NARZĄD WZROKU 

 
Oko jest wysoce wyspecjalizowanym  narządem  odbierającym  wrażenia wzrokowe. Jego 

budowa umożliwia powstawanie na siatkówce rzeczywistego, odwróconego i pomniejszonego 
obrazu  oglądanych  przedmiotów.  Przeciętna  moc  łamiąca  układu  optycznego  oka  wynosi 
ok.60 dioptrii. 
 
W skład narządu wzroku wchodzą: 



  gałki oczne; 



 

mięśnie oczne; 



  powieki; 



 

spojówki; 



 

narząd łzowy. 

 

GAŁKA OCZNA 

Gałka oczna ma kształt zbliżony do kuli o średnicy około 24 mm. Od tylnej powierzchni 

gałki  ocznej  odchodzi  jednoosłonkowy  nerw  wzrokowy  (pokryty  tylko  osłonką  rdzenną), 
który  łączy  gałkę  oczną  z  mózgiem.  Gałkę  oczną  można  podzielić  na  odcinek  przedni 
(komora przednia i tylna) oraz odcinek tylny który wypełnia ciałko szkliste. 
 
Ściana gałki ocznej jest zbudowana z trzech warstw: 



 

zewnętrznej, włóknistej rogówkowo – twardówkowej; 



 

środkowej – naczyniowej; 



 

wewnętrznej – siatkówki. 

 

WARSTWA ZEWNĘTRZNA GAŁKI OCZNEJ 

TWARDÓWKA 

Twardówka jest twardą i nieprzezroczystą błoną, która pokrywa około 5/6 powierzchni 

gałki ocznej. Jest zbudowana z tkanki łącznej włóknistej. Jej głównym składnikiem są włókna 
kolagenowe ułożone w pęczki. W twardówce występują także w mniejszej ilości włókna 
sprężyste. Dzięki splotowatej, mocnej strukturze twardówka utrzymuje kulisty kształt gałki 
ocznej. Głównymi komórkami twardówki są fibroblasty. Oprócz fibroblastów występują 
także komórki barwnikowe, zawierające melaninę. Szczególnie dużo komórek barwnikowych 
znajduje się w najgłębszych warstwach twardówki, dlatego też tą jej warstwę, która styka się 
z leżącą pod nią naczyniówką nazwano blaszką cisawą lub nadnaczyniówką.  
 
ROGÓWKA 

Rogówka  jest  przezroczystym  przedłużeniem  twardówki  w  kierunku  przedniej  części 

gałki  ocznej  i  pokrywa  pozostałą  1/6  jej  powierzchni.  Rogówka  jest  głównym  ośrodkiem 
refrakcji  oka,  a  jej  wskaźnik  refrakcji  wynosi  1,376.  Łączy  się  z  twardówką  w  miejscu 
zwanym rąbkiem rogówki. 
 
Rogówka zbudowana jest z 5 warstw. Poczynając od powierzchni zewnętrznej są to: 



 

nabłonek przedni; 



 

blaszka sprężysta przednia (Bowmana); 



 

rogówka właściwa; 



 

blaszka sprężysta tylna (Descemeta); 



 

nabłonek tylny. 

Nabłonek przedni jest nabłonkiem wielowarstwowym płaskim nierogowaciejącym, w 

którym najgłębszą warstwę stanowią komórki walcowate mające zdolności proliferacyjne, 
dzięki którym w przypadku uszkodzenia dochodzi do odtworzenia nabłonka. Warstwa 
środkowa nabłonka - w której także widać liczne podziały - składa się najczęściej z dwu 
pokładów komórek wielobocznych, na których spoczywają komórki płaskie. Nabłonek 
przedni rogówki jest bardzo wrażliwy na bodźce, ponieważ zawiera liczne zakończenia 
bólowe. Nabłonek przedni rogówki spoczywa na blaszce sprężystej przedniej (Bowmana). 
Błona ta ma grubość kilku mikrometrów i zbudowana jest z cienkich włókienek 
kolagenowych. Spełnia ona rolę błony podstawnej dla nabłonka przedniego rogówki.  
Najgrubszą warstwą rogówki (około 0,9 mm) jest rogówka właściwa. Warstwa ta stanowi 
9/10 masy całej rogówki. Jest zbudowana z tkanki łącznej blaszkowatej, której blaszki 
ułożone są równolegle do jej powierzchni. Każda z blaszek składa się z włókien 
kolagenowych układających się w pęczki. Włókna w każdej blaszce przebiegają w jednym 
kierunku, równolegle do siebie. Oprócz włókien kolagenowych w skład rogówki właściwej 
wchodzą nieliczne włókna sprężyste i substancja podstawowa. Między warstwami włókien 
kolagenowych leżą korneocyty. Są to komórki typu fibroblastów. Posiadają liczne wypustki i 
są odżywiane dzięki dyfuzji składników odżywczych z naczyń krwionośnych znajdujących 
się na obwodzie rogówki w tzw. rąbku rogówki. Wyjątkową cechą rogówki właściwej jest 
bowiem brak naczyń krwionośnych. 

Od strony tylnej z rogówką właściwą graniczy blaszka sprężysta tylna (Descemeta) 

Zbudowana jest ona z włókien kolagenowych ułożonych w specyficzne struktury węzłowe i 
stanowi błonę podstawną dla nabłonka tylnego rogówki. 
Tylną powierzchnię rogówki pokrywa nabłonek jednowarstwowy płaski, będący jednocześnie 
śródbłonkiem komory przedniej oka. 
 

WARSTWA  NACZYNIOWA OKA 

Warstwa naczyniowa gałki ocznej składa się z trzech części:  



 

naczyniówki; 



 

ciałka rzęskowego wraz z wyrostkami rzęskowymi; 



 

tęczówki. 

 
NACZYNIÓWKA  
Naczyniówka składa się z trzech warstw: 



 

naczyniówki właściwej; 



 

naczyniówki włosowatej;  



  blaszki podstawnej. 

Naczyniówkę właściwą budują duże naczynia krwionośne, zarówno tętnicze jak i żylne. 

Charakterystyczne  dla  tej  warstwy  są  żyły  wirowate  naczyniówki.  Przestrzeń  między 
naczyniami  wypełnia  tkanka  łączna  z  licznymi  włóknami  kolagenowymi  i  elastycznymi. 
Pomiędzy  włóknami  występują  komórki  barwnikowe.  Pod  naczyniówką  właściwą  leży 
naczyniówka  włosowata,  zbudowana  z  tkanki  łącznej  wiotkiej  oraz  z  licznych  naczyń 
włosowatych.  Najbardziej  wewnętrzną  warstwą  naczyniówki  jest  blaszka  podstawna  (błona 
Brucha), która jest błona podstawną zarówno dla kapilarów naczyniówki, jak i dla nabłonka 
barwnikowego  siatkówki.  We  wszystkich  warstwach  naczyniówki  występują  rozsiane 
makrofagi, limfocyty i komórki plazmatyczne. 
 
CIAŁKO RZĘSKOWE  

Ciałko  rzęskowe  jest  zgrubieniem  błony  naczyniowej  i  jej  przedłużeniem  ku  przodowi 

gałki ocznej. Główną masę  ciałka  rzęskowego tworzy mięsień rzęskowy, odpowiadający za 
akomodację.  Zbudowany  jest  on  z  komórek  mięśniowych  gładkich.  Z  przednim  odcinkiem 
ciałka  rzęskowego  łączy  się  tęczówka.  Cechą  charakterystyczną  ciałka  rzęskowego  jest 
obecność  na  jego  powierzchni  dwuwarstwowego  nabłonka  sześciennego.  Nabłonek  ten 
stanowi  przedłużenie siatkówki. Ta część siatkówki  - w odróżnieniu od części  wzrokowej  - 
nie zawiera neuronów i nie uczestniczy w odbieraniu bodźców wzrokowych, dlatego zwana 
jest częścią ślepą siatkówki. 

Warstwa  głębsza  komórek  sześciennych  jest  przedłużeniem  nabłonka  barwnikowego 

siatkówki, natomiast wierzchnia warstwa pozbawiona jest barwnika. 
Częścią składową ciałka rzęskowego są także wyrostki rzęskowe. Zbudowane są one z tkanki 
łącznej  wiotkiej  i  są  także  pokryte  częścią  ślepą  siatkówki.  Ich  rola  polega 
najprawdopodobniej na wydzielaniu cieczy wodnistej do komory tylnej gałki ocznej. 
Ciecz wodnista jest równocześnie reabsorbowana do kanału Schlemma, struktury położonej w 
kącie  rogówkowo  -  tęczówkowym.  Równowaga  pomiędzy  produkcją  a  resorpcją  cieczy 
wodnistej warunkuje prawidłowe ciśnienie wewnątrz gałki ocznej. 
 

TĘCZÓWKA 

Tęczówka jest płaskim pierścieniem położonym pomiędzy rogówką a soczewką. Jest ona 

najbardziej przednim odcinkiem błony naczyniowej oka. 

Przestrzeń  ograniczoną  przednią  powierzchnią  tęczówki  i  tylną  powierzchnią  rogówki 

nazywamy  komorą  przednią  gałki  ocznej.  Do  tyłu  od  tęczówki  leży  komora  tylna  gałki 
ocznej.  Tylną  jej  granicę  stanowi  soczewka.  Komory  gałki  ocznej  wypełnione  są  cieczą 
wodnistą,  która  jest  wytwarzana  przez  ciałko  rzęskowe.  Tęczówka  automatycznie  reguluje 
dopływ światła do siatkówki. 

 

Zbudowana jest z następujących warstw: 



 

nabłonka przedniego; 



  warstwy granicznej przedniej; 



 

zrębu tęczówki; 



  warstwy granicznej tylnej (Brucha); 



 

nabłonka tylnego. 

Nabłonek przedni jest nabłonkiem jednowarstwowym płaskim. W miejscu styku tęczówki 

z rogówką, w zwanym  kącie tęczówkowo - rogówkowym, przechodzi  on  w nabłonek tylny 
rogówki. Oba te nabłonki wyścielają więc komorę przednią gałki ocznej. 
Warstwa graniczna przednia tęczówki jest zbudowana z cienkich włókien kolagenowych oraz 
fibrocytów, które u osób z ciemnymi oczami zawierają barwnik. 

Zrąb  tęczówki  jest  zbudowany  z  fibrocytów,  włókien  tkanki  łącznej  oraz 

bezpostaciowej  substancji  podstawowej.  Pomiędzy  wymienionymi  strukturami  leżą 
melanocyty  zawierające  ziarenka  pigmentu.  Liczba  melanocytów  oraz  zawartość  w  nich 
pigmentu  warunkują  kolor  oczu  (osoby  o  oczach  niebieskich  posiadają  znacznie  mniej 
pigmentu  w  tej  warstwie).  Zrąb  tęczówki  zawiera  także  komórki  mięśniowe  gładkie,  które 
tworzą  mięsień  zwieracz  i  rozwieracz  źrenicy.  Komórki  mięśnia  rozwieracza  źrenicy  mogą 
zawierać  także  ziarenka  pigmentu.  Zrąb  tęczówki  zawiera  także  bogatą  sieć  naczyń 
krwionośnych. 

Warstwa  graniczna  tylna  (Brucha)  jest  błoną  ściśle  powiązaną  z  mięśniem 

rozwierającym źrenicę. 

Nabłonek tylny tęczówki stanowi  jednocześnie część tęczówkową siatkówki. Jest  on 

zbudowany  z  wymienionych  wyżej  dwóch  rodzajów  komórek  (zrębowych  i  barwnikowych 
siatkówki), które u osób z ciemnymi oczami mogą także zawierać barwnik. 
 

SIATKÓWKA  

Siatkówka jest najbardziej wewnętrzną błoną gałki ocznej. Składa się z części ślepej i 

wzrokowej, których granicę stanowi tzw. rąbek zębaty 
Część  ślepa  (nabłonkowa)  pokrywa  ciałko  rzęskowe  i  tęczówkę.  Zbudowana  jest  z  dwóch 
warstw  komórek:  powierzchownej,  warstwy  komórek  walcowatych,  zwanych  inaczej 
komórkami  Müllera,  oraz  leżącej  pod  nią  warstwy  komórek  sześciennych  zawierających 
melaninę. Ta część siatkówki nie zawiera neuronów i nie uczestniczy w odbieraniu bodźców 
wzrokowych. 

Część  wzrokowa  siatkówki  różni  się  od  części  rzęskowej  i  tęczówkowej  tym,  że 

oprócz elementów nabłonkowych zawiera komórki nerwowe. Zbudowana jest ona z komórek 
wyspecjalizowanych  w  odbieraniu  bodźców  świetlnych  (komórki  fotoreceptorowe)  oraz 
komórek przekazujących impuls  nerwowy  (komórki dwubiegunowe i  zwojowe). Ponadto  w 
tej  części  siatkówki  występują  komórki  nerwowe  modulujące  przejście  impulsu  z 
fotoreceptorów  do  komórek  zwojowych  (komórki  horyzontalne,  amakrynowe  i 
różnokształtne) oraz komórki podporowe (komórki Müllera i astrocyty). Pomiędzy neuronami 
tej  części  siatkówki  istnieje  skomplikowany  system  połączeń  synaptycznych.  W  siatkówce 
leżą  trzy  pierwsze  neurony  drogi  wzrokowej.  Pierwszym  neuronem  są  komórki  pręciko-  i 
czopkonośne, drugim komórki dwubiegunowe, trzecim neurony wzrokowo-zwojowe. 
 
Histologicznie część wzrokowa siatkówki podzielona jest na 10 warstw. Licząc od zewnątrz, 
czyli od błony naczyniowej, są to: 

1.  Warstwa  komórek  barwnikowych  zawierająca  melaninę,  która  zapobiega  odbiciom 

światła wewnątrz gałki ocznej. Warstwa ta jest stosunkowo słabo połączona z kolejną 
warstwą,  dlatego  w  tym  miejscu  dochodzi  najczęściej  do  odklejenia  siatkówki. 
Komórki  barwnikowe  spoczywają  na  błonie  podstawnej,  zwanej  błoną  Brucha. 
Posiadają  one  ponadto  zdolności  do  fagocytozy(usuwają  zużyte  fragmenty 
fotoreceptorów). 

2.  Warstwa fotoreceptorów zbudowana z pręcików i czopków. 
3.  Błona  graniczna  zewnętrzna,  która  łączy  fotoreceptory  z  komórkami  glejowymi 

Müllera.  

4.  Warstwa  ziarnista  zewnętrzna,  którą  budują  ciała  komórek  pręcikowych  i 

czopkowych. 

5.  Warstwa  splotowata  zewnętrzna  zbudowana  z  połączeń  synaptycznych  pomiędzy 

krótkimi  aksonami  komórek  pręcikowych  i  czopkowych,  a  komórkami  nerwowymi 
łączącymi, których ciała stanowią następną warstwę. 

6.  Warstwa ziarnista wewnętrzna, zbudowana z ciał komórek nerwowych łączących. W 

tej  warstwie  spoczywają  komórki  nerwowe  amakrynowe,  których  charakterystyczną 
cechą  jest  brak  neurytu.  Ich  dendryty  wchodzą  w  połączenia  zarówno  z  komórkami 
dwubiegunowymi  jak  i  z  trzecią  grupą  neuronów  drogi  wzrokowej  -  neuronami 
wzrokowo-zwojowymi. W tej warstwie leżą także jądra komórek glejowych Müllera. 

7.  Warstwa splotowata wewnętrzna, w której dochodzi do połączenia komórek warstwy 

ziarnistej  wewnętrznej  z  dendrytami  komórek  zwojowych,  tworzących  kolejną 
warstwę. 

8.  Warstwa  komórek  zwojowych.  Warstwę  tą  tworzą  neurony  wzrokowo-zwojowe 

stanowiące trzeci neuron drogi wzrokowej. 

9.  Warstwa  włókien  nerwowych  przechodzących  do  krążka  nerwu  wzrokowego  i 

tworzących nerw wzrokowych. 

10. Błona graniczna wewnętrzna oddzielająca siatkówkę od ciała szklistego. 

Specyficznym fragmentem siatkówki jest plamka żółta. Budowa plamki żółtej różni się od 

innych  części  siatkówki  wzrokowej  bardzo  silnym  rozwinięciem  warstwy  komórek 
zwojowych. W warstwie pręcików i czopków plamki żółtej przeważają czopki. Plamka żółta 
jest  fragmentem  siatkówki  o  największej  rozdzielczości,  gdyż  na  jeden  czopek  lub  pręcik 
przypada  tylko  jedna  komórka  dwubiegunowa  i  komórka  zwojowa  (w  pozostałej  części 
siatkówki jedna komórka dwubiegunowa przypada na kilka czopków lub pręcików). 
 

W  skład  siatkówki  wchodzą  także  komórki  glejowe,  z  których  najliczniejszymi  są 

komórki  Müllera.  W  części  rzęskowej  oraz  tęczówkowej  komórki  te  tworzą  jedną  z  dwóch 
warstw siatkówki. 

W  części  nerwowej  siatkówki  komórki  Müllera  są  rozmieszczone  pomiędzy 

neuronami. Ich jądra leżą w warstwie ziarnistej wewnętrznej, natomiast ciała sięgają od błony 
granicznej  wewnętrznej  do  warstwy  pręcików  i  czopków.  Komórki  Müllera  połączone  są 
pomiędzy sobą oraz z komórkami wzrokowymi, a połączenia te widoczne są w mikroskopie 
optycznym  pod  postacią  błony  granicznej  zewnętrznej.  Wypustki  komórek  Müllera  sięgają 
pomiędzy czopki i pręciki, i dotykają komórek barwnikowych.  
 
BUDOWA WZROKOWYCH KOMÓREK ZMYSŁOWYCH 

Siatkówka  każdego  oka  zawiera  około  130  milionów  komórek  pręcikowych  oraz 

około 7 milionów komórek czopkowych. Komórki pręcikowe są wrażliwe przede wszystkim 
na nasilenie światła, czopkowe zaś głównie na jego barwę. 

Komórki  pręcikowe  są  komórkami  długimi  i  cienkimi.  Występują  one  głównie  w 

obwodowych częściach siatkówki. Posiadają charakterystyczne struktury w postaci pręcików. 
Pręcik, który jest częścią homologiczną do dendrytu, składa się dwóch odcinków: segmentu 
wewnętrznego  i  zewnętrznego.  W  segmencie  wewnętrznym,  który  jest  odpowiedzialny  za 
syntezę białek budujących błoniaste struktury dysków, występuje aparat Golgiego oraz liczne 
mitochondria. Segment zewnętrzny natomiast zawiera bardzo liczne, gęsto upakowane dyski, 
ułożone  warstwowo,  poprzecznie  do  długiej  osi  pręcika.  Dyski  zawierają  rodopsynę. 
Rodopsyna zbudowana jest z białka opsyny i wrażliwego na światło cis-retinalu. 

Komórki  pręcikowe  są  wrażliwe  na  natężenie  światła  i  umożliwiają  widzenie  o 

zmierzchu. Pobudzenie pręcika polega na interakcji światła z cząsteczkami rodopsyny, która 
poprzez zmianę swej konfiguracji powoduje powstanie impulsu nerwowego. Impuls świetlny 
po  dotarciu  do  segmentu  zewnętrznego  komórki  fotoreceptorowej  powoduje  rozpad 
rodopsyny na opsynę oraz przejście retinalu z formy cis w formę trans. Proces ten generuje 
łańcuch reakcji prowadzących do powstania impulsu nerwowego. 
 

Komórki  czopkonośne  są  krótkie,  grube,  i  występują  głównie  w  centrum  siatkówki 

(dołek  środkowy).  Czopki  zbudowane  są  podobnie  do  pręcików,  różnią  się  kilkoma 
szczegółami.  Segment  zewnętrzny  czopka  jest  grubszy,  dyski  zaś  są  w  ciągłości  z  błoną 
komórkową i nie zawierają rodopsyny. Wyróżniamy trzy rodzaje czopków, zawierające inne 
niż  rodopsyna  barwniki  wzrokowe  odbierające  podstawowe  kolory:  niebieski,  zielony  oraz 
czerwony 
 

SOCZEWKA 

Soczewka  jest  przezroczystą,  dwuwypukłą  strukturą  leżącą  za  źrenicą.  Średnica 

soczewki  wynosi  ok.10mm,  a  jej  wskaźnik  refrakcji  wynosi  1,36.  Soczewka  otoczona  jest 
torebką.  Torebka  soczewki  jest  zbudowana  z  kolagenu  typu  IV  oraz  glikoprotein.  Wnętrze 
soczewki  zbudowane  jest  z  wydłużonych  pozbawionych  jąder  komórek  zwanych  włóknami. 
Włókna  w  ilości  od  2000  do  3000  składają  się  z  białka  –  krystaliny.  Typowe  włókno 
soczewki na przekroju ma kształt sześcioboku i zagięte jest w formie litery U. 

Pomiędzy  przednią  powierzchnią  soczewki  a  torebką  występuje  nabłonek 

jednowarstwowy  sześcienny,  którego  komórki  w  okolicy  równika  soczewki  ulegają 
wydłużeniu  i  przechodzą  we  włókna  soczewki.  Tylna  powierzchnia  soczewki  nie  posiada 
nabłonka.  W  okolicy  równika  soczewka  połączona  jest  z  ciałkiem  rzęskowym,  a  zatem  i  z 
mięśniem rzęskowym. Stan czynnościowy mięśnia rzęskowego wpływa na kształt soczewki, a 
więc na akomodację. 
 

CIAŁKO SZKLISTE 

Ciałko  szkliste  położone  jest  pomiędzy  soczewką  a  siatkówką.  Jest  ono  przejrzystą, 

galaretowatą substancją składającą się głównie z kolagenu i kwasu hialuronowego wiążącego 
duże ilości  wody. Na obwodzie ciałka szklistego włókna kolagenowe ulegają zagęszczeniu. 
W ciele szklistym występują komórki zwane hialocytami oraz makrofagi. Ciałko szkliste jest 
ważnym  ośrodkiem  optycznym  oka  (wskaźnik  refrakcji  1,334),  bierze  także  udział  w 
odżywianiu  siatkówki  oraz  soczewki.  Wypełniając  tylną  komorę  oka  wpływa  w  znaczący 
sposób na utrzymanie kształtu i napięcia gałki ocznej. 
 

NARZĄDY DODATKOWE OKA 

 
NARZĄD ŁZOWY 

Narząd łzowy składa się z gruczołów łzowych, kanalików łzowych, woreczka łzowego 

oraz przewodu nosowo-łzowego. 
 
GRUCZOŁY ŁZOWE  

Gruczoły łzowe mają budowę cewkową, są złożone i pomimo budowy cewkowej są 

gruczołami surowiczymi. Ich odcinki wydzielnicze są wysłane nabłonkiem 
jednowarstwowym sześciennym leżącym na błonie podstawnej. Komórki wydzielnicze mają 
budowę typową dla komórek surowiczych (jądra ułożone przypodstawnie oraz ciemno 
barwiącą się cytoplazmę). Pomiędzy komórkami gruczołowymi i błoną podstawną występują 
komórki mioepitelialne. Cewki gruczołowe przechodzą w przewód wewnątrzzrazikowy, który 
wysłany jest także nabłonkiem sześciennym. Przewody międzyzrazikowe wysłane 
nabłonkiem walcowatym przechodzą w 6 do 12 przewodów odprowadzających głównych. Te 
ostatnie wysłane są też nabłonkiem walcowatym i uchodzą do załamka górnego powieki. W 
powiece górnej ponadto mogą występować także drobne gruczoły łzowe o budowie 
analogicznej do opisanego gruczołu łzowego. 

Gruczoły łzowe są odpowiedzialne za wydzielanie łez, roztworu który zawiera mający 

właściwości bakteriobójcze lizozym oraz elektrolity w stężeniu podobnym do osocza. 
Przewody łzowe są wysłane nabłonkiem wielowarstwowym płaskim, woreczek łzowy i 
przewód nosowo – łzowy są natomiast wysłane nabłonkiem wielowarstwowym walcowatym. 
 
POWIEKI 
W powiekach możemy wyróżnić następujące warstwy: 



 

warstwę zewnętrzną pokrytą skórą; 



 

mięsień okrężny oka; 



 

tarczkę; 



 

warstwę wewnętrzną pokrytą błoną śluzową zwaną spojówką powiekową. 

Powierzchnia  zewnętrzna  powieki  ma  budowę  skóry  owłosionej.  Z  brzegu  powieki 

wyrastają  rzęsy,  grube  i  twarde  włosy  ułożone  w  2  do  3  rzędów.  Do  torebek  rzęs  uchodzą 
gruczoły  łojowe  (gruczoły  Zeisa)  oraz  gruczoły  potowe,  zwane  gruczołami  rzęskowymi 
Molla.  W  odróżnieniu  od  typowych  gruczołów  potowych  gruczoły  rzęskowe  nie  posiadają 
pozwijanych w kłębki odcinków wydzielniczych. Cechą charakterystyczną tej części powieki 
jest luźne utkanie tkanki łącznej oraz brak tkanki tłuszczowej. 

Mięsień  okrężny  oka  leży  pod  warstwą  skórną,  a  ponad  tarczką  powiekową.  W 

powiece górnej oprócz mięśnia okrężnego oka występują włókna mięśnia dźwigacza powieki 
górnej.  Włókna  mięśniowe  oddzielone  są  od  tarczki  warstwą  tkanki  łącznej  o  wyjątkowo 
luźnym utkaniu, co uzasadnia bardzo częste występowanie obrzęków w obrębie powiek.  
Tarczka jest twardą płytką, tworzącą szkielet  powieki. Zbudowana jest ona  z tkanki łącznej 
włóknistej.  Wewnątrz  tarczki  znajdują  się  gruczoły  łojowe  zwane  gruczołami  Meiboma  w 
liczbie  12-30.  Są  to  gruczoły  wielopokładowe,  w  których  do  jednego  głównego  przewodu 
wyprowadzającego  uchodzą  pęcherzyki  wydzielnicze.  Gruczoły  te  uchodzą  na  brzegu 
powiek. 

Spojówka  pokrywa  powiekę  od  strony  stykającej  się  z  gałką  oczną.  Pokryta  jest 

nabłonkiem  wielowarstwowym  walcowatym.  Nabłonek spojówki zawiera komórki śluzowe, 
których  wydzielina  ma  znaczenie  ochronne  dla  oka.  W  warstwie  podstawnej  nabłonka 
występują  komórki  barwnikowe.  Pod  warstwą  nabłonka  znajduje  się  warstwa  luźnej  tkanki 
łącznej.  W  spojówce  powieki  górnej  ponadto  występują  skupiska  limfocytów  i  komórek 
plazmatycznych. 
 

HISTOGENEZA OKA  

Zawiązek  oka  powstaje  jako  uwypuklenie  międzymózgowia  w  kierunku  ektodermy. 

Uwypuklenie  zwane  kubkiem  ocznym  połączone  jest  z  mózgowiem  za  pomocą  szypuły,  z 
której powstaje nerw wzrokowy. Na dalszych etapach rozwoju zaczyna powstawać siatkówka 
oraz soczewka. 

Kubek  oczny  otoczony  jest  mezenchymą,  z  której  powstaje  naczyniówka,  zrąb  ciała 

rzęskowego  i  tęczówki  oraz  twardówka,  a  także  rogówka  właściwa  i  tylny  jej  nabłonek. 
Nabłonek przedni rogówki powstaje natomiast z ektodermy.  
Pochodzenia  ektodermalnego  jest  również  nabłonek  spojówki  i  gruczoł  łzowy.  Powieki 
powstają z fałdów skóry.