SYMBOLE POZIOMÓW GLEBOWYCH I ZASADY ICH NADAWANIA
Każdy system klasyfikacji gleb posiada zalecany zestaw symboli oznaczania poziomów glebowych,
zestawy takie ulegają również pewnym zmianom co kilka lat wraz z rozwojem nauki. Różnice między
zestawami symboli dotyczą głównie oznaczeń szczegółowych – główne zasady są z reguły bardzo
zbliżone. Przedstawiony tutaj zestaw jest wersją uproszczoną i zmodyfikowaną w Zakładzie
Gleboznawstwa i Geografii Gleb IGiGP na potrzeby badań terenowych i zajęć dydaktycznych. Do
celów publikacji symbole dostosowuje się odpowiednio, zależnie od tego, gdzie materiał jest
publikowany.
Poziom O
poziom zawieraj
ą
cy powy
ż
ej 20% wagowych materii organicznej np. torfy,
ś
ciółki, zazwyczaj
widoczne s
ą
tkanki ro
ś
linne
Poziom A:
poziom próchniczny – zawiera materi
ę
organiczn
ą
w ilo
ś
ci mniejszej ni
ż
20% wag., materia
organiczna w tym poziomie jest zakumulowana wskutek rozkładu szcz
ą
tków organicznych, a
nie w wyniku przemieszczenia (iluwiacji), charakteryzuje si
ę
barw
ą
od szarej do czarnej
Poziom E:
poziom eluwialny (wymywania) zubo
ż
ony w minerały ilaste lub zwi
ą
zki (półtoratlenki) Fe i Al,
charakteryzuje si
ę
ja
ś
niejsz
ą
barw
ą
i słabiej wykształcon
ą
struktur
ą
glebow
ą
Poziom B:
poziom przemian glebowych – cz
ęść
profilu glebowego z wytworzon
ą
struktur
ą
agregatow
ą
lub z zatart
ą
struktur
ą
skały (np. zanik laminacji). W przypadku braku wzbogacenia
iluwialnego lub silnego oglejenia stosujemy okre
ś
lenie Bw.
Poziom C:
nieskonsolidowana skała nie wykazuj
ą
ca przemian glebowych np. piasek, pył
Poziom R:
lita skała
Symbol główny Symbole dodatkowe DEDYKOWANE symbolowi głównemu
O
ś
ciółka w kolejnych stadiach rozkładu:
l –
ś
wie
ż
a
ś
ciółka
f – butwina
h – epihumus
materiały hydrogeniczne:
t – torf
m – mursz
A
d – poziom darniowy
p – orka lub inne przekształcenie zwi
ą
zane z upraw
ą
h – naturalnie wysoka zawarto
ść
próchnicy wła
ś
ciwej (pow. 5%)
B
h – iluwialna akumulacja próchnicy
k – akumulacja w
ę
glanów w procesie pedogenicznym
s – iluwialna akumulacja zwi
ą
zków (półtoratlenków) Fe i Al
t – iluwialna akumulacja minerałów ilastych
v – nieiluwialne nagromadzenie zwi
ą
zków
ż
elaza w glebach rdzawych
w – rozwini
ę
ta struktura glebowa i barwa inna ni
ż
skały macierzystej
x – charakter fragipanu (materiał zbity, ale nie scementowany)
C
k – akumulacja wtórnych w
ę
glanów (w strukturze skały)
r – silnie zwietrzała lita skała (trudno
ść
w kopaniu, ale mo
ż
liwo
ść
penetracji korzeni)
Symbole dodatkowe stosowane wraz z RÓ
Ż
NYMI symbolami głównymi
an – poziom stworzony przez człowieka (usypany lub zawieraj
ą
cy ponad 50% artefaktów)
b – poziom pogrzebany (kopalny) (co najmniej 30 cm nadsypania)
c – wyst
ę
powanie konkrecji (np. Bkc lub Ckc – poziom z kukiełkami w
ę
glanowymi)
ca – obecno
ść
w
ę
glanów pierwotnych (np. skały w
ę
glanowe: Cca, Rca)
g – plamisto
ść
glejowa i stagno-glejowa
gg – silne oglejenie (warunki redukcyjne)
Oznaczenia dodatkowe
•
Cyfry arabskie jako PRZEDrostki – kolejne warstwy litologiczne (nieci
ą
gło
ść
) np.
A – Bw – 2Bw – 2C – 3C. Nie nale
ż
y stosowa
ć
cyfry 1.
•
Cyfry arabskie jako PRZYrostki – kolejne podobne poziomy np. A – Bw1 – Bw2 –
C. Stosuje si
ę
je tylko w przypadku gdy w profilu wyst
ę
puj
ą
po sobie identyczne
symbole bior
ą
c pod uwag
ę
równie
ż
symbole dodatkowe.
•
Symbol dodatkowy w nawiasie okr
ą
głym – cecha słabo wyra
ż
ona np. A(p), Bw(g)
Dla poziomów przej
ś
ciowych i mieszanych
Zapis ci
ą
gły – poziomy przej
ś
ciowe – cechy poziomów nakładaj
ą
si
ę
na siebie i nie da si
ę
wyodr
ę
bni
ć
fragmentów jednego lub drugiego poziomu (np. AB, BC, EA). W zapisie ci
ą
głym
mo
ż
na stosowa
ć
symbole dodatkowe tylko w uzasadnionych przypadkach.
Zapis łamany – poziomy mieszane – cechy jednego i drugiego poziomu wyst
ę
puj
ą
równolegle
obok siebie; da si
ę
wyodr
ę
bni
ć
fragmenty o cechach jednego b
ą
d
ź
drugiego materiału (np.
A/Bw, Aca/Cca), np. gdy wyst
ę
puj
ą
zacieki, bioturbacje, itp. W zapisie łamanym nale
ż
y
stosowa
ć
symbole dodatkowe.
(UWAGA: na pierwszym miejscu w obu zapisach wyst
ę
puje symbol poziomu
dominuj
ą
cego powierzchniowo w profilu, a je
ż
eli proporcje s
ą
równe – symbol
poziomu wyst
ę
puj
ą
cego wy
ż
ej)
UWAGI
Je
ż
eli trudno jest okre
ś
li
ć
symbol dodatkowy, nale
ż
y poprzesta
ć
na symbolu głównym,
ewentualnie stosuj
ą
c cyfry arabskie jako przyrostki np. zamiast Ot – Om mo
ż
na zastosowa
ć
O1- O2, zamiast Ad – Ah – A(p) A1 – A2 – A3. Informacje o cechach odró
ż
niaj
ą
cych poziomy
nale
ż
y umie
ś
ci
ć
w opisie poziomów.
Okre
ś
lenie symbolu nadaje si
ę
analizuj
ą
c cechy cz
ęś
ci ziemistych. Zawarto
ść
cz
ęś
ci
szkieletowych nie jest powodem nadania symbolu C czy R (nie jest uwzgl
ę
dniana) –
informacj
ę
podaje si
ę
w opisie poziomu.