OPERATOR SPRZĘTU
DO ROBÓT ZIEMNYCH
Centrum Informacji i Planowania Kariery Zawodowej w Szczecinie
ul. A. Mickiewicza 41
70-383 Szczecin
tel. 0-91 42 56 126, 0-91 42 56 128
fax 0-91 42 56 125
e-mail:
cipkz-szczecin@wup.pl
Centrum Informacji i Planowania Kariery Zawodowej w Koszalinie
ul. Słowiańska 15A (IV piętro)
75-846 Koszalin
tel. 094 342 66 93, 346-25-37, 344-50-50
tel./fax 344-50-43
e-mail:
cipkz-koszalin@wup.pl
Operator sprzętu do robót ziemnych
Operator sprzętu do robót ziemnych wykonuje róŜnorakie prace
związane z budową obiektów ziemnych, podziemnych, przygotowaniem
mieszanek betonowych i bitumicznych, a takŜe z budową i eksploatacją
dróg. Swoją pracę operatorzy wykonują za pomocą urządzenia lub
zespołu urządzeń sterowanych mechanicznie, hydraulicznie, a coraz
częściej elektronicznie.
Zadania i czynności robocze
Operator sprzętu do robót ziemnych wykonuje prace związane
z budową obiektów ziemnych (nasypy drogowe, kolejowe, zapory),
podziemnych (tunele, schrony, zbiorniki), przygotowaniem mieszanek
betonowych i bitumicznych a takŜe z budową i eksploatacją dróg. Swoją
pracę operatorzy wykonują za pomocą urządzenia lub zespołu urządzeń
sterowanych mechanicznie, hydraulicznie i coraz częściej elektronicznie.
NajwaŜniejszym zadaniem operatora maszyn i urządzeń do robót
ziemnych jest umiejętność uŜytkowania ich zgodnie z przeznaczeniem,
przy uwzględnieniu w pełni ich moŜliwości i ograniczeń oraz
obowiązujących norm i reguł eksploatacji.
Operatorów moŜna podzielić na kilka grup, zaleŜnie od celu ich pracy
i rodzaju wykonywanych czynności. Operatorzy urządzeń do produkcji
mieszanek betonowych i mineralno - bitumicznych, wytwarzają masy na
podstawie precyzyjnych receptur, które ustalają rodzaj i proporcje oraz
czas i kolejność mieszania ich składników.
Operatorzy maszyn do robót ziemnych: koparek, spycharek,
zgarniarek, ładowarek, równiarek, kafarów itp. biorą udział w budowie
obiektów
podziemnych
oraz
ziemnych,
odkrywek
kopalnianych,
przygotowywaniu posadowień pod fundamenty i niwelowaniu naturalnego
terenu pod zabudowę. Ich praca polega na przygotowaniu terenu robót,
odspajaniu gruntu od podłoŜa, wydobywaniu ziemi z wykopów
i wywoŜeniu na miejsce zwałki lub przemieszczaniu i formowaniu z nich,
w wyznaczonym miejscu, budowli ziemnych. Operator kafara wbija
i wybija z podłoŜa pale fundamentowe, ścianki szczelne (tzw. ścianki
Larsena) oraz formuje pale bezpośrednio w gruncie.
Operatorzy maszyn drogowych wykonują: formowanie nasypów,
profilowanie dróg, rozprowadzanie i zagęszczanie podsypki, układanie
i wykańczanie powierzchni betonowych, rozściełanie i zagęszczanie mas
bitumicznych.
Operator pługa odśnieŜnego usuwa śnieg i gołoledź na drogach
pojazdom korzystającym z nich w zimie. Zajmuje się uprzątaniem śniegu
i usuwaniem zasp oraz posypywaniem nawierzchni mieszankami
chlorowo- lub piaskowo-solną.
ChociaŜ sposób działania, przeznaczenie i czynności związane
z obsługą maszyn do robót ziemnych są bardzo róŜnorodne, to jednak
obowiązki i zadania operatorów tych urządzeń są bardzo podobne.
Zapoznają się z dokumentacją prac i szacują na ich podstawie lub
na podstawie samodzielnego obmiaru zakres planowanych robót. Łączą
maszyny w zespoły robocze. Zabezpieczają i konserwują sprzęt oraz
nadzorują ich transport lub samodzielne przeprowadzają maszyny na
miejsce robót i z powrotem. Na bieŜąco kontrolują ich stan techniczny,
wykonują drobne naprawy i zajmują się konserwacją maszyn, a takŜe
biorą udział w remontach generalnych. Prowadzą dokumentację robót -
obliczają zuŜycie materiałów, zestawiają te dane z obowiązującymi
normami, rejestrują naprawy i remonty urządzeń, rozliczają wykonane
prace. Dbają o bezpieczeństwo pracy.
Środowisko pracy
materialne środowisko pracy
Operator moŜe pracować w bardzo róŜnych warunkach - w otwartej
przestrzeni, w sterowniach wytwórni mas asfaltowych lub betonowych,
kabinach maszyn, warsztatach remontowych. Praca na placu budowy jest
szczególnie uciąŜliwa. Operator ma tam do czynienia ze zmienną pogodą,
pyłem i kurzem, substancjami chemicznymi, wysokimi temperaturami,
hałasem, wibracjami, śliskimi i niestabilnymi powierzchniami, cięŜkimi
przedmiotami przenoszonymi w powietrzu.
Operator często pracuje wśród innych cięŜkich urządzeń i samochodów
transportowych. Musi nieustannie zwracać uwagę na ludzi znajdujących
się w zasięgu pracy jego maszyny. Operatorzy uŜywają w pracy ubrań
roboczych
i
ochronnych:
kombinezonów
ocieplanych
i przeciwdeszczowych z elementami odblaskowymi, rękawic, zatyczek do
uszu, a gdy pracują na wodzie kamizelek ratunkowych.
społeczne środowisko pracy
Praca operatora jest z reguły pracą zespołową, chociaŜ wiele czynności
wykonuje indywidualnie. Jego kontakty zawodowe obejmują pomocników,
operatorów innych maszyn współpracujących, przełoŜonych, inspektorów
nadzoru
technicznego,
administrację
przedsiębiorstwa,
robotników
budowlanych. Mają one bardzo róŜnorodny charakter. Operator moŜe
wyznaczać zadania i kierować pracą podległych pracowników, dbać
o bezpieczeństwo osób pozostających w pobliŜu pracujących maszyn,
wykonywać polecenia przełoŜonych.
Praca operatora polega na ścisłym stosowaniu się do obowiązujących
przepisów budowlanych i eksploatacyjnych oraz wykonywaniu poleceń
przełoŜonych.
organizacyjne środowisko pracy
Czas pracy jest z reguły stały (7.00–15 00), ale ulega przedłuŜeniu do
12-14 godzin, jeśli wymaga tego termin wykonania zamówienia lub
dokończenie rozpoczętych prac na ruchliwych węzłowych trasach
komunikacyjnych lub konieczne jest usunięcie awarii. Tempo robót zaleŜy
takŜe od pory roku i pogody. Operatorzy sprzętu do robót ziemnych
pracują głównie w sezonie letnim. Wyjątkiem w tej dziedzinie jest
operator pługu śnieŜnego, którego praca wykonywana jest w miesiącach
zimowych.
Wymagania psychologiczne
Cechami niezbędnymi w tym zawodzie są odpowiedzialność, rozwaga,
ostroŜność,
dokładność,
wyobraźnia
i
zdolność
przewidywania
konsekwencji swoich działań. Operator musi umieć skoncentrować się na
konkretnych czynnościach i jednocześnie mieć świadomość tego, co dzieje
się wokół niego na placu budowy. Potrzebny bywa szybki refleks, gdyŜ
trzeba podejmować decyzje w sytuacjach awaryjnych oraz umiejętność
pracy w warunkach niebezpiecznych. Jednocześnie operator powinien być
odporny na monotonię pracy, dokładny, sumienny, solidny. Do obsługi
maszyn do robót ziemnych potrzebne są zdolności techniczne.
Wymagania fizyczne i zdrowotne
Pracę operatora sprzętu do robót ziemnych, zaleŜnie od rodzaju
obsługiwanego urządzenia, moŜna zaliczyć do cięŜkich. Operator powinien
być w pełni sprawny fizycznie i ruchowo, dość silny, odporny psychicznie,
gdyŜ jest naraŜony na stres wynikający z duŜej odpowiedzialności
i zagroŜenia wypadkami. Powinien mieć sprawny układ kostno-stawowy,
oddechowy i krwionośny, dobrą koordynację wzrokowo - ruchową.
Przeciwwskazaniem do wykonywania zawodu mogą być zaburzenia
równowagi i świadomości (padaczka), wady wzroku, których nie moŜna
skorygować okularami, daltonizm, schorzenia słuchu, wady i choroby
kręgosłupa, choroby serca i układu krąŜenia, schorzenia układu
oddechowego, alergie. O przydatności do pracy na konkretnym
stanowisku
decyduje
lekarz,
oceniając
stan
zdrowia
kaŜdego
z kandydatów na podstawie badań.
Warunki podjęcia pracy w zawodzie
Do obsługiwania maszyn do robót ziemnych potrzebne jest
wykształcenie co najmniej podstawowe (do rocznika 1985), gimnazjalne
(od rocznika 1986), prawo jazdy kategorii C lub T (na ciągnik), jeśli
operator obsługuje urządzenia samojezdne włączające się w ruch
drogowy (spycharki, zgarniarki, równiarki i in.) oraz uprawnienia
operatorskie klas 1-3. Coraz częściej teŜ przydatna staje się znajomość
języka niemieckiego lub angielskiego (bezpośredni dostęp do instrukcji
obsługi nowych maszyn, moŜliwość udziału w szkoleniach zagranicznych)
oraz umiejętność obsługi komputera - wpisywanie danych.
Szkoleniem maszynistów cięŜkich maszyn budowlanych i drogowych
zajmuje się Zakład Kształcenia Kadr Instytutu Mechanizacji Budownictwa
i Górnictwa Skalnego. Wydawane przez tę instytucję uprawnienia są
wpisywane do Centralnego Rejestru Maszynistów i honorowane takŜe
poza Polską.
Kursy w ośrodkach szkoleniowych Zakładu trwają zaleŜnie od kategorii
i rodzaju urządzenia od 2 do 6 tygodni, bezpośrednio w przedsiębiorstwie,
lub bez odrywania operatorów od pracy od 2 do 3 miesięcy - wykłady
i ćwiczenia odbywają się wówczas w czasie wolnym.
Udział w kursie, zakończony egzaminem teoretycznym i praktycznym,
pozwala uzyskać uprawnienia maszynisty lub operatora w 3 klasach.
Minimalny poziom wymaganych uprawnień zaleŜy od typu urządzenia i jego
parametrów technicznych. Klasa 3, najniŜsza, jest dostępna dla osób
z wykształceniem podstawowym, które po 3 – 10 miesiącach praktyki
w charakterze pomocnika operatora zostały skierowane na szkolenie przez
zakład pracy. WyŜsze klasy uprawnień, 1 i 2 na maszyny sterowane za
pomocą rozbudowanych systemów elektronicznych, wymagają wiedzy
technicznej co najmniej na poziomie szkoły średniej.
MoŜliwości zatrudnienia oraz płace
Pracodawcy
najchętniej
zatrudniają
dobrych
fachowców,
z uprawnieniami 2 i 1 klasy w kilku kategoriach oraz doświadczeniem
w pracy z konkretnym typem maszyny. Poszukiwani są przede wszystkim
pracownicy w pełni sił fizycznych, którzy nie przekroczyli 45 roku Ŝycia.
Wynagrodzenie w tej grupie wg GUS za rok 2007 wynosiło 2760,00 zł
brutto miesięcznie.
Zawody pokrewne
kierowca ciągnika
kierowca samochodu cięŜarowego
operator koparki
maszynista maszyn dźwigowo-transportowych
kierowca operator wózków jezdniowych
operator samojezdnych maszyn rolniczych i leśnych
technik budownictwa
inŜynier budownictwa
ładowacz nieczystości
Źródła:
Przewodnik po zawodach, wydanie II; www.psz.praca.gov.pl;
www.stat.gov.pl; www.pracuj.pl; www.wynagrodzenia.pl
Materiał opracowany przez Centrum Informacji i Planowania Kariery
Zawodowej Filii WUP w Koszalinie