w narożach ścian,
w połączeniach ścian z posadzką, w miej-
scach dylatacji, narożnikach pionowych,
szwach roboczych i obrzeżach schodni
w niecce należy wykonać odpowiednio wy-
oblenia i zfazowania, a układaną na nich
warstwę uszczelniającą wzmacnia się
taśmą

Ceresit CL 152.

Na plaży wokół niecki basenowej
narażonej na bezpośredni rozbryzg wody,
w natryskach oraz niecce basenowej, gdy
projektowane pH wody jest powyżej 4,5,
izolacją może być powłoka uszczelniająca
Ceresit CR 166. Wówczas wykładzina ce-
ramiczna klejona jest na zaprawie

Ceresit

CM 17 lub alternatywnie Ceresit CM 18.
Na plażach basenowych, na posadzkach,
na ścianach do 15 cm powyżej posadzki
w pomieszczeniach natrysków konieczne
jest stosowanie spoin wodoszczelnych
i chemoodpornych

Ceresit CE 44,

Ceresit CE 47, Ceresit CE 48. Spoina
Ceresit CE 44 jest szorstka, a pozostałe
dwie - gładkie. Spoiny te zaleca się
do stosowania w nieckach zwykłych
basenów kąpielowych rekreacyjnych
i pływackich, przynajmniej w pasie

wahań lustra wody i 60 cm poniżej
niego. W pozostałej części niecki, a także
w pomieszczeniach sanitariatów, sauny,
holu wejściowego można stosować spoiny
elastyczne

Ceresit CE 37 lub/i Ceresit

CE 43. W przypadku basenów z ręcznym
dozowaniem podchlorynu, należy sto-
sować tylko spoiny

Ceresit CE 47/CE 48.

W wykładzinach ceramicznych wy-
stępują linie spoin, gdzie koniecznie
wymagane jest stosowanie elastycznych
wypełnień. Są to: dylatacje konstrukcji
budynku i niecki basenowej przeniesione
w wykładzinie ceramicznej, narożniki
pomiędzy płytą denną a ścianami niecki,
narożniki pomiędzy ścianami poprzecz-
nymi i czołowymi, dylatacje wykonywane
w wykładzinie ceramicznej na wszelkiego
typu załamaniach i zmianach kształtu,
dylatacje na połączeniu rynny przelewowej
z wykładziną ceramiczną, wypełnienie
wszystkich połączeń i styków (reﬂektory,
okna, instalacje), w basenach zewnętrz-
nych – dylatacje termiczne wykładziny
ceramicznej w polach maks. 8 m

przy

stosunku boków nie większym niż 1:2.
Do elastycznych wypełnień spoin w obsza-
rze niecki basenowej, plaż i posadzek
stosuje się masy kauczukowo-polimerowe
na bazie wielosiarczków.
W pozostałych przypadkach stosuje się
silikony sanitarne rekomendowane do ba-
senów ze względu na wymaganą bardzo
dobrą ochronę biocydową. Stosowanie
tych silikonów musi być poprzedzone
odpowiednim zagruntowaniem podłoża
w celu zwiększenia adhezji między szcze-
liwem a podłożem.

W przypadku nowych realizacji, po ro-
zebraniu szalunków dobrze jest poddać
powierzchnie betonu wewnątrz niecki
oczyszczeniu przez hydropiaskowanie.
Usuwany jest wówczas nadmiar mleczka,
zabrudzenia środkami antyadhezyjnymi,
otwierają się przypowierzchniowe pory
powietrzne. Jeżeli po oczyszczeniu okaże
się, że ściany niecki wymagają reproﬁlacji,
można to wykonać przy użyciu zaprawy

cementowej modyﬁkowanej emulsją kon-
taktową

Ceresit CC 81 według podanych

wyżej zasad lub systemu zapraw do na-
prawy betonu

Ceresit PCC obejmujących

następujące produkty

Ceresit CD 22,

Ceresit CD 23, Ceresit CD 24.
Reproﬁlację dna niecki można przepro-
wadzić, w zależności od wymaganej
grubości przy użyciu mas i zapraw posa-
dzkowych

Ceresit CN 76, Ceresit CN 83,

Ceresit CN 87.

Jeżeli nierówności podłoża betonowego
w niecce basenowej nie przekraczają
5 mm (drobne zagłębienia, raki, otwarte
pęcherze powietrzne), to można je wy-
szpachlować przy użyciu powłoki wodosz-
czelnej

Ceresit CR 65. Tak przygotowane

podłoże nadaje się już do nakładania
izolacji podpłytkowej z elastycznej powłoki
uszczelniającej

Ceresit CR 166 według

podanych wyżej zasad. Na izolacji tej
wykładzinę ceramiczną basenu można
mocować przy zastosowaniu podanych
wyżej materiałów.

W przypadku basenów o pH wody spoza
przedziału 4,5-13,5 (np. niektóre baseny
balneologiczne), izolację przeciwwodną
wykonuje się z przepony epoksydowej
Ceresit CE 49 po zagruntowaniu podłoża
preparatem

Ceresit CE 50. Warunki

eksploatacyjne basenów, które wymu-
szają wykonanie izolacji przeciwwodnej
z powłoki epoksydowej

Ceresit CE 49,

konsekwentnie wymagają też zastosowa-
nia do mocowania płytek kleju chemo-
odpornego

Ceresit CU 22 i układu spoin

Ceresit CE 47/CE 48.

Henkel Polska Sp. z o.o.
ul. Domaniewska 41, 02-672 Warszawa
Centralny Dział Obsługi Klienta:
tel.: 041 371 01 00 faks: 041 374 22 22
www.ceresit.pl, infolinia: 0 800 120 241

Inżynier budownictwa

9/2005

Dźwiękochłonność sufitów

Dźwiękochłonność to zdolność materiału do zapobiegania odbicia fali
dźwiękowej od powierzchni. Padająca na sufit fala dźwiękowa w porach
materiału, zamieniana jest na ciepło i nie ulega odbiciu i powrotowi
do pomieszczenia. Parametrem opisującym dźwiękochłonność mate-
riału budowlanego jest pogłosowy współczynnik pochłaniania dźwięku.
Współczynnik podany jest dla kolejnych pasm częstotliwości w zakresie
podstawowym od 125-4000 Hz lub pełnym od 32 Hz-16 000 Hz. Wartość
współczynnika jest bezwymiarowa i zawiera się w przedziale od 0-1,5.
Własności dźwiękochłonne w praktyce zależą od kilku czynników, do któ-
rych oprócz rodzaju materiału, zaliczamy technologię i sposób montażu.
Materiał dźwiękochłonny wraz ze sposobem zamocowania tworzy ustrój
dźwiękochłonny, którego parametry mogą w praktyce różnić się od para-
metrów laboratoryjnie określonych dla samego materiału.

Sposoby oznaczania własności dźwiękochłonnych sufitów stosowane
przez producentów:

Klasa pochłaniania dźwięku – dla typowych materiałów budowla-

nych zgodnie z normą PN-EN ISO 11654:1999 Akustyka. Wyroby dźwię-
kochłonne używane w budownictwie

. Wskaźnik pochłaniania dźwięku,

oznaczenie literowe od A – najlepiej pochłaniający dźwięk do E – bardzo
słabo pochłaniający dźwięk.

NRC (Noise Reduction Coefficient) – amerykańska notacja uproszona

jednoliczbowa. Wartość bywa źle interpretowana ze względu na błędne
tłumaczenie z angielskiego. Brak europejskiego odpowiednika procedury
określania parametru.

Pogłosowy Współczynnik Pochłaniania Dźwięki – podawana tabe-

larycznie i w postaci wykresu wartość współczynnika dla każdego pasma
częstotliwości. Wartości są mierzone laboratoryjnie zgodnie z normą
PN-EN ISO 354:2005 Akustyka. Pomiar pochłaniania dźwięku w komorze
pogłosowej.

Rodzaj sufitu i jego parametry akustyczne dobierane są ze względu
na funkcję pomieszczenia i jego sposób użytkowania. W pomieszczeniach
typowych (biura, sale konferencyjne, korytarze, klasy szkolne), gdzie
niewymagane są specjalne warunki, stosuje się na całej powierzchni po-
mieszczenia sufit dźwiękochłonny w jednej klasie pochłaniania dźwięku.
Własności dźwiękochłonne sufitów służą do regulowania pogłosem elimi-
nacji hałasu pogłosowego oraz nadawaniu pomieszczeniu odpowiedniego
czasu pogłosu.

Pogłos

Pogłos (rewerberacja) jest zjawiskiem fizycznym polegającym na zanika-
niu dźwięku w pomieszczeniu po wyłączeniu źródła. Zjawisko to spowo-
dowane jest wielokrotnymi odbiciami fal dźwiękowych od ścian sufitu
i podłogi pomieszczenia, w którym znajduje się źródło dźwięku. Istnieje
także zjawisko sztucznego pogłosu, który wytwarzany jest za pomocą
urządzeń elektroakustycznych, w celu uzyskania odpowiedniego efektu
akustycznego. W mowie potocznej słyszalne odbicie fal dźwiękowych
nazywane jest echem. Zależnie od liczby i rodzaju przeszkód, echo może
być pojedyncze lub wielokrotne. Echo wielokrotne powstaje wówczas, gdy
na drodze fali dźwiękowej znajduje się kilka przeszkód, z których każda
powoduje echo pojedyncze. O echu wielokrotnym mówimy też, jeśli źródło
dźwięku umieszczone jest między dwiema płaskimi i równoległymi płasz-
czyznami. Gdy odległość między płaszczyznami jest dostatecznie mała,
poszczególne echa zlewają się w jeden dźwięk. Ucho zatrzymuje wrażenie
akustyczne przez około 1/15 s, dźwięki rozróżniane są jedynie wtedy,
gdy echo przychodzi z opóźnieniem większym niż 1/15 s. Jest to rów-
noznaczne ze spełnieniem warunku dotyczącego przebytej przez dźwięk
drogi, która musi być dłuższa o c/15 = 344/15 = 23 m od drogi dźwięku
bezpośredniego, gdzie c oznacza prędkość dźwięku w powietrzu. Gdy od-
ległość ta jest mniejsza, ucho doznaje jedynie wrażenia przedłużania się
dźwięku pierwotnego. Ze względu na niepożądany wpływ fali odbitej bez
strat na dźwięk główny i zakłócanie jego zrozumienia, o niepotrzebnym
pogłosie mówimy hałas pogłosowy.

Hałas pogłosowy

Hałasem jest każdy rodzaj dźwięku, który w danej przestrzeni i w danej
chwili jest niepożądany. Dźwięk taki przyczynia się do zakłócenia naszego
pobytu w obiekcie, funkcjonowania i kontaktów międzyludzkich. Hałas
powoduje obniżenie naszej sprawności fizycznej i psychicznej. Kontakt
z niepożądanym dźwiękiem rozprasza nas, przyczynia się do dyskomfortu
kontaktu z innymi osobami, drażni i irytuje. Nadmierny pogłos jest jed-
nym z rodzajów hałasu, jaki działa na człowieka w przestrzeni architek-
tonicznej. O hałasie pogłosowym jako jednym z 5 rodzajów hałasu mówi
dyrektywa UE nr 89/106/EEC, dotycząca wyrobów budowlanych oraz
dokumenty interpretacyjne do dyrektywy. W Polsce brak jest uregulowań
prawnych, norm i normatywów określających hałas pogłosowy. Nadmiar
odbitych dźwięków zakłóca dźwięk pierwotny generowany przez źródło.
Przez ucho odbierany jest dźwięk zakłócony, trudny do rozpoznania i in-

Zalecane klasy pochłaniania dźwięku dla suﬁtów w budynkach biurowych

Lp.

Typ pomieszczenia

Klasa pochłaniania dźwięku

Pomieszczenia indywidualne

E, D, C

Pomieszczenia typu kombi

D, C

Pomieszczenia grupowe

C, B

Wnętrza wielkoprzestrzenne

B, A

Gabinety

C, B

Sale konferencyjne

C, B

Pomieszczenia socjalne

D, C

Pomieszczenia techniczne

E, D

Akustyka sufitów podwieszanych (2)

9/2005

Inżynier budownictwa

terpretacji. Teoretycznie w idealnym pomieszczeniu, gdzie nie występują
straty dźwięku w powietrzu i nie ma strat przy odbiciu od ścian, dźwięk
może trwać nieskończenie długo. W rzeczywistym pomieszczeniu dźwięk
padający na płaszczyznę ściany jest pochłaniany. W sali pogłosowej
trwa on kilka sekund i dźwięk pierwotny może być kilkukrotnie wyraźnie
rozpoznawalny. Hałas pogłosowy jest wynikiem docierania do ucha tego
samego dźwięku z różnych stron. Dźwięki te są opóźnione w czasie, przez
co słyszymy je kilkukrotnie. Przy opóźnieniach czasowych wynoszących
0,5 sekundy lub mniej człowiek ma problem z rozróżnieniem dźwięków,
co odbierane jest jako szum zakłócający. Działanie nadmiernego pogłosu
nie jest takie jak hałasu przemysłowego. Hałas pogłosowy jest uciążliwy
z powodu dyskomfortu akustycznego, jaki odczuwamy na skutek proble-
mów z interpretacją dźwięku.
Osoby z ubytkiem słuchu, co jest coraz powszechniejsze, odczuwają
silniej swoje problemy w pomieszczeniach z nadmiernym pogłosem.
Problemy ze zrozumieniem współrozmówcy przyczyniają się do pogorsze-
nia jakości rozmowy. Charakterystyczną cechą hałasu pogłosowego jest
jego logarytmiczny wzrost. Podczas zwiększania głośności źródła spadek
jakości odbioru dźwięku rośnie w sposób znaczący. Silniejsze źródło
w warunkach pogłosowych generuje większe zakłócenie.

Typowe problemy akustyczne w pomieszczeniach, w których występuje
hałas pogłosowy:

trudności ze zrozumieniem słów wypowiadanych przez współrozmówcę

brak określenia kierunkowości dźwięku

konieczność głośnego mówienia, zmęczenie strun głosowych, niesły-

szenie komend, poleceń i komunikatów z głośników

niska jakość muzyki odtwarzanej z urządzeń audio

nierozpoznawanie komend ewakuacyjnych ze słownego alarmu prze-

ciwpożarowego.

Zakłócenie informacji, jakie tworzy hałas pogłosowy, oceniane jest przez
indeks artykulacyjny. Indeks artykulacyjny jest liczbą wypowiadanych
fraz w pomieszczeniu, w stosunku do fraz zrozumianych przez słuchacza
znajdującego się w odległości około 3 m od źródła. Im mniejsza liczba
zrozumiałych fraz w stosunku do wypowiadanych, tym większy wpływ
pomieszczenia na komfort akustyczny i tym większe zakłócenie informacji
przekazywanych przez system audio.

Nadmierny pogłos jest również przyczyną wzrostu poziomu dźwięku w po-
mieszczeniu. Ten wzrost dotyczy podwyższenia poziomu szumu ogólnego
w pomieszczeniu. Efektem wzrostu szumu jest konieczność głośniejszego
mówienia w celu zrozumienia przez współrozmówcę.

Czas pogłosu

Czas pogłosu jest łatwym do zmierzenia parametrem opisującym warunki
pogłosowe. Określa on czas, w jakim dźwięk ze źródła wzorcowego zanika
w pomieszczeniu po wyłączeniu tego źródła. Pierwotnie definicja określała
czas, po upływie którego poziom dźwięku spadnie o 60 dB (milion razy
mniejszy poziom energii dźwięku). Z technicznych względów łatwiejszy
jest pomiar czasu zaniku dźwięku o mniejszą wartość.
W typowych badaniach wykonuje się ocenę czasu zaniku o 30 dB lub
15 dB. Pomiar zanikającego sygnału z dynamiką 30 dB jest łatwiejszy
do wykonania i można go przeprowadzić technikami cyfrowymi. Czas
pogłosu jest technicznym parametrem mierzonym w pomieszczeniu,
z wykorzystaniem procedur pomiarowych zawartych w normie PN-EN ISO
3382:2001 Akustyka. Pomiar czasu pogłosu pomieszczenia w powią-
zaniu z innymi parametrami akustycznymi.

Wielkość czasu pogłosu

wyrażona w sekundach określa siłę hałasu pogłosowego. Im dłuższy czas
pogłosu, tym większy negatywny wpływ hałasu pogłosowego na jakość
przekazu słownego w pomieszczeniu.
W sposób roboczy można powiedzieć, że czas pogłosu określa czas, w ja-
kim dźwięk trwa w pomieszczeniu. Czas pogłosu szacuje się w kolejnych
pasmach częstotliwości ze względu na zróżnicowanie częstotliwościowe
własności dźwiękochłonnych materiałów, z jakich wykonany jest obiekt.
Czynnikami najbardziej wpływającymi na ten parametr jest kubatura po-
mieszczenia i rodzaj materiału wystroju wnętrza. Im mniejsza kubatura,
tym większe możliwości uzyskania krótkiego czasu pogłosu. Sale o dużych
powierzchniach silnie pochłaniających dźwięk również cechuje krótki czas
pogłosu.

MGR INŻ. WIBROAKUSTYK JACEK DANIELEWSKI

Fabryka Ciszy • www.akustyka.pl

Inżynier budownictwa

9/2005

ARTYKUŁ SPONSOROWANY

System Atlas Foner

ATLAS FONER to system samopoziomujących podłóg
pływających przeznaczony do izolacji akustycznej
stropów od dźwięków uderzeniowych. Można go sto-
sować w pomieszczeniach o obciążeniu użytkowym
do 5 kN/m

, we wszelkiego rodzaju budownictwie

mieszkaniowym oraz w budynkach użyteczności pu-
blicznej, takich jak: hotele, szpitale, szkoły, biblioteki,
budynki administracyjne.

Technologia wykonania

Wszystkie etapy prac należy wykonywać zgodnie
z opracowaną indywidualnie dla danego obiektu
dokumentacją projektową, uwzględniającą obowią-
zujące przepisy prawne, uregulowania normowe,
postanowienia Rekomendacji Technicznej ITB RT
ITB-1007/2005, wskazania producentów zawarte
na opakowaniach poszczególnych materiałów. Należy
stosować się również do ogólnych przepisów BHP
i zasad sztuki budowlanej.
Przed przystąpieniem do układania pierwszej warstwy
systemu ściany i suﬁt w pomieszczeniu powinny być
otynkowane. Podłogę pływającą

ATLAS FONER wyko-

nuje się bezpośrednio na powierzchni płyt stropowych.
Powinny być one suche, czyste i równe (dopuszcza się
występowanie lokalnych nierówności, które nie prze-
kraczają 3 mm, przy pomiarze łatą 2m).
Dylatację obwodową, izolującą akustycznie podłogę
od ścian i innych pionowych elementów mogących
przenosić drgania lub dźwięki, stanowią

PROFILE

DYLATACYJNE ATLAS. Są to nienasiąkliwe taśmy
wykonane z pianki polietylenowej

CONTACTFOAM,

o grubości przekroju 8 mm. Należy je tak zamontować,
aby sięgały od poziomu stropu do górnej powierzchni

warstwy wykończeniowej podłogi.
Izolację akustyczną należy wykonać z akustycz-
nych płyt styropianowych do podłóg pływających
STYROFLEX - tłumiących kroki (Aprobata Techniczna
ITB AT-15-3744/2002). Izolację tą należy również
traktować jako izolację termiczną (do obliczeń
należy przyjmować grubość płyty styropianowej
po wbudowaniu). Podstawowe dane techniczne aku-
stycznych płyt styropianowych do podłóg pływających
STYROFLEX:

•

gęstość pozorna 9 ÷ 10 kg/m

•

obliczeniowy współczynnik przewodzenia ciepła

obl.10

=0,045 W/mK

•

naturalnie hydrofobowy

•

obciążenie użytkowe w pomieszczeniach

– do 5 kN/m

•

wymiary: format 1000x500 mm, grubość (nomi-

nalna/po wbudowaniu) 17/15, 22/20, 27/25, 33/30,
38/35, 43/40 mm

•

zalecana grubość izolacji akustycznej to 33/30

[mm]. Przy tej grubości uzyskujemy maksymalny
(dla płyt Styroﬂex) współczynnik tłumienia dźwięków
uderzeniowych na poziomie 32 dB.
Akustyczne płyty styropianowe do podłóg pływających
STYROFLEX należy rozłożyć bezpośrednio na równym
podłożu. Powinny one do siebie ściśle przylegać
i powinny być ułożone mĳankowo.
W przypadku zastosowania

PROFILU DYLATACYJ-

NEGO ATLAS Z FARTUCHEM, jego foliowa część
powinna zostać wywinięta na płyty styropianowe.
Gdy konieczna jest dodatkowa izolacja termiczna
stropu, wykonuje się ją z płyt EPS 100-038
wg. PN-EN 13163: 2004 ﬁrmy

STYROPOL.

Do wykonania warstwy ochronnej należy zastoso-

wać dopuszczoną do stosowania w budownictwie
folię polietylenową lub inny materiał do izolacji
przeciwwilgociowej, charakteryzujący się podobnymi
właściwościami technicznymi. Folia PE powinna
mieć grubość nie mniejszą niż: 0,2 mm (w przypadku
podkładów z ogrzewaniem podłogowym) lub 0,1 mm
(w przypadku podkładów bez ogrzewania podłogowe-
go). Odporność folii na temperatury powinna wynosić
co najmniej 80ºC. Zadaniem warstwy ochronnej jest
zabezpieczenie izolacji akustycznej przed zawilgoce-
niem w czasie wylewania warstwy z podkładu samo-
poziomującego. Folię należy rozłożyć bezpośrednio
na płytach styropianowych, pasami zachodzącymi
na siebie – szerokość zakładu co najmniej 10 cm.
Zadaniem podkładu podłogowego jest wytworzenie
na izolacji akustycznej jednorodnej warstwy docisko-
wej. Stanowi ona jednocześnie warstwę konstrukcyjną
pod ostateczne wykończenie podłogi w postaci terako-
ty, parkietu lub różnego rodzaju wykładzin. Warstwę tą
należy wykonać stosując samopoziomujący podkład
anhydrytowy

ATLAS SAM 150 lub ATLAS SAM 200.

Są to gotowe, suche mieszanki, wykonane na bazie
wysokogatunkowego anhydrytu i mające zdolność
do samopoziomowania się.
Podkłady anhydrytowe

ATLAS SAM 150 lub ATLAS

SAM 200 wylewa się maszynowo - przy użyciu
agregatu. Mogą być one również wylewane ręcznie,
ale tylko na powierzchniach podzielonych na pola
technologiczne o wielkości 10÷15 m². Przed przystą-
pieniem do prac należy wyznaczyć w pomieszczeniach
(na ścianach i w polu wylewania) przyszłą grubość
podkładu. Powinna ona wynosić nie mniej niż 40 mm.
Dylatacje pośrednie nie są konieczne w przypadku
wylewania jastrychu na powierzchniach do 50 m²
i takich, których przekątna nie przekracza 10 m.
Gdy podkład wykonywany będzie w układzie
z ogrzewaniem podłogowym należy wylewać
go w dwóch warstwach. Pierwszą warstwę wylewamy
do wysokości elementów grzejnych, natomiast drugą,
po wstępnym związaniu pierwszej, co najmniej
25 mm ponad te elementy.

Posadzka

W zależności od warunków dojrzewania, wilgotności,
rodzaju i przepuszczalności okładziny wykonanie war-
stwy wykończeniowej na podkładzie można rozpocząć
średnio po 3-4 tygodniach. Przed rozpoczęciem tego
typu prac, wyschniętą powierzchnię jastrychu zaleca
się zagruntować emulsją

ATLAS UNI-GRUNT PLUS.

PIOTR IDZIKOWSKI – GRUPA ATLAS

Podłoga pływająca

w Systemie Atlas Foner

SYSTEM ATLAS FONER w układzie podłogi pływającej z ogrzewaniem podłogowym