plik

Ekonomia- nauka społeczna o człowieku i jego zachowaniach, nauka o wyborach w sytuacji
ograniczonych bądź rzadkich zasobów. Nauka o dylematach i trudnych wyborach.

Zasób rzadki- to taki, na który popyt przy cenie równej zero przewyższa podaż bądź dostępną ilość.

Krzywa możliwości produkcyjnych- opisuje maksymalne możliwe do wytworzenia kombinacje dóbr.

Model- pewne uproszczenie rzeczywistości zaniedbujące mniej istotne aspekty danego zjawiska.

Prawo malejącej krańcowej produkcyjności- mówi, że wzrost nakładu o kolejne jednostki zwiększa
produkt, jednak przyrosty produkcji są coraz mniejsze.

Nakład- wszystko to, co jest wykorzystywane do produkcji.

Funkcja produkcji- zależność pomiędzy wielkością nakładów, a wielkością produktów.

Alokacja- to rozdysponowanie rzadkich zasobów pomiędzy alternatywne zastosowania.

Koszt alternatywny- najwyżej wyceniona z alternatyw, z której musimy zrezygnować aby podjąć
pewne działania.

Efektywność w sensie PARETO- to sytuacja, w której nie można poprawić sytuacji żadnej jednostki
bez jednoczesnego pogorszania sytuacji innych.

Alokacja jest efektywna w sensie PARETO- jeżeli nie można zwiększyć produkcji żadnego z dóbr bez
jednoczesnego zwiększenia produkcji pozostałych.

Ekonomia

1. Pozytywna- zajmuje się obiektywnym opisem rzeczywistości
2. Normatywna- wyraża sądy wartościujące

Zdania pozytywne są rozstrzygane na gruncie prawdy i fałszu.

Normatywne nie są ani prawdziwe, ani fałszywe.

Kwintesencją rynku jest wymiana kupno-sprzedaż.

Dobrowolna wymiana- dwie osoby muszą na niej skorzystać.

Popyt- to zapotrzebowanie na określone dobro w zależności od ceny i innych czynników.

D (p, m, ps, pk), gdzie

p-cena

m-dochód

ps-ceny dóbr substytucyjnych, podobnych, zamienniki

Pk-ceny dóbr komplementarnych

W przypadku dóbr normalnych wzrost dochodów konsumentów prowadzi do wzrostu
zapotrzebowania.

Dobra: normalne; niższego rzędu

Dobra normalne- to takie w przypadku, których wzrost dochodu konsumentów prowadzi do wzrostu
zapotrzebowania, natomiast jeżeli wzrost dochodu konsumentów prowadzi do spadku
zapotrzebowania, to mamy do czynienia z dobrem niższego rzędu.

Substytut- dwa dobra są substytutami, jeżeli wzrost ceny jednego z tych dóbr prowadzi do wzrostu
zapotrzebowania na to drugie.

Komplementarne- dwa dobra są komplementarne, jeżeli wzrost ceny jednego z tych dóbr prowadzi
do spadku zapotrzebowania na to drugie.

Jeżeli dochody spadają, to zapotrzebowanie jest mniejsze.

Krzywa popytu zmienia się wraz ze zmianą czynników zewnętrznych.

Podaż- to zależność między ilością oferowaną przez sprzedawców, a ceną i innymi wielkościami
ekonomicznymi.

S (p, koszty produkcji, podatki)

Podatki

1. Pośrednie- od wydatków ( VAT, cło, akcyza)
2. Bezpośrednie- od dochodu, bądź majątku (PIT, CIT, katastralny, od psa itd.)

Gdy rosną podatki pośrednie cena wzrasta, podaż maleje

Gdy rosną podatki bezpośrednie rosną koszty w przedsiębiorstwach, spadek podaży.

Bezrobocie jest nadwyżką podaży.

Równowaga rynkowa (E)- to sytuacja, w której ilość oferowana przez konsumentów równa się
zapotrzebowaniu.

Nadwyżka konsumenta- suma korzyści osiągniętych z wymiany przez konsumentów.

Nadwyżka producenta- suma korzyści osiągniętych przez producenta w związku z wymianą.

Nadwyżka konsumenta + nadwyżka producenta = całkowita nadwyżka z wymiany

Strata pusta- to sytuacja w której nie dochodzi do potencjalnie korzystnej dla obu stron wymiany.

Statystyka- zajmuje się porównywaniem stany równowagi rynkowej, odpowiada na pytanie jak
zmieniają się ceny w równowadze i ilość w równowadze pod wpływem zmian czynników
zewnętrznych.

Cena minimalna- administracyjnie ustalona cena, poniżej której nie może dochodzić do transakcji
kupna-sprzedaży.

Cena maksymalna-, powyżej której nie można przedawać i kupować.

Cena maksymalna powyżej ceny równowagi nie wpływa na funkcjonowanie rynku, poniżej –
niedobór, nadwyżka popytu nad podażą.

Elastyczność cenowa popytu (Ep) - miara wrażliwości konsumentów na zmiany ceny, Odpowiada na
pytania, o ile % zmieni się zapotrzebowanie na określone dobro, gdy jego cena wzrośnie o 1%.

Popyt jest elastyczny wtedy, gdy zapotrzebowanie zmienia się w większym stopniu niż cena.

Popyt jest nieelastyczny wtedy, gdy zapotrzebowanie zmienia się w mniejszym stopniu niż cena.

W przypadku dóbr szybko zbywalnych popyt w krótkim okresie jest mniej elastyczny niż popyt w
okresie długim. W przypadku dóbr trwałego użytku ta relacja jest odwrotna. (elastyczność popytu w
krótkim okresie jest wysoka, a w długim niska.)

Elastyczność- to stosunek procentowej zmiany zapotrzebowania do procentowej zmiany ceny.

Jeżeli zapotrzebowanie zmienia się w większym stopniu niż ceny (%), to powiemy, że popyt jest
elastyczny.

W miarę wzrostu ceny, rośnie elastyczność.

Elastyczność cenowa produktów:

Q=100-p
R=p↑∙ Q↓, gdzie R-utarg
Kiedy popyt jest nieelastyczny należy podwyższać cenę.

Popyt jest nieelastyczny, co oznacza, że ceny zmieniają się w dużo większym stopniu niż sprzedaż.

Krzywa Laffer’a- to zależność między wysokością stóp podatkowych, a wielkością wpływów
podatkowych.

Elastyczność dochodowa popytu- miara wrażliwości konsumentów na zmianę dochodów. Odpowiada
na pytania: O ile % zmieni się zapotrzebowanie, gdy dochody konsumentów wzrosną o 1%.

Jeżeli:

Em› 0, to dane dobro jest dobrem normalnych

Em› 1, to dane dobro jest dobrem luksusowym

Em‹ 0, to dane dobro jest dobrem niższego rzędu

W przypadku dóbr luksusowych udział wydatków na dane dobro w całości wydatków rośnie wraz z
dochodem.

Eij (mieszana, krzyżowa) –miara wzrostu konsumentów na zmiany celu innych dóbr, odpowiada na
pytania: O ile % zmieni się zapotrzebowanie na dobro „j” , gdy cena dobra „i” wzrośnie o 1%.

Eij› 0 tzn., że „i” i „j” są substytutami.
Eij‹ 0 tzn., że „i” i „j” kosą dobrami komplementarnymi.

Preferencje- sposób uporządkowania koszyków od najgorszych do najlepszych.

Koszyki A i B są równoważne, jeżeli dają konsumentowi takie samo zadowolenie.

Krańcowa stopa substytucji (MRS) - opowiada na pytanie, jaka jest wartość jednego dobra, wyrażona
w jednostkach innego.

Prawo malejącej krańcowej stopy substytucji mówi, że ubytek kolejnych jednostek danego dobra,
należy rekompensować coraz większymi ilościami drugiego, aby zadowolenie konsumenta pozostało
niezmienione.

Jeżeli ceny i dochody rosną w tym samym stopniu to ograniczenie budżetowe nie zmienia położenia.

Koszyk jest optymalny, gdy krańcowa stopa substytucji równa jest stosunkowi cen :

Ścieżka ekspansji dochodu- pokazuje jak zmieniają się wybory konsumentów wraz ze wzrostem
dochodów.

Efekt substytucyjnej zmiany ceny to zmiana zapotrzebowania wynikająca ze zmiany relacji cen przy
założeniu niezmienionej siły nabywczej.

Efekt dochodowy – zmiana zapotrzebowania w relacji na zmianę siły nabywczej przy założeniu
niezmienionej relacji cen.
Efekt całkowity=efekt substytucyjny + efekt dochodowy

Paradoks Giffen’a- Im wyższa cena, tym większe zapotrzebowanie.

Podaż:

1. Konsumenci
2. Przedsiębiorstwa

Formy organizacyjno-prawne działania przedsiębiorstw:

1. Spółka jednoosobowa- właściciel ponosi pełną odpowiedzialność za ewentualne straty,

jednocześnie jest jedynym wierzycielem nadwyżki, zysk wypracowany przez
przedsiębiorstwo.

2. Spółka jawna- właściciele ponoszą solidarnie odpowiedzialność za ewentualne straty i

jednocześnie solidarnie dzielą wypracowaną nadwyżkę.

3. Spółka kapitałowa- każdy z właścicieli odpowiada za ewentualne straty, tylko do wysokości

swojego udziału. Nadwyżka jest dzielona proporcjonalnie do wysokości udziału.

Motyw zakładania i funkcjonowania przedsiębiorstw:
-zysk
-koszt alternatywny – koszt utraconych możliwości

Zysk księgowy:
Z=R-C
Rozróżniamy dwa rodzaje zysków. Księgowy i ekonomiczny.
Księgowy- to zwykła nadwyżka przychodów przedsiębiorstwa nad kosztami.

Miernik kondycji finansowej przedsiębiorstwa:
Z=R-C utarg

gdzie:
R- przychody- suma pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży oraz pobocznej działalności
przedsiębiorstwa
C- koszty- suma wydatków poniesionych przez przedsiębiorstwo, które wiążą się ze zużyciem
środków produkcji.

Majątek trwały- środki produkcji wykorzystywane w firmie przez okres dłuższy niż 1 rok.

Rachunek zysków i strat:
Jest to zestawienie przychodów i kosztów przedsiębiorstwa w danym roku rozliczeniowym. Stanowi
wielkość dynamiczną. Jest miernikiem dynamicznym tzn. posiada interpretację dla przedziału
czasowego.
Rachunek wyników:
-przychody ze sprzedaży
-przychody z działalności operacyjnej
-przychody finansowe
-koszty materiałowe
-koszty pracy
-amortyzacja
-koszty finansowe
-koszty usług zewnętrznych
-przekształcenie majątku trwałego w gotówkę

Bilans- miernik statystyczny, posiada interpretację w określonym momencie czasu, wykonywany na
zakończenie okresu rozliczeniowego, zestawienie aktywów i pasywów w przedsiębiorstwie.
AKTYWA
– to, nad czym firma sprawuje kontrolę

PASYWA
-źródła finansowania

- majątek obrotowy
-majątek trwały

-własne kapitały
-obce (np. kredyt)

Przepływy pieniężne (cash flow) - faktyczna ilość pieniądza wypracowana w przedsiębiorstwie w
ciągu okresu rozliczeniowego.

Amortyzacja wpływa na:
ZYSK ‹ CASH FLOW
Inwestycje:
ZYSK › CASH FLOW

Funkcje kosztów i utargu w przedsiębiorstwie:
Maksymalizacja zysku = nadwyżka utargu – nad kosztami

Utarg- część przychodów, suma pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży.

Koszt całkowity- suma wydatków przedsiębiorstwa w danym okresie.

Q-poziom produkcji
Z(Q) = R(Q) – C(Q)

Zysk zależy od poziomu produkcji.

Utarg i koszt krańcowy:

Utarg krańcowy- to zmiana utargu całkowitego, wynikająca ze sprzedaży kolejnej sztuki.

Koszt:
C(Q) = FC = VC (0)
gdzie:

FC- koszt stały

VC- koszt zmienny

Okres krótki w ekonomii, to taki, w którym nie wszystkie zmienne mogą swobodnie się kształtować.
W okresie krótkim przedsiębiorstwo nie ma pełnej kontroli nad ilością wykorzystywanych nakładów.
Koszt stały, koszt przy produkcji równej zero.
FC=C(0)
Koszty zmienne- koszty bezpośrednio związane z produkcją.
VC(Q)
VC(0)=0

Wydajność powoduje mniejszy koszt produkcji.

Koszt przeciętny całkowity:
Koszt całkowity przypadający na jednostkę produkcji,

( )

Koszt zmienny – przypadający na jednostkę produkcji.

( )

Koszt krańcowy –koszt wyprodukowania kolejnej jednostki.

Koszty przeciętne całkowite mają kształt U

C= FC + VC

AC= AFC +AVC

AFC= AC – AVC

Jeżeli zmieniają się koszty stałe, optymalny poziom produkcji nie zmienia się. Zmienia się jednak
wartość zysku.

Struktura rynkowa- to opis zachowań kupujących i sprzedających na danym rynku.

Konkurencja doskonała

1.  Bardzo wielu sprzedawców i kupujących – wszyscy uczestnicy rynku są cenobiorcami
2.  Sprzedawany produkt jest jednorodny- konkuruje się ceną
3.  Nie istnieją bariery wejścia w rynek
4.  Producenci i konsumenci posiadają pełną informację o cenach i jakości dóbr.

W konkurencji doskonałej, gdy producenci są cenobiorcami utarg krańcowy równy jest cenie:
Z(Q*)=R(Q*)-C(Q*)
C(Q*)=Q*∙AC(Q*)

Pg- cena graniczna- cena, powyżej której firma odnotowuje zysk, a poniżej straty.

Cena zamknięcia- to cena, poniżej której firma zamyka produkcję, a powyżej której produkuje dalej.

Produkujemy, gdy cena rynkowa jest wyższa od kosztów przeciętnych zmiennych.

Tabelki uzupełniane na zajęciach według wcześniejszych wzorów

Poziom

produkcji

100

140

160

200

260

340

100

53⅓

56⅔

AVC

AFC

13⅓

6⅔

Poziom

produkcji

100

130

170

220

33⅓

32,5

36⅔

AVC

AFC

3⅓

2,5

1⅔

Poziom

produkcji

100

145

185

225

294

48⅓

46,5

AVC

47⅓

AFC

3⅓

2,5

1⅔