2011-09-27
1
MORFOLOGIA GLONÓW
GROMADY GLONÓW
•
Glony, algi (łac. Algae, gr. Phykos) nie są taksonem, a grupą
organizmów wydzieloną na podstawie kryteriów morfologicznych i
ekologicznych.
•
Grupa filogenetycznie niejednorodna;
•
Gromady
glonów:
I.
Eugleniny;
II.
Tobołki;
III.
Chryzofity -
złocienice (złotowiciowce,
różnowiciowce i okrzemki);
IV.
Zielenice (np. chlorella, toczek, pierwotek)
V.
Krasnorosty;
VI.
Brunatnice;
I.
II.
III.
IV.
V.
VI.
CHARAKTERYSTYKA GLONÓW
Budowa
•
Jednokomórkowe lub wielokomórkowe organizmy plechowate, nie wykształciły
rzeczywistych tkanek i organów (tj. łodyga, korzeń liście);
•
Formy kolonijne
– Pediastrum – toczek tworzą zespoły komórek powstałe od
jednej komórki macierzystej (nie rozdzielają się po podziale) są to tzw. Cenobia;
•
Nitkowate
lub posiadające plechę o skomplikowanej budowie;
•
Komórka glonów posiada:
Aparat
jądrowy ( w postaci jednego lub wielu jąder);
Ścianę komórkową zbudowaną z celulozy bądź hemicelulozy;
Plastydy
, w szczególności chloroplasty (chlorofile, ksantofile, karotenoidy,
fikobiliny: fikocyjaniny i fikoerytryny);
M
ateriał zapasowy jak tłuszcz i skrobia;
Odżywianie
•
Autotrofy czyli
odżywiają się samożywnie wytwarzając związki organiczne z
prostych związków nieorganicznych;
•
Fotoautotrofizm
, przy czym głównym barwnikiem asymilacyjnym jest chlorofil a;
Oddychanie
•
Oddychają tlenowo, całą powierzchnią ciała czyli plechy.
GLONY C.D.
•
Chloroplasty w postaci licznych ciałek i dużych organelli o
skomplikowanych kształtach;
•
Pirenoidy
– silnie załamujące światło białkowe struktury w
chloroplastach. Dookoła mogą odkładać się produkty
fotosyntezy i substancje zapasowe np. Eugleny;
•
Obserwuje
się np. u Eugleny obecność pellikuli – błony
białkowo – lipidowej posiadającej liczne receptory, jest ona
cienka, co
zwiększa elastyczność i pozwala na zmiany
kształtu;
•
Niektóre glony (planktonowe) posiadają wici do poruszania
się;
•
U
form wiciowych obserwuje się obecność plamki ocznej
ułatwiającej komórkom reagowanie na światło (fototaksja);
ŚRODOWISKO ŻYCIA
•
Żyją wszędzie tam, gdzie występuje dostęp do wody;
•
Każda z podgrup ma nieco inne wymagania co do
konkretnego siedliska życia;
•
Zasiedlają one niekiedy bardzo skrajne środowiska, od
wód o podwyższonej temperaturze (cieplice) po silnie
zasolone (solanki);
•
Żyją w wodzie zarówno czystej jak i zanieczyszczonej,
słodkiej, słonej, w wodach oligo – i eutroficznych, a
nawet na śniegu i w glebie;
•
Wchodzą w skład planktonu, bentosu i neustonu;
2011-09-27
2
Rozmnażanie glonów
Bezpłciowe
* Rozmnażanie polega na
powieleniu danego osobnika;
* Bierze udział tylko jeden
osobnik;
* Może odbywać się poprzez
fragmentację plechy czy
podział komórki;
Płciowe
*
OOGAMIA
polega na połączeniu się
nieruchliwej gamety
żeńskiej z ruchliwą gametą
męską;
* ANIZOGAMIA
połączenie się gamet
posiadających wici i
różniących się od siebie
wielkością. Najczęściej
spotykana jest anizogamia
żeńska, gdyż gameta
żeńska gromadzi materiały
zapasowe;
* IZOGAMIA
połączenie się ze sobą
gamet, które są jednakowe
pod względem rozmiarów i
posiadanych wici;
Wegetatywnie
* Wyniku tworzenia się
zarodników – spor;
* Są dwa typy spor:
**zoospory
– posiadają wić
jedną lub dwie i poruszają się
w środowisku wodnym;
**aplanospory
– zarodniki
nieruchliwe
– powstają na
drodze mejozy i zawsze mają
1n chromosomów
;
KLASA: OKRZEMKI
(BACILLARIOPHYCEAE, DIATOMAE)
•
Organizmy wyłącznie jednokomórkowe występujące w środowisku wodnym na całym
świecie. Mogą mieć kształt owalny, cytrynowaty, łódeczkowaty;
•
Chromatofory są przeważnie brunatne dzięki obecności fukoksantyny i innych ksantofili.
Barwnikiem asymilacyjnym jest chlorofil a i c;
•
Produktem asymilacji jest tłuszcz, wolutyna i chryzolaminaryna;
•
Znanych jest ok. 10 000 gatunków. Wytwarzają charakterystyczne krzemionkowe
skorupki o skomplikowanej budowie, składające się z wieczka i denka;
•
Systematyka tej grupy opiera się na morfologicznych cechach skorupki, jej kształcie i
urzeźbieniu.;
•
Rozmnażanie wegetatywne następuje przez podział, przy czym każda z komórek
•
potomnych otrzymuje część skorupki i dorabia sobie drugą część (zawsze jest to
•
denko). Rozmnażanie płciowe przez oogamię lub autogamię;
•
Występują niekiedy masowo, powodując zakwity wody, co wpływa niekorzystnie na życie
w zbiornikach wodnych. Po śmierci okrzemek ich skorupki opadają na dno zbiornika i nie
ulegają rozkładowi - w ten sposób tworzą się osady zwane ziemią okrzemkową, złożone
w 90% z krzemionki;
OKRZEMKI
Navicula viridula
Navicula radiosa
Diatoma sp.
Fragilaria sp.
Cymbella sp.
Synedra sp.
ZIELENICE
•
Typ roślin obejmujący ok. 10 000 gatunków roślin o zróżnicowanej
budowie -
od mikroskopowych jednokomórkowych do dużych form
wielokomórkowych;
•
Występowanie chlorofilu a i b, β-karoten, luteina, ksantofil;
•
Materiałem zapasowym jest skrobia, rzadko tłuszcze;
•
Ściana komórkowa zbudowana głównie z celulozy;
•
Rozmnażają się zarówno bezpłciowo (poprzez podział komórki,
fragmentację plechy) wegetatywnie przez zoospory lub aplanospory
jak i płciowo;
•
W zależności od stopnia rozwoju danego przedstawiciela, w
procesie płciowym występuje izogamia (najczęściej), anizogamia lub
oogamia. U niektórych grup zachodzi przemiana pokoleń
ZIELENICE
Volvocales sp.
Pediastrum sp.
Chlorella sp.
Ulothrix sp.
Cladophora sp.
Spirogyra sp.
2011-09-27
3
SINICE
•
Samożywne organizmy jednokomórkowe;
•
Sinice
mają budowę prokariotyczną;
•
W
tylakoidach znajduje się chlorofil a;
•
Zdecydowanie
więcej jest takich barwników jak: niebieska fikocyjanina,
czerwona
fikoerytryna, żółty karoten- w związku z tym sinice mają
charakterystyczne zabarwienie sinozielone;
•
Materiał zapasowy stanowią polisacharydy glukozowe (przypominające
amylopektynę i glikogen) nazywane potocznie „skrobią sinicową”, a
także cyjanoficyna i wolutyna;
•
Sinice rozmnażają się wegetatywnie przez prosty podział komórki,
rozerwanie nici (utworzonej przez
pewną liczbę komórek sinic) lub
wytwarzanie
specjalnych utworów w tym celu;
•
Rozerwanie
nici następuje, gdy pewne komórki ją tworzące obumierają,
przez co nić ulega podzieleniu na części. Komórki takie nazywane są
nekrydiami;
SINICE
•
Sinice tworzą kolonie bądź występują w
postaci nieregularnych
skupień lub nici.
•
Wyróżnia się dwa typy nici sinicowych:
Typ pleurokapsalny
– nić
zbudowana jest z
komórek
otoczonych
całkowicie ścianą
komórkową;
Typ trychomowy
– wszystkie
komórki sinic tkwią w wspólnej
ścianie komórkowej;
SINICE
Wady
•
Powodują zakwity;
•
Niektóre szczepy wydzielają
substancje
trujące tzw.
Toksyny sinicowe;
•
Są marginalnym źródłem
pożywienia, gdyż zawierają
mało substancji łatwo
przyswajalnych;
•
Forma nitkowata ich kolonii
jest utrudnieniem dla typowych
fitoplanktonożerców (nici sinic
są zbyt duże, by dostać się do
aparatów filtracyjnych małych
wioślarek);
Zalety
•
Wykorzystuje się je do
wzbogacania gleby w
związki azotowe, np.
wprowadzone do upraw
ryżu zwiększają plon o
około 20%;
•
Trwają badania nad
hipotezą wpływu obecności
sinic
w pożywieniu ludzi
chorujących na choroby
neurologiczne;
Eugleniny
•
Organizmy
jednokomórkowe lub
tworzące kolonie;
•
W chromatoforach
występuje: chlorofil a i b, β
– karoten, ksantofile;
•
Rozmnażają się przez
podział podłużny;
•
Najważniejszy rodzaj
Euglena: pojedyncza naga
komórka lub otoczona
pellikulą, posiada wici;
Tobołki
•
Organizmy
jednokomórkowe;
•
Posiadają dwie wici;
•
chlorofil a,
β – karoten,
ksantofile;
•
Materiał zapasowy stanowi:
tłuszcze i skrobia;
•
Rozmnażanie poprzez
podział podłużny i płciowo
(izogamety);
Euglena sp.
Ceratium sp.
Brunatnice
•
Glony morskie o różnorodnej
wielkości i budowie;
•
Występuje w komórkach
chlorofil, ksantofile,
β –
karoten, fukoksantyna;
•
Materiał zapasowy stanowi
laminaryna, rzadko mannit,
olej;
•
Rozmnażanie za pomocą
zoospor i płciowe;
Krasnorosty
•
Glony morskie;
•
Różnorodna plecha;
•
Barwniki asymilacyjne: chlorofil
a,
β – karoten, fikoerytryna;
•
Rozmnazanie za pomocą
zoospor i płciowe;
Ceramium sp.
Laminaria sp.
ZNACZENIE GLONÓW
•
Produkują materię organiczną, będącą pokarmem dla wodnych
zwierząt;
•
Wzbogacają zbiorniki wodne w tlen;
•
Mają znaczenie w procesie samooczyszczenia się wód;
•
Mineralizacja gleby;
•
Stosowane w medycynie (do prod. antybiotyków, witamin grupy B,
subst. bakteriobójczych i przeciwrobacznych);
•
Mogą być źródłem białka, pierwiastków( jod, miedź, bor);