Prawo
spadkowe i rodzinne
dr Marcin Z. Zieliński
- wykład -
Prawo rodzinne
I.
małżeństwo
II.
pokrewieństwo
i
powinowactwo
III.
opieka
i
kuratela
Tytuł I. Małżeństwo
zawarcie
prawa
i obowiązki
małżonków
małżeńskie
ustroje
majątkowe
ustanie
separacja
Zasady prawa rodzinnego i
opiekuńczego
(1) zasada dobra dziecka
(2) zasada ochrony rodziny
(3) zasada monogamii
(4) zasada równego traktowania świeckiej i wyznaniowej
formy zawierania małżeństw
(5) zasada trwałości związku małżeńskiego
(6) zasada równości (egalitaryzmu) małżonków
Zasady ...
(1) zasada dobra dziecka
Art. 72. Konstytucji
1. Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Każdy
ma prawo żądać od organów władzy publicznej ochrony dziecka
przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją.
2. Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i
pomocy władz publicznych.
3. W toku ustalania praw dziecka organy władzy publicznej oraz
osoby odpowiedzialne za dziecko są obowiązane do wysłuchania i
w miarę możliwości uwzględnienia zdania dziecka.
4. Ustawa określa kompetencje i sposób powoływania Rzecznika
Praw Dziecka.
dobro dziecka wpływa na:
(1) orzekanie o rozwodzie / separacji
[art. 56 § 2 i art. 61
1
§ 2 KriO]
(2) ustalenie pochodzenia dziecka
[art. 61
16
i art. 86 KriO]
(3) stosunki między rodzicami a dziećmi
[art. 87 KriO]
(4) możliwość przysposobienia
[art. 114 i nast. KriO]
(5) kształt opieki i rodzin zastępczych
[art. 145 i nast. KriO]
(6) obowiązek alimentacyjny względem dziecka
[art. 133 KriO]
Zasady ...
(2) zasada ochrony rodziny
Art. 18. Konstytucji.
Małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina,
macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką
Rzeczypospolitej Polskiej.
Dobro rodziny wpływa na:
(1) możliwość zawarcia małżeństwa przez kobietę
poniżej 18 roku życia
[art. 10 § 1 KriO]
(2) prawa i obowiązki małżonków
[art. 23-30 KRiO]
(3) rozliczenia nakładów w małżeństwie
[art. 45 KRiO]
(4) możliwość ustanowienia rozdzielności majątkowej
małżonków
[art. 52 § 1 KRiO]
Zasady ...
(3) zasada monogamii
Art. 18. Konstytucji.
Małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina,
macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką
Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 13. KRiO [zakaz bigamii]
§ 1. Nie może zawrzeć małżeństwa, kto już pozostaje w
związku małżeńskim.
Art. 1. KRiO
§ 1. Małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta
jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu
cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek
małżeński.
Zasady ...
(4) Zasada równego traktowania świeckiej i
wyznaniowej formy zawierania małżeństw
Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską
z dnia 28 lipca 1993 r. (Dz.U. 1998 Nr 51, poz. 318)
ratyfikowany 2.10.1998 r.
Artykuł 10.
1. Od chwili zawarcia małżeństwo kanoniczne wywiera takie skutki,
jakie pociąga za sobą zawarcie małżeństwa zgodnie z prawem polskim
Art. 1.KRiO
§ 1. Małżeństwo zostaje zawarte, gdy (…) złożą przed kierownikiem
urzędu stanu cywilnego oświadczenia (...)
§ 2. Małżeństwo zostaje również zawarte, gdy (...) w obecności
duchownego oświadczą wolę (...)
Zasady ...
(5) zasada trwałości związku małżeńskiego
Art. 4 KRiO
Małżeństwo (…) nie może być zawarte przed upływem miesiąca
Art. 10.
§ 1. Nie może zawrzeć małżeństwa osoba nie mająca
ukończonych lat osiemnastu.
Zasady ...
(6) Zasada równości (egalitaryzmu) małżonków
Art. 32. Konstytucji
1. Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do
równego traktowania przez władze publiczne.
Art. 23. KRiO
Małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie.
Art. 24. KRiO
Małżonkowie rozstrzygają wspólnie o istotnych sprawach
rodziny;
Prawa stanu cywilnego
skuteczne
erga omnes
niemajątkowe
ochrona
jako
dobro osobiste
[art. 23, 24 KC]
sprawy o
prawa stanu
cywilnego
sprawy o prawa stanu cywilnego
- procesowe -
1) sprawy o ustalenie nieistnienia małżeństwa
[art. 2 KRiO],
2) sprawy o ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa
[art. 425 KPC]
3) sprawy o unieważnienie małżeństwa
[art. 10-22 KRiO, w zw. z art. 425 KPC ]
4) sprawy o rozwód
[art. 56 KRiO, w zw. z art. 425 KPC ]
5) sprawy o zaprzeczenie pochodzenia dziecka (zaprzeczenie
macierzyństwa / ojcostwa)
[art. 63 KRiO, w zw. z art. 453 KPC]
6) sprawy o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa
[art. 78 KRiO, w
zw. z art. 453 KPC]
7) sprawy o ustalenie pochodzenia dziecka (ustalenie macierzyństwa /
ojcostwa
[art. 61 i art. 84 KRiO, w zw. z art. 453 KPC]
8) sprawy o rozwiązanie stosunku przysposobienia
[art. 125 KRiO, w zw. z
art. 453 KPC]
sprawy o prawa stanu cywilnego
- nieprocesowe -
1) sprawy o unieważnienie akt stanu cywilnego
[art. 30 w zw. z art. 33 p.a.s.c.]
2) sprawy o sprostowanie akt stanu cywilnego (błędy / nieścisłości)
[art. 31 w zw. z art. 33 p.a.s.c.]
3) sprawy o ustalenie treści aktu stanu cywilnego
[art. 32 w zw. z art. 33 p.a.s.c.]
Małżeństwo
Definicja socjologiczna
społeczny, legalny związek seksualny, rozpoczynający się
publicznym obwieszczeniem i zobowiązaniem,
podejmowanym z myślą o jego trwaniu, przy czym obopólne
prawa i obowiązki małżonków w tym związku oraz prawa i
obowiązki z zakresu wzajemnych stosunków między małżonkami
a ich przyszłymi dziećmi określa umowa małżeńska
[Z. Tyszka, Socjologia rodziny, Warszawa 1976, s. 77]
Definicja prawna
uznany i uregulowanym przez prawo związek kobiety i mężczyzny,
sankcjonujący ich wzajemne, niepodzielne i trwałe współżycie
[B. Walaszek, Zarys prawa rodzinnego i opiekuńczego, Warszawa 1971, s. 23]
.
Przed zawarciem małżeństwa
wymagane dokumenty
[art. 54 Akt.Stan.Cyw.U.
w zw. z . art. 4 KRiO]
jeżeli „trudne do
przezwyciężenia
przeszkody”
sąd może zwolnić
[art. 3 §2 KRiO]
(1)
dowód
tożsamości
(2)
odpis
skrócony
aktu
urodzenia
(3)
dowód
ustania /
unieważnienia /
nieistnienia
małżeństwa
(5)
zapewnienie:
brak wiedzy o
okolicznościach
wyłączających
(4)
zezwolenie
na zawarcie
małżeństwa
n
ie
d
o
ty
czy
(6) cudzoziemiec –
zaświadczenie, że może zgodnie z prawem swojego kraju
[art. 56 Akt.Stan.Cyw.U.]
Przed zawarciem małżeństwa
okres wyczekiwania
[art. 4 KRiO]
1
miesiąc
kierownik USC
może zezwolić
na wcześniejsze
zawarcie
choroba
długi
wyjazd
wojna
Zawarcie małżeństwa
przed
kierownikiem
USC
przed
duchownym
przez
pełnomocnika
Zawarcie małżeństwa
- przed kierownikiem USC -
przesłanki
(1)
różnica płci
(2)
jednoczesna
obecność
nupturientów
łącznie
(3)
zgodne
oświadczenia
nupturientów
(4)
udział
kierownika
USC
późniejsza
zmiana
bez wpływu
w razie
wątpliwości
ustala sąd