II sprawozdanie - niwelator

Budowa niwelatora:

1. Libellowego.

Ustawiany podobnie jak teodolit na trójnoŜnym statywie. Tak jak teodolit

podstawę stanowi spodarka (z trzema śrubami ustawczymi), na której jest
obrotowa alidada z lunetą, jednak ta nie ma juŜ moŜliwości obrotu pionowego.
Czasem (w przypadku niwelatorów budowlanych) niwelator ma równieŜ limbus
koła poziomego.

Poziomowanie niwelatora wykonuje się korzystając z libelli pudełkowej

znajdującej się na alidadzie przy pomocy śrub ustawczych. Dokładniejszy poziom
osi celowej moŜna uzyskać korzystając z dokładniejszej libelli rurkowej przy
lunecie, przy uŜyciu śruby elewacyjnej.

Libella rurkowa (niwelacyjna) moŜe być obserwowana przez specjalne

urządzenie pryzmatyczne lub bezpośrednio. Uzyskuje się poziom gdy obraz końców
pęcherzyka znajduje się w koincydencji.

2. Samopoziomującego.

RóŜni się od libellowego tym, Ŝe ma tylko libellę pudełkową, za pomocą

której poziomuje się ją wstępnie, natomiast tzw. kompensator pod wpływem siły
cięŜkości działającej na wahadło urządzenia, automatycznie ustawia układ
optyczny lunety w poziomie.

Odczyt polega na podaniu wartości jaką przecina na łacie pozioma kreska siatki
celowniczej (z dokładnością do 1mm stosując ogólnie przyjętą zasadę „na oko”).

Sprawdzanie warunków poziomości osi celowej

Na sprawdzenie składa się ciąg pewnych czynności. Najpierw ustawiamy na

pewnym obszarze, w pewnej odległości od siebie dwie łaty, potem ustawiamy niwelator w
połowie odległości. Poziomujemy i wykonujemy pomiar obu tyczek, przyjmując pierwszy
pomiar jako „wstecz”, a drugi jako „wprzód”. Poruszamy niwelatorem i ponownie
poziomujemy i wykonujemy pomiar. Następnie przestawiamy niwelator na 5m od łaty
oznaczonej przez nas jako „wstecz” i ponownie poziomując wykonujemy dwa pomiary.
Obliczając wyniki, obliczamy róŜnice między odczytem „wstecz” i „wprzód” poszczególnych
pomiarów, a następnie liczymy średnią z tych dwóch róŜnic. JeŜeli średnie pomiarów w
połowie odległości i 5m od łaty „wstecz” są takie same, znaczy to Ŝe oś celowa jest
wypoziomowana poprawnie.

Pomiary z ćwiczeń załączone oddzielnie

Wnioski:
RóŜnice wysokości są prawdopodobnie spowodowane błędem osób trzymających łaty
(odchylenie łaty od pionu). MoŜliwe jest równieŜ iŜ popełniliśmy błąd podczas odczytu
wartości z łat.

Źródło:
„Zielina L., Jamka M.:

Geodezja InŜynieryjna.

Podręcznik dla studentów wyŜszych szkół

technicznych, wydanie drugie, Kraków 2004”