Microsoft Excel 2000
- 162 -
Wykresy w Excelu
W arkuszu kalkulacyjnym przeliczamy dane, badamy
zale
żności i dynamikę zmian poszczególnych serii danych. Często
jednak
śledzenie tendencji i zależności między seriami jest trudne
szczególnie w długich seriach danych.
Znacznie łatwiej b
ędzie dostrzec zależności i tendencje jeśli
przedstawimy dane na odpowiednio dobranym wykresie. W Excelu
mo
żna tworzyć wykresy na podstawie jednej lub więcej serii danych.
Oferta typów wykresów obejmuje 14 typów standardowych, z których
ka
żdy może wystąpić w jednym z kilku podtypów pokazujących dane
w inny sposób (czasem te
ż odpowiednio przeliczone np. na procenty),
oraz 20 typów niestandardowych, maj
ących określony typ i dobrane
odpowiednie formatowania poszczególnych elementów składaj
ących
si
ę na wykres. Użytkownik może definiować własne typy
niestandardowe i doł
ączać je do wbudowanych. Wbudowanych typów
nie mo
żna usuwać, jednak zdefiniowane przez użytkownika dają się
usuwa
ć.
W zale
żności od ilości serii danych należy wybrać odpowiedni
typ i podtyp wykresu aby jak najlepiej przedstawi
ć dane. Na przykład
dla wykresów kołowych obrazowana jest tylko jedna seria danych
niezale
żnie od tego ile serii zostało zaznaczonych. Wykresy
kolumnowe, słupkowe, warstwowe lub liniowe mog
ą przedstawiać
wi
ęcej niż jedną serię danych, pod warunkiem, że dane te są tego
samego typu. Je
śli tak nie jest np. wartości w poszczególnych seriach
bardzo mocno si
ę różnią do siebie, to można utworzyć wykres
zło
żony posiadający dwie osie wartości, lub wybrać inny rodzaj
skalowania dla osi warto
ści (np. logarytmiczny).
Ogólnie mo
żna powiedzieć, że wykresy słupkowe i
kolumnowe nadaj
ą się do porównywania wartości różnych kategorii w
Microsoft Excel 2000
- 163 -
czasie. Wykresy słupkowe dobrze ilustruj
ą różnice między
elementami wykresu, za
ś kolumnowe lepiej prezentują zmiany w
czasie.
Wykresy kołowe przedstawiaj
ą zależności między elementami
cało
ści. Wykresy warstwowe i liniowe najlepiej pokazują dynamikę
zmian w czasie.
Dobór odpowiedniego typu wykresu wymaga nie tylko
subtelnego wyczucia estetycznego ale i pewnego do
świadczenia.
Zestawienie typów wykresów w Excelu wraz z ich krótk
ą
charakterystyk
ą znajduje się w Dodatku.
Tworzenie wykresu
Tworzenie wykresu rozpoczynamy od przygotowania tabeli
zawieraj
ącej dane, które chcemy przedstawić na wykresie.
Dane w tabeli powy
żej ułożone są w serie wartości
dotycz
ących albo poszczególnych filii przedsiębiorstwa (wiersze) albo
lat (kolumny). Zauwa
żmy, że seria trzecia odpowiadająca Filii 3 ma
warto
ści znacznie różniące się od wartości pozostałych serii.
Tworzenie wykresu odbywa si
ę przy pomocy kreatora wykresów.
Najpierw nale
ży zaznaczyć obszar arkusza zawierający dane z
uwzgl
ędnieniem wiersza zawierającego opisy kategorii oraz
kolumny zawieraj
ącej nazwy serii danych.
Microsoft Excel 2000
- 164 -
Uwaga!
Je
żeli serie, które chcemy pokazać na wykresie, nie znajdują się w
przyległych obszarach, mo
żemy je zaznaczać przytrzymując klawisz
Ctrl.
Program traktuje nagłówki kolumn jako nazwy kategorii a
napisy w pierwszej kolumnie jako nazwy serii je
śli ilość wierszy jest
równa lub mniejsza od liczby kolumn w obszarze danych. Pierwszy
krok Kreatora wykresów otrzymamy je
śli wybierzemy teraz ikonę
Kreator wykresów lub z menu Wstaw wybierzemy opcj
ę Wykres....
W kroku tym decydujemy o typie wykresu i jego podtypie.
Mo
żemy też nacisnąć i przytrzymać klawisz „Naciśnij, aby
zobaczy
ć przykład” co pozwoli ocenić czy wybrany typ wykresu
odpowiada naszym zamierzeniom.
Microsoft Excel 2000
- 165 -
W nast
ępnym oknie dialogowym
Microsoft Excel 2000
- 166 -
widzimy pole edycji „Zakres danych” i je
śli wcześniej
zaznaczyli
śmy odpowiedni obszar danych to znajduje się tu odwołanie
do tego zakresu poprzedzone nazw
ą arkusza. Mamy też wybrane Serie
w: Wiersze lub Kolumny w zale
żności od ilości wierszy i kolumn
zawieraj
ących dane (patrz wyżej). Zakładka Serie pozwala usuwać
serie danych, dodawa
ć nowe, jak również zmodyfikować odwołania
do zakresów danych poszczególnych serii oraz ich nazw. Jest tu tak
że
pole edycyjne do okre
ślenia nazw kategorii. Warto sprawdzić na tej
karcie poprawno
ść domyślnego wyboru serii i etykiet osi kategorii,
gdy
ż nie zawsze Excel rozpoznaje etykiety osi X zgodnie z naszymi
oczekiwaniami.
W nast
ępnym (trzecim) kroku kreatora mamy do dyspozycji
sze
ść zakładek Tytuły, Osie, Linie siatki, Legenda, Etykiety
danych, Tabela danych.
Wybieraj
ąc odpowiednią zakładkę możemy zdecydować o
podstawowych cechach wykresu: czy ma by
ć tytuł, legenda (i gdzie
umieszczona), czy maj
ą być wyświetlane linie siatki, czy na wykresie
Microsoft Excel 2000
- 167 -
maj
ą być drukowane wartości danych dla poszczególnych punktów,
czy ma by
ć włączona tabela z danymi.
Krok czwarty kreatora pozwala zdecydowa
ć, czy wykres ma być
utworzony jako nowy arkusz w skoroszycie, czy jako obiekt osadzony
w wybranym arkuszu.
Po klikni
ęciu w klawisz Zakończ tworzony jest wykres, który
mo
że wyglądać podobnie do poniższego
Zwró
ćmy uwagę, że ze względu na duże różnice między
warto
ściami serii Filia 3 i pozostałych rozróżnienie między
warto
ściami serii Filia 1, Filia 2 oraz Filia 4 jest utrudnione.
Zestawienie produkcji
0,0
10,0
20,0
30,0
40,0
1994
1995
1996
1997
Filia 1
Filia 2
Filia 3
Filia 4
Microsoft Excel 2000
- 168 -
Nale
żałoby wybrać wykres złożony i dla serii Filia 3 wstawić drugą
o
ś wartości.
Formatowanie wykresu
Po utworzeniu wykresu mo
żemy zmodyfikować jego
poszczególne elementy wybieraj
ąc najpierw element mający podlegać
zmianom. Mo
żemy modyfikować (w większości typów):
Obszar wykresu
desenie
obramowanie
obszar
czcionka (rodzaj, styl, rozmiar, podkre
ślenie, kolor, tło, efekty
(przekre
ślenie, indeks górny i dolny)
wła
ściwości (pozycjonowanie, drukowanie, blokowanie)
Obszar kre
ślenia
desenie
obramowanie
obszar
Legenda
desenie (jak wy
żej)
czcionka (jak wy
żej)
poło
żenie (na dole, w rogu, na górze, z prawej, z lewej;
myszk
ą – w dowolnym miejscu)
Serie danych
desenie jak wy
żej)
osie (dodanie drugiej osi warto
ści)
słupki bł
ędów (wartościowo, procentowo, w odchyleniach
standardowych, lub niestandardowo)
Microsoft Excel 2000
- 169 -
kolejno
ść serii (przesuwanie w górę lub w dół)
etykiety danych (brak, pokazuj warto
ści, pokazuj etykiety)
opcje (zakładka, szeroko
ść przerwy między seriami)
Osie
desenie (styl, kolor, grubo
ść, typy i etykiety znaczników)
skala (minimum, maksimum, jednostka główna i pomocnicza,
przeci
ęcie osi, skala logarytmiczna lub odwrotna
czcionka (jak wy
żej)
liczby (wybór typu formatowania
wyrównanie tekstu (pionowe, poziome lub o dowolnym
nachyleniu podanym w stopniach (całkowite)).
Podstawowy sposób modyfikacji elementów wykresu polega
na wybraniu tego elementu, a nast
ępnie wybraniu z menu Format
pierwszej opcji (tre
ść napisu tej opcji zmienia się w zależności od tego
co wybrano).
Mo
żna wybrać element klikając go myszką, lub też z listwy na
pasku narz
ędziowym Wykres, który pojawia się automatycznie gdy
wybierzemy jaki
ś element wykresu.
Mamy tu na my
śli sytuację, w której wykres został osadzony w
arkuszu kalkulacyjnym. Je
śli wykres jest w arkuszu wykresu
dostawionym do zeszytu, wystarczy si
ę do niego przełączyć, aby
pojawił si
ę pasek narzędziowy Wykres.
Uwaga! (Dotyczy całego pakietu Microsoft Office )
Je
śli jakiś pasek narzędziowy pojawia się automatycznie
(pasek wykresu, rysunku, WordArt-u itp.) w momencie
wybrania odpowiedniego obiektu, to nie nale
ży go zamykać
klawiszem zamykaj
ącym x, (widoczny w prawym górnym
naro
żniku paska), bo programy zapamiętują to ustalenie i po
powtórnym wybraniu obiektu pasek nie pojawi si
ę
automatycznie. (Trzeba wówczas wybra
ć Widok | Paski
narz
ędzi...). W chwili rezygnacji z wybrania obiektu (w
przypadku osadzonych wykresów i rysunków klawisz
Microsoft Excel 2000
- 170 -
ESCAPE) czy klikni
ęcia poza obiektem pasek znika
samorzutnie.
Innym sposobem wej
ścia w tryb modyfikacji (formatowania)
elementów wykresu jest wybranie elementu prawym klawiszem
myszki. Powoduje to wy
świetlenie menu lokalnego (kontekstowego),
którego zawarto
ść będzie inna w zależności od rodzaju obiektu, który
wybrano. Pierwsza opcja w tym menu zawsze dotyczy formatowania
wybranego obiektu, chocia
ż jest tam także dostęp do innych operacji
mo
żliwych do wykonania w stosunku do tego obiektu.
Klawiaturowym odpowiednikiem formatowania obiektu (po wybraniu
jakiego
ś elementu wykresu) jest Ctrl 1.
Obok znajduje si
ę menu kontekstowe
pojawiaj
ące się po kliknięciu prawym
klawiszem obszaru wykresu. Widzimy tu
opcje pozwalaj
ące modyfikować:
typ wykresu... (pierwszy krok kreatora)
dane
źródłowe... (drugi krok kreatora)
opcje wykresu... (trzeci krok kreatora)
poło
żenie... (czwarty krok kreatora)
a tak
że kopiować, przenieść (wytnij),
usun
ąć (wyczyść) i kilka innych.
Opcja Widok 3W b
ędzie aktywna tylko
wtedy je
śli aktualny typ wykresu jest
trójwymiarowy.
Menu kontekstowe zwi
ązane z serią danych zawiera opcję
Dodaj lini
ę trendu, a menu Wykres pojawiające się w menu
głównym po wybraniu osadzonego wykresu lub przeł
ączeniu się do
arkusza wykresu w zeszycie zawiera tak
że opcję Dodaj dane... przy
pomocy której mo
żemy dodawać albo nowe serie, albo dalsze
warto
ści istniejących serii.
Microsoft Excel 2000
- 171 -
Dodanie danych najłatwiej wykona
ć zaznaczając nową serię
danych w tabeli arkusza kalkulacyjnego i kopiuj
ąc na wykres dowolną
technik
ą (przez przeciągnięcie myszą, przez schowek, przy pomocy
skrótów klawiaturowych).
Poszczególne punkty serii danych mo
żemy modyfikować nie
tylko odno
śnie ich wyglądu ale także wartości. W tym celu należy
najpierw wybra
ć serię a następnie wybrać konkretny punkt serii
(lewym klawiszem myszy).
Mo
żliwa jest modyfikacja punktu co do jego wartości przez
przeci
ąganie punktu myszą oraz formatowanie deseni i etykiet
danych.
Do serii danych mo
żna dodać linię trendu w jednym z sześciu
typów trendu jak to wida
ć na poniższym rysunku.
Przy typie wielomianowym mo
żemy określić stopień
wielomianu (do 6), a przy typie
średnia ruchoma ustalić obliczenie z
Microsoft Excel 2000
- 172 -
dwóch lub trzech okresów. W prawie ka
żdym typie regresji możemy
umie
ścić na wykresie równanie linii trendu zgodnie z poniżej
zamieszczonymi wzorami ogólnymi je
śli wybierzemy zakładkę
Opcje.
liniowy
ax + b
a,b – rzeczywiste
logarytmiczny alnx + b
a,b – rzeczywiste
wielomianowy a
n
x
n
+ a
n-1
x
n
-1 +...+ a
0
a
k
– rzeczywiste, n<=6
pot
ęgowy
ax
b
a,b – rzeczywiste
wykładniczy
ae
bx
a,b – rzeczywiste
Zbiór wła
ściwości elementu wykresu, które są możliwe do
modyfikacji zale
ży od rodzaju elementu, ale także od typu wykresu.
Np. dla wykresu powierzchniowego kolorowego nie mo
żemy
modyfikowa
ć kolorów powierzchni. Możemy za to (dotyczy to
wykresów trójwymiarowych) obraca
ć obszar kreślenia w przestrzeni
trójwymiarowej oraz ustala
ć inne właściwości charakterystyczne dla
trójwymiarowo
ści jak np. dodanie perspektywy
Formatuj
ąc serię danych można wypełnić słupki czy kolumny
dowolnym rysunkiem (format *.wmf, *.bmp) jak wida
ć na poniżej
zał
ączonym rysunku. Możliwe jest też ułożenie rysunków piętrowo.
Na rysunku powy
żej użyto bibliotecznego pliku sailing.wmf i dla tej
Zestaw ienie produkcji
0,0
0,5
1,0
1,5
2,0
2,5
3,0
3,5
1994
1995
1996
1997
m
ln
zł
29,0
30,0
31,0
32,0
33,0
34,0
35,0
36,0
37,0
38,0
ty
s
zł
Filia 1
Filia 2
Filia 4
Filia 3
Microsoft Excel 2000
- 173 -
serii danych (Filia 3) wybrano obramowanie automatyczne. Pozwala
to widzie
ć wszystkie słupki w tym także serii Filia 2 za rok 1997,
która przy wypełnieniu kolorem była by niewidoczna. Rozmiary
słupków poszczególnych serii danych nie ró
żnią się już tak bardzo
dzi
ęki wstawieniu drugiej osi wartości.
Zadanie 34.
W oparciu o tabel
ę utworzoną w Zadaniu 6 i rozszerzoną w
Zadaniach 9 i 19 sporz
ądzić następujące wykresy:
a) kolumnowy przedstawiaj
ący składkę podstawową i kolejne zniżki
b) kołowy 3-W przedstawiaj
ący strukturę zniżek w firmie (W
opcjach wykresu zrezygnuj z legendy, a zamiast tego wybierz
pokazuj etykiety i procenty) Ostatecznie wykres powinien by
ć
podobny do poni
ższego:
Zadanie 35.
Wpisz do arkusza dane z poni
ższej tabeli i utwórz:
a) wykres liniowy przedstawiaj
ący zmiany w liczbie bezrobotnych dla
ró
żnych poziomów wykształcenia w okresie 30.VI.91-31.12.93.
Daty maj
ą się znaleźć na osi x.
b) wykres kołowy przedstawiaj
ący strukturę bezrobocia w dniu
31.12.93
Struktura zni ek
Bezszkodowo
60%
Zabezpieczenia
30%
Stały klient
10%
Microsoft Excel 2000
- 174 -
c) wykres kolumnowy nakładany obrazuj
ący strukturę bezrobocia dla
kolejnych dat. (Wybierz podtyp: 100% skumulowany kolumnowy)
L.P. Wykształcenie
30 VI 91 31 XII 91
30 VI 92 31 XII 92
30 VI 93 31 XII 93
1
Wy sze
49,60
64,10
54,50
56,50
52,40
52,10
2
rednie zawodowe
363,40
482,50
512,60
527,90
574,10
581,50
3
rednie ogólne
119,40
155,50
165,50
177,90
192,90
193,20
4
Zasadnicze zawodowe
543,20
805,60
845,30
964,60
1020,50
1131,20
Ogółem
1075,60
1507,70
1577,90
1726,90
1839,90
1958,00
Bezrobotni zarejestrowani - wg wykształcenia - w tys.
Zadanie 36.
Dysponujesz nast
ępującymi danymi na temat zależności wysokości
produkcji i kosztów w pewnym przedsi
ębiorstwie w kolejnych
miesi
ącach 2000 roku:
Miesi
c
Produkcja
Koszty
1
100
20900
2
120
22900
3
140
24200
4
80
19000
5
70
17000
6
110
19800
7
120
21600
8
115
20200
9
125
22300
10
130
24000
11
130
24300
12
110
19300
Sporz
ądź wykres XY zależności kosztów od wysokości produkcji
(Wybierz podtyp bez linii ł
ączących punkty danych). Zaznacz na
wykresie seri
ę danych obrazującą koszty i wstaw dla niej linię trendu
obrazuj
ącą kierunek zmian kosztów. Korzystając z formatowania linii
trendu przedłu
ż ją do przodu o odpowiednią liczbę jednostek i określ
w przybli
żeniu wysokość kosztów dla produkcji równej 200 sztuk.
Wy
świetl równanie linii trendu na wykresie.