background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

 

 
 
 

 

MINISTERSTWO EDUKACJI 

NARODOWEJ 

 

 
 
 
 
Grzegorz Pośpiech 
 
 
 
 

Przygotowanie zbrojenia 
712[01].Z1.02 
 
 

 
 
 
 
 
 
 

Poradnik dla ucznia 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy 
Radom 2006 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

Recenzenci: 
mgr inż. Swietłana Koniuszewska 
mgr inż. Ewa Szablewska  
 
 
 
 
Opracowanie redakcyjne: 
mgr inż. Marzena Rozborska 
 
 
 
 
Konsultacja: 
mgr inż. Krzysztof Wojewoda 
 
 
 
 
 
Korekta:  
 
 
 
 
 
Poradnik  stanowi  obudowę  dydaktyczną  programu  jednostki  modułowej  712[01].Z1.02 
,,Przygotowanie  zbrojenia’’  zawartej  w  modułowym  programie  nauczania  dla  zawodu 
betoniarz- zbrojarz. 
 
 
 

 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 

Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy Radom  2006 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

SPIS TREŚCI 

 
1.  Wprowadzenie 

2.  Wymagania wstępne 

3.  Cele kształcenia 

4.  Materiał nauczania 

4.1. Czyszczenie i prostowanie stali zbrojeniowej. 

   4.1.1. Materiał nauczania 

   4.1.2. Pytania sprawdzające 

11 

   4.1.3. Ćwiczenia 

11 

   4.1.4. Sprawdzian postępów 

13 

4.2. Pomiar i cięcie zbrojenia. 

14 

   4.2.1. Materiał nauczania 

14 

   4.2.2. Pytania sprawdzające 

17 

   4.2.3. Ćwiczenia 

17 

   4.2.4. Sprawdzian postępów 

20 

4.3. Gięcie zbrojenia. 

21 

   4.3.1. Materiał nauczania 

21 

   4.3.2. Pytania sprawdzające 

26 

   4.3.3. Ćwiczenia 

26 

   4.3.4. Sprawdzian postępów 

29 

5. Sprawdzian osiągnięć 

30 

6. Literatura 

35 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

1. WPROWADZENIE  

 

Poradnik,  ten  będzie  Ci  pomocny  w  przyswajaniu  wiedzy  na  temat  przygotowania 

zbrojenia,  zapoznasz  się  ze  sposobami  przygotowania  prętów  zbrojenia  do  łączenia  ich 
w szkielety zbrojeniowe. 

Poradnik zawiera: 

1.  Wymagania wstępne, czyli  wykaz niezbędnych umiejętności  i wiedzy, które powinieneś 

posiadać, aby przystąpić do realizacji  jednostki modułowej ,,Przygotowanie zbrojenia’’. 

2.  Cele kształcenia tej jednostki modułowej. 
3.  Materiał nauczania (rozdział 4) umożliwia samodzielne przygotowanie się do wykonania 

ćwiczeń  i  zaliczenia  sprawdzianów.  Wykorzystaj  do  poszerzenia  wiedzy  wskazaną 
literaturę oraz inne źródła informacji. Obejmuje on również ćwiczenia, które zawierają: 

 

pytania sprawdzające wiedzę potrzebną do wykonania ćwiczenia, 

 

polecenie i sposób wykonania ćwiczenia, 

 

wykaz materiałów, narzędzi i sprzętu potrzebnych do realizacji ćwiczenia, 

 

sprawdzian  postępów  umożliwiający  sprawdzenie  poziomu  wiedzy  po  wykonaniu 
ćwiczeń. 

4.  Sprawdzian  osiągnięć,  który  umożliwi  sprawdzenie  wiadomości  i  umiejętności  jakie 

powinieneś opanować podczas realizacji programu tej  jednostki  modułowej. Sprawdzian 
osiągnięć powinieneś wykonać według instrukcji załączonej w poradniku. 
Jeżeli  masz trudności ze zrozumieniem tematu lub  ćwiczenia, to poproś nauczyciela  lub 

instruktora o  wyjaśnienie  i  ewentualne sprawdzenie, czy  dobrze  wykonujesz  daną  czynność. 
Po przyswojeniu materiału spróbuj zaliczyć sprawdzian z zakresu jednostki modułowej. 

Jednostka  modułowa:  ,,Przygotowanie  zbrojenia’’,  której  treść  teraz  poznasz  jest 

konieczna  do  zapoznania  się  z  procesem  wykonywania  elementów  żelbetowych  zarówno 
monolitycznych jak i prefabrykowanych. 
 

Bezpieczeństwo i higiena pracy 

 
W  czasie  pobytu  w  pracowni  musisz  przestrzegać  regulaminów,  przepisów 

bezpieczeństwa  i  higieny  pracy  oraz  instrukcji  przeciwpożarowych,  wynikających  z  rodzaju 
wykonywanych prac. Przepisy te poznasz podczas trwania nauki. 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

 

 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Schemat układu jednostek modułowych w module 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

712[01].Z1.01 

Organizowanie stanowiska pracy 

 

712[01].Z1 

Technologia robót zbrojarskich 

 

712[01].Z1.03 

Montaż i układanie zbrojenia w deskowaniach i formach 

 

712[01].Z1.02 

Przygotowanie zbrojenia 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

2. WYMAGANIA WSTĘPNE 

 

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć: 

− 

stosować terminologię budowlaną, 

− 

odróżniać technologie wykonania budynku, 

− 

przestrzegać zasad bezpiecznej pracy, przewidywać i zapobiegać zagrożeniom, 

− 

stosować procedury udzielania pierwszej pomocy osobom poszkodowanym, 

− 

rozpoznawać i charakteryzować podstawowe materiały budowlane, 

− 

posługiwać się dokumentacją budowlaną, 

− 

organizować stanowisko składowania i magazynowania, 

− 

transportować materiały budowlane, 

− 

przygotować miejsca składowania stali i elementów zbrojenia, 

− 

organizować stanowisko pracy zbrojarza, 

− 

dobierać i stosować maszyny, urządzenia i sprzęt do robót zbrojarskich, 

− 

stosować przepisy bhp, dobierać odzież ochronną. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

3. CELE KSZTAŁCENIA 

 

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć: 

 

zorganizować,  użytkować  i  zlikwidować  stanowiska  prac  zbrojarskich,  zgodnie 
z zasadami 

organizacji 

pracy, 

wymaganiami 

technologicznymi, 

przepisami 

bezpieczeństwa i higieny pracy, zasadami ergonomii i ochrony środowiska, 

 

odczytać rysunki zbrojeniowe elementów budowlanych, 

 

dobrać odpowiednie pręty zbrojenia, 

 

dobrać odpowiednią ilość prętów zbrojeniowych, 

 

przygotować i zastosować materiały pomocnicze, 

 

obsłużyć maszyny i urządzenia, zastosować sprzęt, posłużyć się narzędziami, 

 

usunąć różne zanieczyszczenia stali zbrojeniowej, 

 

wykonać prostowanie stali zbrojeniowej o małych średnicach, 

 

wykonać  prostowanie,  cięcie  i  gięcie  prętów  zbrojenia,  zgodnie  z  rysunkami 
konstrukcyjnymi, 

 

zmierzyć długość odcinanych prętów, 

 

wykonać obmiar i przedmiar robót, 

 

ocenić jakość wykonanej pracy, usunąć usterki, 

 

dobrać odzież ochronną i sprzęt ochrony osobistej do wykonywanej pracy, 

 

dobrać i zastosować narzędzia pomiarowe, 

 

zastosować przepisy bhp i ochrony przeciwpożarowej, 

 

zagospodarować odpady, 

 

zmontować,  użytkować  i  rozebrać  pomosty  montażowe  do  wykonania  zbrojenia 
w elementach wysokich, 

 

porozumieć się z przełożonymi i współpracownikami. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

4. MATERIAŁ NAUCZANIA 
 

4.1.   Czyszczenie i prostowanie stali zbrojeniowej 
 

4.1.1. Materiał nauczania 

 

Warunkiem właściwej współpracy zbrojenia z betonem jest przyczepność betonu na całej 

długości  i  obwodzie  prętów  stalowych.  Zanieczyszczenia  stali  mogą  uniemożliwić  lub 
zmniejszyć  przyczepność  betonu  do  stali.  Najbardziej  szkodliwe  są  zanieczyszczenia 
tłuszczami  różnego  rodzaj  gdyż  zmniejszają  przyczepność.  Tak  zabrudzoną  stal  należy 
oczyścić  preparatami  rozpuszczającymi  tłuszcz,  a  następnie  wytrzeć  do  sucha.  Można  także 
opalać stal lampami spirytusowymi lub benzynowymi, należy potem wytrzeć powstałą sadzę. 

Pręty pokryte  łuszczącą  się rdzą albo zgorzeliną również wymagają czyszczenia. Czyści 

się  je  ręcznie  szczotkami  stalowymi  lub  mechanicznie  szczotkami  osadzonymi  na  giętkim 
wale  szlifierki  (rys.1).  Stanowisko  po  oczyszczeniu  prętów  należy  posprzątać,  a  odpady 
umieścić w wyznaczonym miejscu. 

 

 

Rys.1. Urządzenie do czyszczenia prętów zbrojenia z rdzy: [7] 

a) szczotki mechaniczne na giętkim wale, b) szczotka na wale sztywnym, c) bęben obrotowy: 

l – silnik elektryczny, 2 - wyłącznik. 3 - wał giętki. 4 - szczotka druciana. 5 - wózek. 6 - czyszczony pręt. 

7- rolki prowadzące. 8 - tuleja. 9 - tarcze ściskające. 10 – obudowa ochronna. 11 - podstawa. 12 - bęben 

obrotowy 

 

Duże  ilości  stali  czyści  się  z  rdzy  przez  piaskowanie  (rys.2).  Specjalne  urządzenia    za 

pomocą sprężonego powietrza wyrzucają strumień piasku, który czyści pręty stalowe z rdzy. 
Czyszczenie  stali  piaskownicą  może  odbywać  się  tylko  na  otwartej  przestrzeni  lub 
w pomieszczeniach dobrze wentylowanych ze względu  na dużą  ilości kurzu szkodliwego dla 
zdrowia. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

 

Rys.2. Czyszczenie przez piaskowanie [7] 

 

Pręty zbrojeniowe pokryte lekkim nalotem rdzy można użyć do konstrukcji żelbetowych 

bez  oczyszczenia.  Czynnik  ten  wpływa  pozytywnie  na  przyczepność.  Stal  zbrojeniową 
zanieczyszczoną błotem można czyścić szczotką stalową lub silnym strumieniem wody. Pręty 
zbrojenia, które są oblodzone odmraża się ciepłym powietrzem z nagrzewnicy. 

Zgodnie  z  warunkami  wykonania  i  odbioru  robót  zbrojarskich  pręty  stosowane  do 

wyrobu  zbrojenia  powinny  być  proste.  Dopuszczalne  miejscowe  wykrzywienie  nie  może 
przekraczać 4mm w stosunku do osi pręta na długości l m. 

Stal  zbrojeniową  dostarczaną  na  budowę  w  kręgach  zawsze  należy  prostować 

w warsztatach  zbrojarskich.  Długie  pręty  dostarczane  do  zbrojarni  wymagają  prostowania 
w razie ich pogięcia podczas niewłaściwego transportu lub załadunku. 

Stal  dostarczaną  w  kręgach  prostuje  się:  wciągarką  ręczną,  wciągarką  mechaniczną, 

prościarką  (prostownicą)  mechaniczną.  Najprostszym  urządzeniem  do  prostowania  stali  jest 
wciągarka ręczna nazywana również kozłową (rys.3) .  

 

 

Rys. 3. Prostowanie pręta z kręgu za pomocą wyciągarki kozłowej[2, s.209] 

 
Składa  się  z  kołowrotu,  na  który  nakłada  się  krąg  zbrojenia,  oraz  wciągarki.  Kołowrót 

o pionowej  osi  obrotu  jest  umieszczony  obok  wciągarki.  Wciągarkę  obsługują  dwaj 
robotnicy.  W  odległości  nie  przekraczającej  50  m  od  wciągarki  robotnik  wbija  w  grunt, 
zwykle  ukośnie,  odpowiedni  pal,  do  którego  przymocowuje  prostowany  pręt.  Następnie 
chwyta koniec pręta kręgu, rozwija go, idąc w kierunku wbitego pala i zakłada zagięty koniec 
w  otwór  specjalnego  płaskownika  przymocowanego  liną  do  pala.  W  tym  czasie  drugi 
robotnik  obcina  pręt od  kręgu  i  koniec pręta przymocowuje do takiego  samego  płaskownika 
umocowanego  do  liny  wciągarki.  Następnie  obaj  robotnicy  kręcą  korbami  wciągarki, 
naciągając  i  prostując  pręt.  Po  zwolnieniu  naciągu  liny  wciągarki  robotnik  wyjmuje  pręt 
z płaskowników i ucina go nożycami.  

Podczas prostowania stali wciągarką ręczną należy zwróć szczególną uwagę na: 

− 

cofanie korby  wciągarki po  wyprostowaniu drutu; korbę należy trzymać  mocno w ręku, 
ponieważ  naprężony drut  może  gwałtownie ruszyć korbę, stwarza to niebezpieczeństwo 
dla obsługującego robotnika, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

− 

otwory  w  płaskownikach,  w  które  wkłada  się  zagięte  końce  prętów,  należy  dokładnie  
dopasować  do  średnicy  prostowanych  prętów,  w  przeciwnym  razie  podczas  naciągania 
koniec pręta może się wysunąć z płaskownika, 

− 

zakaz przebywania osób postronnych w pobliżu prostowanego pręta, zerwanie się drutu, 
liny albo wyrwanie się końca pręta z płaskownika stanowi niebezpieczeństwo. 
Prostowanie  za  pomocą  wciągarki  jest  mało  wydajne.  Można    je  usprawnić  przez 

ustawienie  dodatkowych  kołowrotów  obok  wciągarki  i  przy  punkcie  oporowym.  Należy 
jednak  stwierdzić,  że  to  urządzenie  stosuje  się  je  obecnie  tylko  w  niewielkich  warsztatach 
zbrojarskich. 

 

 

Rys.4. Schemat urządzenia do rozciągania prętów na zimno [7]: 

1 - wciągarka dwubębnowa, 2 - rozciągany pręt, 3 - uchwyty, 4 - krążek ze sprzęgłem, 5 - wielokrążek, 

6 – balast obciążający, 7 - siłomierz sprężysty 

 
Wciągarka  mechaniczna  działa  na  podobnej  zasadzie  jak  wciągarka  ręczna.  Urządzenie 

składa się z wciągarki używanej do wyciągów szybowych, systemu zakotwień, lin i blach do 
zaczepiania  stali  zbrojenia  oraz  czterech  kołowrotów  do  nakładania  kręgów  stali 
zbrojeniowej.  W  ten  sposób  można  jednocześnie  prostować i  ciąć  pręty zbrojenia  z  czterech 
kręgów przez brygadę trzyosobową. 

Prościarki  mechaniczne  stosuje  się  w  zbrojeniach  centralnych  oraz  w  wytwórniach 

prefabrykatów.  Działanie  prościarek  mechanicznych polega  na przejściu  prostowanego  pręta 
przez bęben prostujący lub zespół wałków prostujących. Za pomocą tych urządzeń można nie 
tylko prostować, ale jednocześnie ciąć rozwijaną stal na wymaganą długość. 

 

 

Rys.5. Schemat prostowania drutów z kręgów[7]: 

a) obrotowy bęben prostujący, b) rolki prostujące; 1 - bęben obrotowy, 2 - nagwintowane otwory, 

3 - wkładki prostujące, 4 – rolki prostujące, 5 - prostowany drut, 6 - rolki ciągnące 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

10 

Przy  prostowaniu  mechanicznym  stali  pracownik  obsługujący  prościarkę  oraz  inni 

pracownicy  nie  powinni  znajdować  się  blisko  bębna  na  kręgi  stali  i  na  odcinku  między 
bębnem i prościarką, gdyż istnieje niebezpieczeństwo zerwania pręta zbrojeniowego. 

Pręty  zbrojenia  do średnicy  20mm prostuje się ręcznie.  Pręty grubsze  należy  prostować 

w giętarkach mechanicznych. 

Najprostszym  urządzeniem  do  ręcznego  prostowania  stali  zbrojeniowej  jest  płytka 

stalowa z osadzonymi na niej bolcami wraz z kompletem kluczy zbrojarskich (rys.6). Wcięcia 
w kluczach dostosowane są do średnicy prostowanych prętów. 

 

 

Rys. 6. Narzędzia do ręcznego prostowania prętów zbrojenia  [2, s. 211] 

a) płytka stalowa, b) klucze zbrojarskie, c) schemat gięcia na płytce stalowej 

 

Dwie płytki o wymiarach 450 x 350 x 15mm są osadzone na przeciwległych narożnikach 

płyty  stołu  zbrojarskiego.  Płytki  z  bolcami  służą  do  unieruchomienia  pręta  i  stanowią  jego 
oparcie w czasie prostowania.  

 

 

Rys. 7.  Stanowisko do ręcznego prostowania prętów zbrojenia [2, s. 212] 

 
Rozstaw  bolców  na  płytce  dostosowuje  się  do  największej  średnicy  prostowanych 

prętów.  Pręty  mniejszej  średnicy  prostuje  się    przy  zastosowaniu  odpowiednich  nakładek 
i tulei na bolce płytek.   

Stanowisko  do  ręcznego  prostowania  prętów  składa  się  ze  stołu  zbrojarskiego 

z umocowanymi płytkami  stalowymi  i dwóch rzędów kozłów. Z  jednej  strony stołu ustawia 
się kozły do składowania prętów, które wymagają prostowania. Z drugiej ustawione są kozły, 
na których układa  się pręty wyprostowane, te kozły są niższe. Prostowanie ręczne wykonują 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

11 

dwaj  zbrojarze.  Ustawieni  na  przeciwległych końcach  stołu  biorą pręt  z  kozłów położonych 
wyżej,  zakładają  między  bolce  na  płytkach  stalowych  i  prostują  wyginając  pręt  w  stronę 
przeciwną do wykrzywienia. Wyprostowane pręty są zsuwane po pochylni na kozły położone 
niżej skąd zabiera się je do dalszej obróbki. 

 
4.1.2.Pytania sprawdzające  

 

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany wykonania ćwiczeń. 

1.  Jakie 

nieprawidłowości 

konstrukcjach 

żelbetowych 

może 

spowodować 

zanieczyszczona stal? 

2.  Jak likwidujemy zanieczyszczenia stali farbami olejnymi i smarami?  
3.  Jak likwidujemy zanieczyszczenia stali rdzą lub zgorzeliną? 
4.  Kiedy i w jakich warunkach stosujemy piaskowanie? 
5.  Jakie są metody oczyszczenia stali pokrytej błotem lub oblodzonej? 
6.  Na co należy zwrócić uwagę podczas prostowania stali wyciągarką ręczną? 
7.  Kiedy stosujemy prościarki mechaniczne? 
8.  Pręty o jakich średnicach prostujemy ręcznie? 
9.  Jakie narzędzia stosujemy do ręcznego prostowania stali? 
10.  Jakie środki ostrożności należy zachować przy ręcznym prostowaniu prętów zbrojenia? 

 

4.1.3.Ćwiczenia. 

 

Ćwiczenie 1 

Oczyścić pręty stalowe zabrudzone farbą olejną i smarem. 
 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 

1)  dokonać dokładnych oględzin podanych próbek stali, 
2)  zapoznać się z informacjami dotyczącymi zasad stosowania preparatu odtłuszczającego, 
3)  wykonać czyszczenie, 
4)  wytrzeć do sucha pręty zbrojenia, 
5)  posprzątać stanowisko pracy, 
6)  zaprezentować efekty swojej pracy, 
7)  dokonać oceny wykonania ćwiczenia. 

 
Wyposażenie stanowiska pracy: 

− 

odzież ochronna i środki ochrony osobistej, 

− 

zestaw próbek stali zbrojeniowej, 

− 

preparaty odtłuszczające, 

− 

materiały do oczyszczenia i osuszenia 

− 

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia. 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

12 

Ćwiczenie 2 

Oczyścić sposobem ręcznym pręty stalowe zabrudzone rdzą i błotem. 
 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 

1)  dokonać dokładnych oględzin podanych próbek stali, 
2)  wybrać szczotkę drucianą, 
3)  wykonać czyszczenie, 
4)  posprzątać stanowisko pracy, 
5)  zaprezentować efekty swojej pracy, 
6)  dokonać oceny wykonania ćwiczenia. 
 

Wyposażenie stanowiska pracy: 

− 

odzież ochronna i środki ochrony osobistej, 

− 

zestaw próbek stali zbrojeniowej, 

− 

szczotki druciane, 

− 

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia. 
 

Ćwiczenie 3 

Wykonaj prostowanie sposobem ręcznym prętów zbrojenia średnicy 10

÷

12mm. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 

1)  przygotować stanowisko pracy, 
2)  dokonać oględzin stali, 
3)  dobrać odpowiedni zestaw kluczy zbrojarskich, 
4)  przygotować pręty w kolejności zaplanowanego ćwiczenia, 
5)  wykonać prostowanie prętów zaczynając od najbardziej prostych,  
6)  posprzątać stanowisko pracy, 
7)  zaprezentować efekty swojej pracy, 
8)  dokonać oceny wykonania ćwiczenia. 

 

Wyposażenie stanowiska pracy: 

− 

odzież ochronna i środki ochrony osobistej, 

− 

zestaw stali zbrojeniowej różnych średnic, 

− 

stół roboczy z płytą stalową, 

− 

klucze zbrojarskie, 

− 

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia. 
 

Ćwiczenie4 

Wykonaj prostowanie sposobem ręcznym prętów zbrojenia średnicy 16

÷

20mm. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 

1)  przygotować stanowisko pracy, 
2)  dokonać oględzin stali, 
3)  dobrać odpowiedni zestaw kluczy zbrojarskich, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

13 

4)  przygotować pręty w kolejności zaplanowanego ćwiczenia, 
5)  wykonać prostowanie prętów zaczynając od najbardziej prostych,  
6)  posprzątać stanowisko pracy, 
7)  zaprezentować efekty swojej pracy, 
8)  dokonać oceny wykonania ćwiczenia. 

 

Wyposażenie stanowiska pracy: 

− 

odzież ochronna i środki ochrony osobistej, 

− 

zestaw stali zbrojeniowej różnych średnic, 

− 

stół roboczy z płytą stalowa, 

− 

klucze zbrojarskie, 

− 

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia. 
 

4.1.4. Sprawdzian postępów 
 

Czy potrafisz: 

 

Tak 

 

Nie 

1)  oczyścić pręty stalowe z rdzy? 

 

 

2)  usunąć błoto z prętów stalowych? 

 

 

3)  usunąć smary z prętów zbrojenia?  

 

 

4)  oczyścić pręty stalowe pokryte farbą olejną? 

 

 

5)  zorganizować stanowisko do prostowania stali zbrojeniowej? 

 

 

6)  wykonać prostowanie stali zbrojeniowej sposobem ręcznym? 

 

 

7)  wykonać prostowanie stali zbrojeniowej sposobem ręcznym 

w zespole? 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

14 

4.2.   Pomiar i cięcie zbrojenia 
 

4.2.1. Materiał nauczania

 

 

Przed  przystąpieniem  do  cięcia  prętów  zbrojenia  należy  ustalić  właściwą  ich  długość. 

Podczas  odmierzania    długości  prętów  dąży  się  do  ograniczania  ilości  odpadów.  Odpady 
powstałe  podczas  cięcia  stali  zbrojeniowej  należy  składować  w  miejscu  do  tego  celu 
przeznaczonym. 

Na  rysunkach  roboczych  oraz  w  wykazie  stali  zbrojeniowej  są  podane  długości 

poszczególnych  prętów,  bez  uwzględnienia    wydłużenia  stali  zbrojeniowej  wskutek 
wyginania prętów. Jeżeli pręt ma kilka odgięć, to należy uwzględnić te wydłużenia.  

 

Tabela.1. Wydłużenie prętów stalowych wskutek gięcia [cm] 

 

Kąt odgięcia 

Średnica  pręty  w 
[mm] 

180

°

 

135

°

 

90

°

 

45

°

 

1,0 

1,0 

0,5 

1,0 

1,0 

1,0 


 

10 
 

1,5 
 

10 
 

1,0 

0,5 
 

12 
 

1,5 
 

1,5 
 

1,0 

0,5 
 

14 
 

2,0 
 

2,0 
 

1,5 

0,5 
 

16 
 

2,5 
 

2,0 
 

1,5 

0,5 
 

20 
 

3,0 
 

2,0 
 

1,5 

1,0 
 

22 
 

4,0 
 

3,0 
 

2,0 

1,0 
 

25 
 

4,5 
 

3,5 
 

2,5 

1,5 
 

27 
 

5,0 
 

4,0 
 

3,0 

2,0 
 

30 
 

6,0 
 

5,0 
 

3,5 

2,5 
 

 
Przykład: 
Pręt zbrojeniowy o kształcie i wymiarach jak na rysunku i średnicy16mm. Oblicz długość 

rzeczywistą korzystając z tabeli. 

 

Rozwiązanie: długość pręta 5+124+23+10+ 4= 166cm  
 

 

odgięcia na haki pod kątem 135

°

 

 

2 x 2,0 = 4cm 

 

 

odgięcia pod kątem 45

°

 

 

 

1 x 0,5 = 0,5cm 

 

 

odgięcia pod kątem 90

°

 

 

 

1 x 1,5 = 1,5cm 

 

 

 

 

 

 

              Razem 

 

     6,0cm 

 

 

 

 

Odpowiedź:  Powinno  się  zatem  obcinać  pręt  nie  długości  podanej  w  zestawieniu  stali 

(166cm), lecz długości 166 – 6 = 160cm.  

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

15 

W  celu  usprawnienia  pracy  najlepiej  obliczyć  właściwe  długości  wszystkich  prętów 

i wpisać je do zestawienia stali na rysunku roboczym. 

Przed przystąpieniem do przecinania pręta należy   zmierzyć jego długość i obliczyć, ile 

potrzebnych prętów określonej długości można z niego uzyskać. Dotyczy to szczególnie stali 
dostarczonej  na  budowę  w  prętach.  W  przypadku      stali  dostarczanej  w  kręgach  w  czasie 
prostowania  na wciągarkach  należy tak dobierać  długości prostowanych odcinków, aby były 
wielokrotnością  długości  potrzebnego  zbrojenia.    Prościarki  mechaniczne  są  wyposażone 
w urządzenia tnące, obcinające pręty żądanej długości.  

Stal zbrojeniową tnie się ręcznie, jeżeli jej ilość jest niewielka, a średnica nie przekracza 

32mm. 

 

Rys. 8. Nożyce ręczne do cięcia stali zbrojeniowej 

dwuręczne [3, s.234] 

Rys. 9. Nożyce ręczne do cięcia stali zbrojeniowej 

jednoręczne [3, s.234] 

 

Nożyce  powinny  być  zamocowane  na  płycie  stalowej  lub  na  fundamencie  betonowym. 

Przez  obrót  dźwigni  noże  zbliżają  się  do  siebie  i  przecinają  pręt.  Przecinane  pręty  należy 
ustawiać prostopadle do płaszczyzny noży. Zbrojarz przytrzymujący pręt powinien mieć ręce 
w odległości co najmniej 15cm od nożyc. 

Do  mierzenia  długości  prętów  zbrojenia  podczas  cięcia  nożycami  ręcznymi  służy 

specjalne  urządzenie.  Pionowy  zderzak  (odbój)  przesuwa  się  po  listwie  pomiarowej 
odpowiednio do żądanej długości prętów. 

 

Rys. 10. Urządzenie do mierzenia długości odcinka [2, s.215] 

 

Do  przecinania  dużej  ilości  stali  zbrojeniowej  średnicy  do  40mm  używa  się  nożyc 

mechanicznych.  

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

16 

 

Rys.11. Zasada działania urządzeń do cięcia drutów: 

a) nożyce obrotowe, b) nożyce gilotynowe; 1 - cięty pręt, 2 - rolki podające, 3 - noże obrotowe, 4 - nóż 

nieruchomy, 5 – nóż ruchomy [7] 

 

Zasada  działania  nożyc  obrotowych  (rys.11a)  polega  na  tym,  że  prędkość  noży 

zamocowanych na obracających się w przeciwnych kierunkach tarczach jest równa prędkości 
liniowej  przesuwającego  się  drutu.  Znajdujący  się  między  tymi  tarczami  drut  zostaje  więc 
w określonym  momencie  przecięty.  Cięcie  drutu  odbywa  się  podczas  jego  ruchu.  Działanie 
nożyc gilotynowych (rys.11b) polega  na przesunięciu się ostrza noża ruchomego w stosunku 
do  noża  nieruchomego.  Znajdujący  się  między  tymi ostrzami  pręt zostaje  przecięty.  Nożyce 
gilotynowe  mogą  pracować  jako  nożyce  nieruchome  i  wówczas  podczas  cięcia  przecinany 
drut  musi  być  zatrzymywany  lub  jako  nożyce  ruchome  poruszające  się  z  prędkością  równą 
prędkości  przesuwającego  się  drutu.  W  tym  przypadku  następuje  cięcie  drutu  w  czasie  jego 
ruchu.

 

W  dużych  zakładach  zbrojarskich  prostowanie  i  cięcie  wykonuje  się  jednocześnie 

(rys.12)  

 

Rys.12. Zasady działania maszyn prostująco-tnących: 

a) urządzenie z bębnem prostującym, ciągłym podawaniem i nożami obrotowymi, b) z wałkami 

prostującymi, podawaniem okresowym i nożycami gilotynowymi, c) z bębnem prostującym, podawaniem 

okresowym i nożycami gilotynowymi: 1 - urządzenie prostujące, 2 - urządzenie podające, 3 - mechanizm tnący, 

4 - rynna prowadząca, 5 - wyłącznik działający pod naciskiem pręta, 6 - pręt o zmiennej długości dostosowanej 

do położenia wyłącznika elektrycznego, 7 – styczniki elektryczne, 8 -- przewód doprowadzający prąd do 

urządzenia tnącego, 9 - rynna odbiorcza, 10 - silnik elektryczny, 11 - kołowrót z kręgiem stali, 12 - ucięte pręty 

zbrojenia [7] 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

17 

Nożycami  tymi  można  przecinać  jednocześnie  kilka  prętów,  zależnie  od  ich  średnicy. 

Podczas  cięcia  nożycami  mechanicznymi  również  stosuje  się  urządzenia  do  odmierzania 
długości ciętych prętów. 

 

Tabela.2.  Liczba jednocześnie przecinanych prętów w wiązce 

Średnica 

prętów 

[mm] 

6-8 
 

9-13 
 

14-18 
 

19-22 
 

24 
 

Liczba prętów 
 


 


 


 


 


 

 
Cięcie  stali  zbrojeniowej  na  odcinki  prętów  o  długości  mniejszej  niż  30  cm  nożycami 

mechanicznymi  jest  zabronione.  Przy  przecinaniu  stali  należy  uważać  na  odpryski  ,  jakie 
mogą  powstać  w  wyniku  wykruszenia  się  nożyc  lub  przecinanych  prętów.  Podczas 
przecinania pracownicy powinni mieć okulary ochronne przeciwodpryskowe. 
Pręty stalowe średnicy powyżej 40mm tnie się palnikiem acetylenowym. 

W  dużych  zbrojarniach  stosuje  się  najczęściej  maszyny  służące  jednocześnie  do 

prostowania i cięcia stali. 

Pocięte pręty zbrojenia  można od razu przenosić na stanowisko gięcia lub przez pewien 

czas  magazynować.  Magazynując  zbrojenie  pocięte  należy  pamiętać  o  zasadach 
przechowywania  stali  zbrojeniowej  oraz  o  układaniu  prętów  zależnie  od  średnic,  długości 
oraz przeznaczenia. 

 

4.2.2.Pytania sprawdzające. 

 

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany wykonania ćwiczeń.  

1.  Na co należy zwrócić szczególną uwagę podczas cięcia stali zbrojeniowej?  
2.  Jak dokonujemy pomiaru długości prętów?  
3.  Jak obliczamy rzeczywistą długość prętów? 
4.  Jakich narzędzi użyjesz do cięcia prętów zbrojeniowych? 
5.  Jakie urządzenia stosujemy do cięcia prętów zbrojeniowych? 
6.  Jak przepisy bhp należy stosować przy cięciu ręcznym stali zbrojeniowej? 
7.  Jak przepisy bhp należy stosować przy cięciu mechanicznym stali zbrojeniowej? 
 

4.2.3.Ćwiczenia  

 

Ćwiczenie 1 

Oblicz rzeczywistą długość pręta zbrojeniowego o średnicy 12 mm podanego na rysunku.  

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 

1)   przeanalizować przykład obliczeniowy z materiału nauczania, 
2)   obliczyć długość teoretyczną, 
3)   obliczyć zmiany długości wynikające z rodzaju zagięć i średnicy pręta [tabela 1], 
4)   zaprezentować przeprowadzone obliczenia, 
5)   dokonać oceny wykonania ćwiczenia. 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

18 

Wyposażenie stanowiska pracy: 

− 

papier kancelaryjny, 

− 

ołówek, długopis, 

− 

kalkulator, 

− 

tabela 1 poradnika dla ucznia, 

− 

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia. 
 

Ćwiczenie 2 

Wykonaj cięcie sposobem ręcznym prętów o średnicy 10mm na odcinki długości 2,5m.  
 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 

1)  sprawdzić jaki sprzęt i urządzenia masz do dyspozycji na stanowisku pracy, 
2)  zorganizować stanowisko pracy, 
3)  odmierzyć żądaną długość pręta zbrojeniowego, 
4)  wybrać urządzenie do cięcia stali, 
5)  wykonać cięcie pręta zbrojeniowego, 
6)  posprzątać stanowisko pracy, 
7)  zaprezentować efekty swojej pracy, 
8)  dokonać oceny wykonania ćwiczenia. 

 
Wyposażenie stanowiska pracy: 

− 

odzież ochronna i środki ochrony osobistej, 

− 

stal zbrojeniowa ø10, 

− 

nożyce ręczne, 

− 

taśma miernicza, przymiar metrowy, 

− 

apteczka, 

− 

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia. 
 

Ćwiczenie 3 

Wykonaj cięcie sposobem ręcznym prętów o średnicy 16mm na odcinki długości 3,0m.  
 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 

1)  sprawdzić jaki sprzęt i urządzenia masz do dyspozycji na stanowisku pracy, 
2)  zorganizować stanowisko pracy, 
3)  odmierzyć żądaną długość pręta zbrojeniowego, 
4)  wybrać urządzenie do cięcia stali, 
5)  wykonać cięcie pręta zbrojeniowego,  
6)  posprzątać stanowisko pracy, 
7)  zaprezentować efekty swojej pracy, 
8)  dokonać oceny wykonania ćwiczenia. 

 

Wyposażenie stanowiska pracy: 

– 

odzież ochronna i środki ochrony osobistej, 

– 

stal zbrojeniowa ø16, 

– 

nożyce ręczne, 

– 

taśma miernicza, przymiar metrowy, 

–  apteczka, 
–  literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia. 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

19 

Ćwiczenie 4 

Dobierz sprzęt do cięcia prętów zbrojenia o średnicy 32

÷

40mm.  

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 

1)  sprawdzić jaki sprzęt i urządzenia masz do dyspozycji na stanowisku pracy, 
2)  zastanowić się czy potrzebny jest sprzęt mechaniczny czy wystarczy ręczny, 
3)  zorganizować stanowisko pracy, 
4)  wybrać urządzenie do cięcia stali, 
5)  zaprezentować efekty swojej pracy, 
6)  dokonać oceny wykonania ćwiczenia. 

 
Wyposażenie stanowiska pracy: 

− 

nożyce ręczne, 

− 

nożyce mechaniczne, 

− 

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia. 

 
Ćwiczenie 5 

Wykonaj  cięcie  prętów  stalowych,  przeznaczonych  do  wykonania  szkieletu 

zbrojeniowego belki pokazanej  na rysunku. 

 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 

1)  przeanalizować rysunek i ustalić,  jakie pręty i w jakiej liczbie należy wykonać, obliczyć 

długość prętów, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

20 

2)  sprawdzić jaki sprzęt i urządzenia masz do dyspozycji na stanowisku pracy, 
3)  zorganizować stanowisko pracy, 
4)  odmierzyć żądaną długość poszczególnych prętów zbrojeniowych, 
5)  wybrać urządzenie do cięcia stali, 
6)  wykonać cięcie prętów zbrojeniowych,  
7)  ułożyć pręty na stanowisku magazynowania, 
8)  zagospodarować odpady, 
9)  posprzątać stanowisko pracy, 
10)  zaprezentować efekty swojej pracy, 
11)  dokonać oceny wykonania ćwiczenia. 
 

Wyposażenie stanowiska pracy: 

− 

odzież ochronna i środki ochrony osobistej, 

− 

stal zbrojeniowa ø8, ø10, ø20, 

− 

stół zbrojarski, 

− 

kozły drewniane, 

− 

nożyce ręczne, 

− 

nożyce mechaniczne, 

− 

taśma miernicza, przymiar metrowy, 

− 

apteczka, 

− 

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia. 

 

4.2.4. Sprawdzian postępów 

 
Czy potrafisz: 
 

 

Tak 

 

Nie 

1)  dokonać prawidłowego pomiaru stali zbrojeniowej?   

 

 

2)  zorganizować stanowisko do cięcia stali zbrojeniowej? 

 

 

3)  oznaczyć prawidłowo pręty zbrojenia w miejscach planowanych cięć? 

 

 

4)  dobrać odpowiedni sprzęt do cięcia stali zbrojeniowej zależenie od 

średnicy? 

 

 

5)  zachować bezpieczeństwo podczas wykonywania cięcia ręcznego? 

 

 

6)  wykonać cięcie ręczne stali zbrojeniowej ? 

 

 

 

7)  wykonać cięcie mechaniczne stali zbrojeniowej ? 

  

 

 

8)  zachować bezpieczeństwo podczas wykonywania cięcia 

mechanicznego? 

 

 

9)  przygotować miejsce składowania ciętych prętów zbrojenia? 

 

 

10)  przygotować miejsce na odpadki powstałe podczas cięcia? 

 

 

 
 

 
 
 
 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

21 

4.3.  Gięcie zbrojenia 
 

4.3.1.Materiał nauczania 

 

Celem  gięcia  stali  zbrojeniowej  jest  nadanie  jej  kształtu  potrzebnego  do  pracy  zbrojenia 

w konstrukcji. Rozróżnia się: gięcie ręczne za pomocą kluczy zbrojarskich i giętarek ręcznych 
oraz gięcie mechaniczne wykonywane na giętarkach mechanicznych. 

W  czasie  gięcia  prętów  podstawowe  znaczenie  ma  odmierzanie  i  oznaczanie  miejsc 

odginania;  najczęściej  znakuje  się  kredą  miejsca,  w  których  pręt  należy  wygiąć.  Metoda  ta 
jest bardzo pracochłonna  i  niezbyt dokładna, na  skutek zmiany długości prętów w czasie ich 
wyginania.  Prawidłowym  rozwiązaniem  jest  zastosowanie  specjalnych  listew  pomiarowych, 
umieszczonych na stołach roboczych stojących po obu stronach maszyny. Stoły te o długości 
5m  i  szerokości  0,4m,  zaopatrzone  są  w  przenośniki  rolkowe,  ułatwiające  przesuwanie  po 
nich prętów (rys. 13). 

 

Rys.13. Stanowisko pracy przy mechanicznym gięciu prętów [7] 

 

Jeżeli  zakres  robót  jest  mały,  to  pręty gnie  się  ręcznie  na  stołach zbrojarskich.  Różnego 

typu  giętarki  ręczne  lub  specjalne  przyrządy  przymocowuje  się  do  stołu  zbrojarskiego  i  na 
nich pojedynczo wygina się pręty lub ich wiązki. 

Najprostszym  urządzeniem  jest  płytka  stalowa  z  trzema  bolcami.  Kluczem  zbrojarskim 

wygina  się  pręt  żądanym  kątem  (rys.14).  W  ten  sposób  można  wyginać  pręty  średnicy  do 
24mm.  W  celu  ułatwienia  pracy  przedłuża  się  ramię  klucza  zbrojarskiego  przez  nałożenie 
rurki stalowej. Dość często haki prętów wygina się rurką stalową nałożoną na koniec pręta. 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

22 

 

Rys. 14. Ręczne gięcie pręta kluczem [3, s.157] 

 

Giętarka  widełkowa  składa  się  z  płyty  stalowej  z  umocowanym  sworzniem  osiowym 

(rys.15).  Na  sworzniu  obraca  się  ramię dźwigni  wraz  ze  sworzniem  gnącym.  Blok oporowy 
jest  oporem  dla  wyginanego  pręta.  Śruba  reguluje  odległość  między  blokiem  oporowym 
a sworzniem osiowym w zależności od średnicy wyginanego pręta.  

Najwięcej  wygięć  wymagają  strzemiona.  Ich  średnica  zwykle  wynosi  4-6  mm,  nie 

przekracza natomiast 12mm. Do wyginania strzemion stosuje się giętarki widełkowe lub inne 
przyrządy indywidualne wprowadzone do stosowania przez zbrojarzy.   

           

 

Rys. 15. Ręczna giętarka widełkowa widok 

1-płytka stalowa mocowana do stołu zbrojarskiego, 

2-bolec osiowy, 3-ramię dźwigu z bolcem, 4-element 

oporowy ze śrubą regulacyjną [3, s.234] 

Rys. 16. Ręczna giętarka widełkowa schemat gięcia  
1-płytka stalowa mocowana do stołu zbrojarskiego,   

2-bolec osiowy, 3-ramię dźwigu z bolcem, 4-element 

oporowy ze śrubą regulacyjną [3, s.234] 

 

Widełki  umocowane  na  łożysku  kulkowym  są  obracane  ramieniem,  które  można 

odchylić  o kąt  270  º.  Umożliwia  to  wykonanie  haka  i  odgięcia  strzemiona  przy  jednym 
obrocie ramienia giętarki. 

Giętarki  mechaniczne  stosuje  się  na  dużych  budowach  oraz  w  zakładach  prefabrykacji. 

W  większości  giętarek  zasadniczym  elementem  jest  tarcza  okrągła,  obracająca  się 
w płaszczyźnie poziomej, wyposażona w wymienne sworznie robocze (rys.17).  

 
 
 
 
 
 
 

 

 

 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

23 

 

Rys. 17. Giętarka mechaniczna do gięcia prętów zbrojenia [2, s.234] 

1-tarcza obrotowa, 2- listwa, 3-sworznie 

 

Tarcza, oprócz sworznia osiowego, ma osiem otworów, do których wstawia się sworznie 

gnące, obracające się razem z tarczą. Rozstaw wstawianych sworzni oraz ich średnica zależą 
od  kształtu  i  średnicy  wyginanego  pręta.  Po  obu  stronach  tarczy  są  przyspawane  listwy 
stalowe z otworami do wstawiania sworzni oporowych.  

Przewidziany do wygięcia pręt wkłada się między sworzeń osiowy i gnący, opierając go 

o  bolec  oporowy.  Uruchamia  się  giętarkę,  której  tarcza  obracając  się  wygina  pręt  dookoła 
sworznia osiowego (rys.18).  

 

Rys. 18. Schemat gięcia prętów na giętarkach mechanicznych [2, s.220]

 

 
Jeżeli  odgięcia  prętów  nie  są  zbyt  odległe,  to  podwójne  zgięcie  pręta  można  uzyskać 

jednym ruchem tarczy obrotowej.  

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

24 

 

Rys. 19. Ustawienie prętów do gięcia podwójnego [2, s.220]

 

 
Usuwa  się  wówczas  sworzeń  osiowy  i  umieszcza  w  przeciwległych  gniazdach  dwa 

sworznie gnące, a na listwach bocznych dwa sworznie oporowe. Przy obrocie tarczy roboczej 
o 45° otrzymuje się pręt o dwóch odgięciach (rys.19,20). 

 

 

Rys. 20. Gięcie podwójne w giętarce mechanicznej [2, s.220] 

 

Giętarki  mechaniczne  służą  do  gięcia  prętów  średnicy  6—40mm.  Zastosowanie  w  tych 

giętarkach  wyższych  sworzni  umożliwia  jednoczesne  wyginanie  kilku  prętów,  ułożonych 
jeden na drugim.   

 

Tabela.3.  Liczba jednocześnie giętych prętów w giętarce mechanicznej. 

Średnica prętów 
[mm] 

 

 

 
10 

 
12 

 
14 

 
16÷18 

 
20÷28 

 
30÷40 

Liczba prętów 

13 

12 

 

Do  jednoczesnego  gięcia  kilku  prętów  stosuje  się  specjalne  uchwyty  z  płaskownika 

wygiętego w kształcie litery U (rys.21). 

 

 

Rys.21. Specjalne uchwyty stosowane do jednoczesnego gięcia kilku prętów [1, s.221]

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

25 

Pręty  zbrojeniowe  nośne,  w  zależności  od  grubości  betonowego  elementu,  mogą  być 

odginane w stosunku do osi pręta pod kątem 30,45,60° (rys.22,23)..  

 

 

Rys.22. Zakotwienie prętów odgiętych ze stali 

gładkich [5, s.153]

 

Rys.23.  Zakotwienie prętów odgiętych ze stali 

żebrowanych [5, s.153]

 

 
Odgięcia  należy  wykonywać  na  bolcach  o  średnicy  równej  lub  większej  niż  15  średnic 

zginanego pręta. Nie zachowanie tego warunku może być przyczyną pękania prętów stali  na 
przegięciach.   

                         

 

Rys.24. Kształt haka kotwiącego [5, s.153]

 

Rys.25. Kształt haka kotwiącego[5, s.153]

 

 
Stanowisko robocze gięcia zbrojenia jest wyposażone w giętarkę oraz dwa stoły robocze 

(przenośniki  rolkowe)  tej  samej  wysokości  co  giętarka.  Powinny  być  one  wyposażone 
w obracające  się  rolki,  ułatwiające  przesuwanie  prętów,  oraz  w  listwy  pomiarowe 
do odmierzania i zaznaczania miejsc odgięć prętów. 

Stal zbrojeniową  podaje  się  na  stół przygotowawczy a  pracujący  tam  zbrojarz  zaznacza 

kredą  miejsca  odgięć,  przygotowuje  pakiety  prętów,  zakładając  na  nie  uchwyty  oraz 
przesuwa pręty w kierunku giętarki. 

Zbrojarz, pracujący na giętarce, zgodnie z rysunkami roboczymi wygina pręty i przesuwa 

je  na  drugi  stół  roboczy.  Pracujący  przy  drugim  stole  robotnik  pomaga  zbrojarzowi 
na giętarce wyjmować i przesuwać pręty. Zdejmuje on uchwyty z prętów oraz zdejmuje pręty 
ze stołu i układa je do dalszej obróbki. 

Podczas pracy na giętarkach mechanicznych należy pamiętać, że:  

− 

zmiana  sworzni  oraz  układanie  prętów  zbrojenia  na  giętarce  może  odbywać  się  po 
zatrzymaniu maszyny, 

− 

gięcie  stali  kruchej  należy  wykonywać  ze  szczególną  ostrożnością,  ponieważ  przy 
pęknięciach mogą powstawać niebezpieczne odpryski. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

26 

4.3.2.Pytania sprawdzające. 

 

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.  

1.  Na co należy zwrócić szczególną uwagę podczas gięcia stali zbrojeniowej?  
2.  Jak należy dokonać oznaczeń  prętów przeznaczonych do gięcia?  
3.  Jakich narzędzi użyjesz do gięcia prętów zbrojeniowych? 
4.  Jakie urządzenia stosujemy do gięcia prętów zbrojeniowych? 
5.  Jak przepisy bhp należy stosować podczas gięcia ręcznego stali zbrojeniowej? 
6.  Jak przepisy bhp należy stosować podczas gięcia mechanicznego stali zbrojeniowej? 

 

4.3.3.Ćwiczenia  

Ćwiczenie 1 

Wykonaj  gięcie  sposobem  ręcznym  strzemion  o  średnicy  6  mm  według  załączonego 

rysunku.  

 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 

1)  sprawdzić narzędzia jakie masz do dyspozycji na stanowisku pracy, 
2)  zorganizować stanowisko pracy, 
3)  wybrać urządzenie do gięcia stali zbrojeniowej, 
4)  zgromadzić pręty zbrojeniowe na stanowisku pracy, 
5)  dokonać obmiaru i zaznaczyć miejsca planowanych zgięć, 
6)  wykonać gięcie prętów,  
7)  posprzątać stanowisko pracy, 
8)  zaprezentować efekty swojej pracy, 
9)  dokonać oceny wykonania ćwiczenia. 

 
Wyposażenie stanowiska pracy: 

− 

odzież ochronna i środki ochrony osobistej, 

− 

pręty zbrojenia ø6, 

− 

stół zbrojarski, 

− 

klucze zbrojarskie, 

− 

giętarka ręczna, 

− 

przymiar metrowy, 

− 

apteczka, 

− 

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia. 

 
Ćwiczenie 2 

Wykonaj  gięcie  prętów  o  średnicy    10  mm  według  załączonego  rysunku.  Kąt  odgięcia 

wynosi 45

°

 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

27 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 

1)  sprawdzić sprawność sprzętu jaki masz do dyspozycji na stanowisku pracy, 
2)  zorganizować stanowisko pracy, 
3)  wybrać urządzenie do gięcia stali zbrojeniowej, 
4)  zgromadzić pręty zbrojeniowe na stanowisku pracy, 
5)  dokonać obmiaru i zaznaczyć miejsca planowanych zgięć, 
6)  wykonać gięcie prętów,  
7)  posprzątać stanowisko pracy, 
8)  zaprezentować efekty swojej pracy, 
9)  dokonać oceny wykonania ćwiczenia. 

 
Wyposażenie stanowiska pracy: 

− 

odzież ochronna i środki ochrony osobistej, 

− 

pręty zbrojenia ø20, 

− 

stół zbrojarski, 

− 

klucze zbrojarskie, 

− 

giętarka ręczna, 

− 

giętarka mechaniczna, 

− 

przymiar metrowy, 

− 

apteczka, 

− 

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia. 

 
Ćwiczenie 3 

Wykonaj gięcie prętów o średnicy  12mm, według załączonego rysunku.  

 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 

1)  sprawdzić sprawność sprzętu jaki masz do dyspozycji na stanowisku pracy, 
2)  zorganizować stanowisko pracy, 
3)  wybrać urządzenie do gięcia stali zbrojeniowej, 
4)  zgromadzić pręty zbrojeniowe na stanowisku pracy, 
5)  dokonać obmiaru i zaznaczyć miejsca planowanych zgięć, 
6)  wykonać gięcie prętów, 
7)  posprzątać stanowisko pracy, 
8)  zaprezentować efekty swojej pracy, 
9)  dokonać oceny wykonania ćwiczenia. 

 
Wyposażenie stanowiska pracy: 

− 

odzież ochronna i środki ochrony osobistej, 

− 

pręty zbrojenia ø12, 

− 

stół zbrojarski, 

− 

klucze zbrojarskie, 

− 

giętarka ręczna, 

− 

giętarka mechaniczna, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

28 

− 

przymiar metrowy, 

− 

apteczka, 

− 

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia. 

 
Ćwiczenie 4 

Wykonaj  gięcie  prętów  stalowych,  przeznaczonych  do  wykonania  szkieletu 

zbrojeniowego belki pokazanej  na rysunku. 

 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 

1)  przeanalizować rysunek i ustalić, jakie pręty i w jakiej liczbie należy wykonać, 
2)  sprawdzić jaki sprzęt i urządzenia masz do dyspozycji na stanowisku pracy, 
3)  zgromadzić  przycięte pręty(ćwiczenie 5 z rozdziału 4.2), 
4)  zorganizować stanowisko do gięcia prętów, 
5)  zaznaczyć miejsca odgięć na poszczególnych prętach, 
6)  wykonać gięcie poszczególnych grup prętów, 
7)  ułożyć przygotowane pręty na stanowisku magazynowania, 
8)  posprzątać stanowisko pracy, 
9)  zaprezentować efekty swojej pracy, 
10)  dokonać oceny wykonania ćwiczenia. 

 

Wyposażenie stanowiska pracy: 

− 

odzież ochronna i środki ochrony osobistej, 

− 

pręty zbrojeniowe pocięte na odpowiednie długości, 

− 

stół zbrojarski, 

− 

kozły drewniane, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

29 

− 

giętarka ręczna, 

− 

giętarka mechaniczna, 

− 

taśma miernicza, przymiar metrowy, 

− 

kreda, 

− 

apteczka, 

− 

literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia. 

 
4.3.4. Sprawdzian postępów 

 

Czy potrafisz: 
 

 

Tak 

 

Nie 

1)  odczytać prawidłowo rysunek konstrukcyjny zbrojenia? 

 

 

2)  zorganizować stanowisko do gięcia stali zbrojeniowej? 

 

 

 

3)  oznaczyć pręty zbrojenia w miejscach planowanych zgięć? 

 

 

4)  dobrać odpowiedni sprzęt do gięcia stali zbrojeniowej zależenie od 

średnicy?  

 

 

5)  zachować bezpieczeństwo podczas wykonywanych prac na giętarce 

ręcznej?   

 

 

6)  wykonać gięcie ręczne stali zbrojeniowej ? 

 

 

 

7)  wykonać gięcie mechaniczne stali zbrojeniowej ?  

 

 

8)  zachować bezpieczeństwo podczas wykonywanych prac na giętarce 

mechanicznej? 

 

 

9)  przygotować miejsce składowania giętych prętów zbrojenia? 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

30 

5.SPRAWDZIAN OSIĄGNIĘĆ 

 

INSTRUKCJA DLA UCZNIA 

1.  Przeczytaj uważnie instrukcję. 
2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 
3.  Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 
4.  Test  zawiera  20  zadań  dotyczących  przygotowania  zbrojenia.  Są  to  zadania 

wielokrotnego wyboru. 

5.  Udzielaj  odpowiedzi  tylko  na  załączonej  karcie  odpowiedzi,  prawidłową  odpowiedź 

zaznacz znakiem X (w przypadku pomyłki należy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem, 
a następnie ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową). 

6.  Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 
7.  Kiedy  udzielenie  odpowiedzi  będzie  Ci  sprawiało  trudność,  wtedy  odłóż  jego 

rozwiązanie  i  wróć  do  niego  później.  Trudności  mogą  przysporzyć  Ci  pytania:  15-20, 
gdyż są one na poziomie trudniejszym niż pozostałe. 

8.  Na rozwiązanie testu masz 45 min. 

 

 

 

 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Powodzenia! 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

31 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH 

 
1.  Pręty zbrojenia są zabrudzone farbą olejną, aby je oczyścić należy użyć: 

a)  szczotki. 
b)  lampy benzynowej. 
c)  piaskownicy. 
d)  wody. 

 

2.  Pręty zbrojenia można prostować ręcznie jeżeli ich średnica nie przekracza: 

a)  14 mm. 
b) 20 mm. 
c)  32 mm. 
d) 40 mm. 

 

3.  Zakaz  przebywania  osób  postronnych  w  pobliżu  wciągarki  kozłowej  podczas 

prostowania prętów wynika z niebezpieczeństwa, które polega na zerwaniu drutu  albo:  
a)  wyrwaniu końca pręta z płaskownika. 
b) skręceniu pręta 
c)  cofaniu korby wciągarki 
d) upadku z wysokości. 

 

4.  Pręty zbrojenia można ciąć ręcznie jeżeli ich średnica nie przekracza: 

a)  12 mm. 
b) 24 mm. 
c)  32 mm. 
d) 40 mm. 

 

5.  Pręty zbrojenia można giąć ręcznie jeżeli ich średnica nie przekracza: 

a)  12 mm. 
b) 24 mm. 
c)  32 mm. 
d) 40 mm. 

 

6.  Do prostowania stali w kręgach zastosujesz: 

a)  klucz zbrojarski. 
b) wciągarkę ręczną. 
c)  płytkę zbrojarską. 
d) giętarkę ręczną. 

 

7.  Pręty o średnicy 40 mm tnie się za pomocą: 

a)  nożyc ręcznych. 
b) nożyc mechanicznych. 
c)  palnika acetylenowego. 
d) kluczy zbrojarskich. 

 

8.  Do przecinania dużej ilości prętów zbrojenia o średnicy do 40 mm zastosujesz: 

a)  nożyce mechaniczne. 
b) nożyce ręczne jednoręczne. 
c)  nożyce ręczne dwuręczne. 
d) giętarkę mechaniczną. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

32 

9.  Pręty zbrojeniowe są zatłuszczone, oczyścisz je za pomocą: 

a)  szczotki. 
b) piaskowania. 
c)  wody. 
d) opalania. 

 

10.  Narzędzie przedstawione na rysunku to: 

a)  giętarka mechaniczna. 
b)  nożyce ręczne jednoręczne. 
c)  nożyce ręczne dwuręczne. 
d)  nożyce mechaniczne. 

 
 
 
 
 
 
 
 
11.  Narzędzie przedstawione na rysunku to: 

a)  giętarka mechaniczna. 
b)  nożyce ręczne jednoręczne. 
c)  giętarka widełkowa. 
d)  nożyce ręczne dwuręczne. 

 

12.  Podczas cięcia prętów nożycami ręcznymi, przecinane pręty należy ustawiać w stosunku 

do płaszczyzny noży: 
a)  równolegle. 
b) pod kątem 45

°

c)  prostopadle. 
d) pod kątem 60

°

 

13.  Ilość stali zbrojeniowej jest niewielka a jej średnica wynosi 12 mm, do cięcia zastosujesz: 

a)  nożyce ręczne, 
b) giętarka widełkowa, 
c)  nożyce mechaniczne, 
d) klucze zbrojarskie. 

 

14.  Klucze zbrojarskie służą do: 

a)  ręcznego prostowania  prętów zbrojeniowych. 
b) ręcznego gięcia prętów zbrojeniowych. 
c)  ręcznego prostowania i gięcia prętów zbrojeniowych. 
d) mechanicznego gięcia prętów zbrojeniowych. 

 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

33 

15.  Elementem wciągarki kozłowej, na który nakłada się krąg zbrojenia jest: 

a)  wciągarka. 
b) kołowrót. 
c)  krążek. 
d) pal wbity w grunt. 

 

16.  Dopuszczalna krzywizna pręta zbrojeniowego wynosi: 

a)  1 mm na 1 m. 
b) 4 mm na 2 m. 
c)  4 mm na 1 m. 
d) 2 mm na 1 m. 

 

17.  Elementem prościarki mechanicznej, w którym odbywa się prostowanie prętów zbrojenia 

jest bęben prostujący lub: 
a)  zespół wałków prostujących. 
b) zespół kołowrotów. 
c)  krążek. 
d) wciągarka. 

 

18.  Ręczna  giętarka  widełkowa  składa  się  z

 

płytki  stalowej  mocowanej  do  stołu 

zbrojarskiego,

 

bolca osiowego, ramienia dźwigu z bolcem  oraz: 

a)  krążka. 
b) tarczy okrągłej. 
c)  kołowrotu. 
d) elementu oporowego. 

 

19.  Zasadniczym  elementem  giętarek  mechanicznych  jest  tarcza  okrągła  obracająca  się 

w płaszczyźnie poziomej, wyposażona w: 
a)  krążki. 
b) śrubę regulacyjną. 
c)  chwytaki. 
d) wymienne sworznie robocze. 

 

20.  Zakotwienie  prętów  odgiętych  ze  stali  gładkiej  w  strefie  rozciąganej  powinno  być 

wielokrotnością średnic prętów nośnych, która wynosi: 
a)  20. 
b) 10. 
c)  5. 
d) 15. 

 
 

 
 

 
 

 
 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

34 

KARTA ODPOWIEDZI 

 

Imię i nazwisko …………………………………………………….. 

 
Przygotowanie zbrojenia 
 

Zakreśl poprawną odpowiedź. 
 
 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punkty 

1. 

 

2. 

 

3. 

 

4. 

 

5. 

 

6. 

 

7. 

 

8. 

 

9. 

 

10. 

 

11. 

 

12. 

 

13. 

 

14. 

 

15. 

 

16. 

 

17. 

 

18. 

 

19. 

 

20. 

 

 

Razem

 

 
 

 
 

 

 

 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

35 

6.LITERATURA 
 

1. 

Abramowicz  J  M.:  Roboty  betoniarskie  na  placu  budowy  –  poradnik.  Arkady, 
Warszawa1992  

2. 

Adamiec  B,  Adamiec  B.:  Technologia-  Roboty  betoniarskie  i  zbrojarskie.  WSiP, 
Warszawa 1996  

3. 

Nowy poradnik majstra budowlanego-praca zbiorowa. Arkady, Warszawa 2004 

4. 

Straszak K.: Rysunek zawodowy dla betoniarza zbrojarza. WSiP, Warszawa 1985 

5. 

Tauszyński K.: Budownictwo z technologią. cz. I . WSiP, Warszawa 2006 

6. 

Warunki  techniczne  wykonania  i  odbioru  robót  budowlano-montażowych  ITB 
Warszawa 1997 

7. 

Wasilewski Z.: Bhp na placu budowy. Arkady, Warszawa 1989 

8. 

Katalogi firm