14 stycznia 2014, Lechowski 

Na ostatnich zajęciach (28.01.2014) – zagadnienia do egzaminu. 

CECHY OTOCZENIA SPOŁECZNEGO BIBLIOTEK (3 kryteria) 

1. Według kryterium dynamiki zmiany w czasie wyróżnia się : 

a. Otoczenie stałe (stabilne, zrównoważone) 



 

Rzadko ulega zmianie, a jego przeobrażenia są łatwe do przewidzenia 



 

Pozwala na długoterminowe planowanie przedsięwzięć 



 

Nie wymusza szybkich zmian wewnątrz organizacji 

b. Otoczenie zmienne: duża liczba zmian w otoczeniu, ale przewidywalne ze względu na wcześniejsze 
symptomy 

c. Otoczenie burzliwe (turbulentne): nagłe i niespodziewane zmiany, wymagające szybkich i 
adekwatnych strategii zarządzania (tzw. Zarządzanie zmianami) 

2. Według poziomu zróżnicowania: 

a. Otoczenie homogeniczne (jednolite, jednopostaciowe): zwłaszcza w odniesieniu do rzeczywistych i 
potencjalnych użytkowników, np. otoczenie bibliotek szkolnych 

b. Otoczenie heterogeniczne (zróżnicowane, wielopostaciowe) : np. otoczenie bibliotek publicznych  

3. Według zasięgu 

a. Otoczenie międzyorganizacyjne (branżowe) 

b. Otoczenie makrospołeczne (PEST) 

c. Otoczenie globalne (światowe) 

 

Im otoczenie biblioteki jest bardziej zróżnicowane i dynamiczne, tym bardziej wzrasta jego 

niepewność i nieprzewidywalność . 

Bariery w realizacji oczekiwań otoczenia społecznego wobec bibliotek: 



 

Ekonomiczne : brak środków finansowych, niskie nakłady 



 

Polityczno-prawne : sytuacja polityczna w kraju i na świecie (cenzura, utajnianie wyników 
badań itp.), ograniczenie dostępu do niektórych materiałów bibliotecznych i archiwalnych 
(ochrona praw własności intelektualnej, ochrona danych osobowych) 



 

Kulturowe : bariery kulturowe, psychologiczne, aksjologiczne, bariera komunikacji językowej, 
brak wiedzy, świadomości, motywacji itp.  



 

Techniczne : brak odpowiedniego zaplecza technicznego (np. sprzętu oprogramowania i 
komputerowego) oraz urządzeń bibliotecznych 



 

Organizacyjne : brak struktur organizacyjnych i metod zarządzania ułatwiających 
wprowadzanie innowacji 



 

Informacyjne : brak wiedzy i danych o otoczeniu biblioteki i jej użytkownikach  
 

SYSTEM POLITYCZNO-PRAWNY 

Polska jest „demokratycznym państwem prawa” 

  Ustrój demokratyczny 
  Prawa konstytucyjne 
  Wolny rynek 
  Społeczeństwo obywatelskie 
  Przynależność do UE 
  Polityka kulturalna i naukowa państwa 

Państwo jest praworządne gdy istnieje szeroka podstawa prawna regulująca stosunki pomiędzy 
państwem a obywatelem, a organa państwowe przestrzegają obowiązującego prawa. 

 

Prawo – całokształt wzajemnie powiązanych norm obowiązujących w określonym państwie w danym 
czasie, których przestrzeganie i stosowanie gwarantowana jest przymusem państwowym.  

Struktura systemu prawa jest hierarchiczna 

1. Umowy międzynarodowe 
2. Ustawy 
3. Rozporządzenia 
4. Uchwały 
5. Zarządzenia 
6. Przepisy prawa miejscowego 
7. Instrukcje(okólniki, wytyczne, obwieszczenia itp.) 

 

Podstawowe gałęzie prawa: 

o  Publiczne (administracyjne, finansowe, karne i cywilne) 
o  Prywatne (pracy, rodzinne, cywilne) 

 

„PRAWO  BIBLIOTECZNE”    stanowi  ogół  norm  postępowania  dotyczących  organizacji  i 
funkcjonowania bibliotek, ustanawianych przez organa władzy i administracji państwowej. Są 
to  wszystkie  akty  normatywne,  które  w  całości  lub  części  odnoszą  się  wyłącznie  do  spraw 
bibliotecznych i z tego powodu zostały wydane.  

Ustawa o bibliotekach z dnia 27 czerwca 1997 r. 



 

Biblioteki stanowią dobro narodowe 



 

Organizują i zapewniają dostęp do zasobów kultury i nauki polskiej i światowej 



 

Zbiory biblioteczne mające wyjątkową wartość tworzą Narodowy Zasób Biblioteczny 



 

Prawo korzystania z bibliotek ma charakter powszechny 



 

Biblioteki świadczą swoje usługi bezpłatnie 



 

Biblioteki publiczne tworzą ogólnokrajową sieć biblioteczną 



 

Biblioteka Narodowa jest centralna biblioteką państwa 



 

Biblioteki  dzielą  się  na  :  publiczne,  naukowe,  szkolne  i  pedagogiczne,  fachowe  i  zakładowe 
oraz obsługujące specjalne grupy użytkowników 



 

Organizator biblioteki ma obowiązek zapewnić jej podstawy materialne działalności  
 
Ustawa o obowiązkowych egzemplarzach bibliotecznych z dnia 7 listopada 1996 r. 
Określa  obowiązki  wydawców  materiałów  piśmiennych,  graficznych,  audiowizualnych  i 
elektronicznych do przekazania wydanych dokumentów wskazanym instytucjom. 
 
Rozporządzenie ministra KiDZN w sprawie narodowego zasobu bibliotecznego z dnia 4 lipca 
2012 roku. 



 

Narodowy  Zasób  Biblioteczny  (NZB)  tworzą  zbiory  o  wyjątkowej  wartości  historycznej, 
naukowej, kulturalnej i artystycznej 



 

Narodowy Zasób Biblioteczny (NZB) tworzą zbiory BN i BJ, plan ochrony zbiorów