09-10-10

Wykład 2

Produktywność pracy a handel

międzynarodowy – model Ricardo

Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze, CE UW

dr Leszek Wincenciak

Informacja techniczna

UWAGA: dost

p do materiałów na stronie www jest

liwy jedynie dla studentów zapisanych na wykład

z MSG w USOS

Po klikni

ciu w link pojawi si

okno do wpisania

danych u

ytkownika i hasła

W polu „U

ytkownik” nale

y wpisa

swój numer

indeksu, za

w polu „Hasło” swój numer PESEL. Dla

osób nie posiadaj

cych numeru PESEL hasło jest

identyczne z loginem

09-10-10

Wykład 2

Koszt alternatywny i przewaga komparatywna

Gospodarka w uj

ciu modelu Ricardo

Krzywa mo

liwo

ci produkcyjnych i równowaga

autarkiczna

Wymiana w modelu Ricardo i korzy

ci z handlu

Płace a handel

Koszty transportu i dobra nie podlegaj

ce wymianie

Empiryczna weryfikacja modelu Ricardo

Koszt alternatywny

Centralne poj

cia w modelu Ricardo – koszt alternatywny i

przewaga komparatywna

Koszt alternatywny jest kluczowym poj

ciem ekonomii w ogóle

Koszt alternatywny wi

ąŜ

e si

le z tym,

e stajemy wobec

problemu rzadko

ci dóbr i zasobów, które mo

emy

wykorzysta

na bardzo wiele konkurencyjnych sposobów

Kosztem alternatywnym zwi

zanym z podj

ciem okre

lonej

decyzji jest warto

ść

najlepszego z dost

pnych rozwi

alternatywnych:

Koszt alternatywny podj

cia pracy zawodowej – w tym czasie

na zaj

ąć

domem, leniuchowa

etc. – aktywizuj

c si

rynku pracy traci si

te mo

liwo

Koszt alternatywny zało

enia własnej firmy – utrata dochodu z

pracy najemnej

Koszt alternatywny trzymania 5000 zł w skarpecie – utrata odsetek
z lokaty bankowej

09-10-10

Koszt alternatywny na poziomie gospodarki

Jednym z obszarów, gdzie pojawia si

problem kosztu

alternatywnego jest wybór struktury produkcji w
gospodarce: w jak

produkcj

zaanga

owa

dost

pne

zasoby rzadkie (sił

robocz

i kapitał)

Na przykład: załó

my, i

gospodarka dysponuje pewnym

zasobem siły roboczej; pracownicy mog

pracowa

albo

przy produkcji ubra

albo przy produkcji komputerów

Kosztem alternatywnym produkcji komputera jest liczba ubra

które nie zostały wyprodukowane, w zwi

zku z tym,

wyprodukowany został komputer

Kosztem alternatywnym produkcji ubra

jest liczba

komputerów, która nie została wyprodukowana, w zwi

zku z

tym,

e wyprodukowane zostały ubrania

Nie da si

dowolnie zwi

ksza

produkcji obu dóbr jednocze

nie

Model Ricardo - załoŜenia

wiat składa si

z dwóch krajów: Kraju i Zagranicy

Jedynym czynnikiem produkcji w obu krajach jest praca

Produktywno

ść

pracy ró

ni si

dzy krajami (na skutek

ró

nic w posiadanej technologii), stałe przychody skali

Poda

pracy w ka

dym kraju jest stała (oznaczamy j

jako L)

Istniej

dwa dobra: ser (c) i wino (w)

Konsumenci chc

jednocze

nie konsumowa

oba dobra

W gospodarce panuje doskonała konkurencja: zarówno na

rynku dóbr (cena jest równa kosztom kra

cowym produkcji),

jak i na rynku pracy (płaca jest równa produktywno

pracownika)

Siła robocza jest w pełni mobilna (pracownicy mog

wybiera

gdzie chc

pracowa

, co znaczy,

e pójd

pracowa

tam,

gdzie oferowana jest im wy

sza płaca)

Pracownicy nie mog

przenosi

dzy krajami (nie

wyst

puj

migracje)

09-10-10

Model Ricardo: technologia

Poniewa

produktywno

ść

pracy jest stała, technologi

produkcji w ka

dym z krajów mo

emy opisa

za pomoc

jednostkowego nakładu pracy, czyli liczby
roboczogodzin potrzebnych do wytworzenia jednostki
produktu

to jednostkowy nakład pracy w produkcji wina w Kraju. Na

przykład: je

li a

= 2, to znaczy,

e wyprodukowanie litra wina w

Kraju zabiera 2 roboczogodziny pracy

to jednostkowy nakład pracy w produkcji sera w Kraju. Na

przykład: je

li a

= 1, to znaczy,

e wyprodukowanie kg sera w

Kraju zabiera 1 roboczogodzin

pracy

Wysoki jednostkowy nakład pracy oznacza nisk

produktywno

ść

pracy

MoŜliwości produkcyjne

Granica mo

liwo

ci produkcyjnych gospodarki (PPF) pokazuje

maksymaln

wielko

ść

produkcji, która mo

e zosta

wytworzona przy

danym zasobie czynników produkcji

Przyjmijmy,

e Q

oznacza wielko

ść

produkcji sera, za

oznacza

wielko

ść

produkcji wina. Granica mo

liwo

ci produkcyjnych tej

gospodarki mo

e zosta

opisana równaniem:

+ a

= L

Wielko

ść

produkcji
wina

Jednostkowy
nakład pracy w
produkcji sera

Wielko

ść

produkcji
sera

Jednostkowy
nakład pracy w
produkcji wina

Całkowity zasób
pracy

09-10-10

PPF w ujęciu graficznym

MoŜliwości produkcyjne

+ a

= L

= L/a

kiedy Q

= 0

= L/a

kiedy Q

= 0

Równanie PPF: Q

= L/a

– (a

nachylenie tej linii jest równe: – (a

)

09-10-10

MoŜliwości produkcyjne

Wyprodukowanie dodatkowego kilograma sera
wymaga a

godzin pracy

da godzina po

cona produkcji sera, mogłaby

zosta

przeznaczona na produkcj

wina. W ci

tej godziny mo

na wyprodukowa

1/a

litrów wina

Koszt alternatywny produkcji kilograma sera to
liczba litrów wina, które nie zostały
wyprodukowane, czyli: a

Przy pełnym wykorzystaniu czynnika produkcji, koszt
alternatywny jest równy bezwzgl

dnej warto

nachylenia PPF i jest stały (poniewa

PPF jest lini

prost

)

Przewaga komparatywna

Kraj ma przewag

komparatywn

wytwarzaniu tego dobra, przy produkcji
którego ma ni

szy koszt alternatywny ni

drugi kraj

Kraj wykorzystuje posiadane zasoby w sposób
najbardziej wydajny, kiedy wytwarza dobro, w
którym ma przewag

komparatywn

w stosunku

do innych krajów

09-10-10

MoŜliwości produkcyjne

Ograniczenie krajowej produkcji jest dane:
a

+ a

≤

Nierówno

ść

ta opisuje, co gospodarka MO

wytwarza

, ale aby stwierdzi

, co faktycznie

wytwarza konieczne jest okre

lenie cen dóbr –

rola preferencji konsumentów

Produkcja, ceny i płace

Niech P

dzie cen

sera, za

cen

wina

Poniewa

zało

yli

my wyst

powanie doskonałej

konkurencji:

Godzinowa stawka płacy przy produkcji sera równa jest rynkowej
warto

ci sera wytwarzanego w ci

gu godziny: P

Godzinowa stawka płacy przy produkcji wina równa jest rynkowej
warto

ci wina wytwarzanego w ci

gu godziny: P

Poniewa

pracownicy s

mobilni, zatrudni

w tym

sektorze, który oferuje wy

sze wynagrodzenia

09-10-10

Produkcja, ceny i płace

Kiedy P

> P

pracownicy chc

pracowa

tylko

przy produkcji sera

Kiedy P

> a

produkowany b

dzie tylko ser

Gospodarka specjalizuje si

w produkcji sera, je

li relacja ceny

sera do ceny wina (wzgl

dna cena sera) jest wy

sza od kosztu

alternatywnego produkcji sera

Kiedy P

< P

pracownicy chc

pracowa

tylko

przy produkcji wina

Kiedy P

< a

produkowane b

dzie tylko wino.

Kiedy P

> a

produkowane b

dzie tylko wino.

Gospodarka specjalizuje si

w produkcji wina, je

li relacja ceny

wina do ceny sera (wzgl

dna cena wina) jest wy

sza od kosztu

alternatywnego produkcji wina

Relacja cen rynkowych w autarkii

Kiedy w gospodarce zamkni

tej konsumenci chc

konsumowa

oba dobra, cena wzgl

dna musi si

tak

dostosowa

, aby płace były identyczne w obu sektorach

(wytwarzaj

cy ser i wino):

Kiedy P

= P

pracownikom jest wszystko jedno, gdzie

pracuj

, a zatem wytwarzane s

oba dobra

= a

W autarkii ma miejsce produkcja (i konsumpcja) obu dóbr
tylko wtedy, gdy cena wzgl

dna ka

dego dobra jest równa

kosztowi alternatywnemu jego produkcji

Ile konkretnie b

dzie produkowane którego dobra zale

y od

preferencji konsumentów

09-10-10

Równowaga autarkiczna

L /a

Nachylenie = – a

Handel w modelu Ricardo

Załó

my,

e Kraj ma przewag

komparatywn

produkcji sera: musi to oznacza

e jego koszt

alternatywny produkcji sera jest ni

szy ni

zagranic

< a

Kiedy Kraj zwi

ksza produkcj

sera, zmniejsza produkcj

wina o mniej ni

Zagranic

, gdy

krajowy jednostkowy

nakład pracy w produkcji sera jest niski w porównaniu z
nakładem w produkcji wina

09-10-10

Handel w modelu Ricardo

Załó

my,

e Kraj jest bardziej wydajny od Zagranicy

zarówno w produkcji wina, jak i sera

Mówimy wówczas,

e ma absolutn

przewag

produkcji obu dóbr: jednostkowe nakłady pracy
zarówno w produkcji wina, jak i sera s

sze w Kraju

Zagranic

< a

oraz a

< a

Kraj mo

e by

bardziej wydajny w produkcji obu dóbr,

ale ma przewag

komparatywna tylko w produkcji

jednego z dóbr – tego, gdzie wydajno

ść

produkcji jest

ksza w porównaniu z drugim dobrem

Handel w modelu Ricardo

Nawet je

li kraj jest bardziej (lub mniej) wydajny w

produkcji wszystkich dóbr, mo

e skorzysta

na handlu

Aby zobaczy

, na czym polega korzy

ść

z handlu musimy

najpierw znale

źć

wzgl

cen

dóbr w warunkach

handlu

W gospodarce zamkni

tej, wzgl

dna cena dobra równa si

kosztowi alternatywnemu jego produkcji

Aby policzy

cen

wzgl

w warunkach handlu,

musimy odwoła

do równowagi

wiatowej na rynku

obu dóbr

09-10-10

Cena względna

Cena dóbr w równowadze (P) wyznaczona jest
przez przeci

cie linii popytu i poda

Cena wzgl

dna (Pc /Pw) w równowadze

wiatowej,

zwana

terms of trade

wyznaczona jest przez

przeci

cie wzgl

dnego popytu i wzgl

dnej poda

Wzgl

dna poda

sera: ilo

ść

sera dostarczana

cznie przez producentów we wszystkich krajach

odniesiona do ilo

ci wina produkowanego we

wszystkich krajach

wiata, przy ka

dym poziomie

wzgl

dnej ceny sera, Pc /Pw

Względna podaŜ sera

Wzgl

dna

cena sera, P

Wzgl

dna ilo

ść

sera,

+ Q

Jak b

dzie wygl

krzywa wzgl

dnej poda

y sera?

Zale

y to od struktury specjalizacji produkcji na

wiecie

przy ka

dym poziomie wzgl

dnej ceny sera

Jak b

dzie wygl

krzywa wzgl

dnej poda

y sera?

Zale

y to od struktury specjalizacji produkcji na

wiecie

przy ka

dym poziomie wzgl

dnej ceny sera

09-10-10

Względna podaŜ sera

Kiedy wzgl

dna cena sera jest ni

sza ni

wiatowa produkcja sera wynosi 0.

Dlaczego? Poniewa

w sytuacji, gdy P

< a

krajowi

pracownicy chc

pracowa

tylko w sektorze wytwarzaj

cym wino,

a zatem kraj w pełni specjalizuje si

w produkcji wina

Poniewa

zało

yli

my,

e: a

< a

zagraniczni

pracownicy tym bardziej nie b

chcieli pracowa

w sektorze

wytwarzaj

cym ser

Kiedy P

= a

, krajowym pracownikom jest

wszystko jedno, gdzie pracuj

, natomiast robotnicy za

granic

wytwarza

tylko wino

Kiedy a

> P

> a

, krajowi

pracownicy chc

produkowa

tylko ser (tu zarobi

cej), ale zagraniczni – tylko wino (wy

sze płace)

Kiedy a

= P

/ P

, zagranicznym pracownikom

jest wszystko jedno, gdzie pracuj

, a krajowi cały czas

chc

specjalizowa

tylko w produkcji sera

li cena sera przekroczy a

w obu krajach

produkowany jest tylko ser, a produkcja wina spada do
zera

Względna podaŜ sera

09-10-10

Względna podaŜ sera

Wzgl

dna

cena sera, P

Wzgl

dna ilo

ść

sera,

+ Q

L/a

Względny popyt na ser

Wzgl

dny popyt konsumentów na ser to ilo

ść

sera,

któr

konsumenci chc

kupi

w relacji do po

Ŝą

danej

przez nich ilo

ci wina, przy ka

dym poziomie ceny

wzgl

dnej sera

(Pc /Pw)

Wraz ze wzrostem wzgl

dem ceny sera, konsumenci

w obu krajach b

kupowa

mniej sera (w relacji do

wina), a zatem wzgl

dna wielko

ść

popytu na ser

spada – krzywa wzgl

dnego popytu na ser jest

zatem ujemnie nachylona

09-10-10

Równowaga światowa

Wzgl

dna

cena sera, P

Wzgl

dna ilo

ść

sera,

+ Q

L/a

Terms of trade

RD’

Korzyści z handlu: wzrost produkcji

Korzy

ci z handlu (w uj

ciu Ricardo) wynikaj

z faktu

specjalizacji produkcji, gdy posiadane zasoby u

ywane

w sposób najbardziej wydajny oraz mo

liwo

ci u

ycia

dochodu powstaj

cego przy produkcji do zakupu dóbr i

usług, które chc

konsumowa

konsumenci w tym kraju

Najbardziej wydajne u

ycie zasobów oznacza produkcj

dobra, w

którym kraj ma przewag

komparatywn

09-10-10

Korzyści z handlu: zmiany dochodów

Krajowi pracownicy uzyskuj

szy dochód z produkcji

sera (ni

w autarkii) poniewa

wzgl

dna cena sera ro

nie

na skutek otwarcia si

kraju na handel mi

dzynarodowy

Zagraniczni pracownicy uzyskuj

szy dochód z

produkcji wina (ni

w autarkii) poniewa

dla nich

wzgl

dna cena sera spada na skutek otwarcia si

zagranicy na handel mi

dzynarodowy (ser staje si

szy, a wino wzgl

dnie dro

sze)

Korzyści z handlu

Handel mo

na uzna

za po

redni

metod

produkcji, która pozwala na zamian

sera na wino

lub odwrotnie

Bez wymiany, kraj musi tak dzieli

(alokowa

) swoje

zasoby pracy, aby wytwarza

oba dobra, które

konsumenci chc

konsumowa

W warunkach handlu, kraj mo

e specjalizowa

produkcji jednego dobra i wymienia

to dobro na

inne, które jest po

Ŝą

dane przez konsumentów

09-10-10

Korzyści z handlu

Handel rozszerza mo

liwo

ci konsumpcyjne poza

liwo

ci produkcyjne danego kraju

Bez handlu konsumpcja ograniczona jest wielko

produkcji krajowej

W warunkach handlu, konsumpcja ka

dego kraju

e si

zwi

kszy

, poniewa

czna

wiatowa

produkcja ro

nie, gdy ka

dy kraj specjalizuje si

produkcji tego dobra, w którym ma przewag

komparatywn

Korzyści z handlu w ujęciu graficznym

L/a

Terms of trade

EXP

IMP

09-10-10

Przykład liczbowy

= 1/2 < a

= 2

Jednostkowe nakłady pracy w produkcji wina i sera

Ser

Wino

Kraj

= 1 godz./kg

= 2 godz./litr

Zagranica

= 6 godz./kg

= 3 godz./litr

Przykład liczbowy: ustalenie przewagi

Kraj jest bardziej wydajny w produkcji obu
dóbr od Zagranicy, ale ma przewag

komparatywn

w produkcji sera

Zagranica jest mniej wydajna w produkcji obu
dóbr, ale ma przewag

komparatywn

produkcji wina

Jednostkowe nakłady pracy w produkcji wina i sera

Ser

Wino

Kraj

= 1 godz./kg

= 2 godz./litr

Zagranica

= 6 godz./kg

= 3 godz./litr

09-10-10

Przykład liczbowy: cena w równowadze

W równowadze autarkicznej wzgl

dna cena sera

wynosiła w kraju ½, za

za granic

W warunkach handlu, wzgl

dna cena sera musi

mie

dzy a

= ½ i a

= 2

Załó

my,

e w równowadze w warunkach handlu

= 1 (terms of trade)

Oznacza to,

e kraje wymieniaj

dobrami według

relacji:
1 kg sera za 1 litr wina

Przykład liczbowy: korzyści z handlu

Bez handlu, kraj mo

e u

jednej godziny pracy do

wyprodukowania 1/a

= 1/2 litra wina

li dopu

cimy mo

liwo

ść

wymiany, kraj b

dzie mógł u

tej samej

godziny pracy do wyprodukowania 1/a

= 1 kg sera, b

dzie mógł go

sprzeda

zagranic

po cenie mi

dzynarodowej i otrzyma w zamian

1 litr wina

Bez handlu, zagranica mo

e u

jednej godziny pracy do

wyprodukowania 1/a

= 1/6 kg sera

li dopu

cimy mo

liwo

ść

wymiany, zagranica b

dzie mogła u

tej samej godziny pracy do wyprodukowania 1/a

= 1/3 litra wina,

dzie mogła go sprzeda

do kraju po cenie mi

dzynarodowej i

otrzyma w zamian 1/3 kg sera

09-10-10

Płace względne

Wzgl

dna płaca to relacja krajowego poziomu płac

do wynagrodze

za granic

(w/w*)

Cho

z modelu Ricardo wynika,

e wzgl

dne ceny

dóbr wyrównaj

dzy krajami na skutek

podj

cia wymiany mi

dzynarodowej, nie mo

na tego

powiedzie

o wynagrodzeniach

Ró

nice w poziomie płac wynikaj

z ró

nic w

produktywno

ci (technologii)

Kraj maj

cy przewag

absolutn

w produkcji jakiego

dobra, w warunkach handlu b

dzie charakteryzował si

płac

pracowników zatrudnionych przy jego

produkcji

Płace względne: przykład

Załó

my,

e P

= 12 zł/kg a P

= 12 zł/L

Poniewa

w warunkach handlu w kraju wytwarzany jest tylko ser,

krajowa płaca jest równa płacy w sektorze produkuj

cym ser, która

wynosi:

(1/a

= (1/1) x 12 zł = 12 zł

Poniewa

w warunkach handlu za granic

wytwarzane jest tylko wino,

zagraniczna płaca jest równa płacy w sektorze produkuj

cym wino,

która wynosi

(1/a

= (1/3) x 12 zł = 4 zł

A zatem relacja płac krajowych pracowników do zagranicznych wynosi
12 zł/4 zł = 3 (pracownicy w kraju zarabiaj

trzykrotnie wi

cej)

Jednostkowe nakłady pracy w produkcji wina i sera

Ser

Wino

Kraj

= 1 godz./kg

= 2 godz./litr

Zagranica

= 6 godz./kg

= 3 godz./litr

09-10-10

Płace względne

Relacja płac zawiera si

w przedziale mi

dzy relacjami

produktywno

ci dla obu sektorów:

Kraj jest 6 razy bardziej wydajny w produkcji sera ni

zagranica,

ale tylko 1,5 razy bardziej wydajny w produkcji wina

Stawka płac w kraju jest 3 razy wy

sza ni

zagranic

Te relacje pokazuj

e oba kraje maj

kosztow

przewag

w produkcji

d powstaje handel

sze płace w kraju (podnosz

ce koszty) mog

zrekompensowane wy

produktywno

(obni

koszt

produkcji)

sza produktywno

ść

zagranicy musi by

zrekompensowana

szymi płacami

Jednostkowe nakłady pracy w produkcji wina i sera

Ser

Wino

Kraj

= 1 godz./kg

= 2 godz./litr

Zagranica

= 6 godz./kg

= 3 godz./litr

Płace względne

Poniewa

zagraniczni robotnicy maj

3 razy

sze płace ni

krajowi, maj

przewag

kosztow

w produkcji wina, mimo ni

szej

produktywno

Poniewa

krajowi robotnicy s

6 razy bardziej

wydajni ni

zagraniczni w produkcji sera, maj

przewag

kosztow

w jego wytwarzaniu, mimo

3-krotnie wy

szych płac

09-10-10

Powszechne nieporozumienia dotyczące
koncepcji przewagi komparatywnej

Wolny handel jest korzystny tylko dla kraju
charakteryzuj

cego si

produktywno

inne kraje

Nawet kraje o niskiej produktywno

ci korzystaj

z wolnego

handlu, gdy

maj

liwo

ść

nabywania taniej dóbr, które

musiałyby dro

ej produkowa

w kraju same dla siebie

Korzy

ci z handlu nie zale

Ŝą

od przewagi absolutnej, ale od

przewagi wzgl

dnej

Powszechne nieporozumienia dotyczące
koncepcji przewagi komparatywnej

Wolny handel z krajami o niskich płacach szkodzi
krajom o wysokim poziomie wynagrodze

Mimo

e handel mo

e obni

płace cz

ęś

ci pracowników

(wpłyn

ąć

na dystrybucj

dochodu wewn

trz kraju

model

HO), na handlu korzystaj

konsumenci i inni pracownicy

Konsumenci mog

naby

dobra taniej ni

gdyby były

produkowane w kraju

Producenci (pracownicy) korzystaj

otrzymuj

c wy

szy dochód

– bardziej efektywnie wykorzystuj

zasoby

09-10-10

Powszechne nieporozumienia dotyczące
koncepcji przewagi komparatywnej

Wolny handel prowadzi do eksploatacji krajów o niskim
poziomie produktywno

Cho

standardy dot. warunków pracy s

rzeczywi

cie znacznie

sze w wielu krajach w porównaniu z krajami

wysokorozwini

tymi, nie musi si

to wi

z handlem

Konsumenci korzystaj

z wolnego handlu maj

c dost

p do

szych produktów

Pracownicy w krajach biednych zarabiaj

w warunkach handlu

cej (cho

gle mniej, ni

w krajach wysokorozwini

tych),

gdyby tej wymiany nie było

Koszty transportu i dobra niehandlowe

Model Ricardo przewiduje,

e kraje powinny si

pełni specjalizowa

w produkcji którego

dobra

W praktyce zdarza si

to bardzo rzadko:

cej ni

jeden czynnik produkcji (ogranicza to

liwo

ci specjalizacji

model HO)

Protekcjonizm

Koszty transportu ograniczaj

ce mo

liwo

ci handlu i

powoduj

ce,

e pewne dobra musz

produkowane

przez wszystkie kraje

dobra niehandlowe

09-10-10

Weryfikacja empiryczna modelu Ricardo

Czy kraje rzeczywi

cie eksportuj

te dobra, w

wytwarzaniu których produktywno

ść

jest wzgl

dnie

wysoka?

Porównanie struktury handlu USA i UK oraz relacji
produktywno

ci w 26 sektorach sugeruje,

e tak

(McDougall 1951-1952, Balassa 1963)

Jednocze

nie we wszystkich 26 sektorach USA

miały przewag

absolutn

wobec UK, a mimo to

handel miał miejsce (ró

nice w płacach)

Weryfikacja empiryczna modelu Ricardo

09-10-10

Podsumowanie

Kraj ma przewag

komparatywn

w produkcji dobra,

dla którego koszt alternatywny jest ni

szy ni

zagranic

Produkuj

c dobro, w którym ma przewag

komparatywn

kraj u

ywa w sposób najbardziej efektywny swoich

zasobów

Model Ricardo skupia si

na ró

nicach w

produktywno

ci pracy mi

dzy krajami i wyja

nia

korzy

ci z handlu posługuj

c si

koncepcj

przewagi

komparatywnej

Podsumowanie

Kiedy kraj specjalizuje si

w produkcji i handlu

zgodnie z modelem Ricardo, cena wzgl

dna dobra

produkowanego ro

ne, płaca pracowników ro

nie, a

dobra staj

realnie ta

sze dla konsumentów

Na handlu korzysta zarówno bardziej, jak i mniej
wydajna (produktywna) gospodarka, cho

handel

e zmieni

dystrybucj

dochodu wewn

trz krajów

Wysoka wydajno

ść

LUB niskie płace daj

krajom

przewag

kosztow