1
Temat 6:
Pieni
ą
dz, cena, mechanizm rynkowy
Formy wymiany
BEZPO
Ś
REDNIA
TOWAR
⇒
TOWAR
PO
Ś
REDNIA
TOWAR
⇒
PIENI
Ą
DZ
⇒
TOWAR
Istota pieniądza
Istotą pieniądza jest to, Ŝe jest on powszechnym
ekwiwalentem wyraŜającym wartość towarów
cyrkulujących w obiegu.
Istota pieniądza
Pieni
ą
dz:
- jest bezwarunkowo akceptowany jako po
ś
rednik w
wymianie.
- niezale
Ŝ
nie od jego warto
ś
ci wewn
ę
trznej,
wyst
ę
puje przymus przyj
ę
cia go według warto
ś
ci
nominalnej.
- jest symbolem warto
ś
ci towarów.
Funkcje pieniądza
FUNKCJE PODSTAWOWE
Miernika warto
ś
ci
Ś
rodka cyrkulacji
Ś
rodka tezauryzacji
Ś
rodka płatniczego
FUNKCJA SPECJALNA
Pieni
ą
dza
ś
wiatowego
Prawa obiegu pieniądza
Prawo Greshama-Kopernika
Prawo wypierania szybkości przez masę i
masy przez szybkość.
Prawo powrotnego strumienia pieniądza
2
Prawo Greshama-Kopernika
(prawo wypierania pieni
ą
dza lepszego z obiegu przez
pieni
ą
dz gorszy)
JeŜeli w obiegu krąŜą dwa rodzaje pieniądza, to
z czasem w obiegu pozostaną te o mniejszej
wartości substancjonalnej w stosunku do
nominalnej (gorsze).
Prawo Greshama-Kopernika
Pieni
ą
dz
pełnowarto
ś
ciowy
Wrt. nominalna 100
Wtr. wewn
ę
trzna
(wymienna) 100
100
120
100
80
Podwartościowy
- gorszy
Nadwartościowy
- lepszy
Pieniądz
niepełnowartościowy
Prawo wypierania szybkości przez masę i
masy przez szybkość
Ilo
ś
ciowe równanie pieni
ą
dza I.Fishera
T
P
V
M
×
=
×
gdzie: M – masa pieniądza, V – szybkość obiegu
pieniądza, P –średni poziom cen, T – ilość dóbr i usług
będących przedmiotem transakcji w danym kraju
Prawo wypierania szybkości przez masę i
masy przez szybkość
V
T
P
M
×
=
Po przekształceniu otrzymujemy:
Masa pieniądza i jego szybkość
są
do
pewnego stopnia substytucyjne.
Prawo powrotnego obiegu pieniądza
Dotyczy pieni
ą
dza
Ŝ
yrowego (bankowego).
Pieni
ą
dz wyemitowany z banku w postaci
kredytu, do tego banku wraca szerszym
strumieniem, powi
ę
kszonym o odsetki.
Teorie cen
Teorie cen
Cena jest pieniężnym wyrazem wartości towaru.
Przedstawia relację PIENIĄDZ - TOWAR
Głównym czynnikiem kształtującym układ cen
w gospodarce jest relacja wydajności pracy między
poszczególnymi dziedzinami produkcji.
3
Teorie cen
System cen, który oznacza układ relacji między
cenami, kształtowany jest w oparciu o procesy
zachodzące w całej gospodarce.
Można wyróżnić:
- system cen rynkowych
- system cen administrowanych
Cena w warunkach rynku
Prawo popytu i poda
Prawo popytu i poda
Prawo popytu i poda
Prawo popytu i podażżżży
yy
y
Wzajemne dostosowania popytu i podaży
prowadzą do tego, że na rynku cena oscyluje
wokół ceny równowagi dążąc do niej,
ceteris
paribus
.
PodaŜ
Podażą określa się ilość dóbr i usług dostarczanych na
rynek do sprzedaży przy danym układzie
cenowym
.
Podaż
Produkcja
≠
Prawo podaŜy
Wraz ze wzrostem ceny podaż rośnie,
a gdy cena spada, podaż również maleje,
ceteris paribus
.
PodaŜ
Cena
PodaŜ
A
B
p
1
p
2
S
1
S
2
F
1
Wzrost podaŜy – działanie czynników pozacenowych
Cena
PodaŜ
F
1
F
2
Czynniki pozacenowe:
- ceny i dostępność czynników
produkcji,
- oczekiwania co do zmian cen,
- postęp techniczny,
- opłacalność produkcji innych
dóbr,
- subsydia,
- ilość przedsiębiorstw na rynku.
4
Cena równowagi
Cena
PodaŜ,
popyt
D
S
p
r
q
r
R
p<p
r
niedobór rynkowy
p>p
r
nadwyŜka rynkowa
Zmiany równowagi rynkowej - Krótki okres
Cena
PodaŜ,
popyt
D
1
S
p
r1
q
r1
R
1
D
2
D
3
R
2
p
r2
q
r2
R
3
p
r3
q
r3
Wraz ze wzrostem popytu, cena rynkowa
(równowagi) rośnie, a gdy popyt maleje,
to cena spada, ceteris paribus.
Zmiany równowagi rynkowej - Długi okres
Cena
PodaŜ,
popyt
S
1
D
S
2
S
3
p
r1
q
r1
R
1
q
r2
p
r2
q
r3
p
r3
R
2
R
3
Wzrost podaży prowadzi do spadku ceny, a
spadek podaży do wzrostu ceny,
ceteris
paribus
.
Funkcje cen
Dochodowa
Informacyjna (agregacyjna)
Rozdzielcza (bilansowania popytu z podażą)
Stymulacyjna
Redystrybucyjna