Kleszcze - charakterystyka

Kleszcze s

paso

ytami zewn

trznymi, głównie

gowców

Okres zimowy sp

dzaj

pod

ciółk

, wraz ze

wzrostem temperatury otoczenia wzrasta ich aktywno

ść

Typowymi miejscami bytowania kleszczy sa obszary

przej

ciowe mi

dzy dwoma ró

nymi typami ro

linno

odporne na brak po

ywienia, wytrzymuj

głod przez

kilka lat

Potencjalny posiłek rejestruj

dzi

ki zmysłom,

odnotowuj

c st

ęŜ

enie dwutlenku w

gla, zmiany

temperatury, oraz zapachy np.. potu

Choroby przenoszone przez kleszcze

Choroby wirusowe

Kleszczowe zapalenie

mózgu

Choroba skokowa owiec

Kleszczowa gor

czka

Colorado

Wirusowe gor

czki

krwotoczne

Krymsko – kongijska

Omska

Gor

czka Lasu Kyasanur

Choroby bakteryjne

Borelioza z Lyme

Tularemia

Gor

czka powrotna

Riketsjozy i parazytozy

Babeszjoza

Ehrlichioza (Anaplazmoza)

Gor

czki plamiste

yca

Kleszczowe zapalenie mózgu

KZM (encephalitis ixodica, tick born encephalitis) jest

chorob

OUN, wywołan

przez wirusa z rodziny

Flaviviridae (Jednoła

cuchowy RNA, wielko

ść

20-80

nm,oporny na działanie soku

oł

dkowego

Wzrost zachorowa

zwykle po łagodnych zimach, jako

nast

pstwo wi

kszej prze

ywalno

ci kleszczy

Drogi zaka

enia

Ukłucie przez zaka

onego kleszcza

Pokarmowa – surowe mleko, masło

Inhalacyjna - wdychanie kurzu zanieczyszczonego kałem

zaka

onych kleszczy

Okres wyl

gania – 2-28 dni

Zaka

enie nie przenosi si

z człowieka na człowieka

Patogenaza zaka

enia

Replikacja wirusa w miejscu wnikni

cia do organizmu

gospodarza

Transmisja drog

naczy

chłonnych do w

złów chłonnych

i kolejna replikacja

Okres pierwotnej wiremii

Zdrowienie lub wtórna wiremia

Pokonanie bariery krew/ płyn m-rdz

Przebieg KZM

I faza 1-2 dni,

w 70-80% ko

czy si

pełnym wyzdrowieniem

Okres pozornego zdrowienia 1-14 dni

II faza (u 20-30% zaka

onych)

Postacie kliniczne KZM

Posta

oponowa (56%)

Posta

mózgowa (34%)

Posta

mózgowo – rdzeniowa (10%)

Leczenie KZM

Objawowe, w warunkach szpitalnych

•

Leki zmniejszaj

ce obrz

k mózgu: 20% Mannitol,

Dexamethazon

•

leki przeciwbólowe i przeciwgor

czkowe

•

Wyrównywanie zaburze

wodno-elektrolitowych

Przechorowanie pozostawia trwał

odporno

ść

Nast

pstwa KZM

Przetrwałe bóle mi

ęś

niowe, niedowłady, obni

ona

wydolno

ść

fizyczna, zaniki mi

ęś

niowe

Trwałe uszkodzenia OUN

Zespoły psychoorganiczne, depresja, charakteropatia,

zaburzenia koncentracji uwagi

Borelioza z Lyme (krętkowica kleszczowa

)

Przewlekła wieloukładowa, wielofazowa choroba

odzwierz

ca, wywołana przez kr

tki przenoszone przez

kleszcze ( w Polsce Ixodes ricinus)

tki - bakterie G ( -), spiralnie zwini

te o długo

ci 20-30um

Zaka

enie poprzez

lin

, lub wymiociny kleszcza, ryzyko

zaka

enia wzrasta z czasem kontaktu kleszcz - człowiek

Patogeneza Boreliozy

z Lyme

Rozprzestrzenienie się miejscowo w skórze

Drogą krwi i chłonki dostaja się do róŜnych narządów (tropizm

narządowy gatunków)

W stawach - odpowiedź immunologiczna

W OUN – przyleganie krętków do komórek glejowych

Okresy choroby

Borelioza wczesna

Posta

wczesna skórna – rumie

druj

Posta

wczesna narz

dowa

neuroborelioza,

posta

stawowa,

posta

sercowa,

pseudochłoniak boreliozowy

Borelioza pó

Post

puj

ce zapalenie mózgu i rdzenia

(encephalomyelitis) > 12 miesi

Zapalenia stawów > 12 miesi

Przewlekle zanikowe zapalenie skóry ko

czyn

Rumie

druj

cy - erythema migrans (EM)

Ujawnia si

w miejscu ukłucia przez kleszcza zwykle po 1–

3 tygodniach

Pocz

tkowo ma form

plamy i szybko powi

ksza si

wykazuj

c centralne przeja

nienie. O pewnym rozpoznaniu

na mówi

gdy zmiana ulega powi

kszeniu w ci

kilku dni i przekroczy

rednic

5 cm

Postacie nietypowe nie wykazuj

centralnego przeja

nienia

Rzadko ujawniaj

mnogie rumienie wtórne

Neuroborelioza – posta

wczesna

Objawy

łagodny ból głowy, bóle mi

ęś

niowe, uczucie zm

czenia,

ospało

ść

, podenerwowanie, sztywno

ść

karku

Charakterystyczna jest zmienno

ść

objawów

Postacie kliniczne

pora

enie nerwów czaszkowych

limfocytowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (meningitis)

zapalenie mózgu (encephalitis)

zapalenie mózgu i rdzenia kr

gowego (encephalomyelitis)

Neuroborelioza pó

zapalenie mózgu i rdzenia kr

gowego (encephalomyelitis) o

powolnym, post

puj

cym przebiegu z zaj

ciem istoty białej.

Rezonans magnetyczny, mo

e przypomina

stwardnienie

rozsiane

obwodowa neuropatia charakteryzuj

ca si

zaburzeniami

czucia, parastezjami, dr

twieniami, bólami korzeniowymi, a

niekiedy niedowładami.

przewlekła encefalopatia z dominuj

cym w obrazie

upo

ledzeniem pami

ci, koncentracji, rozdra

nieniem,

senno

i zmianami osobowo

Zapalenia mi

ęś

nia sercowego

Lyme carditis - LC

Zaburzenia przewodnictwa pod postaci

bloków

przedsionkowo-komorowych o zmiennym nasileniu

one wykrywane przypadkowo w trakcie diagnostyki

innych postaci boreliozy z Lyme. Cechy LC ust

puj

, nawet

bez leczenia w ci

gu kilku tygodni.

Pomimo dobrego rokowania, u około 5% chorych

zaburzenia czynno

ci serca, które ujawniły si

w przebiegu

choroby cofaj

powoli.

Pseudochłoniak boreliozowy

Borrelia lymphocytoma - BL

Ujawnia si

u mniej ni

1% chorych (cz

ęś

ciej u dzieci ni

dorosłych),

zwykle w kilka tygodni po ukłuciu przez kleszcza, jako pojedynczy,

sino-czerwony, niebolesny guzek.

Najcz

stsza lokalizacja to mał

owiny uszne, moszna i brodawki

sutkowe.

Zmianie skórnej mo

e towarzyszy

powi

kszenie okolicznych w

złów

chłonnych.

Nieleczona mo

e utrzymywa

nawet przez kilka lat, po czym ust

samoistnie.

Rozpoznanie BL wymaga i potwierdzenia histologicznego (nacieki z

limfocytow, komórek plazmatycznych i kwasochlonnych)

Zapalenie stawów Lyme artritis - LA

Pojawia si

w okresie od 2 tygodni do 2 lat po ekspozycji

Postacie kliniczne:

Stadium wczesne zaka

enia:

druj

ce bóle ko

ci,

obrz

ki stawów, bóle mi

ęś

ni, i

gien, zwykle dotyczy

stawów kolanowych i łokciowych

Zapalenie stawów Lyme artritis - LA

Zaka

enie przewlekłe

Nawracaj

ce bóle kostne, stawowe lub tkanek okołostawowych

ujawniaj

przez miesi

ce lub lata z długimi okresami

samoistnych remisji, s

asymetryczne i najcz

ęś

ciej dotycz

stawów ko

czyn.

Epizody zaostrze

mog

wielokrotne, w sporadycznych

przypadkach dochodzi do zmian nieodwracalnych prowadz

cych

do trwałego uszkodzenia i unieruchomienia stawu.

Przewlekłe zanikowe zapalenie skóry ko

czyn

acrodermatitis chronica - ACA

Sino-czerwone zmiany, pocz

tkowo z cechami obrz

ku zapalnego, a

pó

niej zaniku skóry, ujawniaj

w wiele lat po zaka

eniu (nawet do

10 lat).

Najcz

stsza lokalizacja to dystalne cz

ęś

ci ko

czyn, zwłaszcza dolnych.

Rzadziej zmiany mog

dotyczy

tułowia.

W obr

bie zmian w fazie zapalenia mog

wyst

powa

ogniska

nasilonej pigmentacji oraz teleangiektazje

Rozpoznawanie Boreliozy z Lyme

Wywiad

Diagnostyka mikrobiologiczna bezpo

rednia

Diagnostyka mikrobiologiczna po

rednia (serologiczna

)

Testy potwierdzenia Western – Blot

Specyficzna diagnostyka ró

nych postaci boreliozy

Wykrywanie kwasów nukleinowych kr

tka PCR ???–

niedostateczna standaryzacja w diagnozowaniu zaka

terenie Polski

Leczenie przyczynowe Boreliozy z Lyme

Leczymy chorob

, a nie wyniki bada

Rumie

druj

cy, pseudochłoniak boreliozowy

zapalenie stawów

Doksycyklina, Amoksycyklina, Cefuroksym, Azytromycyna ( tylko przy

oporno

ci na antybiotyki

-laktamowe, w przypadku EM)

Neuroborelioza

: Ceftriakson, Cefotaksym,

Przewlekłe zanikowe zapalenie skóry:

Amoksycyklina, Doksycyklina,

Ceftriakson, Cefotaksym,

Profilaktyka poekspozycyjna w formie jednorazowej dawki

doksycykliny (p.o. 200mg), jest uzasadnione tylko w przypadku

mnogiego pokłucia przez kleszcze podczas pobytu w rejonie

endemicznym osoby pochodz

cej spoza tego terenu.

Tularemia

Etiologia:

Gram-ujemna pałeczka Francisella tularensis

Epidemiologia

rozpowszechniona głównie na półkuli północnej

Patogeneza

zaka

enie najcz

ęś

ciej nast

puje poprzez uszkodzone

powłoki skórne, spojówki, czy

luzowki

Tularemia – obraz kliniczny

Okres wyl

gania

3-5dni

Postacie kliniczne:

Wrzodziej

co – w

złowa

Oczno –w

złowa

Anginowa

Płucna

Trzewna (durowata)

Tularemia – diagnostyka i leczenie

Odczyn

immunofluorescencji

Test ELISA

Odczyn

ródskórny

Badania bakteriologiczne

Antybiotykoterapia

aminoglikozydy,

streptomycyna,

tetracykliny, cefalosporyny

Babeszjoza

Choroba wywołana przez wewn

trz erytrocytarne

pierwotniaki z gatunku Babesia, przenoszone na człowieka

przez kleszcza Ixodes.

Ma zwykle przebieg bezobjawowy, u osób z upo

ledzon

odporno

e stanowi

zagro

enie dla

ycia.

Babeszjoza

Etiologia:

pierwotniaki wyst

puj

ce u nornic, i bydła

(babesia bovis, Babesia divergens

W Europie i USA wyst

puje rzadko, choruj

osoby z

obni

ona odporno

Sporozoity wnikaj

c do krwinek czerwonych powoduj

zmiany strukturalne błony komórkowej erytrocytów i
zwi

kszaja skłonno

ść

do przylegania

Powoduje to anemi

ółtaczk

hemolityczn

, gor

czk

powi

kszenie w

troby,

ledziony, bóle brzucha

Babeszjoza – diagnostyka i leczenie

Diagnostyka:

Morfologia krwi

Badanie moczu

Badanie st

ęŜ

enia mocznika, kreatyniny oraz aktywno

aminotransferaz

Diagnostyka mikrobiologiczna

Diagnostyka mikrobiologiczna po

rednia

Leczenie:

chinina+klindamycyna lub doksycyklina+ klindamycyna+

azytromycyna, lub transfuzja wymienna krwi

Ludzka anaplazmoza granulocytarna

(Ehrlichioza)

Ostra bakteryjna choroba gor

czkowa, antropozoonoza

przenoszona przez kleszcze, wywolana przez zaka

enie

Anaplasma phagocytophilum (tworzy morule )

Droga zaka

enia: poprzez skór

, zaka

enie okołoporodowe,

zaka

ona krew

Objawy kliniczne, rozpoznanie , leczenie

Objawy kliniczne:

nagły pocz

tek, gor

czka, dreszcze, złe

samopoczucie, bóle mi

ęś

niowe, nudno

ci, wymioty, bóle

brzucha, atypowe zapalenie płuc

Diagnostyka:

wywiad epidemiologiczny, leukopenia,

trombocytopenia, wzrost aktywno

ść

i ALAT i ASPAT,

wzrost st

ęŜ

enia CRP, leukogram z obecno

moruli w

granulocytach, badania serologiczne

Leczenie:

doksycyklina, u dzieci rifampicyna