background image

118.Zrodla promieniowania jonizujacego 
 
NATURALNE 

Ź

RÓDŁA PROMIENIOWANIA 

JONIZUJ

Ą

CEGO 

-promieniowanie kosmiczne (w wyniku którego 
powstaj

ą

 głównie tryt, beryl i izotop w

ę

gla 14C) 

-promieniowanie emitowane przez pierwiastki 
zawarte w skorupie ziemskiej, a w konsekwencji 
cyklu pokarmowego, obecne równie

ż

 w 

organizmie człowieka (głównie izotop potasu 40K), 
oraz radon uwalniany ze 

ś

cian budynków, wody i 

naturalnych paliw podczas ich spalania. 
SZTUCZNE 

Ź

RÓDŁA PROMIENIOWANIA 

JONIZUJ

Ą

CEGO 

-aparatura rentgenowska - diagnostyczna i 
terapeutyczna oraz przemysłowa, a tak

ż

kineskopy telewizyjne, prostowniki pró

ż

niowe 

ś

rednich i wielkich mocy, betatrony, akceleratory 

-izotopy promieniotwórcze - "bomby" kobaltowe 
lub cezowe, igły radowe, mierniki lub czujniki 
stosowane w przemy

ś

le (g

ę

sto

ś

ciomierze, 

pojemno

ś

ciomierze, wagi izotopowe, czujniki 

dymu itp.), znakowanie radioizotopowe 
Najcz

ęś

ciej spotykanymi rodzajami 

promieniowania jonizuj

ą

cego 

elektromagnetycznego jest promieniowanie X i 
promieniowanie gamma. 
Promieniowanie jonizuj

ą

ce jest nieodł

ą

cznym 

składnikiem naszego 

ś

rodowiska, maj

ą

cym 

doniosły wpływ na rozwój i ewolucje 

ż

ycia na 

Ziemi. Promieniowanie to powstaje w wyniku 
szeregu procesów: promieniowania kosmicznego, 
b

ę

d

ą

cego w istocie rozp

ę

dzonymi do ogromnych 

energii protonami, j

ą

drami helu, a tak

ż

e innymi 

atomami docieraj

ą

cymi nieustannie z Kosmosu 

oraz z atmosfery Sło

ń

ca, które zderzaj

ą

c si

ę

 z 

atomami atmosfery ziemskiej prowadz

ą

 do 

powstawania wtórnych 

ź

ródeł promieniowania, 

samorzutnego rozpadu niestabilnych atomów 
promieniotwórczych, wchodz

ą

cych w skład 

naszego naturalnego otoczenia, rozpadu 
promieniotwórczych pierwiastków wprowadzonych 
do naszego otoczenia w sposób niekontrolowany, 
np. w wyniku prób z broni

ą

 j

ą

drow

ą

, czy te

ż

 

katastrof w energetyce j

ą

drowej, rozpadu paliwa 

j

ą

drowego w reaktorach j

ą

drowych lub 

przyspieszania cz

ą

stek do du

ż

ych pr

ę

dko

ś

ci w 

akceleratorach, przy przej

ś

ciach elektronów na 

background image

wewn

ę

trzne powłoki elektronowe atomu, 

powstaj

ą

ce wówczas promieniowanie 

rentgenowskie wykorzystywane jest w technice i 
diagnostyce medycznej.