Obowi
ą
zywanie
prawa
Dr Magdalena Bainczyk, opracowanie
własne oraz na podstawie Z. Muras,
Podstawy prawa, J . Jabło
ń
ska – Bonca,
Podstawy prawa dla ekonomistów i nie
tylko
Obowi
ą
zywanie
prawa
Dr Magdalena Bainczyk, opracowanie
własne oraz na podstawie Z. Muras,
Podstawy prawa, J . Jabło
ń
ska – Bonca,
Podstawy prawa dla ekonomistów i nie
tylko
Poj
ę
cie obowi
ą
zywania prawa
Do danej normy prawnej zawartej w
akcie prawnym nale
ż
y si
ę
stosowa
ć
pod
rygorem sankcji prawnych
Uchwalona norma prawna uzyskuje
wa
ż
no
ść
w momencie wej
ś
cia w
ż
ycie
aktu prawnego i zachowuje swoj
ą
wa
ż
no
ść
do czasu zmiany lub uchylenia
aktu prawnego lub jego cz
ęś
ci
Obowi
ą
zywanie
prawa
terytorialne
personalne
temporalne
Terytorialny zakres
obowi
ą
zywania prawa
Prawo krajowe: na terytorium danego pa
ń
stwa
Prawo mi
ę
dzynarodowe: umowne na terytorium
pa
ń
stw – stron umowy, normy ius cogens –
wszyscy członkowie społeczno
ś
ci
mi
ę
dzynarodowej
Prawo UE: na terytorium pa
ń
stw członkowskich
UE, niektóra akty prawne tak
ż
e na terytorium
pa
ń
stw trzecich tworz
ą
cych np. Europejski
Obszar Gospodarczy, czy obszar Schengen
Terytorium pa
ń
stwa
obszar (l
ą
dowy, morskie wody
przybrze
ż
ne, wn
ę
trze ziemi, przestrze
ń
powietrzna nad obszarem l
ą
dowym i
morskim) na którym pa
ń
stwo sprawuje w
sposób efektywny władz
ę
w odniesieniu
do osób, rzeczy, zdarze
ń
Ograniczenia terytorialne obowi
ą
zywania
prawa krajowego np.: bazy wojsk, statki
i samoloty, placówki dyplomatyczne
innego pa
ń
stwa
Personalne obowi
ą
zywanie
prawa
Prawo danego pa
ń
stwa obowi
ą
zuje wszystkie
podmioty znajduj
ą
ce si
ę
na jego terytorium, bez
wzgl
ę
du na ich przynale
ż
no
ść
pa
ń
stwow
ą
,
wyj
ą
tki: przedstawiciele pa
ń
stw obcych
korzystaj
ą
cy z immunitetów dyplomatycznych,
członkowie obcych sił zbrojnych
Prawo mi
ę
dzynarodowe: umowne – podmioty
znajduj
ą
ce si
ę
na terytorium pa
ń
stw - stron
umowy, normy ius cogens – ka
ż
dego bez
wzgl
ę
du na obywatelstwo
Prawo UE: podmioty znajduj
ą
ce si
ę
na
terytoriach pa
ń
stw członkowskich UE, instytucje
i urz
ę
dnicy unijni, w niektórych przypadkach
podmioty w pa
ń
stwach trzecich
Rozszerzenie personalnego zakresu prawa
np.: art. 109 KK, art. 110 § 1 KK.
Art. 109.
Ustaw
ę
karn
ą
polsk
ą
stosuje si
ę
do obywatela
polskiego, który popełnił przest
ę
pstwo za
granic
ą
.
Art. 110.
§ 1. Ustaw
ę
karn
ą
polsk
ą
stosuje si
ę
do
cudzoziemca, który popełnił za granic
ą
czyn
zabroniony skierowany przeciwko interesom
Rzeczypospolitej Polskiej, obywatela polskiego,
polskiej osoby prawnej lub polskiej jednostki
organizacyjnej niemaj
ą
cej osobowo
ś
ci prawnej
oraz do cudzoziemca, który popełnił za granic
ą
przest
ę
pstwo o charakterze terrorystycznym.
Obowi
ą
zywanie prawa w
czasie
Nale
ż
y ustali
ć
, od kiedy norma prawna
obowi
ą
zuje, tzn. ustali
ć
jej moment
wej
ś
cia w
ż
ycie i lub ewentualnie
moment jej uchylenia lub zmiany
daty wa
ż
ne dla „
ż
ycia” aktu
prawnego
Data uchwalenia
Data publikacji
Vacatio legis: okres czasu pomi
ę
dzy publikacj
ą
a
wej
ś
ciem w
ż
ycie aktu prawnego w celu
zapoznania si
ę
z jego tre
ś
ci
ą
adresatów
Data wej
ś
cia w
ż
ycie: od wskazanego dnia
wszyscy musz
ą
stosowa
ć
si
ę
do danego aktu –
akt prawny zaczyna obowi
ą
zywa
ć
Data uchylenia
Data wej
ś
cia w
ż
ycie
Akt prawny skierowany jest na przyszło
ść
Data wej
ś
cia aktu prawnego w
ż
ycie
zasadniczo zawsze po publikacji aktu prawnego
1 . Od dnia publikacji
2 . Od konkretnej daty np. 30 wrze
ś
nia 2009 r.
3 . Po upływie okre
ś
lonej liczby dni od publikacji
Lex retro non agit (prawo nie obowi
ą
zuje
wstecz)
Uchylenie mocy obowi
ą
zuj
ą
cej
Akt prawny zasadniczo wydawany jest
bezterminowo
Uchylenie mocy obowi
ą
zuj
ą
cej
nast
ę
puje zazwyczaj poprzez wydanie
nowego aktu prawnego zawieraj
ą
cego
przepis uchylaj
ą
cy
Obowi
ą
zek publikacji aktów
Art. 2 Konstytucji RP – zasada demokratycznego
pa
ń
stwa prawa -> zasada legalizmu -> jasno
ść
i
przejrzysto
ść
działania organy władzy pa
ń
stwowej ->
jednostka powinna mie
ć
mo
ż
no
ść
poznania
obowi
ą
zuj
ą
cego prawa
Akty generalne i abstrakcyjne s
ą
PUBLIKOWANE, jest to
czynno
ść
prawna, dokonywana przez upowa
ż
niony
organ władzy, podaj
ą
c do wiadomo
ś
ci publicznej
autentyczny tekst aktu prawnego w formie drukowanej
lub elektronicznej
Akty indywidualne i konkretne s
ą
DOR
Ę
CZANE ich
adresatom
Publikacja aktów prawnych
Prawo polskie:
1.
Dziennik Ustaw: konstytucja, ratyfikowane
umowy mi
ę
dzynarodowe, ustawy,
rozporz
ą
dzenia
2.
Wojewódzkie dzienniki urz
ę
dowe: akty prawa
miejscowego
3.
Dziennik Urz
ę
dowy Monitor Polski:
zarz
ą
dzenia prezydenta, uchwały Rady
Ministrów, zarz
ą
dzenia Prezesa Rady
Ministrów
Prawo UE: Dziennik Urz
ę
dowy UE (wcze
ś
niej
EWG i WE)