background image

MASZYNY STARE (SPRZED 01-01-2003 r.)

1

MINIMALNE WYMAGANIA BHP W ZAKRESIE 

U

Ż

YTKOWANIA MASZYN PRZEZ 

PRACOWNIKÓW PODCZAS PRACY

background image

2

ROZPORZ

Ą

DZENIE

MINISTRA GOSPODARKI

z dnia 30 pa

ź

dziernika 2002 r.

w sprawie minimalnych wymaga

ń

 dotycz

ą

cych bezpiecze

ń

stwa i 

w sprawie minimalnych wymaga

ń

 dotycz

ą

cych bezpiecze

ń

stwa i 

higieny pracy w zakresie u

ż

ytkowania maszyn przez pracowników 

podczas pracy. 

(Dz. U. z 2002 r. nr 191, poz. 1591 ze zmian

ą

 Dz. U. z 2003 r. nr 178, 

poz. 1745)

background image

3

„MASZYNA"

- nale

ż

y przez to rozumie

ć

 wszelkie maszyny i inne 

urz

ą

dzenia techniczne, narz

ę

dzia oraz instalacje u

ż

ytkowane podczas 

pracy a tak

ż

e sprz

ę

t do tymczasowej pracy na wysoko

ś

ci, w 

szczególno

ś

ci drabiny i rusztowania.

U

Ż

YTKOWANIE MASZYNY”

- nale

ż

y przez to rozumie

ć

 wykonywanie 

U

Ż

YTKOWANIE MASZYNY”

- nale

ż

y przez to rozumie

ć

 wykonywanie 

wszelkich czynno

ś

ci zwi

ą

zanych z maszyn

ą

, w szczególno

ś

ci jej 

uruchamianie lub zatrzymywanie, posługiwanie si

ę

 ni

ą

transportowanie, naprawianie, modernizowanie, modyfikowanie, 
konserwowanie i obsługiwanie, w tym tak

ż

e czyszczenie. 

background image

4

„STREFA NIEBEZPIECZNA"

- nale

ż

y przez to rozumie

ć

 stref

ę

 w 

obr

ę

bie oraz wokół maszyny, w której wyst

ę

puje ryzyko dla zdrowia 

lub bezpiecze

ń

stwa pracownika.

„PRACOWNIK NARA

Ż

ONY"

- nale

ż

y przez to rozumie

ć

 pracownika 

znajduj

ą

cego si

ę

 w strefie niebezpiecznej. 

background image

5

„OPERATOR"

- nale

ż

y przez to rozumie

ć

 pracownika, któremu 

powierzono zadanie u

ż

ytkowania maszyny.

„ŁADUNEK NIEPROWADZONY"

- nale

ż

y przez to rozumie

ć

 ładunek, 

który nie przemieszcza si

ę

 po stałym torze ustalonym za pomoc

ą

 

sztywnych prowadnic lub innych 

ś

rodków technicznych. 

background image

6

Obowi

ą

zki pracodawcy: 

powinien podj

ąć

 działania maj

ą

ce na celu zapewnienie, 

ż

e maszyny 

udost

ę

pnione pracownikom na terenie zakładu pracy lub w miejscu 

wyznaczonym przez pracodawc

ę

 s

ą

 wła

ś

ciwe do wykonywania pracy lub 

odpowiednio przystosowane do jej wykonywania oraz mog

ą

 by

ć

 

u

ż

ytkowane bez pogorszenia bezpiecze

ń

stwa lub zdrowia pracowników.

dokonuj

ą

c wyboru maszyny, powinien bra

ć

 pod uwag

ę

 specyficzne 

warunki i rodzaj wykonywanej pracy, a tak

ż

e istniej

ą

ce w zakładzie pracy 

lub w miejscu pracy zagro

ż

enia istotne dla bezpiecze

ń

stwa i zdrowia 

pracowników, w szczególno

ś

ci na stanowisku pracy; pracodawca 

powinien uwzgl

ę

dnia

ć

 dodatkowe zagro

ż

enia zwi

ą

zane z u

ż

ytkowaniem 

maszyny.

powinien zastosowa

ć

 odpowiednie rozwi

ą

zania maj

ą

ce na celu 

zminimalizowanie ryzyka zwi

ą

zanego z u

ż

ytkowaniem maszyn, je

ż

eli 

maszyny nie mog

ą

 by

ć

 u

ż

ytkowane bez ryzyka dla bezpiecze

ń

stwa lub 

zdrowia pracowników. 

background image

7

MASZYNY:

1) instaluje si

ę

, umiejscawia oraz u

ż

ytkuje w sposób:

a) minimalizuj

ą

cy ryzyko dla bezpiecze

ń

stwa i zdrowia 

pracowników, w szczególno

ś

ci poprzez zapewnienie 

dostatecznej przestrzeni mi

ę

dzy ich ruchomymi cz

ęś

ciami a 

dostatecznej przestrzeni mi

ę

dzy ich ruchomymi cz

ęś

ciami a 

ruchomymi b

ą

d

ź

 stałymi elementami znajduj

ą

cymi si

ę

 w ich 

otoczeniu,

b) zapewniaj

ą

cy bezpieczne dostarczanie lub odprowadzanie 

u

ż

ywanej albo produkowanej energii b

ą

d

ź

 materiałów.

2) montuje si

ę

 lub demontuje w bezpiecznych warunkach, w 

szczególno

ś

ci zgodnie z zaleceniami producenta.

2. Maszyny, które mog

ą

 podczas u

ż

ytkowania by

ć

 nara

ż

one na 

uderzenie pioruna, zabezpiecza si

ę

 przed jego skutkami. 

background image

8

1. Ruchome maszyny z własnym nap

ę

dem mog

ą

 by

ć

 obsługiwane 

wył

ą

cznie przez pracowników odpowiednio przeszkolonych w zakresie 

ich bezpiecznej obsługi.

2. W przypadku gdy maszyny poruszaj

ą

 si

ę

 po terenie, na którym jest 

wykonywana praca, pracodawca powinien ustali

ć

 zasady ruchu i 

egzekwowa

ć

 ich przestrzeganie.

egzekwowa

ć

 ich przestrzeganie.

3. Pracodawca powinien podj

ąć

 działania organizacyjne zapobiegaj

ą

ce 

wchodzeniu pracowników na teren pracy maszyn samobie

ż

nych.

4. Je

ż

eli praca mo

ż

e przebiega

ć

 w sposób wła

ś

ciwy tylko w obecno

ś

ci 

pracowników pieszych, pracodawca powinien zastosowa

ć

 odpowiednie 

ś

rodki chroni

ą

ce pracowników przed urazami spowodowanymi 

działaniem maszyn.

background image

9

1. Pracownicy mog

ą

 by

ć

 transportowani przy pomocy mechanicznie 

nap

ę

dzanej maszyny, o ile jest zapewnione ich bezpiecze

ń

stwo. Je

ż

eli 

praca jest kontynuowana podczas jazdy maszyny, pr

ę

dko

ść

 

mechanicznie nap

ę

dzanej maszyny reguluje si

ę

 odpowiednio do 

wykonywanej pracy.

2. Maszyny o nap

ę

dzie spalinowym mog

ą

 by

ć

 u

ż

ywane w miejscu pracy 

tylko wtedy, gdy jest zapewniona ilo

ść

 powietrza wystarczaj

ą

ca do 

wyeliminowania zagro

ż

enia dla bezpiecze

ń

stwa i zdrowia pracowników.

background image

10

4. Podczas przebywania pracowników na maszynie przeznaczonej do 
podnoszenia ładunków stanowisko słu

żą

ce do sterowania maszyn

ą

 

powinno by

ć

 ci

ą

gle obsługiwane przez operatora. W przypadku 

wyst

ą

pienia niebezpiecze

ń

stwa powinna by

ć

 zapewniona mo

ż

liwo

ść

 

ewakuowania pracowników. Pracownicy podczas ich podnoszenia 
powinni mie

ć

 mo

ż

liwo

ść

 komunikowania si

ę

.

5. Pracownicy nie powinni przebywa

ć

 pod wisz

ą

cymi ładunkami, o ile 

nie jest to konieczne dla sprawnego wykonywania pracy. Je

ż

eli jednak 

zachodzi taka konieczno

ść

, pracodawca powinien zapewni

ć

 

bezpiecze

ń

stwo pracownikom i wła

ś

ciwe zabezpieczenie wisz

ą

cych 

ładunków.

6. Nie przenosi si

ę

 ładunków nad niezabezpieczonymi miejscami pracy, 

w których zwyczajowo przebywaj

ą

 pracownicy. Je

ż

eli jednak praca nie 

mo

ż

e by

ć

 wykonywana w inny sposób, pracodawca powinien ustali

ć

 

zasady bezpiecznego jej wykonywania oraz zapewni

ć

 przestrzeganie 

tych zasad. 

background image

11

Minimalne wymagania dotycz

ą

ce maszyn

Minimalne wymagania dotycz

ą

ce maszyn

background image

12

1.

Elementy sterownicze

, które maj

ą

 wpływ na bezpiecze

ń

stwo 

pracowników, powinny by

ć

 widoczne i mo

ż

liwe do zidentyfikowania oraz 

odpowiednio oznakowane.

2. Elementy, o których mowa w pkt. 1, powinny by

ć

 usytuowane poza 

strefami zagro

ż

enia w taki sposób, aby ich obsługa nie powodowała 

dodatkowych zagro

ż

e

ń

; nie mog

ą

 one stwarza

ć

 tak

ż

e jakichkolwiek 

zagro

ż

e

ń

 w zwi

ą

zku z przypadkowym ich zadziałaniem. 

background image

13

1. W przypadku gdy jest to konieczne, operator maszyny powinien 
mie

ć

 mo

ż

liwo

ść

 sprawdzenia, z miejsca głównego pulpitu 

sterowniczego, czy nikt nie znajduje si

ę

 w strefie niebezpiecznej. Je

ż

eli 

sprawdzenie nie jest mo

ż

liwe, układ bezpiecze

ń

stwa automatycznie 

powinien wysyła

ć

 akustyczny lub optyczny sygnał ostrzegawczy przed 

powinien wysyła

ć

 akustyczny lub optyczny sygnał ostrzegawczy przed 

uruchomieniem maszyny.

2. Pracownik nara

ż

ony powinien mie

ć

 czas lub 

ś

rodki umo

ż

liwiaj

ą

ce 

unikni

ę

cie zagro

ż

enia spowodowanego uruchomieniem lub 

zatrzymaniem maszyny. 

background image

14

Układy sterowania maszyn powinny zapewnia

ć

 bezpiecze

ń

stwo i by

ć

 

dobierane z uwzgl

ę

dnianiem mo

ż

liwych uszkodze

ń

, defektów oraz 

dobierane z uwzgl

ę

dnianiem mo

ż

liwych uszkodze

ń

, defektów oraz 

ogranicze

ń

, jakie mo

ż

na przewidzie

ć

 w planowanych warunkach 

u

ż

ytkowania maszyny.

background image

15

1. Uruchomienie maszyny powinno by

ć

 mo

ż

liwe tylko poprzez 

celowe 

zadziałanie na przeznaczony do tego celu układ sterowania.

2. Wymagania, o których mowa w pkt 1, stosuje si

ę

 do:

a). ponownego uruchomienia maszyny po jej zatrzymaniu, bez wzgl

ę

du 

na przyczyn

ę

 zatrzymania;

na przyczyn

ę

 zatrzymania;

b). sterowania, w przypadku znacz

ą

cych zmian w parametrach pracy 

maszyny, w szczególno

ś

ci pr

ę

dko

ś

ci i ci

ś

nienia, o ile ponowne 

uruchomienie maszyny lub zmiana w jej parametrach pracy nie 
stwarzaj

ą

 zagro

ż

enia.

3. Przepisów pkt 1 i 2 nie stosuje si

ę

 do ponownego uruchomienia lub 

zmian parametrów pracy maszyny, o ile s

ą

 spowodowane 

prawidłowym cyklem roboczym urz

ą

dzenia automatycznego. 

background image

16

1. Maszyny wyposa

ż

a si

ę

 w układ sterowania przeznaczony do 

całkowitego i bezpiecznego ich zatrzymywania.

2. Ka

ż

de stanowisko pracy wyposa

ż

a si

ę

 w element sterowniczy 

przeznaczony do zatrzymywania całej maszyny lub niektórych jej 
cz

ęś

ci, w zale

ż

no

ś

ci od rodzaju zagro

ż

enia tak, aby maszyna była 

bezpieczna.

bezpieczna.

3. Układ sterowania przeznaczony do zatrzymywania maszyny 
powinien mie

ć

 pierwsze

ń

stwo przed układem sterowania 

przeznaczonym do jej uruchamiania.

4. Zasilanie energi

ą

 odpowiednich nap

ę

dów maszyny odł

ą

cza si

ę

 w 

przypadku zatrzymania maszyny lub jej niebezpiecznych cz

ęś

ci.

background image

17

Pa

ń

stwowa Inspekcja Pracy 

Okr

ę

gowy Inspektorat Pracy 

w Bydgoszczy

1. Ze wzgl

ę

du na zagro

ż

enia, jakie stwarzaj

ą

 maszyny, w zale

ż

no

ś

ci od 

czasu ich zatrzymywania, 

wyposa

ż

a si

ę

 je w urz

ą

dzenie zatrzymania 

awaryjnego.

2. Maszyny wyposa

ż

a si

ę

 w 

ś

rodki ochrony przed zagro

ż

eniami 

spowodowanymi emisj

ą

 lub wyrzucaniem substancji, materiałów lub 

spowodowanymi emisj

ą

 lub wyrzucaniem substancji, materiałów lub 

przedmiotów.

3. Maszyny stwarzaj

ą

ce ryzyko upadku przedmiotów lub ich wyrzucenia 

wyposa

ż

a si

ę

 w 

ś

rodki ochrony odpowiednie do wyst

ę

puj

ą

cego ryzyka.

4. Maszyny stwarzaj

ą

ce zagro

ż

enie emisj

ą

 gazu, oparów, płynu lub pyłu 

wyposa

ż

a si

ę

 w odpowiednie obudowy lub urz

ą

dzenia wyci

ą

gowe 

znajduj

ą

ce si

ę

 w pobli

ż

ź

ródła zagro

ż

enia. 

background image

18

Pa

ń

stwowa Inspekcja Pracy 

Okr

ę

gowy Inspektorat Pracy 

w Bydgoszczy

1. Maszyny oraz ich cz

ęś

ci, o ile jest to konieczne dla zapewnienia 

bezpiecze

ń

stwa i zdrowia pracowników, mocuje si

ę

 za pomoc

ą

 

odpowiednich zaczepów lub innych podobnych urz

ą

dze

ń

 w celu 

zapewnienia ich stateczno

ś

ci.

2. Je

ż

eli wyst

ę

puje ryzyko oderwania lub rozpadni

ę

cia si

ę

 cz

ęś

ci maszyn 

2. Je

ż

eli wyst

ę

puje ryzyko oderwania lub rozpadni

ę

cia si

ę

 cz

ęś

ci maszyn 

powoduj

ą

ce zagro

ż

enie dla bezpiecze

ń

stwa i zdrowia pracowników, 

pracodawca powinien zastosowa

ć

 odpowiednie 

ś

rodki ochronne.

3. W przypadku wyst

ą

pienia ryzyka bezpo

ś

redniego kontaktu z 

ruchomymi cz

ęś

ciami maszyn, mog

ą

cego powodowa

ć

 wypadki, stosuje 

si

ę

 osłony lub inne urz

ą

dzenia ochronne, które zapobiegałyby dost

ę

powi 

do strefy zagro

ż

enia lub zatrzymywałyby ruch cz

ęś

ci niebezpiecznych. 

background image

19

Osłony i urz

ą

dzenia ochronne:

1) powinny mie

ć

 mocn

ą

 (trwał

ą

) konstrukcj

ę

;

2) nie mog

ą

 stwarza

ć

 zagro

ż

enia;

3) nie mog

ą

 by

ć

 łatwo usuwane lub wył

ą

czane ze stosowania;

4) powinny by

ć

 usytuowane w odpowiedniej odległo

ś

ci od strefy 

4) powinny by

ć

 usytuowane w odpowiedniej odległo

ś

ci od strefy 

zagro

ż

enia;

5) nie powinny ogranicza

ć

 pola widzenia cyklu pracy urz

ą

dzenia;

6) powinny umo

ż

liwia

ć

 wykonywanie czynno

ś

ci maj

ą

cych na celu 

zamocowanie lub wymian

ę

 cz

ęś

ci oraz umo

ż

liwia

ć

 wykonywanie 

czynno

ś

ci konserwacyjnych, pozostawiaj

ą

c jedynie ograniczony 

dost

ę

p do obszaru, gdzie praca ma by

ć

 wykonywana, w miar

ę

 

mo

ż

liwo

ś

ci bez zdejmowania osłon i urz

ą

dze

ń

 zabezpieczaj

ą

cych;

7) powinny ogranicza

ć

 dost

ę

p tylko do niebezpiecznej strefy pracy 

maszyny.

background image

20

1. Miejsca i stanowiska pracy lub konserwacji maszyn odpowiednio 
o

ś

wietla si

ę

, stosownie do wykonywanych czynno

ś

ci.

2. Cz

ęś

ci maszyn o wysokiej lub bardzo niskiej temperaturze 

zabezpiecza si

ę

 w celu unikni

ę

cia ryzyka ich dotkni

ę

cia lub zbli

ż

enia si

ę

 

zabezpiecza si

ę

 w celu unikni

ę

cia ryzyka ich dotkni

ę

cia lub zbli

ż

enia si

ę

 

do nich.

3. Urz

ą

dzenia ostrzegawcze maszyn powinny by

ć

 jednoznaczne, łatwo 

dostrzegalne i zrozumiałe.

4. Maszyny u

ż

ytkuje si

ę

 tylko w procesach i warunkach, dla których s

ą

 

przeznaczone. 

background image

21

1. Wykonywanie prac konserwacyjnych powinno by

ć

 mo

ż

liwe 

podczas postoju maszyny. Je

ż

eli jest to niemo

ż

liwe, w celu wykonania 

tych prac stosuje si

ę

 odpowiednie 

ś

rodki ochronne albo prace te 

tych prac stosuje si

ę

 odpowiednie 

ś

rodki ochronne albo prace te 

wykonuje si

ę

 poza strefami niebezpiecznymi.

2. W przypadku gdy dla danej maszyny jest przewidziane prowadzenie 
dziennika konserwacji maszyn, prowadzi si

ę

 go na bie

żą

co. 

background image

22

1. Maszyny wyposa

ż

a si

ę

 w:

a) łatwo rozpoznawalne urz

ą

dzenia słu

żą

ce do odł

ą

czania od 

ź

ródeł 

energii; ponowne przył

ą

czenie maszyny do 

ź

ródeł energii nie mo

ż

stanowi

ć

 zagro

ż

enia dla pracowników,

stanowi

ć

 zagro

ż

enia dla pracowników,

b) znaki ostrzegawcze i oznakowania konieczne do zapewnienia 
bezpiecze

ń

stwa pracowników.

2. Powinny by

ć

 zastosowane rozwi

ą

zania zapewniaj

ą

ce bezpieczny 

dost

ę

p i przebywanie pracowników w obszarach produkcyjnych oraz 

strefach ustawiania i konserwowania maszyn. 

background image

23

Maszyny odpowiednio zabezpiecza si

ę

 w celu ochrony pracowników 

przed:

1) ryzykiem po

ż

aru, przegrzania lub uwolnienia si

ę

 gazu, pyłu, płynu 

oraz innych substancji wytwarzanych, u

ż

ywanych lub 

zmagazynowanych w maszynach;

zmagazynowanych w maszynach;

2) ryzykiem wybuchu urz

ą

dzenia lub substancji wytwarzanych, 

u

ż

ywanych albo zmagazynowanych w maszynach;

3) zagro

ż

eniami wynikaj

ą

cymi z bezpo

ś

redniego lub po

ś

redniego 

kontaktu z energi

ą

 elektryczn

ą

background image

24

Maszyny z własnym nap

ę

dem, które po uruchomieniu mog

ą

 spowodowa

ć

 

zagro

ż

enie dla bezpiecze

ń

stwa lub zdrowia pracowników, wyposa

ż

a si

ę

 

w:

1) urz

ą

dzenie zapobiegaj

ą

ce ich uruchomieniu przez osoby 

nieupowa

ż

nione;

2) odpowiednie urz

ą

dzenia minimalizuj

ą

ce skutki kolizji, w przypadku 

poruszania si

ę

 na torze ruchu jednocze

ś

nie kilku maszyn;

3) odpowiednie urz

ą

dzenia przeznaczone do hamowania i zatrzymywania; 

urz

ą

dzenia te wyposa

ż

a si

ę

 w system awaryjnego hamowania, którego 

układ sterowania powinien by

ć

 łatwo dost

ę

pny lub automatyczny, w celu 

zahamowania lub zatrzymania urz

ą

dzenia, w przypadku awarii 

urz

ą

dzenia głównego, je

ż

eli wymagania takie wynikaj

ą

 z zasad 

bezpiecze

ń

stwa;

background image

25

4) odpowiednie urz

ą

dzenia pomocnicze zainstalowane w celu poprawienia 

widoczno

ś

ci, je

ż

eli bezpo

ś

rednie pole widzenia kierowcy nie zapewnia 

dostatecznego bezpiecze

ń

stwa;

5) o

ś

wietlenie odpowiednie do rodzaju wykonywanej pracy, zapewniaj

ą

ce 

dostateczne bezpiecze

ń

stwo pracownikom, je

ż

eli maszyny przeznaczone 

dostateczne bezpiecze

ń

stwo pracownikom, je

ż

eli maszyny przeznaczone 

s

ą

 do u

ż

ytkowania w nocy b

ą

d

ź

 w miejscach niedostatecznie 

o

ś

wietlonych;

6) odpowiednie urz

ą

dzenia przeciwpo

ż

arowe, w przypadku gdy urz

ą

dzenia 

te nie znajduj

ą

 si

ę

 w bliskim zasi

ę

gu w miejscu u

ż

ytkowania maszyn; 

wymagania te dotycz

ą

 maszyn, które własnym działaniem lub ze wzgl

ę

du 

na elementy holowane lub przewo

ż

one mog

ą

 zagra

ż

a

ć

 bezpiecze

ń

stwu 

pracowników, stwarzaj

ą

c niebezpiecze

ń

stwo po

ż

aru; 

background image

26

7) rozwi

ą

zania powoduj

ą

ce natychmiastowe zatrzymanie si

ę

 zdalnie 

sterowanych maszyn, je

ż

eli znajd

ą

 si

ę

 poza zasi

ę

giem działania 

urz

ą

dzenia do ich sterowania;

8) urz

ą

dzenia zabezpieczaj

ą

ce przed ryzykiem zderzenia b

ą

d

ź

 uderzenia 

wyst

ę

puj

ą

cego podczas normalnej pracy zdalnie sterowanej maszyny, o 

ile nie ma innych urz

ą

dze

ń

 kontroluj

ą

cych takie ryzyko. 

background image

27

1. Je

ż

eli urz

ą

dzenie do podnoszenia ładunków jest zainstalowane w 

maszynie na stałe, zapewnia si

ę

 jego wytrzymało

ść

 i stateczno

ść

 

podczas u

ż

ytkowania, z uwzgl

ę

dnieniem masy podnoszonych ładunków, 

jak i napr

ęż

e

ń

 wytwarzanych w punkcie ich zawieszenia lub 

zamocowania.

2. Maszyny do podnoszenia ładunków wyra

ź

nie oznakowuje si

ę

 ze 

wskazaniem ud

ź

wigu nominalnego, a tak

ż

e, je

ż

eli jest to wła

ś

ciwe, 

wskazaniem ud

ź

wigu nominalnego, a tak

ż

e, je

ż

eli jest to wła

ś

ciwe, 

wyposa

ż

a si

ę

 w tablic

ę

 obci

ąż

alno

ś

ci zawieraj

ą

c

ą

 ud

ź

wig nominalny dla 

ka

ż

dej konfiguracji maszyny.

3. Osprz

ę

t słu

żą

cy do podnoszenia oznakowuje si

ę

 w sposób 

umo

ż

liwiaj

ą

cy okre

ś

lenie jego parametrów niezb

ę

dnych dla 

bezpiecznego u

ż

ytkowania.

4. Maszyny słu

żą

ce do podnoszenia ładunków, które nie zostały 

zaprojektowane z przeznaczeniem do podnoszenia osób, w celu 
unikni

ę

cia ich przypadkowego niewła

ś

ciwego wykorzystania, 

odpowiednio i wyra

ź

nie oznakowuje si

ę

background image

28

Maszyny do podnoszenia ładunków, instalowane na stałe, tak si

ę

 

instaluje, aby zminimalizowa

ć

 ryzyko:

1) przygniecenia pracownika przez ładunek;

1) przygniecenia pracownika przez ładunek;

2) niebezpiecznego przemieszczania si

ę

 ładunku albo swobodnego 

spadania ładunku;

3) niezamierzonego uwolnienia si

ę

 ładunku. 

background image

29

W maszynach przeznaczonych do podnoszenia lub przenoszenia 
pracowników stosuje si

ę

 rozwi

ą

zania:

1) zabezpieczaj

ą

ce kosz przed spadni

ę

ciem;

2) zabezpieczaj

ą

ce pracownika przed wypadni

ę

ciem z kosza, zgnieceniem, 

uwi

ę

zieniem b

ą

d

ź

 uderzeniem, szczególnie w wyniku przypadkowego 

uwi

ę

zieniem b

ą

d

ź

 uderzeniem, szczególnie w wyniku przypadkowego 

kontaktu z przedmiotami;

3) zapewniaj

ą

ce bezpiecze

ń

stwo pracownikom uwi

ę

zionym wewn

ą

trz 

kosza i umo

ż

liwiaj

ą

ce niezwłoczne ich uwolnienie.

Je

ż

eli nie jest mo

ż

liwe unikni

ę

cie ryzyka, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, 

przy zastosowaniu 

ś

rodków zabezpieczaj

ą

cych, instaluje si

ę

 lin

ę

 no

ś

n

ą

 o 

zwi

ę

kszonym współczynniku bezpiecze

ń

stwa i sprawdza si

ę

 j

ą

 ka

ż

dego 

dnia pracy. 

background image

30

Kontrola maszyn

Kontrola maszyn

background image

31

1. W przypadku gdy bezpieczne u

ż

ytkowanie maszyn jest uzale

ż

nione od 

warunków, w jakich s

ą

 one instalowane, pracodawca powinien podda

ć

 

maszyny:

1) wst

ę

pnej kontroli po ich zainstalowaniu, a przed przekazaniem do 

1) wst

ę

pnej kontroli po ich zainstalowaniu, a przed przekazaniem do 

eksploatacji po raz pierwszy;

2) kontroli po zainstalowaniu na innym stanowisku pracy lub w innym 
miejscu.

2. Kontroli, o której mowa w ust. 1, dokonuj

ą

 jednostki działaj

ą

ce na 

podstawie odr

ę

bnych przepisów albo osoby upowa

ż

nione przez 

pracodawc

ę

 i posiadaj

ą

ce odpowiednie kwalifikacje. 

background image

32

Pracodawca powinien zapewni

ć

, aby maszyny nara

ż

one na działanie 

warunków powoduj

ą

cych pogorszenie ich stanu technicznego, co mo

ż

spowodowa

ć

 powstawanie sytuacji niebezpiecznych, poddane były:

1) okresowej kontroli, a tak

ż

e badaniom przez jednostki działaj

ą

ce na 

podstawie odr

ę

bnych przepisów albo osoby upowa

ż

nione przez 

pracodawc

ę

 i posiadaj

ą

ce odpowiednie kwalifikacje; 

background image

33

2) specjalnej kontroli przeprowadzanej przez jednostki albo osoby, o 
których mowa w pkt 1, w przypadku mo

ż

liwo

ś

ci pogorszenia 

bezpiecze

ń

stwa zwi

ą

zanego z maszyn

ą

, a b

ę

d

ą

cego wynikiem:

a) prac modyfikacyjnych,
b) zjawisk przyrodniczych,
c) wydłu

ż

onego czasu postoju maszyny,

d) niebezpiecznych uszkodze

ń

 oraz wypadków przy pracy. 

background image

34

1. Wyniki kontroli, rejestruje si

ę

 i przechowuje, do dyspozycji 

zainteresowanych organów, zwłaszcza nadzoru i kontroli warunków pracy, 
przez okres 5 lat od dnia zako

ń

czenia tych kontroli, o ile odr

ę

bne przepisy 

nie stanowi

ą

 inaczej.

nie stanowi

ą

 inaczej.

2. Je

ż

eli maszyny s

ą

 u

ż

ytkowane poza terenem zakładu pracy, w miejscu 

ich u

ż

ytkowania powinien by

ć

 dost

ę

pny dokument potwierdzaj

ą

cy 

przeprowadzenie ostatniej kontroli maszyny. 

background image

35

Je

ż

eli obsługa, naprawa, remont lub konserwacja maszyn powoduje 

zagro

ż

enia dla bezpiecze

ń

stwa lub zdrowia pracowników, pracodawca 

powinien zapewni

ć

, aby czynno

ś

ci te wykonywane były przez 

powinien zapewni

ć

, aby czynno

ś

ci te wykonywane były przez 

pracowników upowa

ż

nionych i posiadaj

ą

cych odpowiednie 

kwalifikacje. 

background image

36

Współdziałanie pracodawcy z pracownikami w celu 

zapewnienia bezpiecze

ń

stwa przy u

ż

ytkowaniu 

zapewnienia bezpiecze

ń

stwa przy u

ż

ytkowaniu 

maszyn

background image

37

1. Pracodawca powinien zapewni

ć

 pracownikom dost

ę

p do informacji, 

w tym pisemnych instrukcji dotycz

ą

cych u

ż

ytkowania maszyn, 

zwanych dalej "instrukcjami".

2. Instrukcje zawieraj

ą

 co najmniej informacje dotycz

ą

ce 

bezpiecze

ń

stwa i higieny pracy w zakresie:

1) warunków u

ż

ytkowania maszyn;

2) wyst

ę

powania mo

ż

liwych do przewidzenia sytuacji nietypowych;

3) praktyki u

ż

ytkowania maszyn.

3. Instrukcje powinny by

ć

 zrozumiałe dla pracowników, których 

dotycz

ą

background image

38

Pracodawca powinien informowa

ć

 pracowników o zagro

ż

eniach 

zwi

ą

zanych z maszynami znajduj

ą

cymi si

ę

 w miejscu pracy lub jego 

zwi

ą

zanych z maszynami znajduj

ą

cymi si

ę

 w miejscu pracy lub jego 

otoczeniu oraz wszelkich zmianach w nich wprowadzonych w takim 
zakresie, w jakim zmiany te mog

ą

 mie

ć

 wpływ na bezpiecze

ń

stwo 

maszyny, nawet gdy pracownicy bezpo

ś

rednio nie u

ż

ytkuj

ą

 tych 

maszyn. 

background image

39

Pracodawca podejmie niezb

ę

dne działania, aby pracownicy:

1) u

ż

ytkuj

ą

cy maszyny odbyli odpowiednie przeszkolenie w zakresie 

bezpiecznego ich u

ż

ytkowania;

bezpiecznego ich u

ż

ytkowania;

2) wykonuj

ą

cy naprawy, modernizacj

ę

, konserwacj

ę

 lub obsług

ę

 

maszyn odbyli specjalistyczne przeszkolenie w tym zakresie.

background image

40

Pracodawca powinien konsultowa

ć

 z pracownikami lub ich 

przedstawicielami zagadnienia zwi

ą

zane z bezpiecze

ń

stwem i higien

ą

 

pracy w zakresie okre

ś

lonym w rozporz

ą

dzeniu oraz umo

ż

liwia

ć

 

pracy w zakresie okre

ś

lonym w rozporz

ą

dzeniu oraz umo

ż

liwia

ć

 

pracownikom udział w dyskusjach w tych sprawach. 

background image

41

Maszyny nabyte przed dniem 1 stycznia 2003 r. powinny by

ć

, w 

terminie do dnia 1 stycznia 2006 r., dostosowane do minimalnych 
wymaga

ń

 dotycz

ą

cych maszyn, okre

ś

lonych w rozdziale 3.

Rozporz

ą

dzenie wchodzi w 

ż

ycie z dniem 1 stycznia 2003 r. 

background image

Dyrektywa 89/655/EWG

Minimalne wymagania dotycz

ą

ce 

bezpiecze

ń

stwa budowy   i 

u

ż

ytkowania sprz

ę

tu roboczego

42

Dyrektywa 95/63/WE

specjalne maszyny i urz

ą

dzenia 

mobilne z nap

ę

dem lub bez 

do podnoszenia ładunków

Dyrektywa 2001/45/WE  

prace na wysoko

ś

ci

drabiny, rusztowania i liny

Stanisław Kowalewski

background image

Rozporz

ą

dzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 pa

ź

dziernika 2002 

w sprawie minimalnych wymaga

ń

 dotycz

ą

cych bezpiecze

ń

stwa i 

higieny pracy w zakresie u

ż

ytkowania maszyn przez 

pracowników podczas pracy (Dz. U. Nr 191 poz.1596)

– wprowadza do prawa polskiego dyrektyw

ę

 89/655/EWG oraz  

95/68/WE

43

95/68/WE

Rozporz

ą

dzenie Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej 

z dnia 30 wrze

ś

nia 2003 zmieniaj

ą

ce w/w rozporz

ą

dzenie (Dz. U. 

Nr 178 poz.1745) wdra

ż

a do prawa polskiego dyrektyw

ę

 

2001/45/WE dotycz

ą

c

ą

 prac na wysoko

ś

ci

background image

CELE

Zwi

ę

kszenie bezpiecze

ń

stwa i ochrony zdrowia pracowników przez 

zapewnienie tego, aby udost

ę

pniane im do wykonywania pracy 

ś

rodki 

pracy były:

zbudowane zgodne z minimalnymi wymaganiami 

44

zbudowane zgodne z minimalnymi wymaganiami 
bezpiecze

ń

stwa i ochrony zdrowia okre

ś

lonymi w dyrektywach 

społecznych

u

ż

ytkowane według ustalonych w nich zasad

background image

maszyna

- wszelkie maszyny i inne urz

ą

dzenie techniczne, 

narz

ę

dzia oraz instalacje u

ż

ytkowane podczas pracy, a tak

ż

sprz

ę

t do tymczasowej pracy na wysoko

ś

ci, w szczególno

ś

ci 

TERMINOLOGIA

45

sprz

ę

t do tymczasowej pracy na wysoko

ś

ci, w szczególno

ś

ci 

drabiny i rusztowania

background image

u

ż

ytkowanie maszyny

- wykonywanie wszelkich czynno

ś

ci 

zwi

ą

zanych z maszyn

ą

, w szczególno

ś

ci jej uruchamianie lub 

TERMINOLOGIA

46

zwi

ą

zanych z maszyn

ą

, w szczególno

ś

ci jej uruchamianie lub 

zatrzymywanie, posługiwanie si

ę

 ni

ą

, transportowanie, 

naprawianie, modernizowanie, modyfikowanie, konserwowanie i 
obsługiwanie i czyszczenie

background image

47

background image

Jakie s

ą

 obowi

ą

zki pracodawcy ?

Jakie s

ą

 obowi

ą

zki pracodawcy ?

zapewnienie pracownikom bezpiecznego       

wła

ś

ciwego do wykonywanej pracy sprz

ę

tu

podj

ę

cie 

ś

rodków dla zminimalizowania 

ryzyka obsługi u

ż

ytkowanego sprz

ę

tu

poddanie nowo instalowanego sprz

ę

tu 

48

poddanie nowo instalowanego sprz

ę

tu 

przeprowadzanej przez kompetentne osoby 

kontroli pierwotnej

zapewnienie regularnych kontroli okresowych

zlecanie kontroli specjalnych

rejestrowanie i przechowywanie wyników kontroli

background image

Jakie s

ą

 obowi

ą

zki pracodawcy ?

Jakie s

ą

 obowi

ą

zki pracodawcy ?

zapewnienie, aby sprz

ę

t stwarzaj

ą

cy specyficzne 

zagro

ż

eniabył u

ż

ytkowany i konserwowany wył

ą

cznie 

przez upowa

ż

nionych pracowników

uwzgl

ę

dnienie zasad ergonomii przy u

ż

ytkowaniu 

sprz

ę

tu roboczego

49

sprz

ę

tu roboczego

czytelne informowanie pracowników o warunkach 

u

ż

ytkowania sprz

ę

tu, zagro

ż

eniach i mo

ż

liwych 

nietypowych sytuacjach, do

ś

wiadczeniach praktycznych 

zapewnienie wła

ś

ciwych do wykonywanej pracy szkole

ń

konsultowanie oraz uczestnictwo  pracowników lub 

ich przedstawicieli w podejmowaniu decyzji

background image

50

Minimalne wymagania techniczne nie oznaczaj

ą

 

konieczno

ś

ci stosowania takich samych 

ś

rodków, jak w 

przypadku podstawowych wymaga

ń

 dotycz

ą

cych 

nowych maszyn i innych urz

ą

dze

ń

 technicznych.

background image

Zał

ą

cznik I

minimalne wymagania techniczne 

Zał

ą

cznik I

minimalne wymagania techniczne 

sterowanie

widoczno

ść

sygnalizacja ostrzegawcza,

dost

ę

p,

oznakowanie,

uruchamianie, 

zatrzymywanie

51

osłony 

ruchomych 

cz

ęś

ci maszyn

uruchamianie, 

zatrzymywanie

background image

R

ę

czne narz

ę

dzia 

pomocnicze

52

background image

Zał

ą

cznik I

minimalne wymagania techniczne

Zał

ą

cznik I

minimalne wymagania techniczne

stateczno

ść

O

ś

wietlenie

53

O

ś

wietlenie

ochrona

przed zagro

ż

eniami

termicznymi

, emisj

ą

 szkodliwych substancji, 

po

ż

arem i wybuchem

background image

Zał

ą

cznik I

minimalne wymagania techniczne 

Zał

ą

cznik I

minimalne wymagania techniczne 

bezpieczne przeprowadzanie

odł

ą

czanie

od zasilania

54

bezpieczne przeprowadzanie

napraw i konserwacji

bezpieczny 

dost

ę

do miejsc obsługi

background image

Zał

ą

cznik I

minimalne wymagania techniczne

Zał

ą

cznik I

minimalne wymagania techniczne

ochrona 

przed

pora

ż

eniem 

elektrycznym

55

elektrycznym

oznakowanie 

ostrzegawcze

background image

Zał

ą

cznik I

minimalne wymagania techniczne 

dotycz

ą

ce specjalnych maszyn i 

urz

ą

dze

ń

:

Zał

ą

cznik I

minimalne wymagania techniczne 

dotycz

ą

ce specjalnych maszyn i 

urz

ą

dze

ń

:

mobilnych z nap

ę

dem lub bez

ochrona przed wci

ą

gni

ę

ciem pod koła lub g

ą

sienice pojazdu, 

zabezpieczenie przed przewróceniem lub jego skutkami, 

specyficzne wymagania dotycz

ą

ce sterowania

56

specyficzne wymagania dotycz

ą

ce sterowania

do podnoszenia ładunków

stateczno

ść

, wymagania dotycz

ą

ce kosza, 

zabezpieczenie ładunku przed upadkiem, 

ochrona przed uderzeniem pracownika ładunkiem

background image

Zał

ą

cznik II

Zał

ą

cznik II

wymagania dotycz

ą

ce 

57

u

ż

ytkowania

sprz

ę

tu roboczego

background image

Dlaczego warto wdro

ż

y

ć

 

Dyrektyw

ę

 89/655/EWG ?

Dlaczego warto wdro

ż

y

ć

 

Dyrektyw

ę

 89/655/EWG ?

Korzy

ś

ci ekonomiczne  

wzrost produktywno

ś

ci 

osi

ą

gni

ę

ty przez:

58

osi

ą

gni

ę

ty przez:

modernizacj

ę

 starych maszyn 

popraw

ę

 organizacji

lepsz

ą

 współprac

ę

 i motywacj

ę

zmniejszenie przestojów

wy

ż

sz

ą

 wydajno

ść

 i jako

ść

background image

Dlaczego warto wdro

ż

y

ć

 

Dyrektyw

ę

 89/655/EWG ?

Dlaczego warto wdro

ż

y

ć

 

Dyrektyw

ę

 89/655/EWG ?

Korzy

ś

ci społeczne

59

zadowolenie z pracy

mniej wypadków przy pracy

background image

Dlaczego jeszcze warto 
wdro

ż

y

ć

 Dyrektyw

ę

 

89/655/EWG ?

Dlaczego jeszcze warto 
wdro

ż

y

ć

 Dyrektyw

ę

 

89/655/EWG ?

Inne korzy

ś

ci

mniejsze odszkodowania

60

mniejsze składki

mniejsze odszkodowania

lepszy wizerunek firmy

przywi

ą

zanie pracowników

background image

diagnoza stanu maszyn i urz

ą

dze

ń

rozbie

ż

no

ś

ci, ocena koniecznych zmian

oszacowanie kosztów

inwentaryzacja sprz

ę

tu roboczego

rok produkcji, przewidywany czas zako

ń

czenia eksploatacji

Jak wdro

ż

y

ć

 Dyrektyw

ę

 89/655/EWG ?

Jak wdro

ż

y

ć

 Dyrektyw

ę

 89/655/EWG ?

61

oszacowanie kosztów

technicznych

organizacyjnych 

plan dostosowania

lista sprz

ę

tu niepotrzebnego, do 

zast

ą

pienia oraz do dostosowania

harmonogram 

maszyny stwarzaj

ą

ce szczególne 

zagro

ż

enie !!!

realizacja

nadzorowanie

obsługa bie

żą

ca

weryfikacja