background image

ANTENY. 
PROPAGACJA FAL RADIOWYCH. 
SYSTEMY RADIOKOMUNIKACYJNE. 

 

 

Z przesyłaniem informacji na odległo

ść

 

zwi

ą

zane s

ą

 takie zagadnienia jak 

rozchodzenie si

ę

 fal radiowych, 

wypromieniowanie i odbiór tych fal, 
konstrukcja nadajników i odbiorników, 
systemy modulacji i wielodost

ę

pno

ś

ci, 

problem szumów i zniekształce

ń

 

intermodulacyjnych, bilansu mocy w 
kanale transmisyjnym i wiele, wiele 
innych.  

 
 
 

 

Badania teoretyczne Maxwella i 
do

ś

wiadczalne Hertza w IXX stuleciu nad 

falami elektromagnetycznymi utorowały 
drog

ę

 do rozwoju telekomunikacji „bez 

drutu” czyli radiokomunikacji. Pod koniec 
IXX wieku Guglielmo Marconi 
przeprowadził pierwsze transmisje 
telegraficzne i radiowe.  

 
 
 

 

Szybki rozwój radiofonii i radiotelegrafii po 
I wojnie 

ś

wiatowej był mo

Ŝ

liwy dzi

ę

ki 

wynalezieniu lampy elektronowej 
umo

Ŝ

liwiaj

ą

cej generacj

ę

 fal oraz 

wzmacnianie i przetwarzanie (modulacj

ę

detekcj

ę

 i przemian

ę

 ) sygnałów. 

 
Telewizja rozpoczyna swoj

ą

 karier

ę

 w 

latach 30 tych XX wieku, z pocz

ą

tku jako 

czarno-biała. Era telewizji kolorowej 
rozpoczyna si

ę

 w latach 60 tych XX wieku 

( w Polsce w latach 70 tych).  

 
 

background image

 
 
 

 

 
 
 

 

Po II wojnie 

ś

wiatowej rozpoczyna si

ę

 

gwałtowny rozwój elektroniki spowodowany 
wynalezieniem tranzystora a nast

ę

pnie 

układów scalonych o coraz wi

ę

kszym 

stopniu integracji. 
 
W latach 70 tych rozpoczyna si

ę

 równie

Ŝ

 era 

mikroprocesorów. Ten rozwój elektroniki 
umo

Ŝ

liwia rozwój ró

Ŝ

norodnych systemów 

telekomunikacyjnych a w tym systemów 
radiokomunikacyjnych. 
 
Gwałtowne przyspieszenie rozwoju 
cywilnych systemów radiokomunikacyjnych 
nast

ą

piło w latach 90 ubiegłego stulecia po 

zako

ń

czeniu okresu „zimnej wojny” kiedy to 

wiele firm zajmuj

ą

ca si

ę

 do tej pory 

problematyk

ą

 wojskow

ą

 rozpocz

ę

ła badania 

i produkcj

ę

 na rzecz elektroniki „cywilnej”. W 

tym czasie nast

ę

puje gwałtowny rozwój 

systemów z modulacj

ą

 cyfrow

ą

.  

 

 
 
 
 
 

 

Ka

Ŝ

dy systemu radiokomunikacyjny składa 

si

ę

 z nadajnika i odbiornika informacji oraz 

układu dwóch anten przedzielonych 
przestrzeni

ą

 
Za pomoc

ą

 fal radiowych przesyłane s

ą

 

informacje na odległo

ś

ci od pojedynczych 

centymetrów do wielu milionów kilometrów ( 
ł

ą

czno

ść

 z sondami kosmicznymi).  

 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 

 

  

 
Antena to urz

ą

dzenie do wypromieniowania lub odbioru fali elektromagnetycznej. 

 
Najwa

Ŝ

niejszymi parametrami anten s

ą

: Charakterystyka promieniowania, szeroko

ść

 ch-ki 

promieniowania, zysk kierunkowy i energetyczny, zakres cz

ę

stotliwo

ś

ci, impedancja. Zgodnie z 

zasada odwracalno

ś

ci parametry te s

ą

 identyczne zarówno dla procesu nadawania jak i odbioru.  

 
Charakterystyka promieniowania
 okre

ś

la zdolno

ść

 promieniowania energii przez anten

ę

 w 

Ŝ

nych kierunkach i jest zdefiniowana jako wzgl

ę

dny rozkład warto

ś

ci pola elektrycznego fali na 

powierzchni kuli której 

ś

rodek pokrywa si

ę

 ze 

ś

rodkiem anteny. Charakterystyka anteny jest 

trójwymiarowa lecz zwykle przedstawia si

ę

 j

ą

 w odpowiednio dobranych płaszczyznach w układzie 

współrz

ę

dnych biegunowych lub prostok

ą

tnych. Charakterystyki prostok

ą

tne mog

ą

 by

ć

 

prezentowane w mierze liniowej lub logarytmicznej. Na charakterystyce promieniowania 
wyró

Ŝ

niamy wi

ą

zk

ę

 (wst

ę

g

ę

) główn

ą

 oraz wst

ę

gi (listki) boczne i wsteczne.  

background image

 
 
 
 

 

  

 
Szeroko

ść

 wi

ą

zki okre

ś

la k

ą

t dla którego g

ę

sto

ść

 promieniowanej mocy zmniejszy si

ę

 do połowy 

(o 3 dB) . Dlatego te

Ŝ

 k

ą

t ten nazywany jest cz

ę

sto k

ą

tem połowy mocy.  

 
Tłumienie listków bocznych i wstecznych
 – okre

ś

la stosunek g

ę

sto

ś

ci mocy promieniowanej 

przez wi

ą

zk

ę

 główn

ą

 do g

ę

sto

ś

ci mocy promieniowanej przez listki boczne lub wsteczne. W mierze 

decybelowej b

ę

dzie to ró

Ŝ

nica odpowiednich g

ę

sto

ś

ci mocy wyra

Ŝ

onych w dB .  

 
Kierunkowo

ść

 D (Zysk kierunkowy) – okre

ś

la kierunkowe wła

ś

ciwo

ś

ci anteny w stosunku do 

anteny odniesienia. T

ą

 antena odniesienia mo

Ŝ

e by

ć

 dipol półfalowy lub hipotetyczna antena 

izotropowa (promieniuj

ą

ca jednakowo we wszystkich kierunkach). Zysk anteny podajemy w mierze 

liniowej w watach na wat [W/W], lub w mierze logarytmicznej [dB]. Ró

Ŝ

nica kierunkowo

ś

ci (w dB) 

odniesionej do anteny dipolowej i odniesionej do anteny izotropowej jest równa kierunkowo

ś

ci 

anteny dipolowej odniesionej do anteny izotropowej (2,15 dB). 

 
 

background image

 
 
 
 

 

  

 
Sprawno

ść

 anteny jest miar

ą

 wzgl

ę

dnych strat mocy w jej odwodach. Sprawno

ść

 anteny 

wyra

Ŝ

ana jest w procentach [%].  

 
Zysk energetyczny anteny
 to zysk kierunkowy z uwzgl

ę

dnieniem sprawno

ś

ci . Analogicznie jak 

kierunkowo

ść

 zysk energetyczny mo

Ŝ

e si

ę

 odnosi

ć

 do anteny izotropowej 

lub dipola 

. Je

Ŝ

eli 

zysk 

wynosi 10 W/W (10dB) , to znaczy 

Ŝ

e antena wysyła w kierunku maksymalnego 

promieniowania 10 razy wi

ę

cej energii ni

Ŝ

 antena izotropowa. Zysk 

tej anteny b

ę

dzie mniejszy i 

b

ę

dzie wynosił 7,85 dB.  

 
Powierzchnia skuteczna anteny 

- jest parametrem anteny odbiorczej opisuj

ą

cym relacje 

mi

ę

dzy g

ę

sto

ś

ci

ą

 mocy fali 

, a moc

ą

 odbierana przez anten

ę

 odbiorcz

ą

 

Powierzchni

ę

 skuteczn

ą

 mo

Ŝ

na wyliczy

ć

 maj

ą

c warto

ść

 zysku energetycznego i długo

ś

ci fali.  

 
Cz

ę

stotliwo

ść

 pracy anteny jest parametrem okre

ś

laj

ą

cym zakres cz

ę

stotliwo

ś

ci w którym 

parametry anteny spełniaj

ą

 okre

ś

lone wymagania.  

Impedancja anteny jest impedancj

ą

 widzian

ą

 na wrotach (zaciskach) anteny. 

 

background image

 
 
 

 

 
Do najstarszych anten nale

Ŝą

 anteny przewodowe (liniowe). 

 
Najprostsze konstrukcje to dipol prosty i dipol p

ę

tlowy. S

ą

 to konstrukcje symetryczne o długo

ś

ci 

najcz

ęś

ciej równej połowie długo

ś

ci fali. 

. W płaszczy

ź

nie prostopadłej do osi anteny antena 

promieniuj

ę

 równomiernie (charakterystyka promieniowania jest kołowa - 

) . 

W funkcji k

ą

ta  antena wykazuje ju

Ŝ

 pewn

ą

 kierunkowo

ść

. Maksymalne promieniowanie wyst

ę

puje 

w płaszczy

ź

nie prostopadłej do osi anteny (

) ,a minimalne w kierunku osi z (

 i 

). Zysk kierunkowy dipola półfalowego odniesiony do anteny izotropowej wynosi 2,15 dB. 

Ulepszona konstrukcj

ą

 jest dipol p

ę

tlowy. Zalet

ą

 tej konstrukcji jest mo

Ŝ

liwo

ść

 mocowania tej 

anteny do masztu metalowego w połowie jej długo

ś

ci, poniewa

Ŝ

 w tej płaszczy

ź

nie napi

ę

cie na 

radiatorze wynosi 0V. 
 
Chyba najcz

ęś

ciej stosowan

ą

 anten

ą

 jest antena przewodowa – monopolowa (stosowana 

powszechnie w telefonach komórkowych). Anten

ę

 tworzy odcinek (najcz

ęś

ciej 

) pr

ę

ta 

umieszczonego nad płaszczyzn

ą

 przewodz

ą

c

ą

 (Ziemi

ą

), lub tzw. przeciwwag

ą

 zło

Ŝ

on

ą

 z kilku – 

kilkunastu pr

ę

tów (przewodów). Przeciwwag

ą

 dla anteny w telefonie komórkowym jest masa 

elektryczna komórki. 

 

background image

 
 

 

  

Proste anteny przewodowe stosowane s

ą

 tam gdzie kierunkowo

ść

 nie jest wskazana 

(telekomunikacja ruchoma). Kiedy wymagana jest kierunkowo

ść

 stosowane s

ą

 konstrukcje zło

Ŝ

one 

z wielu elementów przewodowych. Do najbardziej popularnych konstrukcji nale

Ŝą

 anteny typu 

Yagi.  
 
Antena Yagi
 składa si

ę

 z dipola p

ę

tlowego W (wibratora , radiatora) stanowi

ą

cego cz

ęść

 aktywn

ą

 

anteny (zasilan

ą

 przez lini

ę

). Za dipolem umieszczony jest jeden lub kilka biernych reflektorów  , a 

w kierunku promieniowania znajduj

ą

 si

ę

 pewna liczba biernych direktorów 

. Wi

ę

ksza 

liczba reflektorów i direktorów pozwala uzyska

ć

 wi

ę

ksz

ą

 kierunkowo

ść

 (do kilkunastu dB). 

Impedancja anteny Yagi wynosi około 

. Do zasilania anteny stosuje si

ę

 lini

ę

 symetryczn

ą

 

. lub lini

ę

 współosiow

ą

 

oraz transformator impedancji o przekładni napi

ę

ciowej 

co 

daje czterokrotn

ą

 zmian

ę

 impedancji. Antena tego typu jest stosowana powszechnie w systemach 

telewizyjnych.  
 
Antena logarytmiczna
 jest odmiana anteny Yagi w której wszystkie jej elementy s

ą

 podł

ą

czone 

synfazowo (w tej samej fazie) do linii zasilaj

ą

cej. Anteny tego typu odznaczaj

ą

 si

ę

 dobra 

kierunkowo

ś

ci

ą

 (do kilkunastu dB) i szerokopasmowo

ś

ci

ą

 (mo

Ŝ

na osi

ą

gn

ąć

 szeroko

ść

 pasma 

pracy pond 2 oktawy). Du

Ŝą

 ich zalet

ą

 jest mo

Ŝ

liwo

ść

 uzyskania impedancji anteny o warto

ś

ci 

, co bardzo ułatwia ich zasilanie i eliminuj

ę

 konieczno

ść

 stosowania transformatorów 

dopasowuj

ą

cych. 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

 
 
 
 
 

 

Anteny aperturowe promieniuj

ą

 przez 

apertur

ę

 czyli otwarcie anteny. Stosuje si

ę

 

je głównie w zakresie mikrofal dla fal 
centymetrowych i milimetrowych. 
 
Do najprostszych konstrukcji nale

Ŝą

 

anteny tubowe zwi

ą

zane z technik

ą

 

falowodow

ą

, gdy

Ŝ

 s

ą

 one naturalnym 

zako

ń

czeniem falowodu prostok

ą

tnego 

lub kołowego. Anteny tubowe pozwalaj

ą

 

uzyska

ć

 kierunkowo

ś

ci rz

ę

du 10 dB. S

ą

 

stosowane w systemach nie 
wymagaj

ą

cych du

Ŝ

ych kierunkowo

ś

ci (np. 

w układach pomiarowych). W systemach 
radiokomunikacyjnych stosowane głównie 
jako promienniki do anten reflektorowych.  

 
 

 

Anteny aperturowe – reflektorowe 
składaj

ą

 si

ę

 z reflektora oraz 

promiennika (wibratora), który go 
o

ś

wietla. Anteny takie pozwalaj

ą

 uzyska

ć

 

bardzo du

Ŝ

e warto

ś

ci kierunkowo

ś

ci (do 

50 dB).i bardzo w

ą

skie ch-ki 

promieniowania. Stosowane s

ą

 

powszechnie w systemach 
radiokomunikacji naziemnej (radiolinie) i 
satelitarnej. 
 
Do odbioru telewizji satelitarnej stosuj

ę

 

si

ę

 anten

ę

 reflektorow

ą

 pod

ś

wietlan

ą

 

(ofsetow

ą

) w której promiennik 

umieszczony jest z dołu anteny. Taka 
konstrukcja powoduje 

Ŝ

e reflektor anteny 

ustawiona jest bardziej pionowo co 
zapobiega zbieraniu si

ę

 wody w jego 

zagł

ę

bieniu, co mogłoby spowodowa

ć

 

pogorszenie jej parametrów.  

 
 
 
 
 
 
 
 

background image

 
 

 

Najwi

ę

ksze mo

Ŝ

liwo

ś

ci w kształtowaniu 

charakterystyki promieniowania daj

ą

 

anteny zło

Ŝ

one z wielu elementów 

promieniuj

ą

cych uło

Ŝ

onych w szyki i 

matryce antenowe. Zasilanie 
synfazowe wszystkich elementów 
promieniuj

ą

cych zapewnia kierunek 

promieniowania prostopadły do 
płaszczyzny anteny. 
W miar

ę

 wzrostu liczby elementów 

wzrasta kierunkowo

ść

 a maleje k

ą

promieniowania. Konstrukcja umo

Ŝ

liwia 

minimalizacj

ę

 poziomu listków 

bocznych poprzez odpowiedni rozkład 
mocy zasilania poszczególnych 
radiatorów. 
 
T

ą

 metod

ą

 mo

Ŝ

na równie

Ŝ

 wpływa

ć

 na 

kształt promieniowanej wi

ą

zki. T

ą

 

wła

ś

ciwo

ść

 wykorzystuje si

ę

 np. w 

antenach umieszczonych na satelitach 
do dystrybucji sygnału telewizyjnego.  

 
 

background image

 
 
 

 

Do przesyłania informacji 
wykorzystywane s

ą

 fale radiowe o 

bardzo szerokim spektrum 
cz

ę

stotliwo

ś

ci :od kilku kHz do 

kilkudziesi

ę

ciu GHz. Fale bardzo 

długie wykorzystywane s

ą

 do 

ł

ą

czno

ś

ci na bardzo du

Ŝ

e odległo

ś

ci 

(równie

Ŝ

 w wodzie). Fale długie, 

ś

rednie i krótkie wykorzystywane s

ą

 

do radiofonii oraz komunikacji na du

Ŝ

odległo

ś

ci. Fale bardzo krótkie 

wykorzystywane s

ą

 w radiofonii FM i 

telewizji. Pasma UHF to domena 
telewizji, radionawigacji, telefonii 
komórkowej, radarów dalekiego 
zasi

ę

gu i wielu systemów przesyłania 

danych (pasmo 2,4 i 5,8 GHz). Pasma 
mikrofalowe centymetrowe i 
milimetrowe wykorzystywane s

ą

 w 

radioliniach, telewizji satelitarnej, 
radarach i nawigacji satelitarnej.  

 
 
 
 

 

W wolnej przestrzeni fale radiowe 
rozchodz

ą

 si

ę

 po liniach prostych 

podobnie jak fale 

ś

wietlne. 

 
Wraz z odległo

ś

ci

ą

 nat

ęŜ

enie pola 

elektrycznego fali zmniejsza si

ę

 

proporcjonalnie do odległo

ś

ci a 

g

ę

sto

ść

 mocy do jej kwadratu. Moc 

odebrana przez odbiornik jest funkcja 
mocy nadajnika, odległo

ś

ci i długo

ś

ci 

fali oraz zysku energetycznego anteny 
nadawczej i odbiorczej.  

 
 

background image

 
 

 

Zasady propagacji fali w wolnej 
przestrzeni dotycz

ą

 transmisji 

sygnału mi

ę

dzy satelitami oraz 

mi

ę

dzy satelitami a ziemi

ą

 

(przypadek1). W otoczeniu Ziemi 
warunki propagacji zale

Ŝą

 silnie od 

cz

ę

stotliwo

ś

ci. Dla fal długich 

osi

ą

gamy du

Ŝ

e i stabilne zasi

ę

gi 

transmisji dzi

ę

ki ugi

ę

ciu fali ( przyp 

4). Du

Ŝ

e zasi

ę

gi osi

ą

gane s

ą

 

równie

Ŝ

 na falach krótkich dzi

ę

ki 

odbiciu fali od jonosfery (przyp 3). 
Jednak warunki propagacji na 
falach krótkich s

ą

 niestabilne i 

zmieniaj

ą

 si

ę

 z por

ą

 dnia. Dla fal 

ultrakrótkich i mikrofalowych zasi

ę

transmisji pokrywa si

ę

 w 

przybli

Ŝ

eniu z zasi

ę

giem optycznym 

(antena nadawcza i odbiorcza 
musz

ą

 si

ę

 wzajemnie widzie

ć

). 

Wi

ę

ksze zasi

ę

gi od zasi

ę

gu 

optycznego mo

Ŝ

na uzyska

ć

 dla tych 

cz

ę

stotliwo

ś

ci wykorzystuj

ą

c odbicia 

fal od turbulencji (zaburze

ń

 

troposfery) (przyp 2).  

 
 

 

W warunkach transmisji fal UHF nad 
powierzchnia Ziemi obliczanie 
zasi

ę

gów transmisji musi 

uwzgl

ę

dnia

ć

 odbicie fal od 

powierzchni Ziemi. W tych 
warunkach warto

ść

 nat

ęŜ

enia pola 

maleje z kwadratem odległo

ś

ci a 

warto

ść

 g

ę

sto

ś

ci mocy maleje z 

odległo

ś

ci

ą

 do czwartej pot

ę

gi. W 

warunkach miejskich sygnał mo

Ŝ

dochodzi

ć

 do anteny odbiorczej z 

wielu dróg. Mówimy o zjawisku i 
problemie wielodro

Ŝ

no

ś

ci. Zjawisko 

to powoduje zmniejszenie poziomu 
sygnału, wzrost szumów fazowych, a 
nawet zaniki transmisji. Mo

Ŝ

na 

przeciwdziała

ć

 temu zjawisku 

zwi

ę

kszaj

ą

c moc nadajnika, stosuj

ą

odbiór zbiorczy (wiele anten), oraz 
odpowiednie systemy modulacji 
(modulacje szerokopasmowe).  

 

background image

 
 

 

Najstarsze systemy 
radiokomunikacyjne to systemy 
radiowe i telewizyjne (systemy 
radiodyfuzji). D

ź

wi

ę

ki i obrazy 

transmitowane s

ą

 w tych systemach z 

wykorzystaniem modulacji 
analogowych. Pierwsze radiolinie 
zbudowano w latach pi

ęć

dziesi

ą

tych 

ubiegłego wieku i słu

Ŝ

yły do 

przesyłania wielkiej liczby kanałów 
telefonicznych (stosuj

ą

zwielokrotnienie FDM). Od lat 
osiemdziesi

ą

tych rozwijane s

ą

 

systemy telefonii komórkowej 
naziemnej (obecnie rozwijana jest ju

Ŝ

 

trzecia generacja telefonii komórkowej 
- UMTS). Rozwijane s

ą

 tak

Ŝ

e systemy 

satelitarnych komunikacji oraz 
satelitarnej telewizji.  

 
 
 

 

Od lat osiemdziesi

ą

tych rozwijane s

ą

 

cyfrowe linie radiowe o ró

Ŝ

norodnej 

przepływno

ś

ci (od kilku do kilkuset 

Mbit/s). Radiolinie wykorzystuj

ą

 

zjawisko prostoliniowego 
rozchodzenia si

ę

 fal i zasi

ę

g do 

bezpo

ś

redniej widoczno

ś

ci anten 

(zasi

ę

g optyczny). Wymagaj

ą

 

stosowania wysokich masztów 
antenowych i anten o du

Ŝ

ych 

kierunkowo

ś

ciach (anteny 

reflektorowe). Do wa

Ŝ

nych 

parametrów ł

ą

cza nale

Ŝ

współczynnik gotowo

ś

ci okre

ś

laj

ą

cy 

procent czasu (najcz

ęś

ciej w skali 

roku) kiedy system jest w pełni 
sprawny i zapewnia wymagan

ą

 stop

ę

 

ę

du BER (

). W ostatnich latach 

gwałtowny rozwój ł

ą

cz 

ś

wiatłowodowych zmniejszył 

znaczenie radiolinii.  

 
 
 
 

background image

 

 

Po II wojnie 

ś

wiatowej nast

ę

puje 

rozwój systemów radiokomunikacji 
ruchomej dla takich słu

Ŝ

b jak policja 

czy stra

Ŝ

 po

Ŝ

arna. W systemach tych 

stosowano nadajniki o du

Ŝ

ej mocy 

obejmuj

ą

ce obszar całego miasta. 

Pojemno

ść

 takich systemów była 

bardzo mała ( mała liczba 
u

Ŝ

ytkowników) z uwagi na 

ograniczone pasmo cz

ę

stotliwo

ś

ci. 

Przełom nast

ą

pił w latach 80 kiedy 

wprowadzono system komórkowy. 
Cały obszar podzielony jest na 
komórki o kształcie sze

ś

ciok

ą

ta. W 

centrum komórki znajduje si

ę

 stacja 

bazowa obsługuj

ą

ca u

Ŝ

ytkowników 

znajduj

ą

cych si

ę

 na ich terenie. 

Pojemno

ść

 systemu ro

ś

nie gdy 

wielko

ść

 komórki maleje. Pojemno

ś

ci 

nowych systemów s

ą

 coraz wi

ę

ksze 

przez stosowanie coraz mniejszych 
komórek oraz zło

Ŝ

onych systemów 

wielodost

ę

pno

ś

ci (FDMA/TDMA i 

CDMA). Nowsze systemy dostarczaj

ą

 

równie

Ŝ

 coraz wi

ę

ksz

ą

 gam

ę

 usług 

pocz

ą

wszy od transmisji telefonicznej 

a sko

ń

czywszy na wideo konferencji.  

 
 

 

W tablicy zestawiono najwa

Ŝ

niejsze 

parametry systemu pierwszej 
generacji NMT 450 oraz parametry 
systemów 2 generacji (GSM 900 i 
GSM 1800). Ostatnio operatorzy 
wprowadzaj

ą

 do eksploatacji system 3 

generacji - UMTS. System ma działa

ć

 

w ró

Ŝ

nych 

ś

rodowiskach, od terenów 

wiejskich do wn

ę

trz budynków. Ma 

by

ć

 równie

Ŝ

 uzupełniony o segment 

satelitarny do ł

ą

czno

ś

ci z obszarami o 

małej g

ę

sto

ś

ci ruchu. UMTS ma 

zapewnia

ć

 szerok

ą

 gam

ę

 usług takich 

jak transmisja mowy, wideo telefonia i 
szybka transmisja danych do 2 Mbit/s. 
Cz

ę

stotliwo

ść

 pracy UMTS le

Ŝ

y w 

pasmach 1900-2200 MHz przy czym 
zakresy 1980-2010 i 2170-2200 MHz 
przeznaczono do poł

ą

cze

ń

 

satelitarnych.  

 

background image

 
 
 
 
 

 

Powszechna globalizacja wymusza 
globalne rozwi

ą

zania przekazywania 

informacji. Takie rozwi

ą

zania mo

Ŝ

zapewni

ć

 jedynie radiokomunikacja 

satelitarna. Podstawowym problemem 
przy projektowaniu satelitarnych 
systemów jest wybór orbity. Niskie 
orbity maj

ą

 takie zalety jak niewielkie 

opó

ź

nienie propagacyjne, korzystny 

bilans energetyczny, a przede 
wszystkim mo

Ŝ

liwo

ść

 zapewnienia 

zasi

ę

gu dla całego globu ł

ą

cznie z 

obszarami podbiegunowymi. 
Podstawowe wady niskich orbit to 
potrzeba du

Ŝ

ej liczby satelitów do 

zapewnienia ł

ą

czno

ś

ci globalnej. 

Najwi

ę

cej zalet posiada orbita 

geostacjonarna w której satelita okr

ąŜ

Ziemi

ę

 w odległo

ś

ci 35786 km. dzi

ę

ki 

czemu pr

ę

dko

ść

 k

ą

towa satelity jest 

taka sama jak pr

ę

dko

ść

 k

ą

towa Ziemi i 

w efekcie satelita jest pozornie 
nieruchomy dla obserwatora z Ziemi. 
Stanowi to najwi

ę

ksza zalet

ę

 tej orbity 

poniewa

Ŝ

 eliminuje konieczno

ść

 

stosowania kosztownych i 
skomplikowanych urz

ą

dze

ń

 do jego 

ś

ledzenia. Wady tej orbity wynikaj

ą

 z 

du

Ŝ

ej odległo

ś

ci satelity od Ziemi co 

powoduje: du

Ŝ

e opó

ź

nienie i tłumienie 

sygnału. Wad

ą

 jest równie

Ŝ

 

niemo

Ŝ

no

ść

 komunikacji z obszarami 

podbiegunowymi (powy

Ŝ

ej 

szeroko

ś

ci geograficznej).  

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

 
 
 
 

 

Współczesne systemy telewizji 
satelitarnej wykorzystuj

ą

 satelity 

geostacjonarne. 
Do satelity dosyłany jest sygnał z Ziemi i 
po przemianie cz

ę

stotliwo

ś

ci i 

wzmocnieniu (około 100 dB) 
transmitowany jest na wybrany obszar. 
Nadawanie odbywa si

ę

 w pa

ś

mie 10,7 

do 1275 GHz ( w USA i w Rosji w 
pa

ś

mie 4 GHz). Nadajniki posiadaj

ą

 moc 

rz

ę

du kilkudziesi

ę

ciu Wat co zapewnia 

na Ziemi g

ę

sto

ść

 mocy od 10 do ponad 

100 

.  

Energii do urz

ą

dze

ń

 satelity dostarczaj

ą

 

baterie słoneczne. Obecnie stosowane 
s

ą

 fotoogniwa krzemowe o napi

ę

ciu 0,5V 

i sprawno

ś

ci ponad 10 %. 

Antena nadawcza satelity składa si

ę

 z 

reflektora parabolicznego o

ś

wietlanego 

przez układ 

ź

ródeł znajduj

ą

cych si

ę

 w 

jego ognisku. Podział mocy mi

ę

dzy 

poszczególnymi elementami układu 
o

ś

wietlaj

ą

cego umo

Ŝ

liwia odpowiednie 

kształtowanie wi

ą

zki fal na rozkaz z 

Ziemi w zale

Ŝ

no

ś

ci od potrzeb. W 

systemie TV satelitarnej wykorzystuje si

ę

 

modulacj

ę

 cz

ę

stotliwo

ś

ci FM. Do odbioru 

sygnału na Ziemi wykorzystuje si

ę

 

anteny reflektorowe pod

ś

wietlane 

(anteny ofsetowe). W ognisku anteny 
znajduje si

ę

 jeden lub wi

ę

cej 

konwerterów. W konwerterze nast

ę

puje 

wzmocnienie i obni

Ŝ

enie cz

ę

stotliwo

ś

ci 

sygnału do zakresu 950-2150 MHz. 
Tuner wybiera sygnał z 

Ŝą

danego kanału 

i demoduluje go tak aby był mo

Ŝ

liwy jego 

odbiór przez odbiornik TV.  

 
 
 
 
 
 
 
 
 

W opracowaniu wykorzystano materiały Studiów Informatycznych z http://osilek.mimuw.edu.pl/ i (http://wazniak.mimuw.edu.pl