265_753505_wyprawiacz_skor

Spis tre

1. Dane identyfikacyjne zawodu ...................................................

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu w klasyfika-

cjach.................................................................................

1.2. Notka metodologiczna i autorzy.......................................

2. Opis zawodu................................................................................

2.1. Synteza zawodu ..............................................................

2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania, obszary wyst

powania zawodu .............................................................

2.3.

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny i narz

dzia

pracy, zagro

enia, organizacja pracy) ............................

2.4. Wymagania psychofizyczne, zdrowotne, w tym prze-

ciwwskazania do wykonywania zawodu .........................

2.5. Wykształcenie i uprawnienia niezb

dne do podj

cia

pracy w zawodzie.............................................................

2.6. Mo

liwo

ci rozwoju zawodowego, potwierdzania/wali-

dacji kompetencji .............................................................

2.7. Zadania zawodowe ..........................................................

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych ....................................

2.9. Relacje mi

dzy kompetencjami zawodowymi a pozio-

mem kwalifikacji w ERK/PRK ..........................................

3. Opis kompetencji zawodowych ................................................ 10

3.1.  Klasyfikowanie i magazynowanie skór futerkowych Kz1 ....  10
3.2.  Wyprawianie skór futerkowych Kz2  ................................  11
3.3.  Kompetencje społeczne KzS  ..........................................  12

4. Profil kompetencji kluczowych ................................................. 13

5. Słownik ........................................................................................ 14

1. Dane identyfikacyjne zawodu

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu

w klasyfikacjach

Według Klasyfikacji zawodów i specjalno

ci na potrzeby rynku pracy

(KZiS 2010):

753505 Wyprawiacz skór futerkowych

Grupa wielka 7 – Robotnicy przemysłowi i rzemie

lnicy (w Mi

dzy-

narodowej Klasyfikacji Standardów Edukacyjnych ISCED 2011 – po-
ziom 3).

Grupa elementarna 7535 – Wyprawiacze skór, garbarze i pokrewni
(w Mi

dzynarodowym Standardzie Klasyfikacji Zawodów ISCO-08 od-

powiada grupie7535 Pelt dressers, tanners and fellmongers).

Według Polskiej Klasyfikacji Działalno

ci (PKD 2007):

Sekcja  C.  Przetwórstwo  przemysłowe,  Dział  15.  Produkcja  skór
i wyrobów  ze  skór  wyprawionych,  Grupa  15.1.  Wyprawa  skór,  gar-
bowanie;  wyprawa  i  barwienie  skór  futerkowych;  produkcja  toreb
baga

owych, toreb r

cznych i podobnych wyrobów kaletniczych;

produkcja wyrobów rymarskich, Klasa 15.11., Podklasa 15.11.Z.
Wyprawa skór, garbowanie; wyprawa i barwienie skór futerkowych.

1.2. Notka metodologiczna i autorzy

Opis standardu kompetencji zawodowych wykonano na podstawie:
analizy

ródeł (akty prawne, klasyfikacje krajowe, mi

dzynarodowe)

oraz głównie wyników bada

analitycznych na 15 stanowiskach pracy

w 8 przedsi

biorstwach (małe − 4, mikro − 4, w tym produkcyjne − 1,

usługowe – 1, produkcyjno-handlowe – 1, produkcyjno-usługowe − 3,
produkcyjno-usługowo-handlowe – 2), przeprowadzonych w dniach
1–14.03.2013 r.

Zespół Ekspercki:

•

Tadeusz Sadowski – Instytut Przemysłu Skórzanego, Oddział

w Krakowie,

•

Honorata Gralec – „Wyprawa Skór Futerkowych. Skup i sprze-

skór” w Radomiu,

•

Stanisław Kolasa – Zakład Futrzarsko-Garbarski „Kolskór” w No-

wym Targu,

•

Jan Skiba – Zakład Garbarstwa i Futrzarstwa, Uniwersytet Tech-

nologiczno-Humanistyczny w Radomiu.

Ewaluatorzy:

•

Edward Witkowski – „Zakład Garbarski BELIZA. Sylwester Słom-

ka” we Wsoli,

•

Lidia Mnich – były nauczyciel zawodu w Zespole Szkół Przemy-

słu Skórzanego w Radomiu.

Recenzenci:

•

Jerzy Sikora – Garbarnia Szczakowa S.A. w Jaworznie,

•

Aneta Klocek – Zakład Garbarski „Gofar” w Jedli

sku.

Komisja Bran

owa (zatwierdzaj

ca):

•

Kazimierz Klepaczewski (przewodnicz

cy) – Ogólnopolska Izba

Bran

y Skórzanej w Radomiu,

•

Henryk Barszcz – Stowarzyszenie Włókienników Polskich, Od-

dział w Radomiu,

•

Wojciech Szczepa

ski – Niezale

ny Samorz

dny Zwi

zek Za-

wodowy Solidarno

ść

w Gda

sku,

•

Zbigniew Kaniewski – Federacja Niezale

nych Samorz

dnych

Zwi

zków Zawodowych Przemysłu Lekkiego w Łodzi.

Data zatwierdzenia:

•

25.09.2013 r.

2. Opis zawodu

2.1. Synteza zawodu

Wyprawiacz skór futerkowych konserwuje, magazynuje, garbuje,

barwi i uszlachetnia skóry futerkowe.

2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania,

obszary wyst

powania zawodu

Wyprawiacz skór futerkowych jest zawodem o charakterze produk-

cyjnym. Celem pracy wyprawiacza skór futerkowych jest otrzymanie
skóry wyprawionej (gotowej) z włosem. Wyprawiacz skór futerkowych
konserwuje, magazynuje skóry surowe, rozmacza, pikluje, garbuje i wy-
ka

cza oraz uszlachetnia okryw

włosow

i tkank

skórn

. Kontroluje

procesy wyprawiania, sortuje skóry surowe i wyprawione zgodnie z ich
przeznaczeniem. Obsługuje maszyny i urz

dzenia stosowane w fu-

trzarstwie. Stosuje odpowiednie technologie wyprawy skór futerkowych
oraz wykonuje kontrol

dzyoperacyjn

. Odpowiedzialny jest za

prawidłowe eksploatowanie i u

ytkowanie maszyn i urz

dze

. Kontrolu-

je urz

dzenia sterownicze nadzoruj

ce procesy technologiczne wypra-

wiania i uszlachetniania skór futerkowych.

2.3.

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny

i narz

dzia pracy, zagro

enia, organizacja pracy)

Miejscem pracy wyprawiacza skór futerkowych s

mikro- lub małe

przedsi

biorstwa produkcyjne. Wyprawiacz skór futerkowych posługuje

cznymi i mechanicznymi narz

dziami do ci

cia i okrawania skór

futerkowych oraz sprz

tem do transportu. Obsługuje maszyny i urz

dzenia, m.in.: wirówki,

cieniarki, odmi

ęś

niarki, rozbijarki, strzy

arki,

epilerki, czesarki, prasowarki, szlifierki oraz cytroki, kadzie, b

bny,

agregaty pralniczo-czyszcz

ce i do natrysku skór. Wyprawiacz skór

futerkowych jest nara

ony na pył, opary i niebezpieczne substancje

chemiczne mog

ce powodowa

podra

nienie oczu i układu oddecho-

wego oraz uczulenia i alergie. Obsługiwanie wiruj

cych maszyn i urz

dze

e prowadzi

do urazów. Praca wykonywana jest w pozycji

stoj

cej, co mo

e by

przyczyn

dolegliwo

ci układu mi

ęś

niowo-

-szkieletowego. Wyprawiacz skór futerkowych pracuje w pomieszcze-
niach lub halach produkcyjnych, które powinny mie

sprawn

wentyla-

oraz dobre o

wietlenie naturalne b

sztuczne. Praca w zakładach

wyprawy skór futerkowych mo

e by

zmianowa.

2.4. Wymagania psychofizyczne, zdrowotne,

w tym przeciwwskazania do wykonywania zawodu

Wykonywanie zawodu wyprawiacza skór futerkowych wymaga

umiej

tno

ci oceny organoleptycznej skór futerkowych surowych i wy-

prawionych oraz półproduktów skórzanych. Wyprawiacz skór futerko-
wych powinien mie

zdolno

ci manualne, dobry wzrok, rozró

nia

bar-

wy oraz mie

dobry słuch umo

liwiaj

cy ocen

pracy maszyn. Bardzo

na jest zdolno

ść

koncentracji i podzielno

ść

uwagi. Powinien by

kreatywny i konsekwentny w działaniu, radzi

sobie ze stresem i by

odpowiedzialnym za powierzone zadania. Przeciwwskazaniem do pra-
cy w zawodzie wyprawiacza skór futerkowych jest alergia na

rodki

chemiczne, na włos i kurz. Istnieje mo

liwo

ść

zatrudnienia osób niepeł-

nosprawnych z ograniczon

sprawno

ruchow

2.5. Wykształcenie i uprawnienia niezb

dne do podj

cia

pracy w zawodzie

Pracownik wykonuj

cy zawód wyprawiacza skór futerkowych powi-

nien posiada

wykształcenie zasadnicze zawodowe zwi

zane z prze-

mysłem skórzanym. Mo

e je uzyska

w systemie kształcenia rzemie

niczego. Mo

liwe jest równie

szkolenie praktyczne na stanowisku pra-

cy i zdobywanie do

wiadczenia w trakcie pracy. Przydatna w zawodzie

jest umiej

tno

ść

ytkowania programów komputerowych wspomaga-

cych wykonywanie zada

oraz umiej

tno

ść

posługiwania si

zykiem

obcym na poziomie podstawowym.

2.6. Mo

liwo

ci rozwoju zawodowego, potwierdzania/

/walidacji kompetencji

Uzyskane w czasie pracy kompetencje zawodowe mo

na potwier-

dzi

w systemie rzemiosła. Pracownik w zawodzie zwykle zaczyna

prac

jako robotnik wykwalifikowany, nast

pnie mo

e awansowa

stanowisko brygadzisty i mistrza. Po uzupełnieniu wykształcenia na
poziomie

rednim, posiadaj

c kompetencje w zawodzie wyprawiacza

skór futerkowych mo

e pracowa

na równorz

dnych stanowiskach

robotniczych w zawodzie 753502 Garbarz skór bez włosa – po uprzed-
nim przeszkoleniu.

2.7. Zadania zawodowe

Z1.

Organizowanie stanowiska pracy z zachowaniem zasad i przepi-
sów BHP, ochrony ppo

., ergonomii i ochrony

rodowiska (nie-

dne kompetencje Kz1, Kz2, KzS).

Z2.

Przyjmowanie, sortowanie i magazynowanie surowych skór futer-
kowych (niezb

dne kompetencje: Kz1, KzS).

Z3.

Przygotowywanie skór do garbowania (niezb

dne kompetencje:

Kz2, KzS).

Z4.

Garbowanie wła

ciwe skór futerkowych (niezb

dne kompetencje:

Kz2, KzS).

Z5.

Wyka

czanie skór futerkowych b

cych w stanie naturalnym (nie-

dne kompetencje: Kz2, KzS).

Z6.

Barwienie i uszlachetnianie skór futerkowych (niezb

dne kompe-

tencje: Kz2, KzS).

Z7.

Sortowanie, klasyfikowanie i magazynowanie gotowych skór futerko-
wych (niezb

dne kompetencje: Kz1, KzS).

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych

Kz1 – Klasyfikowanie i magazynowanie skór futerkowych (potrzebne do

wykonywania zada

: Z1, Z2, Z7).

Kz2 – Wyprawianie skór futerkowych (potrzebne do wykonywania zada

Z1, Z3, Z4, Z5, Z6).

KzS – Kompetencje społeczne (potrzebne do wykonywania zada

Z1÷Z7).

2.9. Relacje mi

dzy kompetencjami zawodowymi

a poziomem kwalifikacji w ERK/PRK

Kompetencje zawodowe potrzebne do wykonywania zada

w za-

wodzie sugeruje si

wykorzysta

do opisu kwalifikacji na poziomie 3

wła

ciwym dla wykształcenia zasadniczego zawodowego w Europej-

skiej i Polskiej Ramie Kwalifikacji. Poziom ten jest uzasadniony miej-
scem usytuowania zawodu w Klasyfikacji zawodów i specjalno

ci (gru-

pa wielka 7 i jej odpowiednik w ISCED 2011).

Osoba wykonuj

ca zawód wyprawiacza skór futerkowych:

1) w zakresie wiedzy: zna i rozumie podstawowe fakty, poj

cia, zasa-

dy, zale

ci i procesy towarzysz

ce klasyfikowaniu, magazynowa-

niu i wyprawianiu skór futerkowych, sferze społecznej, ochronie

ro-

dowiska oraz w szerszym zakresie elementarne uwarunkowania
prowadzonej działalno

ci w bran

y skórzanej;

3. Opis kompetencji zawodowych

Opis kompetencji dotyczy tylko kompetencji zawodowych zdefinio-

wanych w badaniach na stanowiskach pracy.

Wykonanie zada

zawodowych Z1, Z2, Z7 wymaga posiadania

kompetencji zawodowej Kz1.

3.1. Klasyfikowanie i magazynowanie skór futerkowych

Kz1

Wiedza – zna i rozumie podsta-
wowe fakty, zasady, procesy,
poj

cia ogólne i zale

ci zwi

zane z klasyfikowaniem i maga-
zynowaniem

skór

futerkowych

oraz ze współprac

z klientami

w tym obszarze pracy, w szcze-
gólno

ci zna:

−

zasady i przepisy BHP, ochro-
ny ppo

., ergonomii i ochrony

rodowiska podczas klasyfiko-

wania i magazynowania skór
futerkowych;

−

rodzaje i wła

ciwo

ci skór su-

rowych;

−

wady  i  uszkodzenia  skór  futer-
kowych  oraz  zabezpieczanie
przed szkodnikami;

−

techniki konserwowania i ma-
gazynowania skór surowych;

−

sposoby klasyfikowania jako-

ciowego i asortymentowego

skór futerkowych;

−

obsług

maszyn i urz

dze

stosowanych podczas konser-
wacji i magazynowania;

−

sposoby i zasady magazyno-
wania skór futerkowych goto-
wych;

−

zasady kontroli jako

ci, klasyfi-

kacji oraz zabezpieczanie przed
szkodnikami skór wyprawionych.

Umiej

tno

ci – wykonuje niezbyt

proste zadania zwi

zane z klasy-

fikowaniem i magazynowaniem
skór futerkowych według instrukcji
w cz

ęś

ciowo zmiennych warun-

kach, w szczególno

ci potrafi:

−

przestrzega

zasad i przepi-

sów BHP, ochrony ppo

., er-

gonomii i ochrony

rodowiska

podczas klasyfikowania i ma-
gazynowania skór futerkowych;

−

rozró

nia

rodzaje skór suro-

wych, półproduktów skórza-
nych oraz skór wyprawionych;

−

ocenia

organoleptycznie skó-

ry surowe i wyprawione;

−

rozpoznawa

wady i uszko-

dzenia skór futerkowych oraz
zabezpiecza

je przed szkod-

nikami;

−

dobiera

rodki do konserwacji

skór surowych;

−

ocenia

jako

ść

i klasyfikowa

skóry;

−

dobiera

i posługiwa

na-

dziami r

cznymi oraz urz

dzeniami stosowanymi w ma-
gazynach skór futerkowych;

−

okre

przeznaczenie asor-

tymentowe skór futerkowych;

−

kontrolowa

jako

ść

gotowego

wyrobu futrzarskiego;

−

stosowa

zasady magazyno-

wania  skór  gotowych  i  zabez-
pieczania  ich  przed  szkodni-
kami.

Wykonanie zada

zawodowych Z1, Z3, Z4, Z5, Z6 wymaga posia-

dania kompetencji zawodowej Kz2.

3.2. Wyprawianie skór futerkowych Kz2

Wiedza – zna i rozumie podsta-
wowe fakty, zasady, procesy,
poj

cia ogólne i zale

ci zwi

zane z wyprawianiem skór futer-
kowych

oraz

współprac

z klientami w tym obszarze pracy,
w szczególno

ci zna:

−

zasady i przepisy BHP, ochro-
ny ppo

. ergonomii i ochrony

rodowiska podczas wypra-

wiania i uszlachetniania skór
futerkowych;

−

sposoby przygotowania surow-
ca do garbowania;

−

zasady i techniki garbowania
skór futerkowych;

−

procesy technologiczne wy-
prawiania skór z włosem;

−

metody oceny jako

ci skór na

kolejnych etapach wyprawia-
nia;

−

dokumentacj

procesu wypra-

wiania skór futerkowych;

−

rodzaje maszyn i urz

dze

stosowanych w futrzarstwie;

−

zasady wyka

czania i barwie-

nia skór futerkowych;

−

sposoby uszlachetniania skór
z włosem;

−

rodzaje asortymentów i prze-
znaczenie skór futerkowych
gotowych;

Umiej

tno

ci – wykonuje niezbyt

proste zadania zwi

zane z wy-

prawianiem skór futerkowych we-
dług

instrukcji

ęś

ciowo

zmiennych warunkach, w szcze-
gólno

ci potrafi:

−

przestrzega

zasad i przepi-

sów BHP, ochrony ppo

., er-

gonomii i ochrony

rodowiska

w czasie wyprawiania i uszla-
chetniania skór futerkowych;

−

wykonywa

kolejne procesy

wyprawiania skór futerkowych;

−

okre

parametry wyprawia-

nia skór z włosem;

−

wykonywa

operacje chemicz-

ne, tj. moczenie, odtłuszczanie,
piklowanie, garbowanie, uszla-
chetnianie, barwienie;

−

odczytywa

receptury wypra-

wiania skór z włosem;

−

stosowa

instrukcje obsługi

maszyn i urz

dze

;

−

dobiera

i posługiwa

na-

dziami, urz

dzeniami i ma-

szynami stosowanymi w fu-
trzarstwie;

−

wykonywa

kontrol

dzy-

operacyjn

na kolejnych eta-

pach wyprawy oraz wypełnia

dokumentacj

;

−

barwi

i uszlachetnia

skóry

futerkowe;

−

sposoby mierzenia, cechowa-
nia i pakowania skór futerko-
wych gotowych.

−

kontrolowa

procesy wypra-

wiania;

−

stosowa

odpowiednie metody

wyprawiania dla poszczegól-
nych asortymentów;

−

rozró

nia

rodzaje i asorty-

menty skór gotowych z wło-
sem.

Wykonanie wszystkich zidentyfikowanych w standardzie zada

zawodowych wymaga posiadania kompetencji społecznych KzS.

3.3. Kompetencje społeczne KzS:

−

ponosi odpowiedzialno

ść

za klasyfikowanie, magazynowanie i wy-

prawianie skór futerkowych,

−

dostosowuje zachowanie do zmian w

rodowisku pracy zakładu wy-

prawiania skór futerkowych,

−

pracuje samodzielnie i podejmuje współprac

w zorganizowanych

warunkach pracy zakładu wyprawiania skór futerkowych,

−

ocenia wpływ swoich działa

realizowanych w ramach współpracy

zespołowej w zakładzie wyprawiania skór futerkowych i ponosi od-
powiedzialno

ść

za ich skutki.

4. Profil kompetencji kluczowych

Ocen

ci kompetencji kluczowych dla zawodu wyprawiacza

skór futerkowych przedstawia rys. 1.

Wykaz kompetencji kluczowych opracowano na podstawie wykazu

stosowanego w Mi

dzynarodowym Badaniu Kompetencji Osób Doro-

słych − projekt PIAAC (OECD).

Umiejętność obsługi komputera i wykorzystania Internetu

Umiejętności matematyczne

Umiejętność czytania ze zrozumieniem i pisania

Sprawność motoryczna

Planowanie i organizowanie pracy

Wywieranie wpływu/przywództwo

Komunikacja ustna

Współpraca w zespole

Rozwiązywanie problemów

Serie1

Zbędne

Mało ważne

Ważne

Istotne

Bardzo ważne

Rys. 1. Profil kompetencji kluczowych dla zawodu 753505 Wyprawiacz skór

futerkowych

5. Słownik

Zawód

−

zbiór zada

(zespół czynno

ci) wyodr

bnionych w wyniku społecz-

nego podziału pracy, wykonywanych stale lub z niewielkimi zmianami
przez poszczególne osoby i wymagaj

cych odpowiednich kwalifikacji

i kompetencji (wiedzy, umiej

tno

ci oraz kompetencji społecznych)

zdobytych w wyniku kształcenia lub praktyki. Wykonywanie zawodu
stanowi

ródło dochodów.

Specjalno

ść

−

jest wynikiem podziału pracy w ramach zawodu, zawiera cz

ęść

czynno

ci o podobnym charakterze (zwi

zanych z wykonywan

funkcj

lub przedmiotem pracy) wymagaj

cych pogł

bionej lub do-

datkowej wiedzy i umiej

tno

ci zdobytych w wyniku dodatkowego

szkolenia lub praktyki.

Zadanie
zawodowe

−

logiczny wycinek lub etap pracy w ramach zawodu o wyra

nie okre-

lonym pocz

tku i ko

cu, wyodr

bniony ze wzgl

du na rodzaj lub

sposób wykonywania czynno

ci zawodowych powi

zanych jednym

celem, ko

cy si

produktem, usług

lub decyzj

Kompetencje
zawodowe

−

wszystko to, co pracownik wie, rozumie i potrafi wykona

, odpowied-

nio do sytuacji w miejscu pracy. Opisywane s

trzema zbiorami: wie-

dzy, umiej

tno

ci oraz kompetencji społecznych.

Wiedza

−

zbiór opisów faktów, zasad, teorii i praktyk przyswojonych w procesie

uczenia si

, odnosz

cych si

do dziedziny uczenia si

lub działalno-

ci zawodowej.

Umiej

tno

−

zdolno

ść

wykonywania zada

i rozwi

zywania problemów wła

ci-

wych dla dziedziny uczenia si

lub działalno

ci zawodowej.

Kompetencje
społeczne

−

zdolno

ść

autonomicznego i odpowiedzialnego uczestniczenia w

yciu

zawodowym i społecznym oraz kształtowania własnego rozwoju,
z uwzgl

dnieniem kontekstu etycznego.

Kompetencje
kluczowe

−

wiedza, umiej

tno

ci i postawy odpowiednie do sytuacji, niezb

dne

do samorealizacji i rozwoju osobistego, bycia aktywnym obywatelem,
integracji społecznej i zatrudnienia.

Standard
kompetencji
zawodowych

−

norma opisuj

ca kompetencje zawodowe konieczne do wykonywania

zada

zawodowych wchodz

cych w skład zawodu, akceptowana

przez przedstawicieli organizacji zawodowych i bran

owych, praco-

dawców, pracobiorców i innych kluczowych partnerów społecznych.

Kwalifikacja

−

zestaw efektów uczenia si

(zasób wiedzy, umiej

tno

ci oraz kompe-

tencji społecznych), których osi

gni

cie zostało formalnie potwier-

dzone przez uprawnion

instytucj

Europejska
Rama
Kwalifikacji

−

przyj

ta w Unii Europejskiej struktura i opis poziomów kwalifikacji,

umo

liwiaj

cy porównywanie kwalifikacji uzyskiwanych w ró

nych

krajach. W Europejskiej Ramie Kwalifikacji wyró

niono 8 poziomów

kwalifikacji opisywanych za pomoc

efektów uczenia si

; stanowi

one układ odniesienia krajowych ram kwalifikacji.

Polska Rama
Kwalifikacji

−

opis hierarchii poziomów kwalifikacji wpisywanych do zintegrowane-

go rejestru kwalifikacji w Polsce.

Krajowy
System
Kwalifikacji

−

ogół rozwi

słu

żą

cych ustanawianiu i nadawaniu kwalifikacji

(potwierdzaniu efektów uczenia si

) oraz zapewnianiu ich jako

ci.