Zegarmistrz_731[05]_O1.02

_________________________________________________________________________________________
„Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

MINISTERSTWO EDUKACJI

NARODOWEJ

Grażyna Uhman

Posługiwanie się dokumentacją techniczną 731[05].O1.02

Poradnik dla nauczyciela

Wydawca

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy
Radom 2006

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

Wprowadzenie

Wymagania wstępne

Cele kształcenia

Przykładowe scenariusze zajęć

Ćwiczenia

5.1.

Rodzaje zegarów, mechanizmów zegarowych - ich
budowa, konserwacja i magazynowanie.

5.1.1. Ćwiczenia

5.2.

Podstawy rysunku technicznego

5.2.1. Ćwiczenia

5.3.

Tolerancje i pasowania, chropowatość powierzchni i ich
oznaczanie w dokumentacji

5.3.1 Ćwiczenia

5.4.

Zasady

wykonywania

dokumentacji

technicznej

z wykorzystaniem oprogramowania komputerowego

5.4.1 Ćwiczenia

Ewaluacja osiągnięć ucznia

Literatura

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1. WPROWADZENIE

Przekazujemy Państwu Poradnik dla nauczyciela, który będzie pomocny w prowadzeniu

zajęć  dydaktycznych  w  szkole  kształcącej  w  zawodzie  zegarmistrz.  Poradnik  zawiera  opis
wymagań,  jakie  uczeń  powinien  spełnić,  by  przystąpić  do  bieżącej  jednostki  modułowej,
cele,  jakie osiągnie  po  zrealizowaniu  tej  jednostki,  dwa  przykładowe  scenariusze zajęć  oraz
wykaz  ćwiczeń  do  poszczególnych  tematów.  Na  końcu  poradnika  zawarto  dwa  narzędzia
pomiaru dydaktycznego oraz literaturę.

Uczeń realizuje naukę zawodu w systemie modułowym, w którym materiał nauczania,

zarówno teoretyczny, jak i praktyczny, jest podzielony na moduły, które dzielą się
na jednostki modułowe. Do jednej z nich jest opracowany Poradnik dla ucznia i Poradnik dla
nauczyciela. Poradnik dla ucznia zawiera niezbędne materiały, ćwiczenia wraz
ze wskazówkami, potrzebnymi do zaliczenia danej jednostki modułowej.

Moduł 731[05].O1 Techniczne podstawy zegarmistrza jest jednym z kluczowych dla

zawodu i składa się z 6 jednostek:

Każdy temat zawiera ćwiczenia oraz wskazany jest materiał nauczania, niezbędny do ich

wykonania.  Czasami  materiał  nauczania  musi  zostać  uzupełniony  przez  nauczyciela,
zwłaszcza,  gdy  potrzebne  są  do  tego  specjalistyczne  materiały  źródłowe,  czy  przykłady
rysunków.  Materiał  nauczania  dodatkowy  znajduje  się  w  podręczniku  oraz  w
dokumentacjach  technicznych  urządzeń,  narzędzi  i  zegarów,  a  także  w  PN.  Brakujący
materiał  nauczyciel  powinien  odpowiednio  przygotować  dla  uczniów  w  postaci  kserokopii
lub eksponatów czy literatury.

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczeń, uczeń powinien sprawdzić, czy jest do tego

odpowiednio  przygotowany.  W  tym  celu  powinien  odpowiedzieć  na  zestaw  pytań
zamieszczony  po  materiale  nauczania. Pytania  i polecenia  mają zwrócić uwagę uczniowi na
to,  co  jest  w  materiale  nauczania  najważniejsze.  Uczeń  powinien  odpowiedzieć  na  nie
własnymi słowami. Dobrze, jeśli udzieli odpowiedzi w zeszycie przedmiotowym..

Uczeń powinien opanować wszystkie umiejętności. Ćwiczenia należy ocenić w systemie

dwustopniowym – uczeń umie albo nie umie wykonać ćwiczenia. Opanowanie umiejętności
może cechować się różną biegłością.

Na końcu opracowania każdego z tematów jest zamieszczony sprawdzian postępów,

który  pozwoli  uczniowi  określić  swoje  własne  osiągnięcia  w  zakresie  poznawanej  wiedzy.
Jeśli uzyska pozytywne wyniki, to będzie  mógł przejść do następnego tematu, a jeśli  nie, to
wiadomości  i umiejętności  powinien  powtórzyć  i poprawić  korzystając  z  pomocy
nauczyciela.

Metody pracy z uczniem
Główną metodą pracy w tej jednostce modułowej są samodzielne ćwiczenia uczniów.

Zaproponowano zarówno ćwiczenia do pracy indywidualnej, jak i zespołowej. Są i takie,
które – w zależności od możliwości uczniów – mogą być wykonywane indywidualnie lub
grupowo. Daje to możliwość indywidualizacji pracy z uczniem.

Program jednostki przewiduje uzyskanie umiejętności wykonywania dokumentacji

technicznej z pomocą programu komputerowego. Ze względu na to, że placówki kształcenia
zawodowego  mogą  mieć  różne  programy,  nie  narzucono  w  poradniku,  który  program
powinien  być  wykorzystany.  Wymaga  to  jednak  opracowania  lub  pozyskania  programu
kształcenia  w  tym  zakresie  odpowiedniego  do  zainstalowanego  programu.  Celem  jednego
z ćwiczeń  jest  przejście  takiego  kursu  wraz  z  wykonaniem  ćwiczeń  w  jego  ramach
zaprojektowanych.

Tematyka jednostki modułowej Posługiwanie się dokumentacją techniczną wymaga

także bazowania na podręczniku, w którym uczeń znajdzie więcej przykładów i rysunków niż

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Schemat układu jednostek modułowych w module 731[05].Z1

MODUŁ 731[05].O1

Techniczne podstawy zawodu zegarmistrza

731(05].O1. 01

Stosowanie przepisów bezpieczeństwa i higieny

pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony

środowiska

731(05].O1. 02

Posługiwanie się dokumentacją techniczną

731[05].O1.03

Rozpoznawanie podstawowych materiałów

stosowanych w zegarmistrzostwie

731[05].O1.04

Wykonywanie wybranych prac z zakresu obróbki

ściernej i wiórowej

731[05].O1.05

Wykonywanie wybranych części mechanizmów

zegarowych

731[05].O1.06

Identyfikowanie wyrobów zegarmistrzowskich

731(05].O1. 07

Magazynowanie i transportowanie mechanizmów

zegarowych

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2. WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji ćwiczeń zawartych w jednostce modułowej Posługiwanie się

dokumentacją techniczną uczeń powinien być odpowiednio przygotowany w wyniku
realizacji poprzednich jednostek modułowych. A zatem uczeń powinien umieć:
–

interpretować podstawowe akty prawne, prawa i obowiązki pracownika oraz
pracodawcy, związane z bezpieczeństwem i higieną pracy,

–

odczytywać i stosować zakładowy regulamin bezpieczeństwa pracy, ochrony
przeciwpożarowej,

–

rozpoznawać i przewidzieć zagrożenia dla człowieka i środowiska,

–

dobierać zabezpieczenia i osłony ruchomych części maszyn i urządzeń mechanicznych,

–

zabezpieczać dostęp do szkodliwych środków chemicznych,

–

dobierać i stosować właściwy ubiór i sprzęt ochronny, środki ochrony osobistej na
poszczególnych stanowiskach pracy,

–

powiadamiać odpowiednie służby bhp o zauważonych zagrożeniach dla zdrowia i życia
pracowników,

–

udzielać pierwszej pomocy osobom poszkodowanym,

–

stosować, w przypadku zagrożenia pożarowego, podręczny sprzęt oraz środki gaśnicze,
zgodnie z zasadami ochrony przeciwpożarowej

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3. CELE KSZTAŁCENIA

Po zrealizowaniu tej jednostki modułowej uczeń powinien umieć:

–

zdefiniować i określić znaczenie terminów zawodowych, dotyczących mechanizmów
zegarowych, ich rodzajów, budowy oraz konserwacji i magazynowania,

–

wyjaśnić oraz zastosować pojęcia, nazwy i określenia, dotyczące eksploatacji
mechanizmów zegarowych,

–

rozróżnić i nazwać specjalistyczne narzędzia, przyrządy i urządzenia,

–

rozróżnić i scharakteryzować pojęcia związane z mechanizmami zegarowymi,

–

wyjaśnić określenia i sformułowania specjalistyczne, stosowane w literaturze
zawodowej, normach, instrukcjach, opisach technologicznych, dotyczące badań
kontrolnych procesów naprawczych,

–

zinterpretować dokumentację techniczną,

–

wykonać odwzorowanie graficzne części mechanizmu zegarowego,

–

wykonać podstawowe obliczenia konstrukcyjne i kinematyczne,

–

skorzystać z norm technicznych,

–

wykonać dokumentację techniczną z wykorzystaniem oprogramowania komputerowego.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ

Scenariusz zajęć 1

Osoba prowadząca.........................................................................................
Modułowy program nauczania: 731[05] Zegarmistrz
Moduł: 731[05]. O1 Techniczne podstawy zegarmistrza
Jednostka modułowa: 731[05]01.02 Posługiwanie się dokumentacją techniczną

Temat: Podstawy rysunku technicznego – wymiarowanie

Cele ogólny: umiejętność wymiarowania.

Po zakończeniu zajęć uczeń potrafi:

–  odczytać wymiary z dokumentacji technicznej,
–  wykonać wymiarowanie elementów mechanizmu zegarowego,
–  skorzystać z PN dotyczącej rysunku technicznego.

Metody nauczania:

– samokształcenie z wykorzystaniem literatury zawodowej, podręczników, norm,

instrukcji, poradników i pozatekstowych źródeł informacji,

– ćwiczenia praktyczne.

Formy organizacyjne:

– praca indywidualna i zespołowa.

Środki dydaktyczne:

–  foliogramy lub prezentacje multimedialne,
–  rzutnik pisma lub rzutnik multimedialny,
–  poradnik dla ucznia,
–  podręcznik do rysunku technicznego,
–  przygotowane przez nauczyciela materiały,
–  PN i inna dokumentacja techniczna.

Czas:

4 godziny.

Przebieg zajęć:

Część zajęć

Czynności nauczyciela

Czynności ucznia

Środki

dydaktyczne

Część
organizacyjna

– wykonuje

czynności

organizacyjne

– przygotowuje się

do zajęć

Część wstępna

– podaje temat, cele zajęć,
– wyjaśnia organizację

lekcji,

– wprowadza do tematu

i poleca powtórzenie
treści przerobionych
jednostek
metodycznych,

– zapisuje temat

w zeszycie
przedmiotowym,

– powtarza

najważniejsze
treści
zrealizowanych
zajęć,

– foliogram

z celami zajęć,
rzutnik pisma
lub rzutnik
multimedialny.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Część główna

1. Praca nad

materiałem
nauczania

– poleca zapoznanie się

z treścią materiału
nauczania dotyczącą
wymiarowania,

– wyjaśnia i demonstruje

przykłady wspierające
studiowanie materiału
nauczania,

– poleca wykonanie

drobnych ćwiczeń
ułatwiających
opanowanie materiału
nauczania,

– słucha poleceń,
– pyta w razie

wątpliwości,

– analizuje materiał

nauczania, słucha
wyjaśnień i
analizuje
przykłady,

– wykonują

ćwiczenia podane
przez nauczyciela,

– poradnik dla

ucznia,

– podręcznik do

rysunku
technicznego,

– przykłady

rysunków,

– foliogramy lub

prezentacje
multimedialne,

– rzutnik pisma

lub rzutnik
multimedialny.

2. Praca nad
pytaniami
kontrolnymi –
po zrealizowaniu
materiału
nauczania
dotyczącego
wymiarowania

– poleca wykonanie

pisemnej odpowiedzi
w zeszytach na pytania
sprawdzające znajdujące
się w poradniku dla
ucznia dotyczące
wymiarowania,

– nadzoruje pracę,

wyjaśnia wątpliwości,

– sprawdza efekty

i podsumowuje pracę
uczniów,

– realizuje zadanie

indywidualnie,

– wypowiada się na

temat efektów
swojej pracy,

– poradnik dla

ucznia,

– zeszyt

przedmiotowy
ucznia.

3. Praca nad
ćwiczeniem 1

– poleca wykonanie

ćwiczenia 1 z poradnika
dla ucznia,

– nadzoruje pracę,

wyjaśnia wątpliwości,

– prowadzi dyskusję

i podsumowuje,

– przygotowuje się

do realizacji
ćwiczenia,

– realizuje zadanie,

– prezentuje wyniki

i dyskutuje nad
nimi,

– poradnik dla

ucznia,

– podręcznik do

rysunku
technicznego,

– PN,
– przygotowane

materiały.

Część
podsumowująca

– poleca wykonanie

sprawdzianu postępów,

– podsumowuje zajęcia,

– podaje zadanie

domowe: wykonanie
uzupełnień rysunków,

– podaje temat oraz zakres

zajęć następnych,

– realizuje

sprawdzian
postępów,

– odnosi się do

efektów pracy na
zajęciach,

– zadaje pytania

odnośnie zadania
domowego,

– zapisuje temat

zajęć następnych,

– poradnik dla

ucznia,

– zeszyt

przedmiotowy.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Scenariusz zajęć 2

Osoba prowadząca.........................................................................................
Modułowy program nauczania: 731[05] Zegarmistrz
Moduł: 731[05].O1 Techniczne podstawy zegarmistrza
Jednostka modułowa: 731[05]O1.02 Posługiwanie się dokumentacją techniczną

Temat: Tolerancje i pasowania, chropowatość powierzchni i ich oznaczanie
w dokumentacji

Cel ogólny: odczytywanie i nanoszenie oznaczeń dotyczących tolerancji, pasowań
i chropowatości powierzchni.

Po zakończeniu zajęć uczeń potrafi:

–  odczytywać i interpretować na rysunku technicznym tolerancje wymiarów,
–  odczytywać i interpretować na rysunku technicznym tolerancje kształtu,
–  odczytywać i interpretować na rysunku technicznym pasowania,
–  odczytywać i interpretować na rysunku technicznym falistość i chropowatość,
–  nanosić na rysunku odpowiednie oznaczenia tolerancji,
–  nanosić na rysunku odpowiednie oznaczenia pasowania,
–  nanosić na rysunku odpowiednie oznaczenia chropowatości i falistości,
–  korzystać z PN i literatury związanej z tematem tolerancji, pasowań.

Metody nauczania:

– samokształcenie z wykorzystaniem literatury zawodowej, podręczników, norm,

instrukcji, poradników i pozatekstowych źródeł informacji,

– ćwiczenia praktyczne.

Formy organizacyjne: praca indywidualna i zespołowa.

Czas:

4 godziny

Środki dydaktyczne:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Przebieg zajęć:

Część zajęć

Czynności nauczyciela

Czynności ucznia

Środki

dydaktyczne

Część
organizacyjna

– wykonuje czynności

organizacyjne,

– przygotowuje się

do zajęć.

Część wstępna

– podaje temat, cele zajęć,

– wyjaśnia organizację

lekcji,

– wprowadza do tematu,

– zapisuje temat

w zeszycie
przedmiotowym,

– foliogram

z celami zajęć,

– rzutnik pisma

lub rzutnik
multimedialny
z osprzętem.

Część główna

1. Praca nad
materiałem
nauczania

– poleca zapoznanie się

z treścią materiału
nauczania
i sporządzenie pisemnej
odpowiedzi w zeszytach
na pytania sprawdzające
znajdujące się
w poradniku dla ucznia,

– nadzoruje pracę,

wyjaśnia wątpliwości,

– sprawdza efekty

i podsumowuje pracę
uczniów,

– słucha poleceń,
– pyta w razie

wątpliwości,

– indywidualnie

realizuje
zadanie,

– wypowiada się

na temat efektów
swojej pracy,

– poradnik dla

ucznia,

– zeszyt

przedmiotowy.

2. Praca nad
ćwiczeniem 1

– poleca wykonanie

ćwiczenia 1 z poradnika
dla ucznia,

– rozdaje materiały,

dokumentację, PN,

– wyjaśnia wątpliwości,

nadzoruje pracę,

– sprawdza wyniki,

i podsumowuje pracę
uczniów,

– przygotowuje się

do realizacji
ćwiczenia,

– realizuje

zadanie,

– prezentuje

wyniki,

– poradnik dla

ucznia,

– podręcznik do

rysunku
technicznego,

– przygotowane

materiały,

– PN i inna

dokumentacja
techniczna.

Część
podsumowująca

– poleca wykonanie

sprawdzianu postępów,

– podsumowuje zajęcia,

– podaje zadanie

domowe: dokonanie
odczytów z rysunku,

– podaje temat oraz zakres

zajęć następnych.

– realizuje

sprawdzian
postępów,

– odnosi się do

efektów pracy na
zajęciach,

– zadaje pytania

odnośnie zadania
domowego,

– zapisuje temat

zajęć
następnych,

– poradnik dla

ucznia,

– zeszyt

przedmiotowy.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. ĆWICZENIA

5.1. Rodzaje zegarów, mechanizmów zegarowych - ich budowa,

konserwacja i magazynowanie

5.1.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Znajdź w podręczniku wyjaśnienie nieznanych Ci określeń i nazw, jakie napotkasz

w artykule  o  zegarach  po  tytułem  Tourbillon  [1]  autorstwa  pana  Mirosława  Zięby  zawarty
w Młodym  Techniku  z  czerwca  1999.  Ponadto  opisz  funkcję  wymienionego  w artykule
mechanizmu  w  pracy  zegara.  Wyjaśnij,  dlaczego  minimalne  niewyważenie  balansu
powodowało  znaczne  odchyłki  chodu?  Określ  współczesne  znaczenie  tourbillonu.  Jak  dziś
technika zegarmistrzowska radzi sobie z problemem odchyłek chodu?

Tourbillon

Jak wiadomo wysiłki zegarmistrzów zawsze koncentrowały się na zwiększaniu

dokładności  czasomierzy.  Z  praktycznego  punktu  widzenia  zagadnienie  to  jest  szczególnie
ważne  dla  nawigacji  morskiej,  gdzie  precyzyjny  pomiar  czasu  decyduje  o  dokładności
ustalenia długości geograficznej. Oczywiste więc, że to zegarmistrze będącej potęgą morską
Anglii  osiągnęli  na  tym  polu  największe  sukcesy.  Już  konstruowane  w  XVII  wieku  przez
Johna Harrisona  chronometry  okrętowe  były  w  stanie  zapewnić  dokładności porównywalne
z dzisiejszymi  prostymi  zegarkami  kwarcowymi.  Rozwiązań  konstrukcyjnych  dużych,
przechowywanych  pieczołowicie  w  jednej  pozycji  chronometrów  okrętowych  nie  można
było jednak w prosty sposób przenieść do coraz powszechniejszych zegarków noszonych.

W zegarku kieszonkowym minimalne niewyważenie balansu powodowało znaczne

odchyłki  chodu.  Trudności  z  regulacją  w  pozycjach  (...)  były  tak  wielkie,  że  w  XIX  wieku
pojawiły  się  obiegowe  urządzenia  wychwytu  "tourbillon"  -  dowcipna  próba  obejścia  tego
kłopotu.  Założenie  było  proste:  skoro  chód  zegarka  zależy  od  pozycji  (a  ta  nie  może  być
stała,  jak  w  przypadku  chronometru  okrętowego),  byłoby  najlepiej  gdyby  ta  pozycja
samoczynnie  zmieniała  się!  Nie  ma  jednak  potrzeby,  żeby  cały  zegarek  ciągle  zmieniał
położenie,  wystarczy  że  tylko  zespół  balansowy  będzie  obracał  się  względem  reszty
mechanizmu  -  na  taki  pomysł  wpadł  200  lat  temu  Breguet,  który  zasłynął  z  wielu  innych
(bardziej  jednak  pożytecznych)  wynalazków.  Najważniejszy  dla  chodu  zespół  zegarka  -
balans z wychwytem - umieścił on w lekkim koszu, który zabierając poprzez skomplikowaną
przekładnię nieco napędu wykonywał pełen obrót w ciągu minuty. Dla każdego obdarzonego
intuicją inżyniera pozorność tego rozwiązania jest oczywista, lecz tourbillon był stosowany w

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

niektórych najdroższych zegarkach kieszonkowych - przyznajmy że raczej jako dowód
kunsztu firmy, niż dla praktycznego efektu.

Jakiekolwiek uzasadnienie dla stosowania tego kosztownego rozwiązania zanikło

z wprowadzeniem  na  początku  XX  wieku  balansów  jednometalowych  współpracujących
z koncentrycznie  rozwijającym  się  włosem  bregetowskim  (tak  jest,  to  też  wynalazek
wspomnianego  wyżej  szwajcarskiego  zegarmistrza).  W  tak  zbudowanym,  starannie
wyregulowanym  balansie  położenie  środka  ciężkości  zawsze  znajdowało  się  na  osi.
Wynalezienie  w  1931  roku  elektronicznej  sprawdzarki  tzw.  chronokomparatora  oraz  dalsze
postępy  inżynierii  materiałowej  umożliwiły  uzyskiwanie  dobrych  wyników  regulacji
pozycyjnej  nawet  w  przypadku  zastosowania  zwykłego  włosa  płaskiego.  Lecz  oto  wraz
z powracającą ostatnio modą na skomplikowane zegarki mechaniczne w ofertach najlepszych
marek  szwajcarskich  od  kilku  lat  znowu  występują  w  coraz  większej  liczbie  kosztowne
modele  wyposażone  w  fascynujący  swą  złożoną  kinematyką  tourbillon.  Doszło  do  tego,  że
produkująca  dla  innych  wytwórców  same  mechanizmy  Lemania  (m.in.  dla  Bregueta
i Vacherona)  oferuje  szablonowy,  charakteryzujący  się  bardzo  wysoką  jakością  kaliber  387
wyposażony w to urządzenie.

Jednak najbardziej cenione przez koneserów tourbillony powstają w całości

w manufakturze  Girard-Perregaux.  Szczycąca  się  ponad  200-letnią  historią  marka  zawsze
należała  do  ścisłej  czołówki  -  na  przełomie  XIX  i  XX  wieku  zdobyła  wiele  nagród  na
różnych wystawach i konkursach precyzji. W 1966 roku jako pierwsza rozpoczęła produkcję
zegarków  o częstotliwości  balansu  10  Hz,  czyli  dwukrotnie  podwyższonej  w  stosunku  do
zwykłych  modeli.  Pokonanie  trudności  technicznych  związanych  ze  smarowaniem,
bezwładnością  elementów  wychwytu  i  większym  zapotrzebowaniem  energetycznym

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

"szybkiego"  balansu  zaowocowało  oczekiwaną  poprawą  dokładności.  Był  to  jednak  kres
możliwości zegarka tradycyjnego. 3  lata później firma zaprezentowała pierwszy  mechanizm
kwarcowy  o częstotliwości  32.768  Hz,  zaakceptowanej  następnie  jako  standard  przez
wszystkich innych wytwórców.

W latach 80-tych G-P ustąpił jednak pola pod naporem japońskiej elektroniki

i skoncentrował  się  na  luksusowych  zegarkach  mechanicznych,  których  w  zeszłym  roku
wyprodukował zaledwie 16.000 egzemplarzy. W ostatnim czasie wytwórnia zasłynęła bardzo
klasycznymi  chronografami  ze  znakiem  skaczącego  konia,  który  trafił  na  tarcze  tych
prestiżowych  czasomierzy  za  zgodą  "Ferrari".  Bez  wątpienia  obie  marki  są  godne  siebie
i zajmują  równie  wysokie  pozycje  w  swoich  dziedzinach.  Warto  to  podkreślić,  gdyż  inne
czasomierze  opatrywane  nazwami  znanych  samochodów,  kosmetyków  a  nawet  butów  są
gadżetami dla pozbawionych smaku snobów.

Mimo, że G-P w niektórych modelach umieszcza własnej produkcji skomplikowany

mechanizm  kwarcowy,  to  dla  koneserów  najbardziej  wartościowe  i  najpiękniejsze  są
oczywiście  egzemplarze  mechaniczne,  szczególnie  zaprezentowany  w  1991  roku  "Three
Bridges".  Jego  unikalną  konstrukcję  wzorowano na  zdobywających  przed wiekiem  laury  za
urodę

precyzję

mechanizmach

kieszonkowych.

Między

trzema

symetrycznie

rozmieszczonymi, wyraźnie wyodrębnionymi mostkami umieszczono osobno obiegowy
zespół balansu i wychwytu, przekładnię, bęben sprężyny.

Tak tourbillon jak i "Three Bridges" przeniesione zostały po stu latach, aby cieszyć oko

znawców, z muzealnych zegarków kieszonkowych do współczesnych, najdroższych okazów
naręcznych.  Oczywiście,  że  poza  względami estetycznymi  taka  konstrukcja  nie  ma  żadnego
technicznego uzasadnienia. Lecz  jeśli ktoś jeszcze wątpi, czy  mechanizm może  być dziełem
sztuki,  to  ma  szansę  zweryfikować  swoje  poglądy  patrząc  poprzez  przezroczysty  dekiel  do
czystego w formie wnętrza Girard-Perregaux.
Mirosław Zięba

Wskazówki do realizacji
Celem ćwiczenia jest wzbudzenie zainteresowania zawodem, zwłaszcza, że jednostka

modułowa 731[05].O1.02 Posługiwanie się dokumentacją techniczną jest jedną z pierwszych
w  pierwszym  module  programu.  Artykuł  prasowy  ma  także  zwrócić  uwagę  uczniów  na
konieczność  studiowania  literatury  fachowej  i  pozwolić  doskonalić  umiejętność czytania  ze
zrozumieniem.  Ponadto  ćwiczenie  to  ma  umożliwić  samodzielne  studiowanie  terminologii
fachowej, do czego służyć ma także inna literatura, jak PN, branżowy poradnik lub leksykon
techniczny.

Ćwiczenie może być realizowane indywidualnie lub w grupach. W przypadku wariantu

pracy grupowej produktem powinien być plakat. Pomimo to odpowiednie notatki powinny
być w zeszycie przedmiotowym.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1) znaleźć w poradniku i podręczniku wyjaśnienie nieznanych mu określeń i nazw, jakie

napotka w artykule o zegarach po tytułem Tourbillon [1] autorstwa pana Mirosława
Zięby zawarty w Młodym Techniku z czerwca 1999 i zanotować w zeszycie
przedmiotowym,

2) opisać w zeszycie przedmiotowym funkcję wymienionego w artykule mechanizmu

w pracy zegara,

3) wyjaśnić, dlaczego minimalne niewyważenie balansu powodowało znaczne odchyłki

chodu i zapisać to w zeszycie,

4) określić współczesne znaczenie tourbillonu,
5) odpowiedzieć pisemnie w zeszycie na pytanie: jak dziś technika zegarmistrzowska radzi

sobie z problemem odchyłek chodu?

6) zaprezentować i ocenić wyniki swojej pracy.

Zalecane metody nauczania-uczenia się:

−

samokształcenie z wykorzystaniem literatury zawodowej, podręczników, norm,
instrukcji, poradników i pozatekstowych źródeł informacji

Środki dydaktyczne:

–

podręcznik napraw zegarów,

–

poradnik techniczny lub leksykon techniczny,

–

zeszyt,

–

długopis,

–

arkusze papieru A0,

–

flamastry.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.2. Podstawy rysunku technicznego

5.1.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Uzupełnij ołówkiem rysunki techniczne elementów mechanizmów zegarowych

przygotowanych przez nauczyciela z zastosowaniem reguł i wymagań rysunku technicznego.

Wskazówki do realizacji
Zadaniem nauczyciela jest przygotowanie rysunków części lub mechanizmów

z wyraźnymi brakami (w rysunku). Braki te uczeń powinien uzupełnić. Rysunki nie powinny
być  skomplikowane,  ale  zróżnicowane  pod  względem  elementów  rysunku,  zwłaszcza  do
uzupełnienia.  Z  rysunku  powinno  wynikać,  jakich  uzupełnień  należy  dokonać.  Jeśli
uzupełnienia  nie  byłyby  jednoznaczne,  należy rysunek wyposażyć w polecenia  informujące,
jakich uzupełnień wymaga.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1) uzupełnić ołówkiem rysunki techniczne elementów mechanizmów zegarowych

przygotowanych przez nauczyciela z zastosowaniem reguł i wymagań rysunku
technicznego,

2) zaprezentować i ocenić efekty swojej pracy.

Zalecane metody nauczania - uczenia się:

−

ćwiczenia.

Środki dydaktyczne:

–

przybory kreślarskie,

–

znormalizowane arkusze A4 z przygotowanymi rysunkami do uzupełnienia,

–

podręcznik do rysunku technicznego,

–

PN dotyczące rysunku technicznego.

Ćwiczenie 2

Wykonaj ołówkiem rysunki techniczne elementów mechanizmu zegarowego

przygotowanych przez nauczyciela z zastosowaniem reguł i wymagań rysunku technicznego.
Poproś o ocenę nauczyciela. Znajdź i popraw błędy.

Wskazówki do realizacji
Nauczyciel przygotowuje modele brył, modele lub same części mechanizmu zegarowego

lub  zegara.  Uczeń  kolejno  będzie  odwzorowywał  te  modele  i  części.  Należy  zaczynać  od
łatwych,  wówczas  najlepiej  sprawdzą  się  modele  brył  geometrycznych.  Dopiero  później
można  dać  do  odwzorowania  rzeczywiste  lub  modele  części  mechanizmu  zegarowego  lub
zegara. Liczbę rysunków należy dostosować do czasu i celów zajęć.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1) wykonać ołówkiem rysunki techniczne elementów mechanizmu zegarowego

przygotowanych przez nauczyciela z zastosowaniem reguł i wymagań rysunku
technicznego,

2) poprosić o ocenę nauczyciela po zakończeniu pracy,
3) znaleźć i poprawić błędy i ocenić swoją poprawioną pracę w konsultacji z nauczycielem.

Zalecane metody nauczania-uczenia się:

−

ćwiczenia.

Środki dydaktyczne:

–

przybory kreślarskie,

–

znormalizowane arkusze A4,

–

podręcznik do rysunku technicznego,

–

modele brył geometrycznych,

–

modele części mechanizmu zegarowego,

–

rzeczywiste części mechanizmu zegarowego,

–

PN dotyczące rysunku technicznego.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.3. Tolerancje i pasowania, chropowatość powierzchni i ich

oznaczanie w dokumentacji

5.3.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Odczytaj z rysunków technicznych następujące parametry wykonania części:

–

tolerancje wymiarów,

–

tolerancje kształtu,

–

rodzaj pasowania,

–

falistość i chropowatość.
Wypisz w zeszycie oznaczenia i ich interpretację wykorzystując odpowiednie PN i (lub)

podręcznik  do  rysunku  technicznego.  Zwróć  uwagę,  że  na  rysunku  mogą  nie  wystąpić  niektóre
oznaczenia.  Następnie  uzupełnij  ołówkiem  oznaczenia  tolerancji,  pasowania,  falistości,
chropowatości  powierzchni  w  rysunkach  technicznych  elementów  mechanizmów  zegarowych
przygotowanych  przez  nauczyciela  stosownie  do  jego  zaleceń  z zastosowaniem  reguł  i wymagań
rysunku technicznego.

Wskazówki do realizacji
Ćwiczenie to wymaga przygotowania uczniom rysunków, z których odczytywać będą

odpowiednie  parametry  wykonania.  Nie  każdy  rysunek  musi  zawierać  wszystkie  parametry.  Warto
zwrócić uwagę uczniom na rodzaj wykorzystywanej dokumentacji technicznej. Zadaniem nauczyciela
jest także przygotowanie rysunków części z wyraźnymi brakami (w rysunku) dotyczącymi tolerancji,
pasowania,  falistości,  chropowatości  powierzchni.  Braki  te  uczeń  powinien  uzupełnić.  Rysunki  nie
powinny być skomplikowane, ale zróżnicowane pod względem oznaczeń na rysunku do uzupełnienia.
Należy  rysunki  wyposażyć  w  polecenia  informujące,  jakie  mają  być  parametry  wykonania  części.
Należy zatem przygotować rysunki zarówno do interpretacji, jak i do uzupełnienia.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1) odczytać z rysunków technicznych następujące parametry wykonania części:

–  tolerancje wymiarów,
–  tolerancje kształtu,
–  rodzaj pasowania,
–  falistość i chropowatość,

2) wypisać w zeszycie oznaczenia i ich interpretację wykorzystując odpowiednie PN i (lub)

podręcznik do rysunku technicznego.

3) uzupełnić ołówkiem oznaczenia tolerancji, pasowania, falistości, chropowatości

powierzchni w rysunkach technicznych elementów mechanizmów zegarowych
przygotowanych przez nauczyciela stosownie do jego zaleceń z zastosowaniem reguł
i wymagań rysunku technicznego.

Zalecane metody nauczania-uczenia się:

−

ćwiczenia.

Środki dydaktyczne:

–

zeszyt,

–

długopis,

–

przygotowane przez nauczyciela rysunki,

–

literatura dotycząca rysunku technicznego i właściwe PN.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5.4.

Zasady

wykonywania

dokumentacji

technicznej

z wykorzystaniem oprogramowania komputerowego

5.4.1. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Zapoznaj się z programem kursu obsługi oprogramowania do sporządzania dokumentacji

technicznej  dostępnym  w  pracowni.  Zrealizuj  kolejno  wszystkie  ćwiczenia,  jakie  program
obejmuje.  Korzystaj  z  rad  i  doświadczenia  nauczyciela.  Zabiegaj,  by  na  stanowisku
komputerowym  pracowała  tylko  jedna  osoba.  Gdy  to  jest  niemożliwe  ustal  z  kolegą
(koleżanką)  częstotliwość  i  sposób  zamieniania  się  przy  pracy.  Jeśli  takie  ustalenia
nastręczają trudności, poproś o pomoc nauczyciela.

Wskazówki do realizacji:
Ze względu na to, że placówki kształcenia zawodowego mogą mieć różne programy, nie

narzucono  w  poradniku,  który  program  powinien  być  wykorzystany.  Wymaga  to  zatem
zrealizowania programu kursu w tym zakresie odpowiedniego do zainstalowanego programu.
Celem  tego  ćwiczenia  jest  przejście  takiego  kursu  wraz  z  wykonaniem  ćwiczeń  w jego
ramach  zaprojektowanych.  Program  powinien  umożliwiać  wykonywanie  prostych  obliczeń
konstrukcyjnych  i  kinematycznych  (na  przykład  wytrzymałościowych,  przekroju  czy
przełożenia). Jest to miejsce do wprowadzenia tej części programu jednostki modułowej.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1) zapoznać się z programem kursu obsługi oprogramowania do sporządzania dokumentacji

technicznej dostępnym w pracowni,

2) zrealizować kolejno wszystkie ćwiczenia, jakie program obejmuje z wykorzystaniem rad

i doświadczenia nauczyciela.

Zalecane metody nauczania-uczenia się:

−

ćwiczenia.

Środki dydaktyczne:

–

zeszyt,

–

długopis,

–

program kursu obsługi oprogramowania do sporządzania dokumentacji technicznej wraz
z zadaniami,

–

stanowisko komputerowe z zainstalowanym odpowiednim programem do sporządzania
dokumentacji technicznej z możliwością drukowania efektów zadań,

–

literatura i właściwe PN.

Ćwiczenie 2.

Dla zadanych części i wymagań technologicznych sporządź dokumentację

wykorzystując program komputerowy. Przykłady części oraz opisy wymagań przygotuje dla
Ciebie nauczyciel. Po sporządzeniu rysunku w komputerze wydrukuj go, przestaw
nauczycielowi i oceń. Błędy, które popełnisz popraw.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wskazówki do realizacji:
Zadaniem nauczyciela jest przygotowanie części i opisów wymagań technologicznych

stawianych danym częściom. Na tej podstawie uczeń ma wykonać odpowiedni rodzaj
dokumentacji technicznej z wykorzystaniem programu komputerowego.

Sposób wykonania ćwiczenia

Uczeń powinien:

1) wykonać prosty rysunek techniczny zadanej części zegara wykorzystując program

i stanowisko komputerowe,

2)  wydrukować swój rysunek,
3)  przedstawić rysunek nauczycielowi i ocenić,
4)  wziąć pod uwagę sugestie nauczyciela i poprawić ewentualne błędy.

Zalecane metody nauczania-uczenia się:

−

ćwiczenia.

Środki dydaktyczne:

–

przygotowane przez nauczyciela części i opisy wymagań technologicznych ich
wykonania,

–

zeszyt,

–

środki pomiarowe,

–

stanowisko komputerowe z zainstalowanym odpowiednim programem do sporządzania
dokumentacji technicznej z możliwością drukowania efektów zadań,

–

literatura, inne źródła informacji i właściwe PN.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

6. EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA

TEST 1

Test Do jednostki modułowej „Posługiwanie się dokumentacją techniczną”

Test składa się z 22 zadań wielokrotnego wyboru, z których:

–

15 zadań jest z poziomu podstawowego,

–

7 zadań jest z poziomu ponadpodstawowego.

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt

Proponuje się następujące normy wymagań:

–

dopuszczający - za uzyskanie 10÷12 punktów,

–

dostateczny

- za uzyskanie 13÷15 punktów,

–

dobry

- za uzyskanie 16÷18 punktów,

–

bardzo dobry

- za uzyskanie 19÷22 punktów.

Plan testu z kluczem odpowiedzi

zadania

Osiągnięcia ucznia

Kategoria

celu

Poziom

wymagań

Poprawna

odpowiedź

Wymienić kompletną dokumentację
znajdującą

się

warsztacie

zegarmistrzowskim.

Rozpoznać rodzaj zegara.

Wymienić

wszystkie

segmenty

budowy zegara.

Wymienić zabiegi

konserwacyjne,

jakich potrzebuje zegar.

Wymienić zasady przechowywania
zegarów.

Rozróżnić rodzaje rysunków.

Uzasadnić,

dlaczego

rysunki

wykonywane są w skali (podziałce).

Rozpoznać

prawidłowe

zasady

rzutowania prostokątnego.

Odróżnić przekrój od widoku.

10.

Rozpoznać

prawidłowe

zasady

wymiarowania.

11.

Wyjaśnić konieczność tolerowania.

12.

Odróżnić wymiary: nominalny, górny
graniczny i dolny graniczny.

13.

Odróżnić odchyłki górną i dolną.

14.

Wyrazić tolerancję wzorem.

15.

Wyrazić odchyłkę górną wzorem.

16.

Wyrazić odchyłkę dolną wzorem.

17.

Odróżnić pasowanie luźne.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

18.

Odróżnić pasowanie ciasne.

19.

Odróżnić pasowanie mieszane.

20.

Znać układy pasowań.

21.

Wskazać parametry określające
dokładność wykonania powierzchni.

22.

Określić znaczenie warunków zakupu
oprogramowania.

Przebieg testowania

Instrukcja dla nauczyciela

1) Proszę ustalić z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z wyprzedzeniem, co

najmniej jednotygodniowym.

2)  Proszę przygotować odpowiednią liczbę testów i kart odpowiedzi.
3)  Należy zapewnić uczniom samodzielność podczas rozwiązywania zadań.
4)  Przed rozpoczęciem testu proszę przeczytać grupie Instrukcję dla uczniów.
5)  Proszę  zapytać,  czy  uczniowie  wszystko  zrozumieli.  Wszystkie  wątpliwości  należy

wyjaśnić.

6) Ocenianie oprócz podania wyniku testu powinno zawierać informację o tym, jakie

umiejętności ma uczeń opanowane, a z jakich tematów powinien powtórzyć materiał
i ćwiczenia. Należy wyjaśnić uczniowi, co umie, a co powinien uzupełnić i jak.

7) Nie należy przekraczać czasu przeznaczonego na test.

Instrukcja dla ucznia

1)  Przeczytaj uważnie instrukcję.
2)  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.
3)  Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.
4)  Test  zawiera  22  zadania.  Do  każdego  z  nich  z  nich  podane  są  4  możliwe  odpowiedzi.

Tylko jedna jest poprawna.

5) Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej KARCIE ODPOWIEDZI, stawiając

w odpowiedniej rubryce znak „X”. W przypadku pomyłki należy błędną odpowiedź
zaznaczyć kółkiem, a następnie ponownie zakreślić poprawną odpowiedź.

6) Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz mieć pewność, ze sprawdziłeś(aś) swoją

wiedzę.

7) Nie musisz zachowywać kolejności rozwiązywania zadań.
8) Na rozwiązanie testu masz 45 minut.

Materiały dla ucznia:

−

instrukcja,

−

zestaw zadań testowych,

−

karta odpowiedzi.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

1. W warsztacie zegarmistrzowskim powinny się znajdować:

a) dokumentacja techniczna i instrukcja obsługi większości popularnych zegarów, oferty

firm zaopatrujące zarówno w zegary, jak i części czy narzędzia zegarmistrzowskie,
fachowe czasopisma i artykuły, dokumentacja techniczna narzędzi i urządzeń
stosowanych w zegarmistrzostwie, branżowe zestawy Polskich Norm,

b) oferty firm zaopatrujące w zegary, fachowe czasopisma i artykuły, branżowe zestawy

Polskich Norm,

c) dokumentacja techniczna, instrukcja obsługi większości popularnych zegarów,

dokumentacja techniczna narzędzi i urządzeń stosowanych w zegarmistrzostwie,
branżowe zestawy Polskich Norm,

d) instrukcja obsługi większości popularnych zegarów.

2. Zegar ciekłokrystaliczny to zegar, który posiada:

a)  ciekłokrystaliczny napęd,
b)  tarczę i wskazówki,
c)  ciekłokrystaliczny wyświetlacz,
d)  mały projektor, który wyświetla czas na ścianie lub suficie.

3. Segmenty budowy zegara to:

a)  źródło napędu, licznik cykli, wskaźniki i sygnalizatory,
b)  źródło napędu, regulator chodu, licznik cykli,
c)  źródło napędu, regulator chodu,
d)  regulator chodu, licznik cykli.

4. Konserwacja zegara polega na:

a)  wymianie całego zestawu oliw i smarów,
b)  usuwaniu zanieczyszczeń,
c)  pozostawieniu zanieczyszczeń  oraz wymianie całego zestawu oliw i smarów,
d)  usuwaniu zanieczyszczeń  oraz wymianie całego zestawu oliw i smarów.

5. Zegary należy przechowywać:

a) w szczelnie zamkniętych opakowaniach, w pomieszczeniach pozbawionych drgań,

o właściwej wilgotności powietrza, z wyłączonym mechanizmem zegarowym,

b) w pomieszczeniach o właściwej wilgotności powietrza, z włączonym mechanizmem

zegarowym,

c) w szczelnie zamkniętych opakowaniach, w pomieszczeniach pozbawionych drgań,

o właściwej wilgotności powietrza, z włączonym mechanizmem zegarowym.

d) w szczelnie zamkniętych opakowaniach, w pomieszczeniach pozbawionych drgań,

o właściwej wilgotności powietrza.

6. Rysunek przedstawiający część może być:

a)  rysunkiem wykonawczym,
b)  rysunkiem montażowym,
c)  wykresem,
d)  rysunkiem złożeniowym.

7. Rysunki wykonywane są w skali, ponieważ:

a)  nie wolno wykonywać rysunku przedmiotu w jego rzeczywistym wymiarze,
b)  nie zawsze można wykonać rysunek przedmiotu w jego rzeczywistym wymiarze,
c)  trzeba wykonywać rysunki pomniejszone,
d)  trzeba wykonywać rysunki powiększone.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

8. Wśród zasad prawidłowego wykonywania rzutowania prostokątnego jest zasada, że:

a) liczba rzutów powinna być minimalna, ale niezbędna do jednoznacznego

przedstawienia przedmiotu i jego zwymiarowania,

b)  liczba rzutów jest nieistotna,
c)  liczba rzutów powinna być minimalna,
d)  liczba rzutów powinna być maksymalna.

9. Rysunki przedstawiają przekrój i widok. Który rysunek przedstawia widok, a który

przekrój?

Rys. 1

[1].

do testu Posługiwanie się dokumentacją techniczną

Rys. 2

[1].

do testu Posługiwanie się dokumentacją techniczną

a)  rysunek nr 1 przedstawia widok, a rysunek nr 2 przestawia przekrój,
b)  rysunek nr 1 przedstawia przekrój, a rysunek nr 2 przestawia widok,
c)  rysunek nr 1 przedstawia widok i rysunek nr 2 przestawia widok,
d)  rysunek nr 1 przedstawia przekrój i rysunek nr 2 przestawia przekrój.

10. Wśród zasad prawidłowego wymiarowania jest zasada, że:

a)  nie należy powtarzać tych samych wymiarów na różnych rzutach przedmiotu,
b)  należy powtarzać te same wymiary na różnych rzutach przedmiotu,
c)  nie nanosi się wymiarów na rysunkach,
d)  wymiaruje się dowolnie.

11. Tolerowanie występuje ponieważ:

a) każdy proces technologiczny „wykona” część czy element urządzenia bezbłędnie,
b) każda maszyna, każdy proces technologiczny „wykona” część czy element urządzenia

z pewnym błędem,

c) błędy maszyn są nieistotne,
d) tylko ludzie są omylni.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

12. Oznaczone na rysunku nr 3. wymiary to:

Rys. 3[1]. do testu Posługiwanie się dokumentacją techniczną

a)  N – wymiar nominalny, A –, B – dolny wymiar graniczny,
b)  N – górny wymiar graniczny, A – wymiar nominalny, B – dolny wymiar graniczny,
c)  N – dolny wymiar graniczny, A – górny wymiar graniczny, B – wymiar nominalny,
d)  N – wymiar nominalny, A – dolny wymiar graniczny, B – górny wymiar graniczny.

13. Oznaczone na rysunku nr 3. wymiary to:

a)  ES, es – odchyłki dolne, EI, ei – odchyłki dolne,
b)  ES, es – odchyłki górne, EI, ei – odchyłki górne,
c)  ES, es – odchyłki górne, EI, ei – odchyłki dolne,
d)  ES, es – odchyłki górne, EI, ei – odchyłki dolne.

14. Tolerancję przedstawia się wzorem:

a) T=A-B, gdzie T – tolerancja, A – dolny wymiar graniczny, a B – górny wymiar

graniczny,

b) T=B-A, gdzie T – tolerancja, A – dolny wymiar graniczny, a B – górny wymiar

graniczny,

c) T=A-B, gdzie T – górny wymiar graniczny, A – tolerancja, a B – dolny wymiar

graniczny,

d) T=A-B, gdzie T – dolny wymiar graniczny, A – tolerancja, a B – górny wymiar

graniczny.

15. Odchyłkę górną przedstawia wzór:

a)  ES = B-N, gdzie B- dolny wymiar graniczny, a N – wymiar nominalny
b)  ES = A-N, gdzie A- dolny wymiar graniczny, a N – wymiar nominalny
c)  ES = B-N, gdzie B – górny wymiar graniczny, a N – wymiar nominalny
d)  ES = B-A, gdzie B – górny wymiar graniczny, a A – wymiar nominalny

16. Odchyłkę dolna przedstawia wzór:

a)  EI=A-N, gdzie A – górny wymiar graniczny, N – górny wymiar graniczny,
b)  EI=A-N, gdzie A – dolny wymiar graniczny, a N – wymiar nominalny
c)  EI=A-N, gdzie A – dolny wymiar graniczny, a N – górny wymiar graniczny,
d)  EI=B-N, gdzie B– górny wymiar graniczny, a N – wymiar nominalny,

17. Pasowanie luźne występuje, gdy:

a)  występuje wcisk i luz,
b)  występuje wcisk,
c)  występuje luz albo wcisk,
d)  zawsze zapewniony jest luz.

18. Pasowanie ciasne występuje, gdy

a)  zawsze zapewniony jest luz,
b)  występuje luz albo wcisk,
c)  zawsze zapewniony jest wcisk,
d)  występuje wcisk i luz.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko ...........................................................................................................................

Posługiwanie się dokumentacją techniczną

Zakreśl poprawną odpowiedź

Nr zadania

Odpowiedź

Punkty

Razem:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego

Projekt dokumentacji technicznej zegarmistrza

Przebieg realizacji projektu

Instrukcja dla nauczyciela

1. Podstawą zaliczenia jednostki modułowej jest wykonany przez ucznia projekt

dokumentacji technicznej – Dokumentacja techniczna zegarmistrza, co stanowi rodzaj
próby pracy.

2. Nauczyciel oceni go i przedstawi uczniowi wyniki wraz z wyjaśnieniem, jakich

umiejętności  nie  opanował  należycie,  a  które  są  przez  niego  opanowane  i  w  jakim
stopniu.  Ocenę  pozytywną  otrzyma,  jeżeli  projekt  spełni  podane  wcześniej  uczniowi
kryteria.  Kryteria  te  zawarte  są  w  Karcie  projektu.  Jeżeli  projekt  zostanie  odrzucony,
uczeń  powinien  powtórzyć  materiał  i ćwiczenia  z tych  części  jednostki  modułowej,  z
których ma wiedzę nie opanowaną i ponownie przystąpić do realizacji projektu.

3. Podstawą projektu jest karta projektu. Kartę projektu sporządza nauczyciel. Możliwe jest

jednak, by w części tematu uczeń proponował modyfikacje. Należy przy tym pamiętać,
by modyfikacje te nie uniemożliwiały sprawdzenie umiejętności zawartych w karcie.

4. Wymagania podstawowe i samodzielna praca kwalifikuje się do wystawienia oceny

dostatecznej. Spełnienie wymagań ponadpodstawowych umożliwi wystawienie oceny
dobrej

i bardzo

dobrej.

Jeśli

uczeń

sporządził

dokumentację

świadczącą

o umiejętnościach wykraczających poza program i jest ona sporządzona poprawnie,
można uczniowi postawić ocenę celującą.

5. Projekt mogą wykonywać uczniowie zarówno indywidualnie, jak i w parach. Każda para

powinna mieć inny temat. Parom projektowym należy zaproponować mechanizm
bardziej złożony, ale nie trudniejszy.

Przygotowanie uczniów do wykonania projekt

– ustalenie terminu wykonania projektu – projekt można wykonać w czasie jednej

jednostki metodycznej od 4 ÷ 6 godzin,

– określenie celów wykonania projektu,
– wyjaśnienie uczniom specyfiki projektu jako sprawdzianu wiadomości i umiejętności.

7. Przygotowanie

stanowisk

dydaktycznych:

sprawdzenie

poprawności

działania

oprogramowania i sprzętu komputerowego

8. Przygotowanie materiałów:

– przygotowanie Karty projektu,
– przygotowanie Karty oceny.

9. Realizacja projektu

– obserwacja uczniów w trakcie pracy,
– prezentacja projektów,

–

ocena projektów i sprawozdania i prezentacji.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Instrukcja dla ucznia

1. Przeczytaj uważnie kartę projektu i wykonaj wszystkie polecenia.
2. Elementy niezrozumiałe wyjaśnij z nauczycielem

KARTA PROJEKTU

1. Temat:

Dokumentacja techniczna zegarmistrza

2. Data rozpoczęcia projektu:

.........................................................

3. Data zakończenia projektu i prezentacji: .............................................
4. Badane umiejętności:

–

planować pracę,

–

organizować stanowisko pracy,

–

czytać dokumentację techniczną,

–

rozróżniać rodzaje dokumentacji technicznej,

–

sporządzać dokumentację techniczną w oparciu o program komputerowy.

5. Zakres projektu – w ramach projektu należy:

–

wybrać z przedstawionych propozycji te rodzaje mechanizmów, do których
sporządzona będzie dokumentacja techniczna,

–

opracować plan i harmonogram pracy nad projektem,

–

wykonać specyfikację zawartości dokumentacji,

–

sporządzić rysunki z wykorzystaniem programu komputerowego,

–

opracować krótkie sprawozdanie,

–

przygotować i przeprowadzić prezentację.

6. Typ projektu - indywidualny lub w dwuosobowych zespołach.
7. Wskazówki pomocne uczniom (materiały dla ucznia).
Do wykonania tego ćwiczenia będziesz potrzebować:

–

wybrane części i mechanizmy razem z opisem wymogów technologicznych,

–

stanowisko komputerowe z drukarką, z zainstalowanym programem do sporządzania
dokumentacji technicznej,

–

zeszyt z opisem metody projektów,

–

zeszyt przedmiotowy,

–

przybory kreślarskie,

–

odpowiednie PN.

8. Kryteria i sposób oceny projektu.

Kompletność projektu, czyli:

–

dokumentacja techniczna,

–

plan i harmonogram pracy nad projektem,

–

specyfikacja zawartości dokumentacji,

–

rysunki sporządzone z wykorzystaniem programu komputerowego,

–

krótkie sprawozdanie,

–

prezentacja.

9. Wymagania:

–

wymagania podstawowe – kompletny projekt i wykonanie poprawnie dokumentacji
jednego mechanizmu, poprawna prezentacja ( zrozumiała dla słuchaczy, na temat),
praca samodzielna,

–

wymagania  ponadpodstawowe  -  kompletny  projekt  i  wykonanie  poprawnie
dokumentacji  co  najmniej  dwóch  mechanizmów,  interesująca  prezentacja  (
zrozumiała  dla  słuchaczy,  na  temat,  właściwe  środki  audiowizualne),  praca
samodzielna.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

10. Normy wymagań na oceny:

ocena

liczba punktów

Bardzo dobry

- 21 ÷ 24 punktów

Dobry

- 17 ÷ 20 punktów

Dostateczny

- 14 ÷ 16 punktów

Dopuszczający

- 11 ÷13 punktów

Karta oceny

Umiejętność

podlegająca

sprawdzaniu

Kryteria

Punkty

Rozróżnianie rodzajów
dokumentacji
technicznej,

– Poprawny tytuł dokumentacji

0÷1

Planowanie czynności

– sporządzenie planu działania,
– wykaz niezbędnych środków do wykonania

dokumentacji,

0 ÷4

Organizowanie
stanowiska pracy:

– zgromadzenie i rozmieszczenie na

stanowisku pracy materiałów zgodnie z
zasadami ergonomii,

– sprawdzenie stanu technicznego sprzętu,

0 ÷2

Sporządzenie
dokumentacji
technicznej w oparciu
o program komputerowy

– specyfikacja zawartości dokumentacji,
– poprawne merytorycznie rysunki

sporządzone z wykorzystaniem programu
komputerowego,

0 ÷8

Krótkie sprawozdanie,

– Kompletność,
– trafność wniosków,

0÷1

Prezentacja

– zrozumiała dla słuchaczy,
– na temat,

0÷4

Samodzielność

– pomoc nauczyciela,
– udział pracy samodzielnej w projekcie.

0÷4

Razem

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

7. LITERATURA

1.  Burcan J. Podstawy rysunku technicznego. WNT, Warszawa 2006
2.  Ciekanowski A.: Poradnik ślusarza narzędziowego wzorcarza. WNT, Warszawa 1989
3.  Górecki A.: Technologia ogólna. WSiP, Warszawa 2000
4.  Hansen A.: Bezpieczeństwo i higiena pracy. WSiP, Warszawa 1998
5.  Jakubiec  W.,  Malinowski  J.:  Metrologia  wielkości  geometrycznych.  ISBN,  Warszawa

1999

6. Kowalewski S., Dąbrowski A., Dąbrowski M.: Zagrożenia mechaniczne. Centralny

Instytut Ochrony Pracy, Warszawa 1997

7.  Kurdziel R.: Podstawy elektrotechniki dla szkoły zasadniczej. WSiP, Warszawa 1997
8.  Lewandowski T.: Rysunek techniczny dla mechaników. WSiP, 1995
9.  Mac S., Leowski J.: Bezpieczeństwo i Higiena Pracy. Podręcznik dla szkół zasadniczych.

WSiP, Warszawa 1999

10. Maksymowicz A.: Rysunek zawodowy dla szkół zasadniczych. WSiP, Warszawa 1999
11. Malinowski J.: Pasowania i pomiary. WSiP, Warszawa 1991
12. Okoniewski S.: Podstawy technologii mechanicznej, WNT, Warszawa 1983
13. Okoniewski S.: Technologia maszyn. WSiP, Warszawa 1995
14. Rutkowski A.: Części maszyn. WSiP, Warszawa 1996
15. Młody Technik, czerwiec 1999, miesięcznik
16. Młody Technik, sierpień 2002, miesięcznik
17. http://pl.wikipedia.org