plik

OD REDAKCJI

KURIER PKP 27/5.07.2009

Wydawca: Kolejowa Oficyna Wydawnicza sp. z o.o., ul. Chmielna 73a, 00-801 Warszawa,

www.kow.com.pl

e-mail:

kow@kow.com.pl

kurierpkp@kow.com.pl

Sekretariat: tel. 022 474 49 15, fax redakcji: 022 474 49 45, Prezes:

Piotr Polański

, tel. 022 474 49 15.

Redaktor naczelna:

Ewa Nowaczy

k, tel. 022 474 11 79 wew. 32, Sekretarz redakcji:

Tomasz Sobiech

, tel. 022 474 11 79 wew. 43.

Dziennikarze:

Teresa Masłowska, Małgorzata Starczewska, Barbara Małyska, Monika Gajewska-Okonek, Przemysław Jezierski,

Przemysław Strzyżewski, Lech Sipko,

Jacek Zemła, Mirosław Siemieniec,

tel. 022 474 11 99.

Prenumerata i reklama:

Wojciech Laskowski

, tel. 0-501 410 649, 022 474 11 84, e-mail:

laskowski@kow.com.pl

Skład i łamanie: Studio graficzne KOW. Okładka: Fot. E. Nowaczyk.

Redakcja nie zwraca materiałów niezamówionych oraz zastrzega sobie prawo dokonywania skrótów, adiustacji, a także zmiany tytułów w nadesłanych
tekstach. Redakcja nie odpowiada za treść publikacji i ogłoszeń płatnych, w tym nekrologów (pisownia oryginalna)

AKTUALNOŚCI

6 Wagon Filmowy rusza na szlak • Nowy szef PKP PR • 7 Bezpieczne serwery • Piwo znów legalnie • 8 Kryzys i co dalej?

Z GRUPY PKP

9 Strażnik czy policjant? • Ekspres na Kresy • Standardy w Energetyce • 10 Kolej na targach • 11 Przestroga dla kierowców • Symulacja w Bydgoszczy

TEMAT TYGODNIA

12-13 Pasażer na wakacjach

KRAJ

15 W prezencie dla dzieci

AKADEMIA KUriera

18-19 Sfotografować ruch

HISTORIA

20-21 Tropem starych fotografii

Rail Baltica ważna dla Litwy

O inwestycjach transportowych na Litwie oraz współpracy

z polskimi kolejami z Albertasem Šimėnasem, zastępcą

dyrektora generalnego spółki Lietuvos Geležinkeliai (Koleje

Litewskie),

b. ministrem gospodarki Litwy rozmawia Teresa Masłowska.

ch. LG

PUNKT WIDZENIA STR. 4-5

Królowa sportu

O medale 42. Mistrzostw Polski Kolejarzy w Lekkiej Atletyce walczyło

250 zawodników z 17 zakładów pracy. Na stadionie w Międzyzdrojach

ponownie triumfowali reprezentanci IZ Koszalin.

L. Sipko

SPORT STR. 22

Dworzec niespodzianka

Wystarczy pierwszy kontakt z uzbeckimi kolejami i dworcem głównym

w stolicy kraju Taszkencie, aby rozwiać wszystkie mity

i niesprawdzone opowieści o Uzbekistanie.

t. T

. Masłowsk

DWORCE ŚWIATA STR. 17

itwa ma już doskonałe połączenia lot-

nicze, a w najbliższej przyszłości zamierza
doinwestować także koleje. Na inwestycje
w transporcie do 2015 r. macie 3,5 mld eu-
ro. Ile z tego dostanie kolej?

W latach 2009-2015 w infrastrukturę transportu
Litwy planujemy zainwestować 1,7 mld euro, z tego
około 1,2 mld euro przeznaczymy na modernizację
infrastruktury kolejowej.

Co zamierzacie zrobić w pierwszej kolej-
ności?

Kluczowe dla Litwy są dwa projekty modernizacji
międzynarodowych  korytarzy  transportowych,
a  więc  nasze  odcinki  korytarza  I  Rail  Baltica
(Helsinki – Tallin – Ryga – Kowno – Warszawa),
korytarza IXB (Kijów – Mińsk – Kowno – Kłajpe-
da) i IXD (Kowno – Kaliningrad). Modernizacje
obejmą budowę drugiej nitki torów, unowocze-
śnienie systemu sygnalizacji (wdrożenie systemu
radiołączności  GSM-R),  nowoczesnych  systemów
telekomunikacyjnych  i  elektryfikacji  oraz  prze-
budowę tunelu kolejowego w Kownie.

Zależy nam też bardzo na rozwoju połączeń kole-

jowych prowadzących do portu Kłajpeda, które za-
pewnią zrównoważony rozwój i efektywność portu.

W Polsce trwa debata, którędy poprowa-
dzić Rail Baltica i jaki ma być zakres mo-
dernizacji. Na jakim etapie jest inwestycja
na odcinku litewskim?

Projekt  Rail  Baltica  jest  szczególnie  ważny,
bo  dotyczy  jedynego  połączenia  kolejowego
krajów  bałtyckich  z  Polską  i  innymi  krajami
Unii  Europejskiej.  W  lutym  2009  r.  zaprosili-
śmy firmy do składania ofert na opracowanie
specjalnego  planu  i  raportu  środowiskowego
dla linii kolejowej Polska – Litwa granica pań-
stwa – Mariampol.

Z Warszawy do Wilna nie ma bezpośred-
niego pociągu. Podróż koleją trwa nawet
do kilkunastu godzin. Powrócił pomysł
ponownego uruchomienia pociągu pasa-
żerskiego z automatycznym rozstawem kół
SUW 2000 autorstwa polskiego wynalazcy
Ryszarda Suwalskiego.

W czerwcu 2006 r. minister komunikacji Litwy
Petras  Česna  i  ówczesny  minister  transportu
i  budownictwa  Jerzy  Polaczek  uzgodnili  po-
nowne  wprowadzenie  bezpośredniego  połą-
czenia kolejowego Wilno – Warszawa.

Przedstawiciele polskich i litewskich kolei pod-

pisali  list  intencyjny  o  współpracy  w  kwestiach
technicznych i finansowych. Chodzi o uzgodnienia
dotyczące  utrzymania  pociągu,  rozkładu  jazdy
w  związku  z  modernizacją  infrastruktury  Rail
Baltica, potrzeb i obsługi pasażerów, modyfikacji
i uzyskania certyfikatu dla rozwiązania SUW 2000.

O uruchomieniu takiego pociągu może być mo-

wa dopiero po zapewnieniu bezpieczeństwa ruchu,
np. po zmodernizowaniu urządzenia SUW 2000,
uzyskaniu odpowiednich certyfikatów, ukończeniu
modernizacji kolejowych i rozwiązaniu kwestii fi-
nansowania nowych pociągów. Obecnie nie prze-
widujemy wykorzystania SUW 2000 ani systemów
TALGO czy RAFIL do przewozu towarów.

PUNKT WIDZENIA

KURIER PKP 27/5.07.2009

O inwestycjach transportowych na Litwie oraz współpracy

z polskimi kolejami z Albertasem Šimėnasem, zastępcą

dyrektora generalnego spółki Lietuvos Geležinkeliai

(Koleje Litewskie), b. ministrem gospodarki Litwy

rozmawia Teresa Masłowska.

Rail Baltica

ważna dla Litwy

Biegnąca przez ekologiczne tereny Rail Baltica ma być najważniejszym połączeniem Polski z Litwą

t. B. Małysk

KURIER PKP 27/5.07.2009

PUNKT WIDZENIA

Jak się układa współpraca Kolei Litewskich
i polskich?

Poza wspomnianym projektem bezpośrednich po-
łączeń Warszawa – Wilno oraz intensywną pracą
nad wdrożeniem projektu Rail Baltica, mamy ści-
słe kontakty w dziedzinie transportu towarowego.
Pracujemy nad zwiększeniem przewozów towaro-
wych  i  przyciągnięciem  zamówień  na  przewozy
kolejowe  nowych  grup  towarów.  Rozmawiamy
o  skuteczniejszej  polityce  marketingowej,  zagad-
nieniach logistycznych i finansowych.

Rezultatem powyższych działań jest współpraca

między Kolejami Litewskimi i spółką Cargosped,
zakończona umową na transport, która gwaran-
tuje bezpieczny, szybki i pewny przewóz towarów
z Litwy przez terytorium Polski do innych krajów
Unii Europejskiej. To jest jeden z pierwszych kon-
traktów na przewóz towarów i jest bardzo ważny
dla Kolei Litewskich, dlatego że dotychczas byliśmy
nastawieni głównie na kraje CIS (byłego Związku
Radzieckiego).

Ponadto specjaliści PKP i LG współdziałają sku-

tecznie w strukturach międzynarodowych organi-
zacji kolejowych: OSŻD (Organizacja Współpracy
Kolei), CER (Europejskie Zrzeszenie Kolei), UIC (Mię-
dzynarodowy Związek Kolei), itd.

Kraje Europy Wschodniej, które nie posia-
dają kolei dużych prędkości, opracowują
plany ich budowy, przebieg, wyznaczają da-
ty. Czy Koleje Litewskie zamierzają równać
do Europy Zachodniej w tej dziedzinie?

Dyrektywa  unijna  podaje  jasną  definicję,  która
mówi,  że  koleje  dużych  prędkości  stanowią  linie
o prędkości nie mniejszej niż 250 km/h lub zmo-
dernizowane i przystosowane do prędkości mak-
symalnej  200  km/h.  Długoterminowa  strategia

(do  2030  r.)  Kolei  Litewskich  przewiduje  pod-
wyższenie  prędkości  dla  pociągów  pasażerskich
do  160  km/h  na  odcinku  linii  kolejowej  Wilno
– Kowno i docelowo na Rail Baltica.

Doświadczenia innych krajów pokazują, że ko-

leje dużych prędkości są efektywne na dłuższych
odległościach  i  z  dużą  liczbą  podróżnych.  Wtedy
są one konkurencyjne dla transportu lotniczego.
Jednak mówi się też, że lepiej jeździć wolniej, ale
jak  należy.  Tę  zasadę  stosują  koleje  szwajcarskie
i my obraliśmy podobną drogę.

Polskie koleje odczuwają skutki kryzysu
ekonomicznego. Z jakimi problemami bo-
rykają się Koleje Litewskie?

Bez wątpienia kryzys ekonomiczny wpłynął na
funkcjonowanie kolei europejskich. Przewozy
towarowe w krajach Europy Centralnej i Wschod-
niej (CEEC) spadły średnio o około 30 proc. Pro-
blemem jest wyrównanie przez naszą spółkę strat
z tytułu usług transportu publicznego na liniach

ekonomicznie nieopłacalnych. Prawie w całości
dopłacają do nich LG. Podobnie sytuacja wygląda
z inwestowaniem w tabor kolejowy. Dofinansowa-
nie z budżetu państwa tylko w małym procencie
pokrywa wydatki.

Problemem są też nierówne warunki konku-

rencji  transportu  kolejowego  z  samochodowym.
Przewoźnicy drogowi pokrywają tylko w 10 proc.
inwestycje  w  infrastrukturę,  podczas  gdy  prze-
woźnicy kolejowi muszą ponosić 70 proc. kosztów
utrzymania infrastruktury kolejowej. To uniemożli-
wia uczciwą konkurencję pomiędzy sektorami. Pu-
bliczna  infrastruktura  powinna  być  finansowana
na takich samych warunkach albo przez państwo,
albo przez przewoźników.

Czy Koleje Litewskie wydają pismo branżo-
we dla kolejarzy?

Tak. Ukazuje się pismo branżowe o kolei zatytu-
łowane „Gelezinkelininkas” „Kolejarz”, które wy-
chodzi dwa razy w miesiącu. Ponadto posiadamy
stronę internetową

www.litrail.it

, dostępną także

w angielskiej wersji językowej. Miłośników kolei
w Polsce zachęcam do jej odwiedzania.



Albertas Šimėnas urodził się w 1950 r. w Papiliai

na Litwie. Szkołę średnią ukończył w Trakiszkach
w 1967 r. Jest absolwentem Uniwersytetu Wileńskie-
go, studiował ekonomię i matematykę. Wykładał
w Wileńskim Instytucie Inżynierii Budownictwa.

W 1990 r. został deputowanym Rady Najwyższej

Litewskiej SRR. Był jednym z podpisujących Dekla-
rację Niepodległości Republiki Litewskiej 11 marca
1990 r. Przez kilka dni, od 11 do 13 stycznia 1991 r.
był premierem Litwy. W nowym rządzie mianowany
został ministrem gospodarki. W latach 1992-1996
był zastępcą dyrektora w Instytucie Ekonomii i Pry-
watyzacji. W 2000 r. został ponownie wybrany po-
słem. Od 2006 r. zajmuje stanowisko wicedyrektora
generalnego Lietuvos Geležinkeliai.

Teresa Masłowska

t. ar

ch. LG

Lietuvos Geležinkeliai (LG) stała się niezależną spółką w 1991 r. po długich i trudnych ne-

gocjacjach premiera Litwy Gediminasa Vagnoriusa z ówczesnym ministrem transportu Związku

Radzieckiego. Po uzyskaniu niezależności LG przystąpiły do integracji z siecią kolei europejskich

i wstąpiły do najważniejszych międzynarodowych organizacji kolejowych, od 1992 r. LG są człon-

kiem m.in. UIC (Międzynarodowy Związek Kolei), odnowiły członkostwo w OSŻD (Organizacja

Współpracy Kolei).

Na początku 2000 r. Rosja zmniejszyła taryfy tranzytowe, co spowodowało znaczny spa-

dek przewozu towarów do portu Kłajpeda. W 1996 r. LG przewiozły 14,2 mln osób, cztery

lata później 8,9 mln.

Litwa posiada linie kolejowe o długości ogółem 1765 km, z tego 122 km zelektryfikowanych

i 380 km dwutorowych. Większość stanowią szerokie tory o rozstawie 1520 mm. Funkcjo-

nuje 109 stacji kolejowych. LG dysponują 177 lokomotywami pasażerskimi i towarowymi,

143 wagonami pasażerskimi i 9648 towarowymi. Spółka zatrudnia ok. 10 tys. pracowników.

t. B. Małysk

Albertas Šimėnas

Powstanie Wagonu Filmowego PKP IC to efekt

włączenia  się  kolejowej  spółki  w  projekt  Orange
Kino Letnie. W ramach tej akcji w Sopocie i w Za-
kopanem przez dwa letnie miesiące będą wyświe-
tlane  filmy  pod  chmurką.  W  repertuarze  znajdą
się m.in. „Slumdog – milioner z ulicy”, „Vicky Cri-
stina  Barcelona”,  „Pulp  Fiction”  czy  „Chicago”.  Te
same filmy będzie można obejrzeć w trakcie jazdy
pociągiem. Dzięki temu podróż, która trwa około
14 godzin, minie znacznie szybciej.

Przejazd w Wagonie Filmowym będzie do-

stępny dla wszystkich pasażerów, bez potrzeby
dokonywania dodatkowych opłat czy wcześniej-

szej rezerwacji. – Jeśli wagon spotka się z pozy-
tywną oceną pasażerów, być może w przyszłym
roku rozszerzymy akcję – zapowiada Marek Nit-
kowski, członek zarządu PKP IC.

Wyposażenie wagonu filmowego to dwa

ekrany  plazmowe  o  przekątnej  26  cali  oraz
system  nagłośnienia,  który  tworzy  16  głośni-
ków zamontowanych w dwóch rzędach. Łącznie
w  wagonie  jest  66  miejsc.  Na  potrzeby  akcji
zmodernizowane i dostosowane do funkcji sali
kinowej zostały trzy wagony. Prace moderniza-
cyjne wykonała bydgoska PESA.

mast

Od 1 lipca

w składzie

pociągu

Monciak –

Krupówki ma

jeździć Wagon

Filmowy PKP IC.

Podczas podróży

będzie można

w nim oglądać

największe

przeboje kinowe.

t. M. Star

cze

wsk

Wagon Filmowy rusza na szlak

podpis

t. M. Star

cze

wsk

Wagon dla kinomanów to bezpłatna atrakcja dla pasażerów Intercity

t. M. Star

cze

wsk

AKTUALNOŚCI

KURIER PKP 27/5.07.2009

Od kwietnia br. pełniącym obowiązki preze-

sa był Jerzy Kriger, który wcześniej pełnił funk-
cję przewodniczącego rady nadzorczej. Jednak
4 czerwca 2009 r. rada nadzorcza odwołała go
z tego stanowiska, a na prezesa zarządu po-
wołała dyrektora generalnego Tomasza Mora-
czewskiego.

Jako dyrektor Departamentu Infrastruktury

w  Urzędzie  Marszałkowskim  Województwa  Ku-
jawsko-Pomorskiego,  Moraczewski  był  jednym
z inicjatorów powstania szybkiej kolei metropo-
litarnej  –  BiT  City,  łączącej  Bydgoszcz  i  Toruń.
Przyczynił się także do wprowadzenia tzw. biletu
aglomeracyjnego  na  trasie  Toruń  –  Bydgoszcz

i biletu regionalnego na trasie Toruń
– Włocławek. Uczestniczył w pracach sej-
mowej Komisji Infrastruktury jako członek
zespołu ds. usamorządowienia kolei.

Tomasz Moraczewski brał też aktywny udział

w zainicjowaniu takich projektów, jak: rewita-
lizacja połączenia kolejowego z Bydgoszczy do
Chełmży, remont linii kolejowej nr 18 Toruń –
Bydgoszcz, rewitalizacja linii kolejowych Toruń
Wschód – Grudziądz i Grudziądz – Laskowice
Pomorskie.

Jerzy Kriger powrócił do rady nadzorczej

spółki Przewozy Regionalne.

Nowy szef PKP PR

Rada nadzorcza PKP Przewozy Regionalne zdecydowała

o powołaniu nowego prezesa zarządu – Tomasza Moraczewskiego.

ToMasz MoRaczeWsKI

t. ar

ch. PKP PR

Przeprowadzka do nowego pomieszczenia za-

jęła ok. 8 godzin. – Nie zanotowaliśmy żadnych
problemów. W nowej serwerowni zainstalowaliśmy
monitoring wideo. O zmianie któregokolwiek z pa-
rametrów (np. wilgotności powietrza, temperatury)
są niezwłocznie powiadamiani administratorzy i ob-
sługa techniczna – informuje dyrektor gdańskiego
ośrodka PKP Informatyki Andrzej Zajkowski.

Serwery pracujące w Ośrodku PKP Informatyki

w Gdańsku wymagają pracy w stabilnych wa-

runkach  środowiskowych.  Na  potrzeby  aplikacji
Rozkład Jazdy (RJ) są wdrażane nowe rozwiązania
sprzętowe  i  programowe.  Rozwój  programu  RJ
i  coraz  większa  liczba  użytkowników  wymuszają
poszukiwanie i wdrażanie rozwiązań, które zapew-
nią  dużą  moc  obliczeniową,  łatwą  skalowalność
(rozbudowę) i niezawodność.

– Obecne rozwiązanie jest oparte o dwa serwe-

ry SUN Sparc Enterprise, wykorzystujące procesory
SPARC. Modułowa budowa serwera pozwala na

zwiększanie jego mocy obliczeniowej w miarę po-
trzeb, poprzez możliwość instalacji do ośmiu proce-
sorów. Niezawodność pracy jest zapewniona poprzez
zastosowanie kontrolera RAID, reundantnych zasila-
czy oraz interfejsów sieciowych – tłumaczy niuanse
technologiczne dyrektor Zajkowski. – Zastosowanie
jednej obudowy zapewnia efektywniejsze chłodzenie
i mniejsze zużycie energii oraz ułatwia administrato-
rom zarządzanie infrastrukturą w przypadku więk-
szej liczby serwerów – zaznacza. bm

ośrodek PKP Informatyki w Gdańsku

otworzył nową serwerownię.

Kontrola otoczenia, praca zasilaczy

awaryjnych UPs i ścisła kontrola

dostępu do pomieszczenia –

to wszystko zapewnia

bezpieczeństwo pracy serwerów.

Bezpieczne

serwery

Piwo znów legalnie

alkohol w WaRs-ie? – teraz już tak. sejm
zmienił przepisy dotyczące możliwości
sprzedawania i spożywania alkoholu w po-
ciągach.

W myśl nowych przepisów legalne będzie

sprzedawanie, kupowanie i spożywanie alkoholu
w pociągach. Jednak tylko w wagonach restaura-
cyjnych i barowych – w pociągach pasażerskich
w przewozach międzynarodowych oraz krajowych
międzywojewódzkich z rezerwacją miejsc.

Autorom zmian (przyjętych 24 czerwca br.)

zależy na tym, aby alkohol był dostępny, ale
jego spożycie nie było nadmierne i nie prze-
szkadzało innym podróżnym.

Obecnie, mimo zakazu i wysiłków ze stro-

ny przewoźników, alkohol bywa w pociągach
sprzedawany „spod lady”. Nowe przepisy mają
zlikwidować tę szarą strefę. Nie bez znaczenia
jest też fakt, że z obrotu alkoholem w pociągach
do budżetu państwa ma trafić dodatkowe kilka-
dziesiąt milionów zł rocznie.

mast

www.gmfk.pl

– Galeria Miłośników Fotografowania Kolei

Fotografia

tygodnia

EP07-537 z pociągiem pospiesznym z Lublina do Szczecina Głównego, chwilę przed wjazdem na

stację Bydgoszcz Główna. Fotografia wykonana techniką panningu (tzw. panoramowanie) w czasie

1/25s

Fot: Maciej Nowak (medMatthew)

Nowa serwerownia jest dobrze zabezpieczona

t. ar

ch. Ośr

odek PKP Inf

ormatyki w Gdańsku

KURIER PKP 27/5.07.2009

AKTUALNOŚCI

W pierwszym kwartale 2009 r. w całej Europie

w przewozach towarowych dominowały potężne
spadki zapoczątkowane w 2008 r. – Od początku
roku europejskie przewozy towarowe skurczyły
się aż o 30 proc. – poinformował CER.

W Polsce spadek przewozów jest na podobnym

poziomie jak w całej UE. Masa towarów wożona
koleją w pierwszym kwartale spadła o 21,9 proc.
do 52,7 mln ton, a wykonana w tym czasie praca
przewozowa zmniejszyła się o 28,8 proc. do pozio-
mu 8,7 mld tkm.

Przewozy jak gospodarka

Zmniejszenie się rynku przewozów jest odbi-

ciem negatywnych tendencji w całej gospodarce.
Zastój w takich branżach, jak hutnictwo, górnic-
two czy budownictwo przełożył się na ogranicze-
nie przewozów w transporcie.

Firmy wprowadziły programy oszczędnościowe

i rozpoczęły rywalizacje o te zamówienia, które jesz-
cze pozostały na rynku, m.in. w sektorze przewozów
intermodalnych czy przewozów transgranicznych.
PKP CARGO nasiliło starania o pozyskiwanie za-
mówień na obsługę bocznic, a także wprowadziło
atrakcyjną promocję na przewozy kruszyw.

Efektem ogólnego spadku ilości zamówień na

rynku jest zmiana struktury przewozów. Prywatni
przewoźnicy pod względem ilości pracy przewozo-
wej mają już 28,2 proc. udziałów w rynku, a pod
względem przewożonej masy towarów aż 47 proc.
Jednak to przewoźnik z Grupy PKP nadal rozdaje
karty na rynku. – Punktem odniesienia na rynku
jest taryfa PKP CARGO – uważa Krzysztof Sędzi-
kowski, prezes CTL Logistics.

CARGO restrukturyzuje

Paradoksalnie to jednak właśnie pogorszenie

koniunktury wymusiło zmiany w PKP CARGO,

dostosowanie spółki do faktycznych potrzeb ryn-
kowych. – Procesy restrukturyzacyjne w Europie
są rozłożone na lata, a w PKP CARGO czas realiza-
cji tego przedsięwzięcia liczony jest w miesiącach.
Tego nigdzie jeszcze nie było – podkreśla Woj-
ciech Balczun, prezes zarządu PKP CARGO.

Z jednej strony spółka wykonuje szereg zadań,

które do tej pory zlecała innym podmiotom na
rynku, a z drugiej strony porządkuje własne za-
plecze. Przykładowo, ze 100 działających obecnie
punktów utrzymaniowych ma pozostać tylko 70.

Firma ograniczyła zatrudnienie o ok. 7 tys.

osób. Duża ilość wolnych mocy i nieużywany
tabor spowodowały, że spółka zaproponowała
też prywatnym przewoźnikom wynajem taboru
wraz z ich obsługą.

Transport odetchnął

Skutki poprawy w przemyśle odczuła już LHS.

W wyniku wznowienia przewozów rudy żelaza do
Huty Katowice spółka w czerwcu przewiozła ok.
400 tys. ton ładunków, czyli znacznie więcej niż
w poprzednich miesiącach.

– Kontynuacja działań oszczędnościowych oraz

prognozy dotyczące masy przewozowej i dekla-
racje przewozowe naszych klientów w II połowie
2009 r. pozwolą zakończyć rok z dodatnim wy-
nikiem finansowym – zapowiada Zbigniew Traci-
chleb, prezes spółki PKP LHS.

W związku z poprawą koniunktury zwiększe-

nie liczby przewożonych ładunków przewiduje
również LOTOS Kolej. Jest to związane ze zwięk-
szeniem mocy przerobowych rafinerii w Gdańsku
z 6 do 10,5 mln ton ropy naftowej rocznie.

– Po wielu analizach koncern zdecydował,

że 60 proc. z ponad 4 mln ton nowych ładunków
będzie przewożonych koleją. Następne 25 proc.
pojedzie drogami, a 15 proc. popłynie statkiem.

To pokazuje, że kolej jest w stanie przygotować
ofertę konkurencyjną wobec transportu drogo-
wego czy morskiego – mówi Mirosław Łosiński,
dyrektor operacyjny LOTOS Kolej.

Prywatny przewoźnik przewiduje, że w wyni-

ku  zwiększenia  mocy  produkcyjnych  koncernu
zwiększy  ilość  przewożonych  w  ciągu  roku  ła-
dunków  z  obecnych  ok.  5  mln  ton  do  8  mln
ton.

Niskie ceny, duże koszty

Rozwój rynku przewozów towarowych w naj-

bliższych  latach  będzie  warunkować  nie  tylko
sytuacja gospodarcza, ale też rozwiązania prawne
dla  kolei,  które  określają  warunki  działalności.
Nadal  brakuje  polityki  państwa  wobec  rozwoju
transportu  w  Polsce,  a  także  spójnej  koncepcji
naliczania stawek dostępu za tory.

– Obecnie rynek przewozów kolejowych nie

jest łatwy. Mamy niskie ceny, a ponosimy duże
koszty. Zakup lokomotywy i czterdziestu wago-
nów jest tak drogi, że na zwrot inwestycji trzeba
by czekać ponad 40 lat – mówi Krzysztof Sę-
dzikowski.

Mimo to prognozy dla branży są pozytywne.

W  ostatnich  latach  poszczególne  gałęzie  prze-
mysłu  zanotowały  znaczne  wzrosty,  a  transport
szynowy jeszcze nie. – Kolej w Polsce ma jeszcze
spory potencjał. To duży rynek, który odgrywa
ważną rolę w Europie. Inwestycje w kolej trzeba
traktować  długoterminowo  –  uważa  Christoph
Wolf, członek zarządu DB Schenker Rail.

Rynek transportowy nie odczuje poprawy,

dopóki nie drgnie w całej gospodarce. Według
optymistycznych prognoz, może to nastąpić już
w 2010 r. Podobne są też założenia ekspertów
CER-u.

– Poprawa koniunktury może nastąpić już

w 2010 r. Przewidujemy, że nastąpi wówczas na-
wet kilkuprocentowy wzrost przewozów – mówi
Johannes Ludewig, dyrektor wykonawczy CER-u.

Małgorzata Starczewska

Według Europejskiego

Zrzeszenia Kolei (CER)

końca kryzysu

można spodziewać się

w 2010 r. Do tego czasu

przewoźnicy towarowi

muszą zaciskać pasa.

Jak przewoźnicy

radzą sobie

z nową sytuacją

rynkową?

Kryzys i co dalej?

AKTUALNOŚCI

KURIER PKP 27/5.07.2009

t. : M. Star

cze

wsk

Od lewej: S. Wojtowicz – PKP CARGO, Ch. Wolff – DB Schenker Rail, S. Sędzikowski – CTL Logistics

KURIER PKP 27/5.07.2009

Z GRUPY PKP

Prace nad wydzieleniem Straży Ochrony Kolei

ze struktur zarządcy infrastruktury rozpoczęły się
w 2007 r. Od tamtego czasu nie udało się jeszcze
wypracować koncepcji reformy SOK, która zado-
woliłaby wszystkich.

Obecnie rozpatrywane są dwa projekty. Poselski,

w którego tworzenie zaangażowani byli przedsta-
wiciele SOK, oraz rządowy. Kością niezgody jest sta-
tus przyszłej służby ochraniającej kolej, a co za tym
idzie również zakres pracy funkcjonariuszy.

Odmienne koncepcje

Projekt rządowy przewiduje włączenie struk-

tur SOK do policji. Pracownicy SOK staliby się jej
funkcjonariuszami. Byliby zobowiązani w ciągu

trzech lat uzupełnić kwalifikacje zawodowe
w ramach tzw. trzyletniej służby przygotowaw-
czej. Okres pracy w SOK byłby zaliczany do okre-
su pracy w policji, jednak z wyłączeniem upraw-
nień emerytalnych. Z prawa do wcześniejszej,
policyjnej emerytury mogliby skorzystać dopie-
ro po 15 latach pracy. Obszarem ochronionym
przez policję kolejową byłyby przede wszystkim
dworce oraz pociągi.

Projekt poselski przewiduje, że nowo wydzielona

formacja – Straż Kolejowa – będzie podlegać bezpo-
średnio pod MSWiA. Funkcjonariusze zyskaliby nowe
uprawnienia, m.in. wgląd do bazy PESEL oraz prawo
w uzasadnionych przypadkach do przeszukiwania
osób, rzeczy i pomieszczeń, zatrzymywania i kontroli

pojazdów poruszających się po obszarze kolejowym,
a także kontrolę punktów skupu złomu.

– Uprawnienia te pozwolą nam sprawniej wypeł-

niać nasze zadania: ochronę ludzi i mienia kolejo-
wego  –  mówi  Michał  Wacławik,  rzecznik  prasowy
Komendy  Głównej  SOK.  W  myśl  projektu  ustawy,
Straż Kolejowa chroniłaby szeroko rozumiany obszar
kolejowy  –  zarówno  dworce,  pociągi,  jak  i  infra-
strukturę kolejową.

Wykorzystać doświadczenie

– Ochrona terenów kolejowych wymaga spe-

cjalistycznej wiedzy na temat funkcjonowania
kolei. Funkcjonariusze są szkoleni z zakresu np.
wiedzy o elementach kolejowej infrastruktury.

Mamy też doświadczenie w konwojowaniu po-
ciągów specjalnych, np. ładunków z benzyną czy
bronią. Warto wykorzystać to doświadczenie, za-
miast je przekreślać – uważa Wacławik.

Zwraca on też uwagę na fakt, że w 90-letniej

historii SOK (funkcjonującej pod różnymi nazwami)
tylko przez pięć lat tereny kolejowe ochraniała mili-
cja. Jednak szybko wycofano się z tego rozwiązania
i właśnie w latach 50. XX wieku powołano SOK
– formację związaną z koleją i znającą jej specyfikę.

Według wstępnych szacunków, koszt utrzyma-

nia nowej formacji ochraniającej kolej wyniósłby
ok. 170 mln zł w skali roku, a wykup majątku
– około 50 mln zł.

Małgorzata Starczewska

Na jakich zasadach będzie funkcjonowała Straż Ochrony Kolei? Zostały

przygotowane dwie koncepcje – poselska i rządowa. Projekty będą

w najbliższym czasie głosowane w sejmowej Komisji Infrastruktury.

Strażnik czy policjant?

EksprEs na krEsy

Szybkie i dogodne połączenie z Ukrainą
uruchomiło PKP Intercity. Do Lwowa można
dotrzeć bezpośrednim, nocnym pociągiem.

Przez cały tydzień pociąg „Lwów Express”

kursuje  z  Wrocławia  do  Lwowa  przez  Katowice,
Kraków,  Rzeszów  i  Przemyśl.  Wszystkie  wagony
sypialne  są  wyposażone  w  klimatyzację,  co  ma
poprawić komfort podróżowania.

Ogromnym atutem nowego połączenia jest

też szybkość przejazdu. Dzięki zastosowaniu tech-
nologii SUW 2000 podróż do Lwowa jest skróco-
na o 1,5 godziny. Z Wrocławia pociąg codziennie
wyjeżdża o 17.35, by o 6.03 dojechać do Lwowa.
Tam w ciągu 30 minut można przesiąść się do
składu jadącego bezpośrednio do Kijowa. Dzięki
takiemu rozwiązaniu do stolicy Ukrainy można
dotrzeć nawet o 6 godzin szybciej niż dotąd.

– W czasie wakacji Lwów i nasze połączenie

będzie cieszyć się dużym zainteresowaniem po-
dróżnych,  którzy  z  roku  na  rok  coraz  chętniej
podróżują  do  wschodnich  sąsiadów  nie  tylko
w  celach  turystycznych,  ale  też  biznesowych
–  mówi  Beata  Czemerajda  z  biura  prasowego
PKP Intercity.

mgo

standardy w EnErgEtycE

Urząd Transportu Kolejowego przyznał PKP
Energetyce Certyfikat Bezpieczeństwa. Po-
twierdza on, że spółka spełnia europejskie
normy w zakresie bezpieczeństwa ruchu ko-
lejowego.

Otrzymany przez PKP Energetykę dokument

to Certyfikat Bezpieczeństwa – część A o nu-
merze  identyfikacyjnym  UE  PL1120090000.
Oznacza  on,  że  UTK  akceptuje  przyjęty
w spółce System Zarządzania Bezpieczeństwem
w Przewozach Kolejowych (Safety Management
System – SMS).

Wdrażanie systemów bezpieczeństwa speł-

niających  europejskie  normy  jest  koniecz-
ne  ze  względu  na  unijne  przepisy.  Zgodnie
z dyrektywą 2004/49/WE, przewoźnicy kolejo-
wi są zobligowani do posiadania certyfikatów
bezpieczeństwa,  a  zarządcy  infrastruktury  do
autoryzacji bezpieczeństwa.

– Otrzymanie certyfikatu bezpieczeństwa to

duże wydarzenie dla spółki. Jest on potwierdze-
niem, że nasi pracownicy przestrzegają najwyż-
szych standardów bezpieczeństwa na polskiej ko-
lei, pomimo że praca przewozowa nie jest naszą
podstawową działalnością – zaznaczył Tadeusz
Skobel, prezes zarządu PKP Energetyka S.A.

mast

t. T

. Masłowsk

Funkcjonariusze Straży Ochrony Kolei podczas ćwiczeń

Międzynarodowe targi Innowacje-Technologie-

Maszyny Polska 2009 są jednymi z największych
w kraju, poświęconych nowoczesnym technolo-
giom przemysłowym.

Zwiedzających targi witał zabytkowy wolsz-

tyński  parowóz  Tr5-65  należący  do  PKP  CAR-
GO. Za nim dumnie prezentowała się salonka
Bieruta  z  Muzeum  Kolejnictwa  w  Warszawie.
Była  okazja  do  podziwiania  supernowoczesnej
lokomotywy  cargowskiej  TRAxx  EU43.  Za  nią
ustawiono  m.in.  elektryczny  zespół  trakcyjny
Szybkiej Kolei Miejskiej w Trójmieście oraz po-
ciąg ratunkowy PKP Polskich Linii Kolejowych.

W salonie „Transporta” Przemysłowy Instytut

Automatyki Pomiarów z Warszawy pokazał m.in.
tachograf elektroniczny do pojazdów szynowych
T-130P-m. Urządzenie to służy do pomiaru i reje-
stracji prędkości pojazdów szynowych, czasu bie-
żącego i drogi pokonanej przez pojazd. Tachograf
powiadamia także o przekroczeniu określonych
prędkości. Urządzenia te zainstalowano w auto-
busach szynowych i lokomotywach towarowych.

Debiut Telekomunikacji

Po raz pierwszy na targach pojawiła się

spółka  Telekomunikacja  Kolejowa.  W  namio-
cie  promocyjnym  pracownicy  informowali
o  ofercie  firmy.  Obok  można  było  zobaczyć
działanie nowoczesnego sprzętu do spawania

światłowodów przy pomocy aparatu FujiKoda
i sprawdzić jakość spawu na reflektometrze.

– Oferujemy m.in. telefony stacjonarne

i internetowe VoIP dla firm i klientów indywi-
dualnych oraz usługi serwerowe do tworzenia
sieci wewnętrznych firm. Zaczynamy wdrażanie
telewizji, w tym roku chcemy wprowadzić usługi
telewizyjne dla operatorów telewizji kablowych
– mówi Sebastian Babaniuk, specjalista z Biura
Strategii i Marketingu Telekomunikacji Kolejo-
wej sp. z o.o.

Społeczna inicjatywa

Ważnym wydarzeniem, towarzyszącym tar-

gom  była  inauguracja  ogólnopolskiej  kam-
panii  społecznej  prowadzonej  wspólnie  przez
Grupę  PKP  i  Europejską  Fundację  Honorowe-
go Dawcy Krwi pod hasłem „Wybieram Kolej
–  Kolej  na  ciebie.  Zostań  krewniakiem!”.  Ta
cenna  inicjatywa  polega  z  jednej  strony  na
zachęcaniu  do  honorowego  oddawania  krwi,
z  drugiej  –  do  wyboru  bezpiecznego  podró-
żowania  pociągami  (pisaliśmy  o  niej  szerzej
w numerze 26 Kuriera PKP).

Podczas poznańskich targów oraz w Szpi-

talu  Wolskim  w  Warszawie  kolejarze  zorga-
nizowali zbiórkę krwi. – Pokazujemy, że PKP
nie  tylko  wykonują  przewozy  pasażerskie
i  towarowe,  ale  są  wrażliwe  na  społeczne

sprawy.  Cieszymy  się,
że ludzie licznie odpo-
wiedzieli na nasz apel.
Oddawali  krew  kole-
jarze  oraz  wystawcy
i  mieszkańcy  miasta,
którzy

dowiedzieli

się  o  akcji  z  mediów.
Z  pewnością  będziemy
kontynuować  tę  jakże
potrzebną  kampanię
–  informuje  Lucyna
Roszyk, dyrektor Biura
Zarządu PKP S.A.

Przyszłość transportu szynowego

Podczas targów zorganizowano konferencję

„Transport  szynowy  xxI  wieku  dla  Polski”,  którą
otworzył  wicepremier  Waldemar  Pawlak.  Profesor
Juliusz  Engelhardt,  podsekretarz  stanu  ds.  kolej-
nictwa  w  Ministerstwie  Infrastruktury  przedstawił
strategię rozwoju transportu kolejowego w Polsce
do 2030 roku na tle polityki unijnej w tej dziedzinie.
Omówił m.in. program inwestycji na najbliższe lata
oparty w dużej mierze na dofinansowaniu z UE oraz
ogólne założenia masterplanu dla kolei przyjętego
w grudniu 2008 r.

– Po 1989 r. w wielu segmentach gospodarki

kolejowej nastąpił regres, podczas gdy transport
drogowy stał się konkurencyjny. Chcemy popra-
wić poziom funkcjonowania kolei, by pozyskać
i utrzymać zaufanie pasażerów i klientów – po-
wiedział prof. Engelhardt.

Dr hab. Marian Medwid z Instytutu Pojazdów

Szynowych  „Tabor”  w  Poznaniu  zaprezentował
swoje nowe rozwiązania do transportu bimodal-
nego:  cysternę  do  przewozu  cementu,  cysternę
izolowaną  do  transportu  asfaltu  i  naczepę  do
przewożenia kruszyw. Zaproponował też ideę wę-
drującego terminala.

– W Polsce mamy ok. 4 tys. bocznic, można je

wykorzystać na terminale rozładowcze i dowozić
kruszywo z południa Polski bez przeładowywania
– przekonywał naukowiec.

Wicemarszałek woj. wielkopolskiego Wojciech

Jankowiak  przedstawił  inwestycje  samorządu
w  modernizację  infrastruktury  i  tabor  kolejo-
wy  Wielkopolski.  Profesor  Jerzy  Kwaśnikowski
z Politechniki Poznańskiej mówił o możliwościach
unowocześnienia  taboru  kolejowego  w  Polsce.
Honorowy patronat nad konferencją sprawował
prezes PKP S.A. Andrzej Wach.

W imprezie, która w czerwcu odbywała się

w Poznaniu, uczestniczyło około tysiąc firm
z 30 krajów. W porównaniu z poprzednimi tar-
gami, w tym roku pojawiło się mniej podmiotów
związanych z branżą kolejową.

Teresa Masłowska

Z GRUPY PKP

KURIER PKP 27/5.07.2009

t. T

. M

łow

Na targach Innowacje-Technologie-Maszyny Polska 2009

w Poznaniu spółki kolejowe tradycyjnie zaznaczyły swoją

obecność. Grupa PKP zainaugurowała kampanie społeczne

związane z honorowym krwiodawstwem

i bezpiecznym podróżowaniem koleją.

Kolej

na targach

Popularny „banan” trójmiejskiej SKM

t. T

. M

łow

Tachograf dla pojazdów szynowych wzbudzał zainteresowanie młodzieży

KURIER PKP 27/5.07.2009

Z GRUPY PKP

– W zderzeniu z pociągiem

samochód  nie  ma  żadnych
szans. Kierowcy muszą zacho-
wać na przejazdach szczegól-
ną  ostrożność  –  po  raz  ko-
lejny przypomniały PKP PLK
w akcji „Bezpieczny przejazd”.
Spółka zorganizowała w Sule-
jówku  pod  Warszawą  pokaz,
w którym pociąg rozpędzony
do prędkości 100 km/h ude-
rzył w styropianową makietę
samochodu  stojącą  na  prze-
jeździe  kolejowym.  Pokazy
mają być przestrogą dla kie-
rowców.

– Myślałam, że kiedy pociąg uderzy w samo-

chód, to on rozbije się na kilka części, tymczasem
auto rozpadło się na tysiące maleńkich kawałecz-
ków. To było niesamowite i bardzo dramatyczne
jednocześnie! – opisywała zdarzenie jedna z ob-
serwujących akcję harcerek.

Droga hamowania rozpędzonego do 100 km/h

pociągu wynosi co najmniej 700 metrów. W insce-
nizacji wypadku pociąg wyjechał zza zakrętu i ma-
szynista dostrzegł atrapę auta z odległości około
200-300 metrów.

Z danych PKP PLK wynika, że do takich dra-

matycznych wydarzeń dochodzi nadspodziewanie
często. W ciągu pierwszych 5 miesięcy 2009 r. wy-

darzyły się 93 wypadków na polskich przejazdach
kolejowych. Zginęło 17 osób, a 42 zostały ranne.
Dane te są porównywalne do wyników za zeszły
rok, w którym w ciągu 12 miesięcy doszło do 226
wypadków na przejazdach. Śmierć w nich poniosło
40 osób, a 86 odniosło obrażenia. Przyczyna tych
wypadków jest najczęściej (w 98 proc.) taka sama:
niewłaściwe zachowanie kierowcy samochodu.

– Do największej liczby wypadków dochodzi

nie na przejazdach niestrzeżonych, ale na prze-
jazdach z sygnalizacją świetlną i dźwiękową.
To świadczy o tym, że kierowcy lekceważą przepi-
sy ruchu drogowego – uważa Krzysztof Łańcucki,
rzecznik prasowy PKP PLK.

W Polsce jest 13 tys. przejazdów, które utrzy-

mują i finansują PKP PLK.

Akcja na przejeździe kolejowym odbyła się z okazji

Europejskiego Dnia Bezpieczeństwa na Przejazdach
Kolejowych, który obchodzony jest 25 czerwca.

Małgorzata Starczewska

Przestroga dla kierowców

– Włączyłem przycisk samoczynnego hamowania i nic więcej nie mogłem

zrobić… Jeśli to byłby prawdziwy samochód, mogło dojść do katastrofy!

– relacjonuje maszynista Dariusz Nowicki.

Dariusz Nowicki miał szczęście prowadzić lo-

komotywę jedynie w symulowanym zderzeniu.

Podczas 30 lat pracy maszynisty nie zdarzył mu

się taki wypadek

Wśród krajów biorących udział w Europejskim Dniu

Bezpieczeństwa na Przejazdach Kolejowych:



więcej przejazdów kolejowych niż w Polsce jest

tylko w Niemczech (około 20 tys.) i we Francji (ponad
18 tys.). Jednak wskaźnik wypadków na przejazdach
jest u nich niższy. W Polsce wynosi on 1,7, w Niem-
czech – 1,1, we Francji – 0,6;



najmniej przejazdów kolejowych jest w Estonii

– jedynie 330. Mimo to wskaźnik wypadków jest wysoki
i wynosi 7,6. W 2008 r. doszło tam do 25 wypadków,
w których zginęło 9 osób;



najmniejszy wskaźnik wypadków notuje się

w Szwecji (0,3 proc.) Na 9 tys. przejazdów w 2008 r.
doszło do 30 wypadków, w których zginęły 3 osoby.

W ramach akcji „Bezpieczny przejazd” prze-
prowadzono także inscenizację wypadku na
przejeździe kolejowo-drogowym w Bydgosz-
czy. Rolę pojazdu kolejowego spełniła w tym
wypadku drezyna WM 15. Samochodem była
specjalnie zbudowana do tego celu atrapa.

„Samochód” wykonany był ze sklejki, poma-

lowany  i  oklejony  plakatami  akcji  „Zatrzymaj
się i żyj”. Rozpędzenie WM 15 do takiej prędkości
i uderzenie w podatną na łamliwość sklejkę dało
piorunujące efekty. Huk łamanej sklejki, latające
w  powietrzu  części  atrapy  oraz  moc  uderzenia
zaparły dech widzom pokazu. Dodatkowej grozy

dodawały ułożone przy torze, dwa czarne, wypeł-
nione foliowe worki. Wszystko odbyło się zgodnie
z planem i bezpiecznie – z uwagi na lekką kon-
strukcję atrapy.

Po pokazie siły uderzenia akcję ratunkową prze-

prowadziły służby ratownictwa, tj. Państwowa Straż
Pożarna i Pogotowie Ratunkowe. Nad bezpieczeń-
stwem akcji czuwali funkcjonariusze z Komendy
Miejskiej Policji oraz SOK z Bydgoszczy.

Akcji przyglądali się kursanci ze Szkół Nauki

Jazdy z Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowe-
go. Razem z instruktorami przyjechali na pokaz
samochodami służącymi do nauki jazdy. Zzgroma-

dzonej publiczności, a przede wszystkim kierow-
com rozdawano ulotki, breloczki okolicznościowe
i pamiątki związane z akcją „Bezpieczny przejazd
– zatrzymaj się i żyj”. W tej roli znakomicie spisali
się pracownicy Działu Eksploatacji Zakładu Linii
Kolejowych w Bydgoszczy.

Wydarzeniem był pokaz filmów z autentycznymi

zachowaniami kierowców, zarejestrowanymi przez
kamery przemysłowe na przejazdach należących
do ZLK Bydgoszczy. Zaprezentowane na telebimie
kilkuminutowe filmy wprawiły w osłupienie zgro-
madzonych. Nie mogli uwierzyć w niefrasobliwość
kierowców i lekceważenie najbardziej podstawo-
wych zasad bezpieczeństwa.

Mariusz Poćwiardowski

naczelnik Działu Eksploatacji

ZLK w Bydgoszczy

Symulacja w Bydgoszczy

t. M

. S

rcz

t. M

. S

rcz

W zderzeniu z pociągiem

samochód nie ma żadnych szans

Wakacje zawsze były czasem intensywnego

podróżowania. Stało się to oczywistością także
dla kolejarzy. Od kilku lat urlopowicze mogą li-
czyć na większą liczbę pociągów do nadmorskich
kurortów, ale też na Mazury i do górskich miej-
scowości. Mogą spodziewać się promocyjnych cen,
jednak zwykle pod warunkiem że do kas udadzą
się z wyprzedzeniem. Co w tym roku przewoźnicy
przygotowali na wakacje?

Urlop z IntercIty

Do Ustki, Łeby, Helu i Świnoujścia, Krynicy,

Zakopanego  i  Szklarskiej  Poręby,  Mikołajek,
Ełku i Olsztyna – tam powiozą urlopowiczów
dodatkowe  pociągi  uruchamiane  przez  PKP
Intercity.  W  sumie  przybędzie  ich  ponad  70.
Pierwsze wyjechały na tory już w czerwcu. Jeśli
doda się do tego tańsze bilety (IC „Neptunem”
można  pojechać  już  za  29  zł  z  miejscówką!),
to nic, tylko ruszać na wakacje.

Spółka powróciła do swojego pomysłu sprzed

kilku  lat  (w  nieco  droższej  wersji)  i  proponu-
je  klientom  zakup  4-biletowej  książeczki  nie  na
dworcu, ale w salonach Empik. Jej cena to 169 zł.
Książeczka  uprawnia  do  przejazdu  (w  okresie
1 lipca-30 września) pociągami EC, IC, EX oraz TLK,
a  także  pospiesznym  w  wagonie  sypialnym  lub
z miejscami do leżenia. Do biletów trzeba jednak
dokupić miejscówki.

Oprócz książeczki biletowej, Intercity propo-

nuje też „Tani Bilet” – specjalną pulę biletów
w drugiej klasie większości pociągów kategorii IC,
EX, TLK. Na InterCity można dostać bilet już za
29 zł (cena z miejscówką), a jeśli tych zabraknie
to za 49 zł lub 59 zł. Pociągiem ekspresowym
można pojechać za 49 lub 59 zł, a TLK – za 29
lub 39 zł.

Jeśli tu nie znajdziemy nic dla siebie, warto

usiąść przed komputerem i kupić bilet przez Inter-
net. Im wcześniej to zrobimy, tym taniej pojedzie-
my. Na wszystkie pociągi IC oraz EX ceny biletów
wraz z miejscówką zaczynają się od 59 zł.

Tańsze Moskwa i Lwów

Tegorocznym hitem Intercity może stać się

podróż latem do Moskwy. Za miejsce sypialne
w pociągach międzynarodowych „Polonez” oraz
„Ost-West” zapłacimy nawet o 30 euro mniej. Ce-
na za miejsce w przedziale 3-osobowym zaczyna
się już od 17 euro, w przedziale 2-osobowym – od
26 euro, zaś w jedynce – od 58 euro.

Do Lwowa można dotrzeć szybciej i wygodniej

dzięki nowemu składowi wykorzystującemu sys-
tem automatycznej zmiany rozstawu kół – SUW
2000. Pociąg na trasie Wrocław – Kraków – Lwów
obsługiwany jest w całości przez wagony sypialne.
Aż do grudnia z ulgowych przejazdów do Lwowa
mogą korzystać grupy (30 proc.), dzieci w wieku
4-12 lat oraz seniorzy, którzy ukończyli 60 lat (ulga
20-proc.).

więcej inTerreGio

Wraz z pierwszym czerwcowym weekendem

również Przewozy Regionalne zwiększyły liczbę
połączeń. Do końca września powróciły pociągi na
piękną trasę kolejową z Jeleniej Góry do czeskiego
Trutnova. Bilet z Jeleniej Góry do granicy kosztuje
9 zł. Za przejazd po drugiej stronie granicy trzeba
dopłacić u czeskiego konduktora (18 koron).

Na linię Kraków – Warszawa wyjechały interRE-

GIO – pociągi pospieszne, które kursują po CMK.
Czas podróży to 3 godziny i 20 minut. Jest niewie-
le dłuższy niż przejazd ekspresem spółki PKP Inter-
city, a cena jest niższa – 38,50 zł. Podróż odbywa
się jednak w mniej komfortowych warunkach.

Od 1 czerwca szybkie i tanie połączenie inter-

REGIO łączy też Poznań z Olsztynem. Na Mazury
z Wielkopolski dotrzemy w ciągu 4 godzin i 20 mi-
nut. Z kolei mieszkańcy Kujaw mogą z Bydgoszczy
do stolicy dojechać już w 3,5 godziny pociągiem
o nazwie „Brda”.

W mocy pozostają stałe oferty Przewozów Re-

gionalnych: Bilet turystyczny i REGIO Karnet, choć
nieco zmieniają się ich warunki. Od 15 czerwca
Bilet turystyczny jest dostępny w dwóch wer-

sjach: tylko na pociągi osobowe (30 zł) oraz na
osobowe i pospieszne (w tym interREGIO, 60 zł).
Bilet ten uprawnia do nieograniczonych podróży
w weekend (od godz. 18 w piątek do godz. 6 rano
w poniedziałek).

Podobny podział – na pociągi osobowe (55 zł)

oraz osobowe i pospieszne (79 zł) dotyczy oferty
REGIO Karnet. Pozwala ona na nieograniczoną
liczbę podróży w ciągu trzech dowolnie wybranych
dni. Z REGIO Karnetem można dotrzeć też do nie-
mieckich miejscowości: Löcknitz, Tantow, Görlitz,
Forst, Küstrin Kietz lub Frankfurt nad Odrą.

Taniej TrójMiejską skM

Ciekawą propozycję dla przyjeżdżających na

Pomorze ma Szybka Kolej Miejska w Trójmieście.
Za 1 zł można pokonać pociągami odcinki: Rumia
– Rumia Janikowo, Reda – Reda Pieleszewo, Wej-
herowo – Wejherowo Nanice – Wejherowo Śmie-
chowo.

Od 1 lipca obniżona zostanie też cena za prze-

jazd w strefie do 3 kilometrów. Bilet będzie kosz-
tował 2 zł, a nie jak obecnie – 2,2 zł.

TeMaT TYGoDnia

KURIER PKP 27/5.07.2009

Pasażer na wakacjach

Dodatkowe pociągi do kurortów, transport rowerów za darmo, tańsze niż zwykle

bilety – przewoźnicy ścigają się, tworząc specjalne oferty dla podróżnych

myślących o letnich wyjazdach.

t. J

. Rynkie

wicz

t. ar

ch. PKP PR

– Podział pierwszej strefy kilometrowej na dwie

(1-3 km i 4-6 km) z jednoczesnym obniżeniem cen
biletów wprowadzi elastyczność taryfową, przydat-
ną w pozyskiwaniu nowych pasażerów na najkrót-
szych trasach, na których niewiele osób wybiera
kolejowy transport – przekonuje Marcin Głuszek,
dyrektor ds. marketingu i sprzedaży w SKM.

„słonecznY” powraca

Koleje Mazowieckie, jak co roku, wprowadziły

na szlak pociąg „Słoneczny”, który dowozi tury-
stów z Warszawy do Gdyni za rewelacyjnie niską
cenę 29 zł. Tegoroczną nowością jest specjalna
oferta dla wszystkich mieszkańców regionu. Ku-
pując bilet na „Słoneczny”, w dowolnym mieście

na Mazowszu, za podróż do Warszawy pasażer
zapłaci tylko 4 zł.

W tym roku pociąg zestawiony będzie z no-

woczesnych, klimatyzowanych wagonów pię-
trowych typu push-pull. W sumie znajdzie się
w nim 700 miejsc siedzących. Od 20 czerwca do
31 sierpnia pociąg kursuje codziennie.

Koleje Mazowieckie – jako jedyny operator

pasażerski w Polsce – pozwalają na nieodpłatny
przewóz psów. Oferta obowiązuje we wszystkich
pociągach KM do 4 października.

kubek oD arrivY

Z promocji nie rezygnuje prywatny przewoźnik

Arriva PCC. Każdy, kto w ciągu trzech miesięcy wa-

kacji (czerwiec-sierpień) zakupi trzy kolejne bilety
miesięczne na przejazdy pociągami tego operato-
ra, otrzyma oryginalny kubek Arrivy PCC.

Przewoźnik wprowadził też od 1 czerwca spe-

cjalną ofertę cenową – jednorazowy bilet na
odcinku Kwidzyn – Grudziądz kosztuje 5 zł,
zaś miesięczny 120 zł.

Niższe ceny biletów obowiązują do końca sierp-

nia również w Kolejach Dolnośląskich. Za 3 zł do
31 sierpnia przejedziemy odcinek Legnica – Jawor,
a tylko za złotówkę Legnica – Legnica Piekary.

Warszawska Kolej Dojazdowa w wakacje

(do 31 sierpnia) wprowadza „przejazdy rodzin-
ne” dla osób dorosłych, odbywających przejazd
z dzieckiem, które nie ukończyło 16 lat. Mogą
oni wykupić wówczas dla siebie i dziecka jed-
norazowe bilety na podróż „tam” lub „tam
i z powrotem” z 50-procentową ulgą.

kuszenie rowerzYsTów

W pociągach Przewozów Regionalnych pojawiła

się oferta „Kolej na rower” (ważna od 30 kwietnia
do 30 września), dzięki której od północy z czwart-
ku na piątek do północy z niedzieli na poniedziałek
można „dwa kółka” przewieźć za złotówkę. Z kolei
podróżując z rowerem na Bilecie turystycznym, za
dwa kółka zapłacimy od 15 czerwca 5 zł.

Rowerowe weekendy proponuje też Arriva PCC.

Od 6 czerwca do 27 września we wszystkie soboty
i niedziele na konkretnych trasach przewóz roweru
kosztuje 1 zł. – Celem akcji, podjętej z inicjatywy
Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-
Pomorskiego, stowarzyszeń „Rowerowy Toruń” oraz
„Wyborcy” jest promowanie aktywnych form wy-
poczynku – informuje rzecznik prasowy Arrivy PCC
Maciej Królak.

Tradycyjnie już rower można przewieźć za darmo

w pociągach Kolei Mazowieckich (od 25 kwietnia
do 4 października). Podobnie jest w Szybkiej Kolei
Miejskiej w Trójmieście. Tu oferta „rower gratis”
trwa do 11 października.

Barbara Małyska

KURIER PKP 27/5.07.2009

TeMaT TYGoDnia

Pasażer na wakacjach

Dodatkowe pociągi do kurortów, transport rowerów za darmo, tańsze niż zwykle

bilety – przewoźnicy ścigają się, tworząc specjalne oferty dla podróżnych

myślących o letnich wyjazdach.

t. J

. Rynkie

wicz

t. ar

ch. PKP PR

t. ar

ch. PKP PR

którego przewoźnika wybiorą liczni urlopowicze?

KURIER PKP 27/5.07.2009

KRAJ

Przez Park Kultury i Wypoczynku Piaski-Szczy-

gliczka w Ostrowie Wlkp. biegną tory kolejki.
W połowie lat 70. XX wieku, kiedy tworzono zalew
Piaski-Szczygliczka, do wywozu ziemi uruchomiono
kolejkę piaskową. Niestety, wagoniki szybko zastą-
piły ciężarówki i los wąskotorówki po raz pierwszy
stanął pod znakiem zapytania.

Atrakcja dla dzieci

Ostrowscy kolejarze postanowili jednak urato-

wać kolejkę piaskową i przekształcić ją w atrak-
cję dla najmłodszych. Na Dzień Dziecka 1979 r.
prezent był gotowy. Pociąg, złożony z wagonika
prowadzonego przez lokomotywkę Wls40, zabrał
pierwszych podróżnych na wycieczkę nad jezioro.

– Przy jej budowie pracował mój mąż Lucjan

Nawrot.  Obsługiwał  lokomotywkę,  kolebkami
wywoził  urobek.  Potem  jeździł  na  kolejce  aż  do
przejścia na emeryturę w 1999 r. Nie pożył długo
na emeryturze, zmarł po kilku miesiącach. Bardzo
kochał  tę  kolejkę.  Oboje  pochodzimy  z  rodzin
o kolejarskich tradycjach – opowiada Krystyna Na-
wrot, emerytowany kolejarz i nieformalny prezes
Ostrowskiego Stowarzyszenia Miłośników Kolei.

W następnych latach dobudowano jeszcze

600 m torów oraz mijankę. Przybyło też 10-letnich
wagoników. Wąskotorówka przez lata stanowiła jedną
z największych atrakcji Ostrowa. Z torami o długości
1,5 km i rozstawie 600 mm jest jedną z niewielu
tego typu kolejek w Polsce.

Na początku właścicielem wąskotorówki były

PKP. W 2000 r. przejęło ją miasto i oddało w za-
rząd Miejskiemu Zakładowi Zieleni Miłośnicy kolei
i kolejarze systematycznie wspierali kolejkę.

– Ówczesne lokomotywownia i wagonownia

pomagały  remontować  tabor,  zaprzyjaźniona
firma  wymieniła  silnik,  inna  nieodpłatnie  dała
sklejki na podłogę do wagonika, od lokalnego
przedsiębiorcy  otrzymaliśmy  rozjazdy  i  szyny,
ktoś inny podrzucił farby do malowania. Jak było
trzeba, swoim samochodem wiozłem zestaw ko-
łowy do obtoczenia do poznańskich ZNTK – mówi
Krystian  Nawrot,  który  po  śmierci  ojca  przejął
stery i do 2004 r. obsługiwał Wls40, nazywaną
„Lutek” od imienia ojca.

Niestety w 2005 r. zawieszono kursy – odtąd

wagoniki i lokomotywka niszczeją na terenie
Miejskiego Zakładu Zieleni.

Marzenia miłośników

Ostrowscy pasjonaci marzą o przywróceniu do

życia kolejki piaskowej. Chcą zostać operatorem,
ale najpierw muszą oficjalnie zarejestrować sto-
warzyszenie. Sprawa jest w toku.

Kolejce potrzebny jest gruntowny remont ta-

boru i infrastruktury. Trzeba wymienić podkłady,
wzmocnić torowisko, przełożyć tory i zbudować
nowe perony. Remontu wymagają też lokomo-
tywka i wagony.

W Ostrowie nie załamują rąk, a nawet myślą

o rozwoju kolejki.

– Pamiętam dobre czasy kolejki i chciała-

bym ją uratować. Poza remontem istniejącego
odcinka  torów,  przydałoby  się  wydłużyć  jej
trasę  do  zabytkowej  przepompowni  ścieków
przy ul. Krotoszyńskiej. Miasto przyznało pie-
niądze  na  remont,  wpłacając  je  na  specjalne
subkonto z przeznaczeniem na remont wąsko-

torówki. Wsparcie obiecał starosta ostrowski.
Najważniejsze, żeby kolejka ruszyła, to znajdą
się sponsorzy – przekonuje pani Krystyna.

– Dzięki posłowi Jarosławowi Urbaniakowi

posiadamy drugą lokomotywkę Wls40. Garażu-
je ona na terenie spółki PKP CARGO w Ostrowie
– informuje Marek Płóciennik, kolejarz, opiekun
Izby Tradycji i Historii Węzła Ostrowskiego, współ-
założyciel ostrowskiego stowarzyszenia.

Połowa pieniędzy

Miłośnicy kolei liczą na prezydenta miasta,

który obiecał pomoc. – Jeśli chodzi o wybra-
nie  stowarzyszenia  na  operatora,  to  proszę
się  kontaktować  z  prezesem  zakładu  zieleni,
bo to on jest właściwym gospodarzem kolejki
–  mówi  wiceprezydent  Ostrowa  Wlkp.  Stani-
sław Krakowski

Prezes MZZ Wojciech Białas oświadczył: – Gmi-

na Miasto Ostrów Wielkopolski przeznaczyła 158
tys. zł na remont kolejki. W tym roku przekaże
jeszcze ponad 240 tys. Jednak remont będzie
kosztował około 800 tys. zł. Nie zaczniemy prac,
jeśli nie uzbieramy co najmniej 70 proc. wyma-
ganej kwoty.

– Kolejność działań jest następująca: najpierw

trzeba zebrać pieniądze, potem przeprowadzić
remont infrastruktury i dopiero na końcu wybrać
operatora. Jest wola prezydenta i zarządu MZZ,
by przejazdy organizowało Ostrowskie Stowarzy-
szenie Miłośników Kolei – mówi prezes Białas.

Operator będzie pełnił rolę przewoźnika

i  zobowiązany  zostanie  do  zapewnienia  stałych
przejazdów, tzn. że w lecie pociągi będą jeździ-
ły  według  zaproponowanego  przez  operatora
rozkładu  jazdy.  Przewoźnik  będzie  musiał  się
zadeklarować,  że  utrzyma  eksploatację  kolejki
– kupi paliwo i wykona niezbędne remonty bądź
naprawy wynikające z eksploatacji.



Plany nakreślono, jest połowa potrzebnych

pieniędzy i jest stowarzyszenie chętne do uru-
chomienia kolejki i zostania jej operatorem.
Wypada życzyć powodzenia. Dzieci czekają. Kurier
PKP będzie się przyglądał rozwojowi sytuacji na
ostrowskich wąskich torach.

Teresa Masłowska

Czy nieczynna od kilku lat kolejka piaskowa ożyje? O powrót popularnej

wąskotorówki zabiega Ostrowskie Stowarzyszenie Miłośników Kolei.

W prezencie dla

dzieci

Krystyna Nawrot, Marek Płóciennik i Krystian Nawrot

t. T

. Masłowsk

t. K

. Na

Kolejka Piaskowa – malownicza atrakcja Ostrowa Wielkopolskiego

OGŁOSZENIE

KURIER PKP 27/5.07.2009

1. Kandydat na Prezesa Zarządu powinien spełniać następu-

jące kryteria:

a) wykształcenie wyższe,

b) co najmniej 5-letni staż pracy, w tym nie mniej niż 3-letnie

udokumentowane doświadczenie w zarządzaniu podmiota-

mi gospodarczymi lub dużymi jednostkami organizacyjnymi

podmiotów gospodarczych,

c) niekaralność i brak toczących się postępowań karnych wo-

bec kandydata,

d) korzystanie z pełni praw publicznych oraz zdolności do

czynności prawnych,

e) niepodleganie określonym w przepisach prawa ogranicze-

niom lub zakazom zajmowania stanowiska członka zarzą-

du w spółkach handlowych,

f) dobry stan zdrowia i brak przeciwwskazań zdrowotnych do

wykonywania pracy na stanowisku kierowniczym.

2. Zgłoszenia kandydatów powinny zawierać:

a) list motywacyjny, zawierający oświadczenie o wyrażeniu

zgody na przetwarzanie danych osobowych,

b) życiorys zawodowy (z podaniem adresu korespondencyj-

nego, e-mail, numerem telefonu i faksu),

c) uwierzytelnione notarialnie lub poświadczone przez kandy-

data odpisy (kserokopie) następujących dokumentów:

– dowodu tożsamości,

– dyplomu ukończenia wyższej uczelni,

– świadectwa pracy,

d) zaświadczenie o niekaralności,

e) aktualne zaświadczenie o stanie zdrowia wydane przez le-

karza medycyny pracy,

f) oświadczenie kandydata o:

– ukończeniu studiów wyższych,

– co najmniej 5-letnim stażu pracy, w tym nie mniej niż 3-letnie

udokumentowane doświadczenie w zarządzaniu podmiotami

gospodarczymi lub dużymi jednostkami organizacyjnymi pod-

miotów gospodarczych,

– korzystaniu z pełni praw publicznych oraz zdolności do

czynności prawnych,

– niepodleganiu określonym w przepisach prawa ogranicze-

niom i zakazom zajmowania stanowiska członka zarządu,

– braku toczących się wobec kandydata postępowań dyscy-

plinarnych i karnych,

– gotowości poddania się procedurze sprawdzającej przewi-

dzianej do dopuszczenia do informacji niejawnych,

– treści „Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych

osobowych dla potrzeb procesu postępowania kwalifikacyj-

nego prowadzonego w GORZÓW WAGONY Sp. z o.o. z sie-

dzibą w Gorzowie Wielkopolskim, ul. Dworcowa 17, zgodnie

z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych

(Dz. U. z 2002 r Nr 101, poz. 926 z późn. zm.).”

3. Zgłoszenia kandydatów winny być składane w zamknię-

tych kopertach z napisem „Postępowanie kwalifikacyjne

na stanowisko Prezesa Zarządu” osobiście w siedzibie Spółki,

w sekretariacie w godzinach od 07.30 do 14.30 lub listownie

na adres:

Rada Nadzorcza Spółki GORZÓW WAGONY Sp. z o.o.

66-400 Gorzów Wlkp. ul. Dworcowa 17

w terminie do 14 lipca

2009 r. do godz. 14.30.

4. Informacje o Spółce, w zakresie przekazanym z mocy pra-

wa sądowi rejestrowemu, będą dostępne w siedzibie Spółki

w godzinach 09.00 – 14.00. Osobą upoważnioną do udostęp-

niania dokumentów jest Pan Robert Brączkowski tel. 095 7 26

32 87 w. 23.

5. Zgłoszenia kandydatów złożone po terminie oraz niespeł-

niające wymogów określonych w ogłoszeniu, nie podlegają roz-

patrzeniu.

6. Złożone oferty zostaną otwarte w dniu 15 lipca 2009 r.

7. Rozmowy kwalifikacyjne, z kandydatami spełniającymi wa-

runki formalne zawarte w ogłoszeniu, zostaną przeprowadzone do

20 lipca 2009 r. w toku, których oceniana będzie w szczególności

wiedza w zakresie wymienionym w § 9 Rozporządzenia Rady Mi-

nistrów z dnia 18 marca 2003 r. w sprawie przeprowadzenia postę-

powania kwalifikacyjnego na stanowisko członka zarządu w niektó-

rych spółkach handlowych (Dz. U. nr 55, poz. 476 z późn. zm.).

8. Każdy z kandydatów zostanie powiadomiony o miejscu

i terminie rozmów kwalifikacyjnych do 17 lipca 2009 r.

9. O wynikach postępowania kwalifikacyjnego kandydaci zo-

staną powiadomieni pisemnie.

10. Przeprowadzający postępowanie kwalifikacyjne będzie

mógł, bez podania przyczyn, w każdym czasie zakończyć po-

stępowanie bez wyłaniania kandydatów.

GORZÓW WAGONY Sp. z o.o. nie zwraca kosztów pono-

szonych przez kandydatów.

RAdA NAdZORcZA SpÓŁkI GORZÓW WAGONY Sp. Z O.O.

Z SIEdZIbą W GORZOWIE WIElkOpOlSkIm ul. dWORcOWA 17

działając na podstawie przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2003 roku w sprawie

przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego na stanowisko członka zarządu w niektórych spółkach

handlowych (Dz. U. nr 55, poz. 476, z późn. zm.)

ogłasza o wszczęciu postępowania kwalifikacyjnego

na stanowisko prezesa Zarządu Spółki GORZÓW WAGONY Sp. z o.o.

z siedzibą w Gorzowie Wielkopolskim.

Główny peron dworca w Taszkencie

O Azji Środkowej często krążą niesprawiedliwe

stereotypy  –  o  czyhających  niebezpieczeństwach,
biedzie  i  brudzie.  Dla  niektórych  sporym  więc
zaskoczeniem  może  być  podróż  do  Uzbekistanu.
Dworzec  Taszkent  (z  uzbeckiego  „Toshkent”)  jest
wzorowym  przykładem  nowoczesnego  i  funkcjo-
nalnego obiektu kolejowego.

Budynek dworca jest nowatorski, lecz odnosi

się  do  architektury  Uzbekistanu.  Jego  wnętrze
otoczone  zewsząd  marmurami  kryje  wiele  nie-
spodzianek.  Prawie  cała  powierzchnia  dworca
przeznaczona jest dla podróżnych. W hali głównej
znajduje się wielka poczekalnia, dookoła niej są
punkty gastronomiczne oraz automaty z przekąs-
kami i kawą. Dworcową gastronomię uzupełniają
dwie, dosyć drogie restauracje.

Przy wejściu do dworca znajduje się informacja

i dwie kasy biletowe, sprzedające bilety na pociągi
krajowe i podmiejskie. Przedsprzedaż biletów oraz
bilety międzynarodowe prowadzi osobne biuro,
znajdujące się pół kilometra od dworca (jeden
przystanek tramwajowy).

Podróżni z biletami pierwszej klasy mogą

odpocząć  w  oczekiwaniu  na  pociąg  w  klima-
tyzowanej  sali  VIP.  Znajdują  się  tu  wygodne
skórzane  kanapy,  minibar,  wielkie  telewizory
LCD. Zapewniony jest dostęp do Internetu.

Pomyślano także o najmłodszych, urządzając

specjalną salę zabaw dla dzieci. Pociechy można
zostawić pod opieką personelu. Na piętrze dworca
znajduje się druga poczekalnia. Można z niej wyjść
na antresolę i taras widokowy. Osobnymi schoda-
mi wejdziemy do innego pomieszczenia na piętrze,
gdzie znajdziemy salon fryzjerski, a obok pokój
wypoczynkowy z łóżkami i pościelą.

W podziemiach dworca jest przechowalnia

z obsługą bagażu, czynna całą dobę. Za przechowa-
nie jednej sztuki bagażu trzeba zapłacić 300 SUM
(0,14 euro). Obok przechowalni swoje legowisko ma
dworcowy pies – strażnik. Wokół dworca rozciąga się
przepiękny park z fontannami. Tu także można spę-
dzić miło czas w oczekiwaniu na pociąg.

Bezpieczeństwa podróżnych na stacji pilnu-

je  milicja.  Posterunek  jest  także  na  dworcu.
Zarówno  budynek  dworca,  jego  wnętrze,  jaki
i otoczenie utrzymywane są w sterylnej czystości
i porządku. Czyszczenie i mycie obiektu odbywa
się  przez  cały  dzień.  Najmniejsze  zabrudzenie,
ślady zadeptania na marmurowych podłogach
są  natychmiast  usuwane.  Także  przydworco-
wy  ogród  pielęgnowany  jest  każdego  dnia.
Na  dworcu  i  w  jego  otoczeniu  nie  znajdziemy
nawet  najmniejszego  papierka.  W  nocy  budy-
nek dworca jest efektownie oświetlony.

Pociągi odjeżdżają z trzech peronów. Pierw-

szy,  przyległy  do  dworcowego  budynku  jest
najważniejszy – stąd odprawiane są „firmowe”
pociągi krajowe kolei uzbeckich OTY i wszystkie
międzynarodowe. Pozostałe składy dalekobież-
ne odjeżdżają z peronu drugiego. Trzeci peron
przeznaczony  jest  dla  elektrycznych  pociągów
podmiejskich. Informacje o odjazdach, przyjaz-
dach  i  zestawieniu  wszystkich  pociągów  zapo-
wiadane są przez dobrze działające urządzenia
rozgłośnieniowe.

Najważniejsze pociągi krajowe odjeżdżają codzien-

nie z Taszkentu do legendarnych miast – Samarkan-
dy i Buchary. Pociągi międzynarodowe zestawione
są wyłącznie z wagonów sypialnych i kursują w głąb
Rosji, m.in. do Moskwy, Sankt Petersburga, Nowo-
sybirska czy Czelabińska. Podróż trwa kilka dni.
Funkcjonuje połączenie do Kazachstanu (do Ałma-
Aty). Raz w tygodniu można dojechać aż na Ukrainę,
pociągiem relacji Taszkent – Charków.

Dworzec ma dobre skomunikowanie z mia-

stem. Dochodzą tu wszystkie środki transportu,
czyli autobus, trolejbus, tramwaj i metro. Stacja
metra o tej samej nazwie „Toshkent” jest przy
samym wejściu do dworca. Przystanek tramwa-
jowy jest 200 metrów dalej. Po prawej stronie
dworca w odległości około 300 metrów znajduje
się uzbeckie muzeum kolejnictwa, a tuż przy nim
pętla trolejbusu linii 17.

P. B. Jezierski

t. P

. B. Jezierski

t. P

. B. Jezierski

Dworzec

niespodzianka

Wystarczy pierwszy kontakt
z uzbeckimi kolejami
i dworcem głównym w stolicy
kraju Taszkencie, aby rozwiać
wszystkie mity i niesprawdzone
opowieści o Uzbekistanie.

KURIER PKP 27/5.07.2009

dWORcE ŚWIATA

Hala dworcowa

t. P

. B. Jezierski

Sala VIP – kiedy takich luksusów doczekamy się w Polsce?

Aby idealnie zatrzymać pociąg w kadrze, potrzebujemy przede wszystkim krótkiego czasu naświetlania

i dobrej pogody. Co jednak zrobić, gdy za oknami leje jak z cebra, a fotografa nadal ciągnie w plener? Pozornie

„niefotograficzna” aura idealnie nadaje się do wykonywania zdjęć tak, aby… ruch pokazać!

Jak zrobić dobre zdjęcie kolejowe?

(9)

SfotogrAfowAć ruCh

KURIER PKP 27/5.07.2009

AKADEMIA KURIERA

Istnieją dwie techniki fotograficzne, dzięki którym

odpowiednio sfotografowany ruch sprawi, że zdjęcia
staną się dynamiczne. Sceneria i metoda spowodują,
że ponury plener ożyje, a ciekawe efekty mogą być nie-
osiągalne dla zdjęć wykonywanych w dobrym świetle.

PoruSZENIE

Pierwszą techniką ukazania ruchu na zdjęciu jest poru-

szenie jadącego obiektu. Najłatwiej efekt ten jest uzyskać
w nocy. Nie jest to technika zbyt popularna w środowisku
kolejowych fotografów. Przez wielu nawet mylnie uznawa-
na jest za błąd w sztuce. Jeśli coś wychodzi przypadkiem
– możemy mówić o błędzie. Jeśli jednak dane zdjęcie za-
planujemy w szczegółach i osiągniemy spodziewane efek-
ty – mówimy wtedy o jednej z technik fotografowania.

Poruszenie polega na przedstawieniu poruszonego/

rozmytego obiektu (np. taboru) będącego w ruchu,
podczas gdy pozostałe elementy w kadrze są ostre
i wyraźne. Efekt rozmycia uzyskuje się przez zastoso-
wanie odpowiednio długich czasów naświetlania. Jak
długich? Jest to uzależnione od prędkości, z jaką po-
rusza się jadący pociąg i kąta ustawienia w stosunku
do przemieszczającego się obiektu.

W zależności od tego, jak mocno rozmyty obiekt

chcemy przedstawić, czas naświetlania możemy ustalić
eksperymentalnie bądź (będzie to szybsze i pewniej-
sze) wykonać proste obliczenia na podstawie szacowa-
nej prędkości pociągu.

Zarejestrowanie poruszenia obiektu dużo łatwiejsze jest

przy pomocy aparatów posiadających funkcję „M”, czyli
manualnego ustawiania parametrów. W pochmurny dzień
słabe światło, maksymalna przysłona i najniższa czułość
ISO na pewno zagwarantują uzyskanie czasów na poziomie
1/30 – 1/15 s, wystarczających do wykazania ruchu.

Posiadacze aparatów automatycznych powinni

przetestować poszczególne programy, wybierając
z nich te, które charakteryzują się tzw. długą migaw-
ką. Większość automatów ma również ręczne nasta-
wianie czułości ISO (ustawiamy najniższe) oraz funkcję
„LT” (Long Time). Po odnalezieniu jej w menu trzeba
wybrać odpowiedni czas naświetlania.

Oprócz dobrania optymalnych parametrów ekspozycji – ta-

kich, aby ruch na zdjęciu zarejestrować – do udanego zdjęcia
w tej technice potrzebny jest jeszcze statyw, który unieruchomi
aparat. Długi czas naświetlania (powyżej 1/30 s) przy zdjęciu

Korzystne parametry ekspozycji do drugiej z technik ukazania ruchu, czyli

panoramowania najlepiej osiągniemy przy słabym świetle. to zdjęcie zosta-

ło wykonane w deszczową pogodę (czas naświetlania 1/40 s), a spadające

krople deszczu dodatkowo podkreśliły dynamikę ujęcia

Deszczowa pogoda sprzyja osiąganiu ciekawych efektów. Manewrująca z małą prędkością lo-

komotywa uchwycona niemal prostopadle z czasem naświetlania 1/8 s wyraźnie zaznaczyła na

zdjęciu swój ruch. Sam plener jest soczysty i plastyczny, dzięki odbiciom w mokrym betonie

t. D

. R. Dołubizno

Pokazano wolno toczący się skład na manewrach. Zastosowany czas naświetlania 5 s, sprawił

jednak, że mamy wrażenie ruchu z dużą prędkością

t. D

. R. Dołubizno

KURIER PKP 27/5.07.2009

AKADEMIA KURIERA

wykonywanym z „wolnej ręki” może sprawić, że zdjęcie w całości będzie poruszo-
ne. Nawet wykonane aparatem ze stabilizacją obrazu.

PANorAMowANIE

Drugą z technik pokazania ruchu jest panoramowanie, zwane rów-

nież panningiem. Polega na płynnym prowadzeniu aparatu za rucho-
mym obiektem i jednoczesnym uruchomieniu spustu migawki. Zdjęcia
tego typu wykonujemy, gdy obiekt porusza się prostopadle do nas.

Jeśli zdecydujemy się na ten sposób przedstawienia ruchu, jadący pociąg bę-

dzie ostry, natomiast pozostałe elementy wypełniające kadr będą poruszone.
Tu też stosujemy długie czasy naświetlania. W praktyce warto wypróbować czasy
w zakresie od 1/6 do 1/40 s, w zależności od pozostałych parametrów (ISO, przy-
słona).

Jak wykonać dobry panning? Z praktyki polecam

wybranie  miejsca  o  bardzo  wyraźnym  tle:  las,  skar-
pa  z  różnorodną  roślinnością,  budynek  itp.  Dobrze
również, aby na pierwszym planie lub tuż poniżej to-
ru były wyraźne i charakterystyczne elementy, które
po rozmyciu zwielokrotnią odczucie pędu.

Należy ustawić się w odległości kilkudziesięciu metrów

od toru i skorzystać z kilkakrotnego przybliżenia zoomem.
Po ustawieniu parametrów zdjęcia (lub wybraniu odpowied-
niego programu w aparatach automatycznych), pod katem
około  45  stopni  oczekujemy  na  nadjeżdżający  pociąg.
Gdy złapiemy czoło pociągu w kadrze, płynnie prowadzimy
go  do  momentu,  gdy  osiągnie  względem  nas  położenie
prostopadłe  i  naciskamy  spust  migawki,  nie  przerywając
ruchu aparatu razem z pociągiem. W przeciwnym razie, gdy
zatrzymamy aparat w momencie zwalniania migawki, zare-
jestrujemy poruszenie pociągu, a nie jego ostrą sylwetkę.

Przy bardzo długich czasach naświetlania, prowadząc

poziomo aparat za obiektem, należy starać się wyelimino-
wać jego ruch w pionie. Wiele poradników fotograficznych
przy panoramowaniu zaleca stosowanie statywów lub mo-
nopoli (statyw na jednej nodze). Z praktyki jednak wiem,

że do dobrego panningu wystarczy zawieszenie aparatu na szyi i prowadzenie
go w poziomie na wyciągniętych rękach z naprężonym paskiem. Natomiast
w małych aparatach kompaktowych wykorzystujemy do tego długą smycz,
również zawieszoną na szyi i naprężoną.

Techniki fotografowania z ukazaniem ruchu na zdjęciach nie są metodami

prostymi i osiąganymi bez trudu. Przy poruszeniu obiektu, trzeba wyposa-
żyć się w dodatkowy sprzęt (statyw), trochę poeksperymentować, wiele rzeczy
przewidzieć i dokładnie zaplanować oraz wielokrotnie przećwiczyć. Natomiast
w panoramowaniu płynne prowadzenie aparatu za pociągiem wymaga na-
brania wprawy, czyli wykonania wielu, wielu prób – nawet „na sucho”. Jednak
rezultaty w postaci doskonałych i niecodziennych zdjęć na pewno wynagrodzą
poświęcony czas i energię.

Dariusz r. Dołubizno

www.gmfk.pl

t. D

. R. Dołubizno

Korzystne parametry ekspozycji do drugiej z technik ukazania ruchu, czyli

panoramowania najlepiej osiągniemy przy słabym świetle. to zdjęcie zosta-

ło wykonane w deszczową pogodę (czas naświetlania 1/40 s), a spadające

krople deszczu dodatkowo podkreśliły dynamikę ujęcia

t. D

. R. Dołubizno

Bardzo widowiskowe efekty może dać nocne panoramowanie. Szczególne pole do popisu mają

tutaj amatorzy fotografii mieszkający w pobliżu jasno oświetlonych miejsc (stacje, przejazdy

kolejowe…) z dużym ruchem pociągów. Ja niestety nie mam tego komfortu, więc zamieszczone

przeze mnie niezbyt doskonałe zdjęcie, proszę potraktować jako wskazówkę/zachętę do wyko-

nania jeszcze lepszych ujęć

ruch można łatwo fotografować z końca pociągu, w ten sposób urozmaicając

sobie długą podróż na wakacje. Kierując obiektyw aparatu w dół, nawet na

funkcji „auto” możemy zarejestrować ruch u dołu kadru. Im ciemniejszy plener

i mniejsze światło widziane przez obiektyw, tym efekt pędu będzie większy

t. D

. R. Dołubizno

wa przedwojenne zdjęcia ze swojego

rodzinnego archiwum Michalak podarował Mu-
zeum Parowozowni Wolsztyn. Na jednym z nich
znajduje się jego wujek – kolejarz Jakub Kas-
prowicz.

– Kubuś – tak go nazywaliśmy w rodzinie

– był postacią barwną. Społecznikiem i patrio-
tą „chorym na Polskę” – opowiada pan Jacek,
wyjmując z szuflady kolejne zdjęcia, z których
uśmiecha się elegancki mężczyzna.

Z analizy fotografii i rodzinnych dokumentów

można wnioskować, że Jakub Kasprowicz przed
I wojną światową należał do Towarzystwa Gim-
nastycznego „Sokół”. Brał udział w wojnie pol-
sko-bolszewickiej jako żołnierz 9 Pułku Artylerii
Polowej, a więc tegoż pułku, który za wybitną
waleczność rozkazem marszałka Piłsudskiego zo-
stał odznaczony orderem Virtuti Militari.

Piękna para

Po przejściu do cywila Jakub Kasprowicz pra-

cował na kolei jako ślusarz – prawdopodobnie
w parowozowni przy ul. Kolejowej w Poznaniu.
Z rodzinnych pamiątek zachował się akt ślubu
Jakuba Kasprowicza z Klarą Skwarską. Pobrali się
10 stycznia 1925 r.

– Byli piękną parą. Dobrze im się powodzi-

ło,  posiadali  kamienicę  przy  ul.  Małe  Garbary
w  Poznaniu,  mieli  nawet  służącą.  Ciocia  Klara
prowadziła warsztat fryzjerski. Kubuś był zarad-
ny,  babcia  Helena  opowiadała,  że  wujek  przed
wojną dużo zarabiał – wspomina Michalak.

Druga wojna światowa zburzyła ułożone życie

Kasprowiczów.  Jakuba  zmobilizowano  do  Ar-
mii  „Poznań”.  Bronił  m.in.  dworca  kolejowego
w  Gnieźnie.  Niemcy  zbombardowali  stację.
W czasie kampanii wrześniowej trafił do obozu
jenieckiego,  zwolniony  stamtąd,  prawdopo-

dobnie pracował na kolei w Poznaniu. Ich dom
zniszczyła bomba. Po wojnie na stałe osiedli
w Mosinie, dawnym miasteczku kolejarzy.

Pierwszy strażak

Jacek Michalak pochodzi z wielopokoleniowej

kolejarskiej  rodziny:  –  Mój  ojciec  Henryk  całe
życie  przepracował  w  poznańskich  Zakładach
Naprawczych  Taboru  Kolejowego  i  przyjaźnił  się
z Kubusiem, tym bardziej że po wojnie moi rodzice
także przeprowadzili się do Mosiny – wspomina.

Kubuś był pierwszym strażakiem Ochotniczej

Straży Pożarnej w Mosinie. – W 1953 r. dogadali

się z miejscowym proboszczem Witoldem Hilde-
brandtem  i  ten  podarował  kolejarzom  10  hek-
tarów  ziemi  kościelnej  na  Pracownicze  Ogrody
Działkowe  im.  A.  Mickiewicza  w  Mosinie,  które
istnieją do dziś – zauważa Michalak.

Mając działki, pomyśleli, że dobrze byłoby

zbudować dom działkowicza. Jakub Kasprowicz,
Henryk Michalak i Jan Matejewski zmobilizowali
kolejarzy i w czynie społecznym zbudowali dom,
w którym nadal mieści się restauracja, a który
pamięta niejedną kolejarską imprezę.

Po wojnie Jakub Kasprowicz był kierownikiem

pociągu rentgenowskiego, który jeździł po całym

t. ar

ch. Muzeum P

owo

zowni W

olsztyn

HISTORIA

KURIER PKP 27/5.07.2009

Tropem

starych fotografii

Fotografia z 1929 r. zrobiona prawdopodobnie w czasie Powszechnej Wystawy Krajowej w Poznaniu.

Drugi z prawej Jakub Kasprowicz

Kolejarz Jacek Michalak kupował pocztówki na
Starym Rynku w Poznaniu. Kiedy na stojaku
zobaczył kartki z koleją, przypomniał sobie,
że w domu ma stare fotografie z parowozami.

t. ar

ch. Muzeum P

owo

zowni W

olsztyn

KURIER PKP 27/5.07.2009

HISTORIA

kraju. Personel medyczny wykonywał przeświet-
lenia płuc. Pociąg składał się z wagonu rentge-
nowskiego i socjalnego dla załogi.

– Wujek zabierał mnie i swoje dwie córki.

Jeździliśmy tym pociągiem nieraz w wakacje nad
morze. To były fajne czasy – wzdycha Michalak.

Dwa razy Ty23

Motywem przewodnim obu zdjęć, które trafiły

do Wolsztyna, jest parowóz – przedwojenna pol-
ska lokomotywa serii Ty23.

Wydawać by się mogło, że są to zwykłe fotogra-

fie o tematyce kolejowej, jakich wiele jest w zbio-
rach muzealnych i rodzinnych. Po głębszej analizie
okazuje się, że dokumentują one ciekawe wydarze-
nia, które miały miejsce ponad 80 lat temu.

Jedna z fotografii przedstawia parowóz Ty23-

76.  To  pierwsza  lokomotywa,  wyprodukowana
w  1926  r.  przez  poznańskie  zakłady  im.  Hipolita
Cegielskiego.  Widać  lśniący  nowością  parowóz.
Na jego tle stoją panowie w płaszczach i garnitu-
rach, panie w kapeluszach i kilkoro dzieci. Można się
domyślić, że są to pracownicy fabryki z rodzinami
w dniu uroczystego ukończenia budowy parowozu.

Druga fotografia jest równie intrygująca.

Przedstawia  parowóz  Ty23-234,  a  przed  nim
grupę  kolejarzy  w  mundurach.  Przy  parowo-
zie  widać  tablicę,  wymieniającą  nazwy  trzech
polskich  fabryk,  produkujących  lokomotywy
tejże  serii.  To  skierowało  nasze  poszukiwania
w  kierunku...  jakiejś  wystawy.  Największą
przedwojenną  imprezą  wystawienniczą  w  Pol-
sce była Powszechna Wystawa Krajowa (PWK),
która odbywała się w Poznaniu między majem
a wrześniem 1929 r.

PWK była wielkim wydarzeniem gospodar-

czym dla dziesięcioletniej państwowości pol-

skiej.  Zadziwiła  Europę  i  świat  –  odwiedziło
ją wielu zagranicznych gości. Z tej okazji na
pamiątkę  drukowano  pocztówki,  prezentują-
ce  różne  stoiska.  Wszystko  wskazuje  na  to,
że  omawiane  zdjęcie  wykonano  właśnie
w czasie PWK.

Wypada dodać, że przedstawiony na fotografii

parowóz był jedynym, który po II wojnie świa-
towej wrócił z ZSRR do Polski. Oznaczony jako
Ty23-247 służył na PKP.

Teresa Masłowska

Tomasz Opaska

Parowóz Ty23-76 wyprodukowany w 1926 r. w zakładach im. Hipolita Cegielskiego

t. ar

ch. Muzeum P

owo

zowni W

olsztyn

ZAMÓW KSIĄŻKĘ

JUŻ TERAZ!

Tel. 022 474 49 15,

e-mail: książki@kow.com.pl

www.kow.com.pl

Bohaterowie

żelaznych

szlaków

Kobiety rywalizowały w pięciu konkuren-

cjach i w trzech kategoriach wiekowych. Męż-
czyźni w sześciu konkurencjach i czterech kate-
goriach wiekowych. Każdy z uczestników mógł
wystąpić w dwóch konkurencjach i w sztafecie.
Do klasyfikacji zespołowej liczyły się punkty
zdobyte przez 20 najlepszych zawodników
w danej konkurencji. Każdy zakład mógł wy-
stawić dowolną liczbę zawodników.

Drużynowy sukces – jak przed rokiem

– święcili reprezentanci IZ Koszalin, którzy
zdecydowanie zwyciężyli kolejowych kon-

kurentów. Do walki zagrzewał ich oso-

biście dyrektor Sławomir Puchowski.

Taktykę dla zawodników opracowa-

li Janusz Kozioł i Bożena Królasik

(kierownik teamu). Zawiedzeni byli

zawodnicy PR Bydgoszcz, którzy

tradycyjnie liczyli na podium, ale

tym razem zabrakło im 16 punktów

do brązowego medalu.

Tytuły mistrzowskie sprzed roku

obronili: Janusz Kozioł (60 m, skok

w dal), Zenon Hartuna (1000 m),

Emilia Wolińska (400 m) i Jadwiga

Jakubiak (kula). Nową gwiazdą sprin-

tu ma szanse zostać 17-letnia licealistka

z IZ Skarżysko Klaudia Ślusarczyk – córka Ur-
szuli (dyżurnej ruchu – Radom) i Krzysztofa

(maszynista lokomotywy), która w debiucie
zdobyła brąz na 100 m.

Równie utalentowana jest Anna Warchoł

(IZ Gorzów), córka Jana Warchoła (najstarszego
zawodnika zawodów – 62 lata). Pan Jan jest
ponadto uczestnikiem mistrzostw USIC w ko-
larstwie, bierze udział w strzelaniu, przełajach
i narciarstwie alpejskim. W Międzyzdrojach
zajął czwarte miejsce w skoku w dal.

Bardzo dobrze zaprezentowała się drużyna

trenera  IZ  Skarżysko  Sławomira  Młodawskie-
go  (48  lat,  w  tym  25  lat  pracy  na  kolei  ja-
ko  dyżurny  ruchu).  Być  może  także  dlatego,
że  mieli  najaktywniejszych  kibiców,  którzy
mocno  dopingowali  srebrnych  medalistów
i cieszyli się z ich końcowego sukcesu.

Mistrzostwa zakończyły się rozdaniem na-

gród, dyplomów i medali. Za osiągnięcia dru-
żynowe osiem pierwszych zespołów otrzymało
puchary. Specjalny upominek otrzymała naj-
młodsza zawodniczka kolejarskich mistrzostw
– Ola Orzechowska (IZ Gorzów).

Organizatorem tej największej kolejarskiej im-

prezy była Halina Puławska z Międzyzakładowej
Rady SKSTiK „Kolejarz” w Szczecinie. Pomagali jej
Elżbieta Polakowska i Zbigniew Mocny. Kolegium
sędziowskiemu przewodniczył sędzia główny Sta-
nisław Tarnowski z OZLA Szczecin.

Lech Sipko

Królowa sportu

t. L

. Sipko

O medale 42. Mistrzostw Polski

Kolejarzy w Lekkiej Atletyce walczyło

250 zawodników z 17 zakładów pracy.

Na stadionie w Międzyzdrojach

ponownie triumfowali reprezentanci

IZ Koszalin.

t. L

. Sipko

IZ Koszalin – najlepsi lekkoatleci wśród kolejarzy

t. L

. Sipko

Bożena Królasik i dyrektor Sławomir Puchowski

z IZ Koszalin

Punktacja i zajęte miejsce

Lp. nazwa zakładu

ilość pkt.

1 IZ Koszalin

801

2 IZ Skarżysko

718

3 CT Poznań

676

4 PR Bydgoszcz

660

5 EZ Szczecin

590

6 IZ Gorzów

544

7 CT Wrocław

475

8 PR Poznań

362

SPORT

KURIER PKP 27/5.07.2009

ROZMAITOŚCI

KURIER PKP 27/5.07.2009

Zapraszamy do zabawy. Wystarczy dokładnie
przeczytać Kurier PKP i odpowiedzieć na trzy
pytania.
Kartki pocztowe lub e-maile adresowane do
redakcji z prawidłowymi odpowiedziami, adre-
sem nadawcy i

NUMEREM QUIZU,

wezmą udział

w losowaniu nagród.
Na odpowiedzi czekamy 3 tygodnie od daty
wydania numeru.

1. Jaki tytuł nosi litewskie pismo branżowe

dla kolejarzy?

2. Ile dodatkowych pociągów uruchomi PKP

Intercity na okres wakacyjny?

3. Gdzie w 1939 roku odbyła się Powszechna

Wystawa Krajowa?

Quiz dla uważnych nr 27

Znajdź odpowiedzi

ASZ ADRES: „K

urier PKP” 00-80

1 W

sza

a, ul. Chmielna 73a, e-mail: k

urier

pkp@k

.com.pl, k

ow@k

.com.pl

ZADANIE NR 27 – KRZYŻÓWKA

Litery z kratek ponumerowanych od 1 do 21 utworzą rozwiązanie

ROZWIĄZANIE ZADANIA NR 22

Poziomo: 9) brzeszczot, 13) Alik, 15) Trzemesz-

no, 16) rano, 17) zeriba, 18) łuna, 19) gips, 20)
telewizor, 22) Enarek, 24) Gogol, 25) wójt, 27)
roba, 30) tajga, 33) iwasi, 35) pas, 36) klar, 37)
sekretarz, 38) atka, 39) akad, 40) tarka.

Pionowo: 1) przelotka, 2) szereg, 3) remi, 4)

sznurówka, 5) Boone, 6) atlant, 7) Margarita, 8)
Blair, 9) brzeg, 10) sebil, 11) zsazsa, 12) człowiek,
14) kos, 21) wojak, 23) kasza, 26) jard, 28) opar,
29) bark, 31) alt, 32) gra, 34) set.

Hasło: Mus jest wielki pan.

nagrodę – suszarkę do włosów – wylosowała

Agnieszka Zwierzyńska – żelków.

Odpowiedzi quizu z Kuriera PKP nr 22

nagrodą za po-
prawne rozwią-
zanie krzyżówki
jest

fotoalbum

„OBIEKTYWna-

KOLEJ”.

rozwiązania krzyżówki (wystarczy hasło) należy
przesłać na kartce pocztowej lub listownie z na
klejonym kuponem wyciętym z gazety w ciągu
trzech tygodni od daty wydania
numeru.
Przesyłki bez kuponu i adre-
su nadawcy nie biorą udziału
w losowaniu.

K U P O N

ZADANIE NR 27



1. 19 maja 2009 r.
2. Koniec lata 1991 r.
3. Express d’Orient

NAGRODY – UPOMINKI – wylosowali: Mał-
gorzata Mańska – Olsztyn i Łukasz Król
– Olsztyn.

BRYŁA

ZŁOTA

FAŁDKA,

ZAKŁADKA

WOLNOMU-

LARZ

PROSO AFRY-

KAŃSKIE,

DAGUSA

OSZUST

DUŻEJ

KLASY

CLAUDIA...

WŁOSKA AK-

TORKA FILM.

DRĘCZY

AKTORA

STEMPEL DO

WYTŁACZANIA

DESENIU



WĘGIERSKIE

MORZE



KRZEWY

BORÓWEK

ZAŁOŻYŁ

DYNASTIĘ

TIMURYDÓW

BOGINI

ZWYCIĘSTWA

PRZEJAW

AGRESJI



POTRAWA

Z WOŁOWINY



ODEBRAŁ

COŚ KOMUŚ

PRZEMOCĄ

POSTERUNEK

POLICJI

„ŚWIŃSKA

TRAWA”

SSAK

ŁASICOWATY

LEWY

DOPŁYW

WISŁY

ŚWIT,

WCZESNA

PORA DNIA

FUTRO

Z TCHÓRZO-

FRETEK

JEDNOSTKA

PRZEKROJU

CZYNNEGO

MODA

NA STAROCIE

CIĘŻKI,

TWARDY

METAL

MIASTO

W CHILE

DAWNIEJ

O KOŚCIELE

PARAFIALNYM









ŁYSZCZYK

ADAM,

POETA POLSKI

ŚLĄSKA

GRA W KARTY

BIBLIJNY

BRAT

ABLA

WZNIOSŁA

MYŚL

TAŃCOWAŁA

Z IGŁĄ

OPATRUN-

KOWA LUB

CUKROWA

STAN W USA

MIASTO

W HISZPANII

SZYBSZE

NIŻ ADAGIO

SSAK KOPYTNY Z RODZINY

KRĘTOROGICH, POCHODZĄ-

CY Z WYSPY CELEBES

r: BOG

dan

ach