Podstawy inżynierii fotonicznej
Początek zajęć laboratoryjnych (sala 503)
– koniec października
Szczegółowa informacja będzie podana później na wykładzie
Zaliczenie 6 ćwiczeń
na podstawie wszystkich sprawozdań
Rok III, semestr V, wykład 30 godz., laboratorium 15 godz.
Zaliczenie wykładu na podstawie
sumy punktów z 2 kolokwiów
Prof.dr hab.inż. Romuald Jóźwicki
Instytut Mikromechaniki i Fotoniki
Pokój 513B – tylko
konsultacje
Uwaga
: treść wykładów w
Internecie
zto.mchtr.pw.edu.pl
Nie wszystko będzie jasne
,
chociaż mówimy o świetle
Filozofia zdobywania wiedzy
Chętnie odpowiadam
na pytania !!!
1. Nie rozumiem, ale piszę o
tym, bo kolokwium
2. Wykonuję projekty, bo tak
mnie nauczono
3.
Końcowy etap po kilku
latach pracy
:
takie to proste
.
Dlaczego tego wcześniej nie
rozumiałem (-am) ?
Cele wykładu i laboratorium
1. Poszerzyć Waszą wiedzę
2. Zapoznać z nowymi możliwościami pomiarów, badania zjawisk,
przesyłania informacji
i ich fizycznymi ograniczeniami
3. W przyszłej Waszej karierze, w przypadku zaistniałej potrzeby
rozwiązania problemu metodami fotonicznymi, radzę zwrócić się
do fachowców
Po zaliczeniu przedmiotu
(wykładu i laboratorium)
zalecam ostrożność z głoszeniem opinii, że
jesteście specjalistami z inżynierii fotonicznej
Spis treści
Fotonika
,
optyka
a
elektronika
Podstawowe wiadomości z optyki geometrycznej
układ optyczny
Statystyka fotonów
Elementarne wiadomości z elektrodynamiki
Propagacja fali
Emisja promieniowania przez atom
Zjawiska polaryzacji światła
Zjawiska dyfrakcji, granice poznania
Interferencja i interferometry
Spis treści cd
Technika światłowodowa
Czujniki światłowodowe
Zastosowanie światłowodów w telekomunikacji
Budowa lasera
Laser He-Ne i półprzewodnikowy
Wiązka laserowa i jej przekształcanie
Bibliografia
Dla różnych różnych zagadnień literatura dodatkowo na wykładzie
B.E.A.Saleh, M.C.Teich :
Fundamentals of Photonics
John Wiley & Sons, New York 1991
CD –
R.Jóźwicki, M.Kujawińska, K.Patorski:
Podstawy fotoniki
Studia internetowe Politechniki Warszawskiej III rok
Wydziały:
Mechatroniki
Elektryczny
Elektroniki i Technik Informacyjnych
Fotonika, optyka a elektronika
Przyczyny powstania i rozwoju fotoniki
W elektronice – elektron nośnikiem informacji
Prąd sterowany różnicą potencjałów
Fala elektromagnetyczna generowana przez oscylator
telegraf
→
telefon
→
radio
(fale długie
→ średnie → krótkie → UKF)
→
telewizja
→
radar
→
elektroniczna maszyna cyfrowa
Rozwój:
od niższych do wyższych częstotliwości
Przyczyna -
większe upakowanie informacji w
jednostce czasu
Brak generatora promieniowania i odbiornika
dla wyższych częstotliwości niż
300 GHz
Elektron ma zbyt dużą masę dla tak wysokich częstotliwości
Bariera elektroniki
∼
300
GHz
Naturalny kierunek zmian :
przejście w pasmo optyczne fal elektromagnetycznych
Foton nie ma masy
spoczynkowej
Problemy:
detektor rejestruje średnią moc fali
brak elastyczności w sterowaniu fotonu
samoistna propagacja fotonu
Widmo fal elektromagnetycznych
Częstotliwość
ν
a długość fali
λ
0
[ ]
0
c
cT
c
T
1
Hz
λ
ν
=
=
=
Nadfiolet
Pasmo optyczne
λ
0
∈ 1nm , 1 mm
ν
∈ 3·10
17
, 3·10
11
Hz
c = 299 792.4562 ± 0.0011
≈ 300 000 km/s
Prędkość światła w próżni
Niezmiennik ruchu falowego
2
sin
D
p
λ
ϑ ≈
2
θ -
kąt rozbieżności wiązki
D
p
–
średnica przewężenia
Średnica przewężenia nie może być mniejsza od
λ/2
Uzyskanie małej średnicy D
p
połączone jest z dużym kątem rozbieżności 2
θ
Przesyłanie (przetwarzanie) informacji
Optyka
- wyłącznie modulator przestrzenny
mikroskop
Elektronika
- do niedawna tylko modulator czasowy
radio telewizja
Fotonika
–
modulator czasowy i przestrzenny
telekomunikacja światłowodowa
magnetooptyczny dysk z laserem półprzewodnikowym
Generator
nośnika
Modulator
Przetwornik
nadajnik
Odbiornik
Informacja
Najważniejsze odkrycia dla fotoniki – wiek XX
L a s e r
Światłowody o skrajnie niskich stratach
Półprzewodnikowe elementy optoelektroniczne
diody laserowe (LED’y), odbiorniki CCD, sprzęgacze,
przełączniki, modulatory i inne
Ograniczenia wieku XX
m = -1
m = 1
m = 0
α
m
d
sin
λ
=
α
Siatka dyfrakcyjna
d – okres siatki
Siatka nie przepuszcza informacji
o strukturach
d
≤ λ
Mikroskop
Możliwość obserwacji
szczegółów nie mniejszych
niż
λ/2
dla skośnego
oświetlenia
Przedmiot
Fala
Skośne oświetlenie
Wyzwania dla wieku XXI
Nanostruktury
Kryształy fotoniczne Metamateriały
Trójwymiarowa siatka dyfrakcyjna
Przedmiot
Odbiornik
Analizy teoretyczne propagacji promieniowania przez układy
elementów, których wymiary są mniejsze od długości fali
Prace technologiczne w celu wytworzenia tych elementów
technologia półprzewodnikowa
Prognozy – możliwość odwzorowania szczegółów nanometrowych
Budowa kwantowych maszyn cyfrowych
Nazewnictwo związane z fotoniką
Elektronika
jest dziedziną techniki zajmującą się
sterowaniem elektronów
w celu przesyłania informacji
Fotonika
jest dziedziną techniki
zajmującą się
sterowaniem fotonów
w
tym samym celu
Optoelektronika
zajmuje się budową
źródeł i detektorów światła
Generacja światła i jego detekcja
Pożądane cechy nośnika informacji
duża szybkość przenoszenia
możliwość dużej gęstości upakowania informacji
niska moc generacji nośnika
mała moc przenoszenia informacji (niskie straty)
niskie moce sterowania
zastosowanie w różnych ośrodkach (np. w próżni)
brak
przesłuchów
(niskie wpływy otoczenia, zabezpieczenie
przed dostępem)
niskie koszty generacji, modulacji, propagacji i detekcji
bezpieczna obsługa
elastyczność w dostosowaniu się do różnych warunków i
wymagań
perspektywa dalszej poprawy parametrów
Historyczny rozwój
optyka
→ fotonika
Optyka geometryczna
- promień świetlny
Punktowe
źródło
diafragma
ekran Obszar całkowitej
ciemności
Obszar pełnej
jasności
Fala ??
Doświadczenie
Jest światło
Analogia do wpływu przeszkody na fale na wodzie
Historyczny rozwój
optyka
→ fotonika
przeszkoda
Analogia do wpływu
przeszkody na fale na
wodzie
Fala ??
Fale na wodzie
Fala ugięta na
przeszkodzie
Różna odległość
Historyczny rozwój
optyka
→ fotonika
Diafragma
kołowa
Punktowe
źródło
wyższa intensywność niż jej
wartość bez diafragmy
Dowód możliwy przy założeniu:
światło jest falą !!!
Fala, Fresnel pocz. XIX wieku,
tylko jakiej natury?
Poszukiwanie eteru
Historyczny rozwój
optyka
→ fotonika
Pierwsza połowa XIX w.
Biot i Savart – indukcja magnetyczna wywołana prądem
Faraday – indukcja magnetyczna wywołująca prąd
Koniec XIX w.
Maxwell – zestawił dwa zjawiska - równania Maxwella
Światło jest falą elektromagnetyczną !!!
Przełom XIX i XX w.
Planck – odkrył prawo opisujące promieniowania ciała doskonale czarnego
Światło jest zbiorem fotonów !!!
i zarazem falą
Dwoistość natury promieniowania
Historyczny rozwój
? ? ? ?
- ?
optyka
→ fotonika
Optyka geometryczna
- promień świetlny
Optyka falowa
- fala nieznanej natury
Elektrodynamika
–
fala ELM
Optyka kwantowa
- kwant
R.Jóźwicki:
Fotonika - przyszłość techniki informacyjne. II
Konferencja Naukowo-Techniczna Mechatronika’94, 23-28
? ? ?