Gabriela Ballion 

 

 

Krótkookresowe rachunki 

problemowo - decyzyjne  

Wyższa Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy w Katowicach 

• Czynniki kształtujące ceny 
• Metody ustalania cen 
• Dobór asortymentu produkcji w warunkach 

ograniczenia zasobów i popytu 

• Wyznaczanie optymalnej wielkości serii  

produktu 

• Wybór technologii wytwarzania 
• Problem decyzyjny „wytworzyć czy kupić”. Ceny 

transferowe  

2 

Rola cen w działalności jednostki 

• Oddziałują na wielkość i strukturę sprzedaży 
• Decydują o wyborze źródeł dostaw surowców, 

materiałów i towarów 

• Stymulują oszczędne gospodarowanie 

czynnikami produkcji 

• Wpływają na efektywność działania 

przedsiębiorstwa 

• Oddziałują na kierunki rozwoju jednostki w 

przyszłości 

3 

Czynniki kształtujące ceny 

a/ czynniki zewnętrzne - uwarunkowania rynkowe: 
• klienci (akceptacja ceny przez klientów) 
• konkurencja  
• możliwość substytucji wyrobów 
• elastyczność cenowa popytu 
b/ czynniki wewnętrzne 
• wielkość kosztów 
• struktura kosztów 

4 

Metody ustalania cen 

1/ Metody kosztowe 
• Klasyczne metody kosztowe – koszt plus (zysk)  
 

Ustala się je trzema metodami, w oparciu o pełny 
koszt jednostkowy, techniczny koszt jednostkowy, 
koszt zmienny) 

• Koszt plus zysk od kapitału 
2/ Metody rynkowe 

 

5 

Ustalanie dolnych granic cen 

 

Dolna granica ceny jest to najniższa cena 
sprzedaży produktu lub realizacji określonego 
zamówienia, której obniżenia spowodowałoby 
zmniejszenie całkowitego zysku osiąganego 
przez przedsiębiorstwa. 

 

W praktyce, dolną granicą ceny jest jednostkowy 
koszt zmienny. 

6 

Rola rachunkowości w 

podejmowaniu decyzji 

 

Ze względu na szczebel zarządzania decyzje 
dzieli się na strategiczne i bieżące. Decyzje 
strategiczne 

są związane z problemami 

inwestycyjnymi i rozwojowymi. Są to z reguły 
decyzje długookresowe. Decyzje bieżące 
(krótkookresowe) nastawione są na relacje 
między kosztami, sprzedażą i zyskiem m.in. dot. 
asortymentu.  

7 

Wybór struktury asortymentowej 

 

Decyzje w tym zakresie dotyczą: 

• ustalenia, które wyroby należy wytwarzać i 

sprzedawać, 

• określenia, w jakich ilościach należy 

produkować poszczególne wyroby, czyli jak 
ukształtować strukturę asortymentową. 

  Optymalna struktura asortymentowa produkcji to 

taka, która umożliwi przedsiębiorstwu osiąganie 
największego zysku ze sprzedaży wyrobów. 

8 

Wybór technologii produkcji 

 

Przedsiębiorstwo podejmuje nie tylko decyzje co 
produkować, ale także jak produkować, czyli za 
pomocą jakich maszyn tj. technologii produkcji. 

  Metoda wybory optymalnej technologii produkcji 

zależy od liczby wariantów. W przypadku 2 
wariantów należy ustalić punkt równowagi, w 
którym nastąpi zrównanie łącznych kosztów obu 
wariantów. 

9 

Decyzje typu wytwarzać czy 

zaniechać produkcji 

 

W przypadku  braku opłacalności produkcji 
określonego wyrobu podejmowane są decyzje o 
zaprzestaniu jego produkcji (cena sprzedaży nie 
pokrywa kosztu produkcji). 

 

Zakłada się, że wycofanie produktu 
nieopłacalnego automatycznie poprawi wynik 
przedsiębiorstwa. Takie założenie jest jednak 
błędne, gdyż istotna jest w takim wypadku także 
struktura kosztów (stałych i zmiennych). 

10 

Decyzje typu wytwarzać czy kupić 

 

Innym rodzajem decyzji jest: wytwarzać czy 

kupować. Problem ten powstaje, gdy 

przedsiębiorstwo może podjąć produkcję (gdyż 

ma wolne moce przerobowe) lub może kupić 

niezbędny wyrób. 

 

Przy podejmowaniu decyzji należy wziąć pod 

uwagę nie tylko względy ekonomiczne, ale także 

przesłanki logistyczne, technologiczne i 

jakościowe. 

11 

12 

Czynniki wpływające na wybór 

WYTWARZAĆ 

• Niezależność od dostawców 
• Możliwość wykorzystania 

zdolności produkcyjnych 

• Możliwość dodatkowego 

zatrudnienia 

• Możliwość rozwoju 

przedsiębiorstwa 

• Lepsze dostosowanie 

wyrobu do potrzeb przedsb. 

• Ryzyko inwestycyjne 

KUPOWAĆ 

• Zależność od 

dostawcy 

• Zmiany cen 
• Brak elastyczności 

dostawcy 

• Brak rytmiczności 

dostaw 

• Pozytywne 

działanie 
konkurencji