PLAN_Aleksandra

TEMAT: Wykorzystanie serii ORTOGRAFFITI na ró

nych przedmiotach w gimnazjum

Co kształcą?
cele edukacyjne
podstawy
programowej

Zadania szkoły

Treści nauczania
według podstawy
programowej

Osiągnięcia
przewidywane
według podstawy
programowej

Przykładowe
tematy,
zagadnienia
lekcji danego
przedmiotu

Ćwiczone
umiejętności
ucznia, zwłaszcza
ucznia z
problemami w
nauce

Wykorzystywany
materiał ćwiczeń,
numery zeszytów

Ocena stopnia
moŜliwości
wykorzystania
materiałów
praktycznie przez
nauczycieli
przedmiotowców

•

Prezentowanie

wyników
obserwacji

•

Wykorzystanie

wiedzy
fizycznej w
praktyce Ŝycia

•

Zapoznanie
uczniów z
prawami
przyrody

•

Zapoznanie z
metodami
obserwowania
zjawisk
fizycznych

•

Rozchodzenie

się światła –
zjawisko barw

•

Obrazy

optyczne

•

Umiejętność

obserwacji
zjawisk
fizycznych

•

Opisanie

prostych
zjawisk
fizycznych

Zjawisko
załamania
ś

wiatła

Soczewki

Uczeń zna źródła
ś

wiatła, zna

rodzaje soczewek,
potrafi
konstruować
obrazy, zna prawa
odbicia i
załamania światła;
doskonalą funkcję
logicznego
myślenia i
pamięci

z. 8 ćw. 45;

z. 3 ćw. 75;

Zadań mogłoby być
więcej. Zadanie z
soczewkami nie jest
jednak łatwe, nawet
dla uczniów o
przeciętnych
wynikach w nauce.

Materiał szkoleniowy

Katowice, 10 marca 2005

Opracowanie:
Aleksandra Hanus
Gimnazjum nr 3
ul. Powstańców 6, 43-173 Łaziska Górne

Lider Programu ORTOGRAFFITI: Katarzyna Drzewiecka-Tymkiewicz

•

Rozwijanie
zainteresowań
biologicznych i
skłanianie do
samodzielnego
poznawania
ś

wiata Ŝywego

•

Poznanie
róŜnorodności
ś

wiata Ŝywego i

rodowisk Ŝycia

organizmów

•

Kształcenie
zachowań
ukierunkowany
ch na ochronę
ś

rodowiska

przyrodniczego

•

Podejmowanie
działań na
rzecz
najbliŜszego
ś

rodowiska

przyrodniczego
i rozwijanie
szacunku dla
zwierząt

•

Relacje
wewnątrz- i
międzygatunko
we w
przyrodzie

•

Działania
człowieka w
ś

rodowisku

przyrodniczym
i jego
konsekwencje

•

Analizowanie
wyników
obserwacji i
doświadczeń

•

Gromadzenie,
opracowywanie
i
interpretowanie
wiedzy z
róŜnych
dziedzin

•

Interpretowanie
zaleŜności
między
ś

rodowiskiem

ycia

organizmów a
ich budową i
funkcjonowani
em

Struktura
organizmów a
ich środowisko
Ŝ

ycia

Gatunek a
ś

rodowisko

Woda jako
ś

rodowisko

ycia

Człowiek jako
gatunek
biologiczny –
narządy
człowieka

Zdrowe
odŜywianie
człowieka

Szczególnie
kształcą funkcje i
koordynację
wzrokowo-
ruchową,
spostrzegawczość,
orientację w
kierunkach;
analizę i syntezę,
pamięć wzrokową
i koordynację
wzrokowo-
ruchową,
wzbogacają
słownictwo i
wiadomości
ucznia, rozwijają
mowę, uczą
notować,
wybierać
właściwe
informacje; uczą
logicznego
myślenia,
doskonalą
pamięć;
dostarczają
ciekawostek i
pomagają
zapamiętywać
Terminy

z. 2 ćw. 8; z. 2 ćw.
26;
z. 8 ćw. 50;

z. 2 ćw. 50; z. 2 ćw.
53;
z. 2 ćw. 69; z. 2 ćw.
78; z. 2 ćw. 41; z. 2
ć

w. 79;

z. 3 ćw. 15; z. 3 ćw.
17;
z. 3 ćw. 28; z. 3 ćw.
37b;
z. 3 ćw. 41; z. 3 ćw.
46; z. 3 ćw.48; z. 3
ć

w. 63; z.3 ćw. 64;

z. 3 ćw. 76;
z. 4 ćw. 9e,f; z. 5
ć

w. 25;

z. 5 ćw. 43; z. 5 ćw.
45; z. 6 ćw. 2; z. 8
ć

w. 57;

z. 3 ćw.41; z. .5
ć

w.3d; z. 8 ćw. 50;

z. 2 ćw. 47;

z. 3 ćw. 60; z. .3
ć

w.61; z.3 ćw. 78c;

Wykonywanie tych
ć

wiczeń to świetna

zabawa. Dla uczniów
z problemami
stanowią niewątpliwie
pomoc, doskonalą i
rozwijają. Wszystkim
uczniom w klasie
pozwoliłyby
zapamiętać i utrwalić
terminologię.
Ć

wiczenia mogą być z

powodzeniem
zadawane jako praca
domowa – przyjemne
z poŜytecznym.

Kształtowanie
zainteresowań
muzycznych

WyposaŜenie
ucznia w
niezbędne
umiejętności i
wiedzę muzyczną

Kształtowanie
zainteresowań i
zamiłowań
plastycznych

WyposaŜenie
ucznia w
niezbędne
umiejętności i
wiedzę

UmoŜliwienie
uczniom
przeŜycia
róŜnych
doświadczeń
plastycznych

Kształtowanie
kultury
plastycznej –
umiejętność
włączania sztuki
we własne Ŝycie

Uczenie
wartościowania
zjawisk
plastycznych
obecnych wokół
ucznia

Ukazanie
bogactwa świata
sztuki

Ukazanie
róŜnych funkcji
sztuki

Wiedza
niezbędna do
rozumienia
muzyki

Kontakt z
dziełami sztuki
plastycznej

Działania
plastyczne w
róŜnych
technikach i
formach

Sztuka ludowa,
zdobnictwo

Kształtowanie
otoczenia i form
uŜytkowych –
estetyka

Rozpoznawanie
wybitnych dzieł
plastycznych

Własna
aktywność
plastyczna

Dbanie o
estetyczny
wygląd

Instrumenty

Instrumenty
perkusyjne

Wielka orkiestra
symfoniczna

Tradycje i
obrzędy ludowe

Działalność
plastyczna,
zdobnictwo

Przestrzeń

Fotografia

Zabytki

Kompozycje
literowe –
graffiti jako
przejaw sztuki
plastycznej

Architektura i
słynne budowle

Zadania ćwiczą
funkcje
koordynacji
wzrokowo-
ruchowej przy
koncentracji
uwagi;
doskonalą
orientację w
przestrzeni przy
właściwym
rozplanowaniu
rysunku, z
zachowaniem
proporcji
elementów, ich
odwzorowywania
i kierunków,
doskonalą
sprawność
kinestetyczno-
ruchową, precyzję
ruchów,
prowadzenie i
nacisk dłoni przy
rysowaniu
graficzną stronę
napisów,
trzymanie się
liniatury i
logiczne
myślenie;
wzbogacają
słownictwo;
zwracają uwagę
na estetykę pracy;

z. 1 ćw. 22; z. .3 ćw.
31; z. 7 ćw. 57;

z. 6 ćw. 55;

z. 3 ćw. 31; z. 7 ćw.
57;

z. 2 ćw. 76; z. 3 ćw.
9; z. 3 ćw. 64;

z. 3 ćw. 23b, c, d;
z. 4 ćw. 43c; z. 5 ćw.
33; z. 5 ćw. 49; z. 6
ć

w. 9; z. 6 ćw. 26c;

z. 6 ćw. 29; z. 6 ćw.
58; z. 7 ćw. 16;
z. 7 ćw. 20; z. 7 ćw.
35; z. 8 ćw. 32; z. 8
ć

w. 34; z. 8 ćw. 37;

z. 8 ćw. 55c; z. 8 ćw.
63;
z. 9 s. 20–24; z. 9
s.27; z. 9 s. 54;

z. 9 s. 78–82;

z. 8 ćw. 34; z. 8 ćw.
84b;

z. 3 ćw. 26b, c; z. 3
ć

w. 62;

z. 3 ćw. 24; z. 3 ćw.
72e; z. 4 ćw. 15c; z.
4 ćw. 20; z. 4 ćw.
46e; z. 5 ćw. 22d;
z.5 ćw. 57; z. 6 ćw.
30; z. 7 ćw. 38c;

z. 7 ćw.9; z. 7 ćw.
23; z. 9 s.28–29; z. 9
s. 32–33;

Z wykonaniem
ć

wiczeń mogłoby

się wiązać sporo
emocji, okazałoby
się, Ŝe w kasie są
uczniowie, którzy
mają problem z
wykonaniem zadań,
a nie naleŜą do osób
z trudnościami w
uczeniu się.
Ć

wiczenia rozwijają

zdecydowanie
umiejętności i
zmysły wszystkich
uczniów w zespole.
Zadania mogą być
okazją do dobrej
zabawy i nauki przy
pomocy wyobraźni.
Rysowanie,
orientacja w
przestrzeni i
szczególnie wciąŜ
nie słabnące
zainteresowanie
napisami graffiti
przyciąga młodzieŜ.
Uczy rozpoznawać
typowe dla sztuki
budowle,
instrumenty,
poszukiwania
podobieństw i
róŜnic; duŜą wagę
moŜna przywiązać
do estetyki
wykonywanej
pracy. Wymaga ona
wielkiej precyzji.

•

Przygotowyw
anie uczniów
do
wykorzystani
a wiedzy
matematyczn
ej do
rozwiązywani
a problemów
z zakresu
róŜnych
dziedzin
kształcenia
szkolnego
oraz Ŝycia
codziennego

•

Rozwijanie
wyobraźni
przestrzennej
uczniów

•

Rozwijanie
umiejętności
uczniów w
zakresie
rozumienia
tekstów
sformułowanyc
h w języku
matematyki

•

Ułatwianie
dostrzegania
problemów i
badania ich
w konkretnych
przypadkach,
przez
prowadzenie
prostych
rozumowań
matematycznyc
h

•

Liczby
wymierne i
działania na
nich

•

Procenty i ich
zastosowania
praktyczne;
potęga
o wykładniku
całkowitym;
własności
potęgowania;
pierwiastki i ich
podstawowe
własności

•

Przeprowadza

nie
nieskompliko
wanych
rozumowań
matematyczn
ych

•

Posługiwanie

się
własnościami
liczb i działań
oraz
własnościami
figur przy
rozwiązywani
u zadań

•

Prezentowani

e z uŜyciem
języka
matematyki
wyników
badania
prostych
zagadnień

Liczby,
obliczenia,
dodawanie i
odejmowanie
liczb, mnoŜenie
i dzielenie,
procenty,
obliczanie
procentu,
potęgi,
pierwiastki

Jednostki miar,
wag

Symetria
względem
prostej, odcinki

Rysowanie
figur, figury,
trójkąty

wiczenia

doskonalą
logiczne
myślenie,
koncentrację
uwagi, orientację
w kierunkach,
funkcje
wzrokowe,
zapamiętywanie
kształtu figur, ich
odwzorowywanie,
oddzielanie
wzrokiem i
konturem,
słownictwo i
funkcje
kinestetyczno-
ruchowe,
najbardziej jednak
utrwalają zdobytą
wiedzę, doskonalą
szybkie
obliczanie w
pamięci

z. 1 ćw. 35; z. 1
ć

w. 37; z. 3 ćw.

77; z. 4 ćw. 40;
z. 5 ćw. 30;
z. 9 s. 43;

z. 1 ćw. 63; z. 1
ć

w. 24

z. 1 ćw. 22; z. 1
ć

w. 59

z. 1 ćw. 31 z. 4
ć

w. 13; z. 8 ćw.

27 d;

z. 2 ćw. 81; z. 5
ć

w. 4; z. 6 ćw.

16; z. 6 ćw. 18;
z. 9 s.76; z. 9
s.84;

Aktywność na
zajęciach byłaby
chyba wysoka,
dzieci najbardziej
zainteresowałyby
ć

wiczenia

doskonalące
grafomotorykę
(potrzebną w
geometrii).
Ć

wiczenia w

obliczaniu zadań to
okazja do
powtórzenia
pewnych zasad w
sposób przyjemny,
zwłaszcza obliczeń
w pamięci;
róŜnorodność
ć

wiczeń nie

pozwala na nudę,
moŜe zainteresować
wszystkich,
zachęcać zwłaszcza,
Ŝ

e poprawne

obliczenia dają
efekt w postaci
rysunku czy napisu.

Przygotowanie
do aktywnego i
odpowiedzialne
go Ŝycia w
społeczeństwie
informacyjnym

Stworzenie
warunków do
osiągnięcia
umiejętności
posługiwania się
komputerem, jego
oprogramowaniem

Posługiwanie się
sprzętem i
korzystanie z
usług systemu
operacyjnego

Podstawowe
elementy
komputera i ich
funkcje

Korzystanie z
komputera

Elementy
zestawu
komputerowego

Wymienić i
wskazać
urządzenia
wejścia i wyjścia,
prawidłowo
włączyć i
wyłączyć
komputer,
posługiwać się
myszką

z. 8 ćw. 65

Uzupełniające
zadanie domowe.

•

Rozwijanie i

pogłębianie
zainteresowań
przeszłością,
zachodzącymi
w niej
procesami i
wydarzeniami

•

Pogłębianie

umiejętności
powiązania
dziejów Polski
z dziejami
Europy i
ś

wiata

•

Rozwijanie

umiejętności
dostrzegania
złoŜoności
związków
przyczynowo-
skutkowych

•

Przekazywanie
wiedzy o
najwaŜniejszy
ch etapach
dziejów
Polski, Europy
i świata

•

Doskonalenie
róŜnorodnych
form
wypowiedzi
ustnej
i pisemnej

•

Rozwijanie
umiejętności
poszukiwania,
porządkowani
a,
wykorzystywa
nia
i przechowywa
nia róŜnych
rodzajów
informacji

•

Periodyzacja

dziejów i
pojęcie czasu
w historii

•

Warunki Ŝycia

człowieka w
czasach
najdawniejszyc
h.

•

Cywilizacje

staroŜytne –
dorobek
kultury i jego
trwałość
(Egipt, Grecja,
Rzym)

•

Rzeczpospolit

a szlachecka w
XVI i XVII w.

•

Rozpoznawan
ie miejsca
człowieka w
czasie
historycznym

•

Ocenianie
faktów i
wydarzeń
historycznych

•

Docieranie do
róŜnych
ź

ródeł

informacji
historycznej,
integracja
wiedzy
uzyskanej
z róŜnych
ź

ródeł

informacji

Czas w historii

Drzewo
genealogiczne

Osiągnięcia
(Babilonu,
Sumerów)

StaroŜytny
Rzym

StaroŜytny
Egipt

Labirynty

Sztuka grecka

Ś

redniowiecze

Polska
szlachecka

Dzieje pisma –
od hieroglifów
po czasy
współczesne,
alfabet

Wydarzenia

Operowanie
pojęciami

Posługiwanie się
osią czasu i
chronologicznie
porządkować
wydarzenia,
zapamiętywać
daty

Wskazywanie na
doniosłość odkryć
Określanie
połoŜenia
geograficznego
Wnioskowanie,
uzasadnianie
budowanie
zaleŜności między
połoŜeniem
geograficznym a
rozwojem
cywilizacyjnym

Wnioskowanie
Ponadto
doskonalą funkcje
wzrokowe ucznia
kinetyczno-
ruchowe,
koncentrację
uwagi i logiczne
myślenie;

z. 7 ćw. 46;

z. 3 ćw. 14;

z. 2 ćw. 33;

z. 9 s. 34–36;

z. 9 s. 38–40;

z. 7 ćw. 49; z. 7
ć

w. 50; z. 7 ćw.

51;

z. 7 ćw. 72; z. 9
s. 31; z. 9 s. 80;

z. 4 ćw. 31;

z. 7 ćw. 62b; z. 8
ć

w. 29;

z. 9 s. 41; z. 9 s.
42–46; z. 9 s. 52;
z. 7 ćw. 59;

z. 6 ćw. 63; z. 7
ć

w. 46;

Przyjemne źródło
ciekawostek,
połączonych i
skorelowanych z
innymi
przedmiotami.
Mogą pomóc
uczniowi, zachęcić
do samodzielnych
poszukiwań; pomoc
dla nauczyciela,
uzupełnienie i
dobry materiał na
pracę domową.

Budzenie
zainteresowania
szeroko
rozumianą
przestrzenią
geograficzną
(własnym
regionem,
terytorium
Polski, Europy,
ś

wiata)

Kształtowanie w
uczniach:

poszanowania
innych narodów,
systemów
wartości i
sposobów Ŝycia

Przyswojenie
informacji
podstawowych

Korzystania z
moŜliwie
róŜnorodnych
ź

ródeł wiedzy

geograficznej

Uczenia się
czynnego,
kształtującego
dociekliwość

Ziemia jako
ś

rodowisko Ŝycia,

jej historia i obraz
współczesny

Współczesne
przemiany
gospodarcze,
społeczne i
polityczne na
kontynentach i w
wybranych
państwach

Potencjał
naturalny

Polska na tle
Europy i świata

Całościowe
widzenie
regionów i
miejsc (Polski i
ś

wiata)

Lokalizowanie
miejsc na
powierzchni
Ziemi i
orientowanie się
w ich
wzajemnym
połoŜeniu za
pomocą map

Gromadzenie,
interpretowanie i
prezentowanie
wiedzy
geograficznej

Korzystanie z
moŜliwie
róŜnych źródeł
informacji

Kształt i
rozmiary Ziemi

Długość i
szerokość
geograficzna

Kierunki

Współrzędne
geograficzne

Mapa i jej
praktyczne
wykorzystanie

Obliczanie
odległości na
mapie, skala

Polityczny i
gospodarczy
podział świata

Mapa świata i
Europy, Unia

Kontynenty

Europa –
państwa basenu
Morza
Ś

ródziemnego

Francja

Sąsiedzi Polski

Polska na tle
Europy i świata

Moja
miejscowość na
tle Polski

Wody
powierzchniowe

Pomagają
określać stosunki
przestrzenne, uczą
orientować się w
kierunkach

Wspomagają
ć

wiczenia

koordynacji
wzrokowej,
orientacji w
przestrzeni,
koncentracji
uwagi, bogacą
słownictwo i
wspomagają
funkcję
logicznego
myślenia; uczą
czytania mapy;
orientacji na
mapie,
odszukiwania
potrzebnych
informacji,
kojarzenia;
pomagają
przyswoić nazwy
geograficzne

z. 6 ćw. 70;

z. 6 ćw. 23;

z. 2 ćw. 80; z. 6
ć

w. 23; z. 7 ćw.

26;

z. 9 s. 19;

z.1 ćw. 65; z.7
ć

w. 71; z. 8 ćw.

55; z. 8 ćw. 59c;
z. 9 s.16, 17;

z. 7 ćw. 8;
z. 9 s.17b; z. 9
s.18; z. 9 s. 28–
30; z. 9 s. 32–33;

z. 4 ćw. 37; z. 5
ć

w. 58; z. 7 ćw.

7; z. 7 ćw. 8;
z. 7 ćw. 71; z. 8
ć

w. 55; z. 8 ćw.

59; z. 8 ćw. 85;
z. 9 s.16, 17;

z. 9 s.14,15; z. 9
s. 54;

z. 2 ćw. 33;

z. 4 ćw. 37; z. 4
ć

w. 37e; z. 9 s.

14, 15;

z. 7 ćw. 7b; z. 7
ć

w. 26;

z. 7 ćw. 26; z. 8
ć

w. 69;

z. 4 ćw. 38;
z. 6 ćw. 26;
z. 4 ćw. 38; z. 6
ć

w. 26; z. 7 ćw.

36;

DuŜo ciekawych
ć

wiczeń z mapą,

niestety wiele
materiału obecnie
juŜ nie realizuje się
na zajęciach
geografii w
gimnazjum, dlatego
doskonalenie
umiejętności pracy i
orientacji na mapie
byłoby świetnym
uzupełnieniem
zajęć. Ćwiczenia
rozwijają, są
skorelowane z
innymi
przedmiotami, co
umoŜliwiłoby
realizację ścieŜek
międzyprzed-
miotowych.
Zachęcają. W pełni
do wykorzystania.

Od autorki

Z drugiej strony...

Zeszyty „Ortograffiti” z powodzeniem mogą być wykorzystywane poza specjalnymi zajęciami terapeutycznymi dla dzieci z deficytami, stanowić

mogą uzupełnienie materiału, w tym zadań wykonywanych w systemie klasowym, podczas lekcji róŜnych przedmiotów. Dla uczniów radzących

sobie z nauką są niewątpliwie urozmaiceniem zajęć, uczniom z problemami zaś pokonywanie trudności związanych z ich realizacją razem z

klasą (innymi uczestnikami lekcji) przysporzyć moŜe wiele satysfakcji i pozytywnej motywacji.

Nic nie przeszkadza temu, aby zeszyty ćwiczeń wykorzystali takŜe inni poza polonistami nauczyciele przedmiotów. Na kaŜdym z przedmiotów

kształci się niemal wszystkie z funkcji, więc warto kształcić wiele zmysłów naszych podopiecznych i dostarczać im wielu bodźców, a w tym

zeszyty z pewnością mogłyby pomóc. Uczniom taki trening nie zaszkodziłby, a młodzieŜ z problemami w nauce dąŜyłaby do wyrównywania

swych braków (zaburzeń percepcji słuchowej, wzrokowej, orientacji w przestrzeni, zaburzeń w przyswajaniu pamięciowym, ubogie słownictwo

czy zaburzeń funkcji kinestetyczno-ruchowej).

„Opracowanie reguł (ortograficznych) połączono z ćwiczeniami usprawniającymi procesy percepcyjno-motoryczne. Rozwijają

spostrzegawczość, percepcję i pamięć wzrokowo-słuchową, poprawiają koncentrację uwagi, a takŜe rozbudzają wyobraźnię przestrzenną i

doskonalą umiejętności grafomotoryczne”

– pisze autorka we wstępie do ćwiczeń.

Szczególna rola w pracy z młodzieŜą ze specjalnymi potrzebami w praktyce przypada polonistom i to oni prowadzą terapię z uczniami, znają

moŜliwości zastosowania ćwiczeń „Ortograffiti”, dlatego teŜ pomoc ta nie jest przeznaczona dla nich. Poloniści mają swój program terapii i

działań.

Studnicka J. Wstęp, ORTOGRAFFITI 1. Zeszyt ćwiczeń dla gimnazjalistów i uczniów szkół ponadgimnazjalnych, Gdynia 2003.

„Ortograffitowcy”, z którymi pracuję, przekonali swoich nauczycieli, aby mogli włączyć do lekcji ćwiczenia ze swoich zeszytów. Warto, by

pojawiły się konkretne propozycje zajęć, wykorzystujących zadania.

Nie znaleziono, analizując zeszyty, bezpośrednich ewidentnych odwołań do niektórych przedmiotów nauczanych w gimnazjum np. chemii czy

języków obcych, a szkoda, bo zapewne uatrakcyjniłoby to ćwiczenia. Znikome są nawiązania do świata fizyki, które pozwalałyby na

wprowadzenie ciekawych ćwiczeń kształcących funkcję wzrokową, logicznego myślenia i wnioskowania.

W tabelce zawarto tylko wybrane punkty z obowiązującej podstawy programowej kształcenia ogólnego – te, które korespondują z wybranymi

wiczeniami, nie stanowią więc z załoŜenia pełnego zbioru tychŜe. Podane tematy to tylko sugestie zagadnień realizowanych w gimnazjum na

danych przedmiotach, numery ćwiczeń zaś to tylko propozycja moŜliwa do wykorzystania. Ciekawe są opinie samych nauczycieli o materiale,

sugerujące jego przydatność

Mam nadzieję, Ŝe to zestawienie pozwoli uświadomić, Ŝe zeszyty „Ortograffiti” są potrzebną pomocą i to nie tylko dla polonistów. Nauczyciele

innych przedmiotów równieŜ mogą znaleźć tu wiele cennych ćwiczeń, które doskonalą całą złoŜoność róŜnych funkcji rozwojowych dziecka.

Specyficzne trudności w uczeniu się to nie trudność w opanowaniu materiału szkolnego, ale teŜ w uczeniu się róŜnych umiejętności, potrzebnych

w Ŝyciu, np. czytania znaków, nut, utrzymywania równowagi, wycinania, orientacji w kierunkach i nazywania ich, zapis cyfr.

Za opinie te moim koleŜankom serdecznie dziękuję.