PISMO ŚWIĘTE W RODZINIE    

 

 

     8.10.2014 

Ćwiczenia 

 

Ks. Mgr. Lic. Dawid Ledwoń      

Dawid.ledwon@us.edu.pl

 

 Zaliczenie  ze  znajomości  ksiąg  biblijnych  ,  wskazanie  skąd  pochodzi 

cytat 

Kolokwium I   15.10 



 

Księga Rodzajów   r. 1-4 i 12-50 



 

Księga Ród 



 

Księga Tobiasza 



 

Księga Pieśni nad Pieśniami 

Kolokwium II   22.10 



  Ewangelia Mateusza 



 

Ewangelia Łukasza 

 

Mt 1,1-5.7  ->  Ewangelia Mateusza rozdział 1, werset 1 do 5 i 7 

Poprawki na konsultacjach -> wtorki 12.00 – 12.45 ( tylko w tygodniu I) 

 

Literatura: 

 Wstęp ogólny do Pisma Świętego 

Ks. Jan Szlaga 

 Wstęp do Pisma świętego 

Ks. Antonii Paciorek 

 Wprowadzenie do literatury międzytestamentalnej 

Ks. Stanisław Mendala 

 Wstęp do studium Pisma Świętego 

Ks. Stanisław Bazilinski 

 Natchnienie i prawda Pisma Świętego 

Biblia czyli Pismo Święte jest to zbiór ksiąg Starego testamentu (ST) i Nowego 
Testamentu  (SN)  uznawane  przez  kościół  za  natchnione,  a  stanowiące  wraz  z 
tradycją z uwagi na zawarte w nich objawienie Boże jeden depozyt wiary i jedną 
jej regułę. 

Biblistyka  jest  to  rozwinięta  dziedzina  wiedzy  obejmująca  wiele  dyscyplin 
zasadniczych  tj.  egzegeza  tekstu  biblijnego  i  jego  autentyczna  teologiczna 
interpretacja. 

 

Papieska komisja biblijna, Interpretacja Biblii w Kościele, Warszawa 1999 s.40 

„  (…)  podejście  kanoniczne  (…)  zmierza  właśnie  do  interpretacji  teologicznej,  wychodząc 
wyraźnie od wiary: Biblia jako całość „ 

Benedykt  XVI,  Posynodalna  Adhortacja  Apostolska  Verbum  Domini  o  słowie 
Bożym w życiu i misji Kościoła. Katowice 2010, s.58 

„  tam,  gdzie  egzegeza  nie  jest  teologią,  Pismo  Święte  nie  może  być  duszą  teologii,  i  na 
odwrót,  tam,  gdzie  teologia  nie  jest  zasadniczo  interpretacja  Pisma  Świętego  w  Kościele, 
teologia zostaje pozbawiona fundamentu.” 

 

Nauki pomocnicze 



  Filologia hebrajska 



  Filologia aramejska 



  Filologia grecka 



  Geografia Palestyny 



 

Historia Izraela i starożytnego wschodu 



  Historia religii Izraela 



  Archeologia Palestyny i starożytnego wschodu 



 

Wstęp ogólny 

Wstęp  ogólny  na  przygotować  do  owocnej  lektury  i  pomóc  zrozumieć  samo 
zjawisko  biblii.  Zajmuje  się  specyfiką,  źródłem  sakralnego  charakteru,  sprawą 
natchnienia  Bożego,  kryteriami  i  prawem  uznania  za  natchnione  tylko 
niektórych  ksiąg  z  bogatej  literatury  religijnej,  historia  powstania  kanonu 
biblijnego, metodyką i ….. krytyki tekstu, interpretacją sensu Pisma Świętego. 

Natomiast  introdukcja  szczegółowa  zajmuje  się  poszczególnymi  księgami 
Starego Testamentu i Nowego Testamentu. 

 

Nazwy : 

Biblos – księga, zwój (od papirusu) 
To biblio – książeczka 
Grafe – pismo 
 

- pisma 

Ta biblija – książeczki 
Łac. Bibla (Stary Testament, Nowy Testament) 
Pismo Boże lub Pismo Święte 
Święte Litery 
Słowo Boże 
 

Żydzi żadko używają określenia Pismo Święte, częściej stosują Tanak lub Mikra 

TaNaK 

T  –  Tora  (Prawo,  pięcioksiąg  ->  K.  Rodzaju,  K.  Wyjścia,  K.  Kapłaństwa,  K. 
Liczb, K. Powtórzonego Prawa) 

N – Nebiim (Prorocy) 

K – Ketubim (Pismo) 

 

MIKRA  - rzeczownik „czytanie” 

 

Prorok jest tym który mówi w imieniu Boga. 

 

 

Treść: 

Treścią Biblii są dzieje zbawienia człowieka od prehistorii utraconego szczęścia 
protoplastów (pierwsi ludzie Adam i Ewa) rodzaju ludzkiego (K. Rodzaju 1-3) 
aż do eschatycznego (czasy ostateczne - to co na samym końcu) wypełnienia się 
czasów  w  pełni  odzyskanego  szczęścia  w  społeczności  zbawionych 
(Apokalipsa) 

Eschatologia jest nauką o tym co jest końcem. 

 

Najważniejsze wydarzenia Starego Testamentu: 

- wybranie narodu (jednego) 

- przymierze syjońskie, nadanie praw 

 

Najważniejsze wydarzenia Nowego Testamentu: 

- posłanie i wcielenie Syna Bożego 

- dopełnienie dzieła zbawienia 

-  Chrystus,  ostatni  Adam  (nowy  Adam)  pośrednik  nowego  i  wiecznego 
przymierza 

 

Podział Pisma Świętego: 

-  ze  względu  na  treść  i  czas  powstania  ksiąg  dzielimy  na  Stary  Testament  i 
Nowy Testament 

 diatheke – testament (ostatnia wola), przymierze (akcentuje zbawczą inicjatywę 
Boga) 

 

 

 

Zgrupowanie wokół tematów czy rodzajów literackich 



  Prawo – księgi historyczne 



  Prorocy 



  Pisma 



 

Mądrościowe 



  Psalmy 

 

Podział na rozdziały i wiersze 



 

Żydzi  palestyńscy  podzielili  Tore  na  167  sedarim  był  to  trzyletni  cykl 
czytań synagogalnych. 



 

W Babilonii pięcioksiąg podzielono na 54 parszijot (fragmenty, porcja) na 
potrzeby  jednoczesnego  cyklu  czytań.  Ksiąg  prorockich  nie  dzielono, 
wybrano z nich tylko 85 perykop (tzw. Haftorach) 



 

W pismach Qumrańskich podzielili na paraszamy (niedopisane do końca 
linie lub większe odstępy miedzy literami) i pesuki (odstępy w tekście na 
tej samej linii) 

 

Podział tekstu Nowego Testamentu 

lectio continua – zapisywane cięgiem bez przerw 

W podziale Nowego Testamentu można wyróżnić autorów 



  Tacjan – w II w dzieli tekst Nowego Testamentu na perykopie 



  Annoniusz  z    Aleksandrii  –  w    II  w  dzieli  Ewangelie  na  większe  części 

titoli (tytuły) i kafalaia (rozdziały) 



  Eutaliusz  z  Aleksandrii  –  w  IV  w  podział  listów  na  rozdziały  i  lekcje 

(odpowiednik wersetu) 



 

W V w przyjęcie podziału Apokalipsy na 72 rozdziały 



 

Dla  ułatwienia  zadania  lektorów  podzielono  Nowy  Testament  na  stychy 
czyli fragmenty które należało czytać na jednym oddechu 



  1206  r  Stefan  Lankton  wprowadza  obowiązujący  do  dziś  podział 

Nowego Testamentu na rozdziały 



 

Hugo z ST. Cher na początku XII w dzielił prowadzone przez Lanktona 
rozdziały Nowego Testamentu na 7 części oznaczając je małymi literami 
od a do g 



  Santes Pagnini (domonikanin) w 1528 r wprowadza do swojego wydania 

biblii podział na rozdziały i wiersze, podział ten rozpropagował w 1555 r 
Estienne (Stephanus)