„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

 

 

 
 

MINISTERSTWO EDUKACJI 

NARODOWEJ 

 

 
 
Teresa Piotrowska 

 

 

 
 
 
 
Dokonywanie pomiarów elementów optycznych 
731[04].Z3.01 

 

 

 
 
 
 

 
Poradnik dla nauczyciela

 

 

 

 

 
 
 
 
 

 

 
 
 
 
 
 

Wydawca

 

Instytut Technologii Eksploatacji 

–

 Państwowy Instytut Badawczy 

Radom 2007 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

1 

Recenzenci: 
mgr inŜ. Ewa Zajączkowska 
inŜ. Zbigniew Łuniewski 
 
 
 
Opracowanie redakcyjne: 
inŜ. Teresa Piotrowska 
 
 
 
Konsultacja: 
dr inŜ. Anna Kordowicz-Sot 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 

Poradnik  stanowi  obudowę  dydaktyczną  programu  jednostki  modułowej  731[04].Z3.01 
„Dokonywanie  pomiarów  elementów  optycznych”,  zawartego  w  modułowym  programie 
nauczania dla zawodu optyk-mechanik. 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2007 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

2 

SPIS TREŚCI

 

 

1.

 

Wprowadzenie 

3 

2.

 

Wymagania wstępne 

5 

3.

 

Cele kształcenia 

6 

4.

 

Przykładowe scenariusze zajęć 

7 

5.

 

Ćwiczenia 

11 

5.1.

 

Pomiary właściwości materiałów optycznych 

11 

5.1.1. 

Ćwiczenia 

11 

5.2.

 

Pomiary parametrów elementów optycznych 

14 

5.2.1. 

Ćwiczenia 

14 

5.3.

 

Czystość optyczna 

22 

5.3.1. 

Ćwiczenia 

22 

6.

 

Ewaluacja osiągnięć ucznia 

24 

7.

 

Literatura 

40 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

3 

1.  WPROWADZENIE

 

 

Przekazujemy Państwu Poradnik dla nauczyciela, który będzie pomocny w prowadzeniu 

zajęć dydaktycznych w szkole kształcącej w zawodzie optyk-mechanik. 

W poradniku zamieszczono: 

−

 

wymagania wstępne, wykaz umiejętności, jakie uczeń powinien mieć juŜ ukształtowane, 
aby bez problemów mógł korzystać z poradnika,  

−

 

cele  kształcenia,  wykaz  umiejętności,  jakie  uczeń  ukształtuje  podczas  pracy 
z poradnikiem, 

−

 

przykładowe scenariusze zajęć, 

−

 

przykładowe ćwiczenia ze wskazówkami do realizacji, zalecanymi metodami nauczania-
uczenia oraz środkami dydaktycznymi, 

−

 

ewaluację osiągnięć ucznia, przykładowe narzędzie pomiaru dydaktycznego, 

−

 

literaturę uzupełniającą. 
Wskazane  jest,  aby  zajęcia  dydaktyczne  były  prowadzone  róŜnymi  metodami  ze 

szczególnym uwzględnieniem aktywizujących metod nauczania. 

Formy  organizacyjne  pracy  uczniów  mogą  być  zróŜnicowane,  począwszy  od 

samodzielnej pracy uczniów do pracy zespołowej. 

 Jako  pomoc  w  realizacji  jednostki  modułowej  dla  uczniów  przeznaczony  jest  Poradnik 

dla ucznia. Nauczyciel powinien ukierunkować uczniów na właściwe korzystanie z poradnika 
do nich adresowanego. 
 

Materiał nauczania (w Poradniku dla ucznia) podzielony jest na rozdziały, które zawierają 

podrozdziały.  Podczas  realizacji  poszczególnych  rozdziałów  wskazanym  jest  zwrócenie 
uwagi na następujące elementy: 

−

 

materiał  nauczania  –  w  miarę  moŜliwości  uczniowie  powinni  przeanalizować 
samodzielnie.  Obserwuje  się  niedocenianie  przez  nauczycieli  niezwykle  waŜnej 
umiejętności,  jaką  uczniowie  powinni  bezwzględnie  posiadać  –  czytanie  tekstu 
technicznego ze zrozumieniem, 

−

 

pytania sprawdzające mają wykazać, na ile uczeń opanował materiał teoretyczny i czy jest 
przygotowany  do  wykonania  ćwiczeń.  W zaleŜności  od  tematu  moŜna  zalecić  uczniom 
samodzielne  odpowiedzenie  na  pytania  lub  wspólne  z  całą  grupą  uczniów,  w formie 
dyskusji opracowanie odpowiedzi na pytania. Druga forma jest korzystniejsza, poniewaŜ 
nauczyciel  sterując  dyskusją  moŜe  uaktywniać  wszystkich  uczniów  oraz  w trakcie 
dyskusji usuwać wszelkie wątpliwości, 

−

 

dominującą  rolę  w  kształtowaniu  umiejętności  oraz  opanowaniu  materiału  spełniają 
ćwiczenia.  W  trakcie  wykonywania  ćwiczeń  uczeń  powinien  zweryfikować  wiedzę 
teoretyczną oraz opanować nowe umiejętności. Przedstawiono dosyć obszerną propozycję 
ćwiczeń  wraz  ze  wskazówkami  o  sposobie  ich  przeprowadzenia,  uwzględniając  róŜne 
moŜliwości  ich  realizacji  w  szkole.  Nauczyciel  decyduje,  które  z zaproponowanych 
ćwiczeń jest w stanie zrealizować przy określonym zapleczu technodydaktycznym szkoły. 
Prowadzący moŜe równieŜ zrealizować ćwiczenia, które sam opracował, 

−

 

sprawdzian  postępów  stanowi  podsumowanie  rozdziału,  zadaniem  uczniów  jest 
udzielenie odpowiedzi na pytania w nim zawarte. Uczeń powinien samodzielnie czytając 
zamieszczone  w  nim  stwierdzenia  potwierdzić  lub  zaprzeczyć  opanowanie  określonego 
zakresu  materiału.  JeŜeli  wystąpią  zaprzeczenia,  nauczyciel  powinien do tych zagadnień 
wrócić,  sprawdzając  czy  braki  w  opanowaniu  materiału  są  wynikiem  niezrozumienia 
przez  ucznia  tego  zagadnienia,  czy  niewłaściwej  postawy  ucznia  w  trakcie  nauczania. 
W tym  miejscu  jest  szczególnie  waŜna  rola  nauczyciela,  gdyŜ  od  postawy  nauczyciela, 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

4 

sposobu  prowadzenia  zajęć  zaleŜy  między  innymi  zainteresowanie  ucznia.  Uczeń 
niezainteresowany  materiałem  nauczania,  wykonywaniem  ćwiczeń  nie  nabędzie  w pełni 
umiejętności  załoŜonych  w  jednostce  modułowej.  NaleŜy  rozbudzić  wśród  uczniów  tak 
zwaną „ciekawość wiedzy”. Potwierdzenie przez ucznia opanowania materiału nauczania 
rozdziału moŜe stanowić podstawę dla nauczyciela do sprawdzenia wiedzy i umiejętności 
ucznia  z  tego  zakresu.  Nauczyciel  realizując  jednostkę  modułową  powinien  zwracać 
uwagę na predyspozycje ucznia, ocenić, czy uczeń ma większe uzdolnienia manualne, czy 
moŜe lepiej radzi sobie z rozwiązywaniem problemów teoretycznych, 

−

 

testy  zamieszczone w rozdziale Ewaluacja osiągnięć ucznia zawierają zadania z zakresu 
całej jednostki modułowej i naleŜy je wykorzystać do oceny uczniów, a wyniki osiągnięte 
przez  uczniów  powinny  stanowić  podstawę  do  oceny  pracy  własnej  nauczyciela 
realizującego  tę  jednostkę  modułową.  KaŜdemu  zadaniu  testu  przypisano  określoną 
liczbę  moŜliwych  do  uzyskania  punktów  (0  lub  1  punkt).  Ocena  końcowa  uzaleŜniona 
jest  od  ilości  uzyskanych  punktów.  Nauczyciel  moŜe  zastosować  test  według  własnego 
projektu oraz zaproponować własną skalę ocen. NaleŜy pamiętać, Ŝeby tak przeprowadzić 
proces  oceniania  ucznia,  aby  umoŜliwić  mu  jak  najpełniejsze  wykazanie  swoich 
umiejętności.  
Metody polecane do stosowania podczas kształcenia modułowego to: 

−

 

pokaz, 

−

 

ćwiczenie (laboratoryjne lub inne), 

−

 

projektów, 

−

 

przewodniego tekstu. 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 
 
 
 
 
 
 

Schemat układu jednostek modułowych 

 

731[04].Z3.01 

Dokonywanie pomiarów 

elementów optycznych 

 

731[04].Z3.02 

Dokonywanie pomiarów zespołów 

optycznych 

 

731[04].Z3 

Ocena jakości wyrobów 

optycznych 

731[04].Z3.03 

Sprawdzanie kompletnego sprzętu 

optycznego i optoelektronicznego 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

5 

2.  WYMAGANIA WSTĘPNE

 

 

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

−

 

korzystać z róŜnych źródeł informacji, 

−

 

stosować jednostki układu SI, 

−

 

przeliczać jednostki, 

−

 

posługiwać się podstawowymi pojęciami z zakresu: fizyki, charakteryzowania elementów 
optycznych,  wykonywanie  elementów  optycznych  oraz  wykonywanie  podstawowych 
pomiarów warsztatowych, 

−

 

posługiwać się podstawowymi przyrządami pomiarowymi, 

−

 

czytać schematy optyczne, 

−

 

współpracować w grupie. 

 
 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

6 

3.  CELE KSZTAŁCENIA

 

 

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

–

 

sklasyfikować parametry materiałów optycznych, 

–

 

opisać i zastosować urządzenia do pomiarów właściwości materiałów optycznych, 

–

 

zorganizować stanowisko do dokonywania pomiarów elementów optycznych, 

–

 

dokonać pomiarów współczynnika załamania, 

–

 

dokonać pomiarów dwójłomności, 

–

 

sprawdzić smuŜystość, 

–

 

sprawdzić pęcherzowatość, 

–

 

określić  budowę  i  zastosować  urządzenia  do  pomiarów  parametrów  elementów 
optycznych, 

–

 

dokonać pomiarów promienia krzywizny soczewki, 

–

 

dokonać pomiarów mocy soczewki, 

–

 

dokonać pomiarów ogniskowej soczewki, 

–

 

skontrolować czystość optyczną, 

–

 

dokonać pomiarów ogniskowych soczewek, 

–

 

sprawdzić centralność soczewek i klinowość płytek. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

7 

4.  PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ

 

 

Scenariusz zajęć 1 

 

Osoba prowadząca    

 

 

…………………………………….…………. 

Modułowy program nauczania:  

 

Optyk-mechanik 731[04] 

Moduł:   

 

 

 

 

 

 

Ocena jakości wyrobów optycznych 731[04].Z3 

Jednostka modułowa: 

   

Dokonywanie pomiarów elementów optycznych  

   

731[04].Z3.01 

 

Temat: Sprawdzanie smuŜystości materiałów optycznych. 

Cel ogólny: Określać jakość materiałów optycznych. 
 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć: 

−

 

zdefiniować budowę układu optycznego do kontroli smuŜystości, 

−

 

narysować schemat optyczny do kontroli smuŜystości, 

−

 

skorzystać z instrukcji stanowiskowej, 

−

 

obsłuŜyć układ do badania smuŜystości, 

−

 

skontrolować smuŜystość, 

−

 

sklasyfikować smuŜystość. 
W czasie zajęć będą kształtowane następujące umiejętności ponad zawodowe:  

−−−−

 

współpraca w grupie, 

−−−−

 

poszukiwanie specjalistycznych informacji w ogólnodostępnych źródłach informacji. 

 
Metody nauczania–uczenia się:  

−

 

miniwykład, 

−

 

pokaz, 

−

 

ćwiczenia, 

−

 

dyskusja dydaktyczna. 

 

Formy organizacyjne pracy uczniów: 

−

 

praca w grupach 2-3 osobowych. 

 

Czas: 

3 godziny dydaktyczne. 

 

Środki dydaktyczne: 

−

 

urządzenia do badania smuŜystości, 

−

 

próbki materiałów optycznych do badania, 

−

 

stanowiskowa instrukcja do wykonania ćwiczenia, 

−

 

normy, 

−

 

instrukcja obsługi urządzenia. 

 

Przebieg zajęć: 
1.

 

Wprowadzenie. 

2.

 

Uświadomienie celów zajęć. 

3.

 

Plan zajęć: 
A. Omówienie budowy układu optycznego urządzenia do sprawdzania smuŜystości: 

−

 

wstęp  –  nauczyciel  omawia  budowę  układu  optycznego  do  sprawdzania 
smuŜystości, 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

8 

−

 

uczniowie  samodzielnego  wyszukują  normę  dotyczącą  smuŜystości  materiałów 
optycznych. 

B. Dokonanie kontroli smuŜystości próbek materiałów optycznych: 

−

 

wstęp – nauczyciel omawia sposób kontroli smuŜystości i obsługę urządzenia, 

−

 

uczniowie  otrzymują  próbki  materiałów  optycznych  do  samodzielnego  badania 
smuŜystości, 

−

 

uczniowie  pracując  w  grupach  sprawdzają  smuŜystość  otrzymanych  próbek 
materiałów i określają klasę smuŜystości wg norm, 

−

 

uczniowie  dyskutując  porównują  otrzymane  wyniki  i  sporządzają  notatkę 
z ćwiczenia. 

4.

 

Podsumowanie zajęć. 

−

 

nauczyciel zwraca uwagę na jakość otrzymanych próbek do pomiarów, 

−

 

uczniowie podczas dyskusji wypracowują wnioski dotyczące wykonanego zadania. 

 

Zakończenie zajęć 

Uczniowie porządkują stanowiska pracy. 

 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach: 

Nauczyciel  na  podstawie  obserwacji  aktywności  uczniów,  poprawności  wykonania 

zadania oraz wypowiedzi uczniów podczas podsumowania zajęć, uzyskuje informacje i moŜe 
ocenić, czy cele zajęć zostały zrealizowane. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

9 

Scenariusz zajęć 2 

 
Osoba prowadząca    

 

 

…………………………………….…………. 

Modułowy program nauczania:  

 

Optyk-mechanik 731[04] 

Moduł:   

 

 

 

 

 

 

Ocena jakości wyrobów optycznych 731[04].Z3 

Jednostka modułowa: 

   

Dokonywanie pomiarów elementów optycznych  

   

731[04].Z3.01 

Temat: Pomiar ogniskowych czołowych. 

Cel ogólny: Dokonywanie pomiarów parametrów soczewek metodami optycznymi. 

 

Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć: 

−

 

scharakteryzować mikroskop pomiarowy, 

−

 

scharakteryzować budowę kolimatora, 

−

 

scharakteryzować ogniskową czołową, 

−

 

scharakteryzować zasady pomiaru ogniskowej czołowej na ławie optycznej, 

−

 

dokonać pomiaru ogniskowej czołowej na ławie optycznej. 
W czasie zajęć będą kształtowane następujące umiejętności ponad zawodowe:  

−−−−

 

współpraca w grupie, 

−−−−

 

poszukiwanie specjalistycznych informacji w ogólnodostępnych źródłach informacji. 

 
Metody nauczania–uczenia się: 

−

 

miniwykład, 

−

 

pokaz z objaśnieniem, 

−

 

ćwiczenia, 

−

 

dyskusja dydaktyczna. 

 
Formy organizacyjne pracy uczniów: 

−

 

praca w 2-3 osobowych zespołach. 

 
Czas: 

4 godziny dydaktyczne. 

 
Środki dydaktyczne: 

−

 

ławy optyczne, 

−

 

mikroskop pomiarowy, 

−

 

kolimator, 

−

 

soczewki do pomiaru ogniskowych, 

−

 

stanowiskowa instrukcja do wykonania ćwiczenia. 

 

Przebieg zajęć: 
1.

 

Wprowadzenie. 

2.

 

Uświadomienie celów zajęć. 

3.

 

Plan zajęć: 

 

A. Budowa układu do pomiaru ogniskowych czołowych: 

−

 

wstęp – nauczyciel omawia budowę układu do pomiaru ogniskowych czołowych. 

−

 

uczniowie  samodzielnego  rysują  schematy  optyczny  do  pomiaru  ogniskowej 
czołowej soczewki dodatniej. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

10 

B. Pomiar ogniskowej czołowej soczewki dodatniej: 

−

 

wstęp – nauczyciel omawia kolejność wykonywanych czynności podczas pomiaru, 
obliczanie ogniskowej, 

−

 

uczniowie  pracując  w  grupach  zestawiają  układ  pomiarowy,  wyznaczają 
ogniskową czołową soczewki dodatniej, 

−

 

uczniowie  sporządzają  notatkę  z  pomiarów  i  dyskutując  porównują  otrzymane 
wyniki. 

4. Podsumowanie zajęć: 

−

 

nauczyciel  zwraca  uwagę  na  róŜnice  ogniskowych  czołowych  w  stosunku  do 
ogniskowych, 

−

 

uczniowie podczas dyskusji wypracowują wnioski dotyczące dokładności wykonanych 
pomiarów. 

 
Zakończenie zajęć 
 

Uczniowie porządkują stanowiska pracy. 

 

Praca domowa 
 

Uczniowie mają wyszukać w literaturze inne sposoby pomiaru ogniskowych. 

 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach: 

Nauczyciel  na  podstawie  obserwacji  aktywności  uczniów,  poprawności  wykonania 

zadania oraz wypowiedzi uczniów podczas podsumowania zajęć, uzyskuje informacje i moŜe 
ocenić, czy cele zajęć zostały zrealizowane. 
 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

11 

5.  ĆWICZENIA

 

 

5.1.  Pomiary właściwości materiałów optycznych

 

 

5.1.1.  Ćwiczenia

 

 

Ćwiczenie 1 

Zmierz współczynnik załamania szkła za pomocą goniometru. 
 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać  fragment 

rozdziału materiału nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na prawidłowe ustawienie goniometru. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)

 

wyszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  dotyczące  budowy  lunety 
autokolimacyjnej i kolimatora, 

2)

 

wyszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  dotyczące  pryzmatu  załamującego 
i współczynnika załamania światła,  

3)

 

odczytać kąty najmniejszego odchylenia w dwóch połoŜeniach lunety δ

1

 i δ

2

, 

4)

 

obliczyć kąt najmniejszego odchylenia pryzmatu δ

min

, 

5)

 

obliczyć kąt łamiący pryzmatu θ, 

6)

 

obliczyć współczynnik załamania szkła n z jakiego jest wykonany pryzmat. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−−−−

 

ćwiczenia. 
 
Środki dydaktyczne: 

−

 

goniometr, 

−

 

instrukcja obsługi goniometru, 

−

 

pryzmat załamujący do pomiaru, 

−

 

kalkulator. 

 
Ćwiczenie 2 
 

Wyznacz współczynnik załamania szkła za pomocą refraktometru Abbego.  

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać  fragment 

rozdziału  materiału  nauczania.  NaleŜy  zwrócić  uwagę  na  prawidłową  obsługę  refraktometru 
Abbego. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

wyszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  dotyczące  budowy  refraktometru 
Abbego, 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

12 

2)

 

wyszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  dotyczące  współczynnika  załamania 
światła, 

3)

 

wyznaczyć współczynnik załamania szkła wskazanej próbki. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−−−−

 

ćwiczenia. 

 

Środki dydaktyczne: 

−

 

refraktometr Abbego, 

−

 

ciecz immersyjna, 

−

 

instrukcja obsługi refraktometru Abbego, 

−

 

próbka szkła. 

 
Ćwiczenie 3 
 

Sprawdź  dwójłomność  w  bloku  szkła,  soczewce  wykonanej  ze  szkła  mineralnego 

i organicznego, elemencie optycznym zamocowanym w oprawie.  
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać  fragment 

rozdziału materiału nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na prawidłowe odczytywanie obrazów 
uzyskanych za pomocą polaryskopu. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

wyszukać w materiałach dydaktycznych informacje dotyczące dwójłomności, 

2)

 

wyszukać w materiałach dydaktycznych informacje dotyczące polaryskopu, 

3)

 

wyznaczyć i narysować napręŜenia we wskazanych próbkach, 

4)

 

określić kategorię dwójłomności. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−−−−

 

ćwiczenia. 

 

Środki dydaktyczne: 

−

 

polaryskop, 

−

 

instrukcja obsługi polaryskopu, 

−

 

próbki  do  badań:  blok  szkła,  soczewka  ze  szkła  mineralnego,  soczewka  ze  szkła 
organicznego, elementy optyczne w oprawach, 

−

 

normy. 

 
Ćwiczenie 4 
 

Skontroluj smuŜystość wskazanych próbek.  
 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać  fragment 

rozdziału materiału nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na prawidłowe umieszczenie próbek w 
układzie pomiarowym. 
 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

13 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

wyszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  dotyczące  sprawdzania  smuŜystości 
szkła, 

2)

 

wyszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  dotyczące  smug  w  materiałach 
optycznych, 

3)

 

skontrolować smuŜystość wskazanych próbek szkła. 

4)

 

określić kategorię i klasę smuŜystości. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−−−−

 

ćwiczenia. 

 

Środki dydaktyczne: 

−

 

urządzenie do sprawdzania smuŜystości, 

−

 

instrukcja obsługi urządzenia do sprawdzania smuŜystości, 

−

 

próbki szkła, 

−

 

normy. 

 
Ćwiczenie 5 
 

Sprawdź pęcherzowatość wskazanych próbek szkła.  

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać  fragment 

rozdziału  materiału  nauczania.  NaleŜy  zwrócić  uwagę  na  prawidłową  obsługę  układu  do 
pomiaru. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

wyszukać w materiałach dydaktycznych informacje dotyczące pęcherzowatości

, 

2)

 

wyszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  dotyczące  stanowiska  do  kontroli 
pęcherzowatości, 

3)

 

sprawdzić wskazane próbki szkła, 

4)

 

określić klasy i kategorie pęcherzowatości badanych próbek szkła. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−−−−

 

ćwiczenia. 

 

Środki dydaktyczne: 

−

 

układ do sprawdzania pęcherzowatości, 

−

 

instrukcja obsługi urządzenia do sprawdzania pęcherzowatości, 

−

 

próbki szkła, 

−

 

normy. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

14 

5.2.  Pomiary parametrów elementów optycznych

 

 
5.2.1.  Ćwiczenia

 

 

Ćwiczenie 1 

Oblicz  promień  krzywizny  mierzony  na  sferometrze  wiedząc,  Ŝe  strzałka  powierzchni 

sferycznej wynosi 0,5 mm na średnicy pierścienia 35 mm. 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać  fragment 

rozdziału  materiału  nauczania.  NaleŜy  zwrócić  uwagę  na  prawidłowe  uŜycie  wzorów 
i jednostek. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)

 

wyszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  dotyczące  pomiaru  promienia  za 
pomocą sferometru, 

2)

 

odszukać wzór na obliczanie promienia, 

3)

 

obliczyć promień krzywizny. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−−−−

 

ćwiczenia. 

 

Środki dydaktyczne: 

−

 

kalkulator. 

 
Ćwiczenie 2 
 

Wyznacz  promień  soczewki  dodatniej,  ujemnej  i  zwierciadła  wklęsłego  za  pomocą 

sferometru.  
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać  fragment 

rozdziału  materiału  nauczania.  NaleŜy  zwrócić  uwagę  na  prawidłowe  przygotowanie 
sferometru do pracy – ustawienie zerowego odczytu. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)

 

wyszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  dotyczące  pomiaru  promienia  za 
pomocą sferometru, 

2)

 

wyszukać w materiałach dydaktycznych informacje dotyczące budowy sferometru, 

3)

 

dobrać pierścienie pomiarowe do średnicy soczewek i zwierciadła, 

4)

 

umieścić płytkę wzorcową na pierścieniu pomiarowym, 

5)

 

dokonać zerowego odczytu połoŜenia trzpienia pomiarowego, 

6)

 

umieścić  mierzony  element  na  pierścieniu  pomiarowym  i  dokonać  odczytu  połoŜenia 
trzpienia pomiarowego, 

7)

 

wyznaczyć strzałkę ugięcia, 

8)

 

wyliczyć promień krzywizny badanych elementów.  

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

15 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−−−−

 

ćwiczenia. 
 
Środki dydaktyczne: 

−

 

sferometr, 

−

 

instrukcja obsługi sferometru, 

−

 

komplet pierścieni pomiarowych, 

−

 

płytka wzorcowa, 

−

 

soczewka dodatnia, ujemna i zwierciadło wklęsłe do pomiaru. 

 

Ćwiczenie 3 
 

Wyznacz  promień  zwierciadła  wklęsłego  za  pomocą  mikroskopu  autokolimacyjnego  na 

ławie optycznej. 
  

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać  fragment 

rozdziału  materiału  nauczania.  NaleŜy  zwrócić  uwagę  na  prawidłowe  zestawienie  układu 
pomiarowego na ławie optycznej. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

wyszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  dotyczące  pomiaru  promienia  za 
pomocą mikroskopu autokolimacyjnego, 

2)

 

wyszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  dotyczące  budowy  mikroskopu 
autokolimacyjnego, 

3)

 

zapoznać się z budową ławy optycznej, 

4)

 

umieścić zwierciadło na ławie optycznej przed mikroskopem autokolimacyjnym, 

5)

 

odszukać  takie  połoŜenie  mikroskopu, w którym uzyskamy ostry obraz autokolimacyjny 
krzyŜa gdy powierzchnia odbijająca leŜy w płaszczyźnie przedmiotowej mikroskopu, 

6)

 

dokonać odczytu na ławie optycznej połoŜenia mikroskopu, 

7)

 

odszukać  takie  połoŜenie  mikroskopu, w którym uzyskamy ostry obraz autokolimacyjny 
krzyŜa  gdy  środek  krzywizny  powierzchni  odbijającej  leŜy  w  płaszczyźnie, 
przedmiotowej mikroskopu, 

8)

 

dokonać odczytu na ławie optycznej połoŜenia mikroskopu, 

9)

 

wyliczyć promień krzywizny badanych elementów.  
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−−−−

 

ćwiczenia. 

 

Środki dydaktyczne: 

−

 

ława optyczna, 

−

 

mikroskop autokolimacyjny, 

−

 

instrukcja obsługi ławy optycznej i mikroskopu autokolimacyjnego, 

−

 

zwierciadło wklęsłe do pomiaru. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

16 

Ćwiczenie 4 
 

Wyznacz ogniskową czołową soczewki dodatniej na ławie optycznej. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać  fragment 

rozdziału  materiału  nauczania.  NaleŜy  zwrócić  uwagę  na  prawidłowe  zestawienie  układu 
pomiarowego na ławie optycznej. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

wyszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  dotyczące  pomiaru  ogniskowych 
czołowych,  

2)

 

zapoznać się z budową ławy optycznej, 

3)

 

zapoznać się z budową kolimatora, 

4)

 

umieścić soczewkę mierzoną na ławie optycznej pomiędzy kolimatorem i mikroskopem, 

5)

 

odszukać  takie  połoŜenie  mikroskopu,  w  którym  uzyskamy  ostry  obraz  powierzchni 
soczewki mierzonej, 

6)

 

dokonać odczytu na ławie optycznej połoŜenia mikroskopu, 

7)

 

odszukać  takie  połoŜenie  mikroskopu,  w  którym  uzyskamy  ostry  obraz  w  płaszczyźnie 
krzyŜa okulara ostrego obrazu krzyŜa kolimatora, 

8)

 

dokonać odczytu na ławie optycznej połoŜenia mikroskopu, 

9)

 

wyliczyć ogniskową badanej soczewki.  
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−−−−

 

ćwiczenia. 

 

Środki dydaktyczne: 

−

 

ława optyczna, 

−

 

mikroskop, 

−

 

kolimator, 

−

 

instrukcja obsługi ławy optycznej i mikroskopu, 

−

 

soczewka dodatnia do pomiaru, 

 
Ćwiczenie 5 
 

Wyznacz kąt łamiący w pryzmacie załamującym. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać  fragment 

rozdziału materiału nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na prawidłową obsługę goniometru. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

wyszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  dotyczące  pomiaru  kątów 
w pryzmatach, 

2)

 

wyszukać w materiałach dydaktycznych informacje dotyczące budowy i zasady działania 
goniometru, 

3)

 

zapoznać się z budową goniometru, 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

17 

4)

 

umieścić  mierzony  pryzmat  na  stoliku  goniometru  pomiędzy  kolimatorem  i  lunetą 
autokolimacyjną, 

5)

 

wyjustować pryzmat śrubami regulacyjnymi stolika, 

6)

 

unieruchamiamy stolik, 

7)

 

odszukać  takie  połoŜenie  lunety  autokolimacyjnej,  w  którym  autokolimacyjny  obraz  od 
pierwszej ściany pryzmatu pokryje się z krzyŜem lunety,  

8)

 

dokonać odczytu połoŜenia lunety, 

9)

 

obrócić lunetę autokolimacyjną do drugiej powierzchni pryzmatu, 

10)

 

odszukać  takie  połoŜenie  lunety  autokolimacyjnej,  w  którym  autokolimacyjny  obraz  od 
drugiej ściany pryzmatu pokryje się z krzyŜem lunety,  

11)

 

dokonać odczytu połoŜenia lunety, 

12)

 

wyliczyć kat łamiący pryzmatu.  
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−−−−

 

ćwiczenia. 
 
Środki dydaktyczne: 

−

 

goniometr, 

−

 

instrukcja obsługi goniometru, 

−

 

pryzmat załamujący. 

 
Ćwiczenie 6 
 

Dokonaj pomiaru średnicy, grubości i faz w soczewce dodatniej i ujemnej. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać  fragment 

rozdziału  materiału  nauczania.  NaleŜy  zwrócić  uwagę  na  stosowanie  prawidłowych 
przyrządów pomiarowych. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

wyszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  dotyczące  pomiaru  wymiarów 
liniowych, 

2)

 

dobrać po dwa przyrządy pomiarowe do kaŜdego pomiaru, 

3)

 

dokonać pomiaru średnicy soczewek, 

4)

 

dokonać pomiaru grubości soczewek, 

5)

 

dokonać pomiaru faz w soczewkach. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−−−−

 

ćwiczenia. 

 

Środki dydaktyczne: 

−

 

uniwersalne przyrządy pomiarowe do pomiaru wymiarów zewnętrznych, 

−

 

lupy pomiarowe, 

−

 

soczewka dodatnia i ujemna. 

 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

18 

Ćwiczenie 7 
 

Dokonaj pomiaru klinowatości płytki ogniskowej. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać  fragment 

rozdziału  materiału  nauczania.  NaleŜy  zwrócić  uwagę  na  prawidłową  obsługę  lunety 
autokolimacyjnej. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

wyszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  dotyczące  pomiaru  płaskości 
i klinowatości płytek,  

2)

 

wyszukać w materiałach dydaktycznych informacje dotyczące płytek płaskorównoległych 
i klinów optycznych, 

3)

 

wyszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  dotyczące  lunet  pomiarowych 
i kolimatorów, 

4)

 

ustawić lunetę na zerową kreskę podziałki kątowej lunety, 

5)

 

umieścić mierzoną płytkę ogniskową na ławie optycznej pomiędzy kolimatorem i lunetą, 

6)

 

dokonać odczytu wartości kąta odchylenia płytki, 

7)

 

wyliczyć kąt łamiący badanej płytki.  
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−−−−

 

ćwiczenia. 

 

Środki dydaktyczne: 

−

 

ława optyczna, 

−

 

luneta autokolimacyjna, 

−

 

kolimator, 

−

 

instrukcja obsługi ławy optycznej i lunety, 

−

 

płytka ogniskowa do pomiaru. 

 
Ćwiczenie 8 
 

Sprawdź jakość powierzchni płytki płaskorównoległej za pomocą szklanego sprawdzianu 

interferencyjnego. 
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać  fragment 

rozdziału  materiału  nauczania.  NaleŜy  zwrócić  uwagę  na  prawidłowe  odczytywanie 
uzyskanych obrazów prąŜków. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

wyszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  dotyczące  interferencji,  prąŜków 
Newtona i szklanych sprawdzianów interferencyjnych, 

2)

 

umyć dokładnie sprawdzane elementy, 

3)

 

nałoŜyć sprawdzian interferencyjny na badany element, 

4)

 

sprawdzić wygląd prąŜków interferencyjnych, 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

19 

5)

 

określić N i ∆N dla badanych elementów, 

6)

 

sporządź notatkę z wykonanego zadania. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−−−−

 

ćwiczenia. 

 

Środki dydaktyczne: 

−

 

szklane sprawdziany interferencyjne płaskie, 

−

 

mieszanka spirytusowo-eterowa, 

−

 

ściereczki batystowe, 

−

 

pędzelki do odpylenia, 

−

 

lampa sodowa, 

−

 

płytki płaskorównoległe, 

−

 

arkusz spostrzeŜeń.  

 
Ćwiczenie 9 
 

Sprawdź  jakość  powierzchni  soczewki  ujemnej  za  pomocą  szklanego  sprawdzianu 

interferencyjnego. 
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać  fragment 

rozdziału  materiału  nauczania.  NaleŜy  zwrócić  uwagę  na  prawidłowe  odczytywanie 
uzyskanych obrazów prąŜków. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

wyszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  dotyczące  interferencji,  prąŜków 
Newtona i szklanych sprawdzianów interferencyjnych, 

2)

 

umyć dokładnie sprawdzane elementy, 

3)

 

nałoŜyć sprawdzian interferencyjny na badany element, 

4)

 

sprawdzić wygląd prąŜków interferencyjnych, 

5)

 

określić N i ∆N dla badanych elementów, 

6)

 

sporządź notatkę z wykonanego zadania. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−−−−

 

ćwiczenia. 

 

Środki dydaktyczne: 

−

 

szklane sprawdziany interferencyjne sferyczne wypukłe, 

−

 

mieszanka spirytusowo-eterowa, 

−

 

ściereczki batystowe, 

−

 

pędzelki do odpylenia, 

−

 

lampa sodowa, 

−

 

płytki soczewki wklęsłe do pomiaru. 

−

 

arkusz spostrzeŜeń. 

 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

20 

Ćwiczenie 10 
 

Sprawdź  jakość  powierzchni  otrzymanych  płytek  płaskorównoległych  za  pomocą 

interferometru warsztatowego. 
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać  fragment 

rozdziału materiału nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na prawidłową obsługę interferometrui 
odczytywanie uzyskanych obrazów interferencyjnych.  
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

wyszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  dotyczące  interferencji,  prąŜków 
Newtona i interferometrów, 

2)

 

umyć dokładnie sprawdzane elementy, 

3)

 

zapoznać się z obsługą interferometru, 

4)

 

ustawić interferometr do pomiaru za pomocą płytki wzorcowej, 

5)

 

wstaw płytki do pomiaru,  

6)

 

sprawdzić wygląd prąŜków interferencyjnych, 

7)

 

określić N i ∆N dla badanych elementów, 

8)

 

sporządź notatkę z wykonanego zadania. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−−−−

 

ćwiczenia. 

 

Środki dydaktyczne: 

−

 

interferometr warsztatowy, 

−

 

płytka wzorcowa, 

−

 

instrukcja obsługi interferometru, 

−

 

mieszanka spirytusowo-eterowa, 

−

 

ściereczki batystowe, 

−

 

pędzelki do odpylenia, 

−

 

płytki płaskorównoległe do kontroli, 

−

 

arkusz spostrzeŜeń.  

 
Ćwiczenie 11 
 

Sprawdź  jakość  powierzchni  otrzymanych  płytek  płaskorównoległych  za  pomocą 

kolimatora i lunety. 
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać  fragment 

rozdziału  materiału  nauczania.  NaleŜy  zwrócić  uwagę  na  prawidłowe  zestawienie  układu 
pomiarowego. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)

 

wyszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  dotyczące  interferencji,  prąŜków 
Newtona i interferometrów, 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

21 

2)

 

wyszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  dotyczące  budowy  kolimatorów 
i lunet pomiarowych, 

3)

 

odczytać schemat układ pomiarowego, 

4)

 

dobrać i przygotować przyrządy kontrolne do pomiaru, 

5)

 

zestawić układ pomiarowy, 

6)

 

umyć dokładnie sprawdzane elementy, 

7)

 

wstaw płytki do pomiaru,  

8)

 

dokonaj badania płaskości otrzymanych płytek, 

9)

 

sporządź notatkę z wykonanego zadania. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−−−−

 

ćwiczenia. 
 
Środki dydaktyczne: 

−

 

kolimator, 

−

 

luneta pomiarowa, 

−

 

ława optyczna, 

−

 

schemat układu pomiarowego, 

−

 

instrukcja wykonania badania powierzchni płytek,  

−

 

mieszanka spirytusowo-eterowa, 

−

 

ściereczki batystowe, 

−

 

pędzelki do odpylenia, 

−

 

płytki płaskorównoległe do kontroli, 

−

 

arkusz spostrzeŜeń.  

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

22 

5.3.  Czystość optyczna

 

 
5.3.1.  Ćwiczenia

 

 

Ćwiczenie 1 
 

Sprawdź  czystość  powierzchni  płytki  ogniskowej,  soczewki  ujemnej  i  płytki  ochronnej 

zgodnie z dokumentacją techniczną. 
 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać  fragment 

rozdziału materiału nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na prawidłowe stosowanie przyrządów 
kontrolnych zgodnie z normą oraz informacje zawarte w dokumentacji technicznej. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

wyszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  dotyczące  czystości  elementów 
optycznych, 

2)

 

zapoznać  się  dokładnie  z  normą  dotyczącą  czystości  optycznej  powierzchni  elementów 
optycznych, 

3)

 

odczytać dokumentację techniczną otrzymanych elementów, 

4)

 

zapoznać się ze stanowiskiem do sprawdzania czystości, 

5)

 

dobrać sprzęt kontrolny, 

6)

 

umyć dokładnie sprawdzane elementy, 

7)

 

sprawdzić wygląd powierzchni zgodnie z wymaganiami normy,  

8)

 

sprawdzić czystość badanych elementów, 

9)

 

sporządzić notatkę. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−−−−

 

ćwiczenia. 

 

Środki dydaktyczne: 

−

 

instrukcja stanowiskowa, 

−

 

dokumentacja techniczna badanych elementów, 

−

 

źródła światła, ekrany zgodnie z instrukcją, 

−

 

lupy 4

x

, lupy 6

x

, lupa Brinella, mikroskop o powiększeniu min.10

x

 i aperturze min. 0,3, 

−

 

mieszanka spirytusowo-eterowa, 

−

 

ściereczki batystowe, 

−

 

pędzelki do odpylenia, 

−

 

lampa sodowa, 

−

 

norma dotycząca czystości elementów optycznych, 

−

 

płytki ogniskowe, soczewki wklęsłe i płytki ochronne do pomiaru, 

−

 

arkusz spostrzeŜeń. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

23 

Ćwiczenie 2 
 

Określ klasę czystości powierzchni otrzymanych elementów. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać  fragment 

rozdziału materiału nauczania. NaleŜy zwrócić uwagę na prawidłowe stosowanie przyrządów 
kontrolnych zgodnie z normą oraz informacje zawarte w dokumentacji technicznej. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

wyszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  dotyczące  czystości  elementów 
optycznych, 

2)

 

zapoznać  się  dokładnie  z  normą  dotyczącą  czystości  optycznej  powierzchni  elementów 
optycznych, 

3)

 

zapoznać się ze stanowiskiem do sprawdzania czystości, 

4)

 

dobrać sprzęt kontrolny, 

5)

 

umyć dokładnie sprawdzane elementy, 

6)

 

sprawdzić wygląd powierzchni zgodnie z wymaganiami normy,  

7)

 

określić klasę czystości badanych elementów, 

8)

 

sporządź notatkę z wykonanego badania. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−−−−

 

ćwiczenia. 

 

Środki dydaktyczne: 

−

 

instrukcja stanowiskowa, 

−

 

źródła światła, ekrany zgodnie z instrukcją, 

−

 

lupy 4

x

, lupy 6

x

, lupa Brinella, mikroskop o powiększeniu min. 10

x

 i aperturze min. 0,3, 

−

 

mieszanka spirytusowo-eterowa, 

−

 

ściereczki batystowe, 

−

 

pędzelki do odpylenia, 

−

 

lampa sodowa, 

−

 

norma dotycząca czystości elementów optycznych, 

−

 

płytki ogniskowe, soczewki wklęsłe i płytki ochronne do pomiaru. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

24 

6.  EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA

 

 

Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego

 

 

TEST 1 
Test  dwustopniowy  do  jednostki  modułowej  „Dokonywanie  pomiarów 
elementów optycznych” 

 

Test składa się z 25 zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

−−−−

 

zadania 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25 są z poziomu 
podstawowego, 

−−−−

 

zadania 15, 16, 17, 18 są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt 

 

Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 

 

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzymuje następujące 
oceny szkolne: 

−−−−

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego, 

−−−−

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 13 zadań z poziomu podstawowego, 

−−−−

 

dobry – za rozwiązanie 18 zadań, w tym co najmniej 1 z poziomu ponadpodstawowego, 

−−−−

 

bardzo  dobry  –  za  rozwiązanie  22  zadań,  w  tym  co  najmniej  3  z  poziomu 
ponadpodstawowego. 

 

Klucz odpowiedzi: 1. c, 2. a, 3. b, 4. d, 5. c, 6. b, 7. a, 8. d, 9. d, 10. b, 11. a, 
12. a, 13. b , 14. a, 15. a, 16. c, 17. b, 18. b, 19. a, 20. c, 21. b, 22. a, 23. d, 24. a, 
25. a. 

 

Plan testu 

 

Nr 

zad. 

Cel operacyjny  
(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

1 

RozróŜnić metody pomiaru  

A 

P 

c 

2 

RozróŜnić parametry materiałów optycznych 

A 

P 

a 

3 

Rozpoznać zastosowanie lunet 
autokolimacyjnych 

B 

P 

b 

4 

Rozpoznać przyrządy pomiarowe 

B 

P 

d 

5 

Rozpoznać zastosowanie polaryskopu 

B 

P 

c 

6 

Dobrać urządzenie pomiarowe 

B 

P 

b 

7 

Dobrać urządzenie pomiarowe 

B 

P 

a 

8 

Rozpoznać zastosowanie sprawdzianu 
interferencyjnego 

B 

P 

d 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

25 

9 

Dobrać urządzenie pomiarowe 

B 

P 

d 

10  Scharakteryzować zastosowanie sferometr 

A 

P 

b 

11  Scharakteryzować zastosowanie refraktometrów 

A 

P 

a 

12  Dobrać układ pomiarowy  

B 

P 

a 

13  Dobrać układ pomiarowy 

B 

P 

b 

14  Scharakteryzować zastosowanie ławy optycznej 

A 

P 

a 

15  Rozpoznać przyrząd pomiarowy na podstawie 

rysunku 

C 

PP 

a 

16  Rozpoznać przyrząd pomiarowy na podstawie 

schematu 

C 

PP 

c 

17  Rozpoznać przyrząd pomiarowy na podstawie 

schematu 

C 

PP 

b 

18  Rozpoznać przyrząd pomiarowy na podstawie 

schematu 

C 

PP 

b 

19  Scharakteryzować budowę przyrządu 

pomiarowego 

A 

P 

a 

20  Scharakteryzować budowę przyrządu 

pomiarowego 

A 

P 

c 

21  Rozpoznać układy pomiarowe 

C 

P 

b 

22  Rozpoznać symbole i parametry 

B 

P 

a 

23  Rozpoznać zjawiska wykorzystywane do 

pomiarów 

B 

P 

d 

24  Zastosować wzory  

A 

P 

a 

25  Rozpoznać przyrządy pomiarowe 

A 

P 

a 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

26 

Przebieg testowania 

 
Instrukcja dla nauczyciela

 

1.

 

Ustal  z  uczniami  termin  przeprowadzenia  sprawdzianu  z  wyprzedzeniem  co  najmniej 

jednotygodniowym. 

2.

 

Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 

3.

 

Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań zawartych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 

4.

 

Przygotuj odpowiednią liczbę testów. 

5.

 

Zapewnij samodzielność podczas rozwiązywania zadań. 

6.

 

Przed rozpoczęciem testu przeczytaj uczniom instrukcję dla ucznia. 

7.

 

Zapytaj, czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wszelkie wątpliwości wyjaśnij. 

8.

 

Nie przekraczaj czasu przeznaczonego na test. 

9.

 

Kilka  minut  przed  zakończeniem  testu  przypomnij  uczniom  o  zbliŜającym  się  czasie 

zakończenia udzielania odpowiedzi. 

 

Instrukcja dla ucznia 

1.

 

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję. 

2.

 

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 

3.

 

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 

4.

 

Test zawiera 25 zadań. Do kaŜdego zadania dołączone są 4 moŜliwe odpowiedzi. Tylko 
jedna jest prawidłowa. 

5.

 

Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej rubryce 
znak X. W przypadku pomyłki naleŜy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie 
ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową. 

6.

 

Zadania  wymagają  prostych  obliczeń,  które  powinieneś  wykonać  przed  wskazaniem 
poprawnego wyniku. 

7.

 

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 

8.

 

Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie 
na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas. 

9.

 

Na rozwiązanie testu masz 45 min. 

 

Powodzenia 

 
 
Materiały dla ucznia:

 

–

 

instrukcja, 

–

 

zestaw zadań testowych, 

–

 

karta odpowiedzi. 

 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

 

 
1.  Współczynnik załamania szkła moŜemy zmierzyć za pomocą 

a)

 

kolimatora. 

b)

 

lunety. 

c)

 

goniometru. 

d)

 

lupy. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

27 

2.

 

Parametr odróŜniający materiały optyczne to 
a)

 

współczynnik załamania. 

b)

 

niezmiennik załamania. 

c)

 

zabarwienie. 

d)

 

niezmiennik Keplera. 

 

3.

 

Luneta autokolimacyjna słuŜy do pomiaru 
a)

 

dwójłomności. 

b)

 

odchyłki kątów w pryzmatach. 

c)

 

określenia czystości powierzchni. 

d)

 

sprawdzenia pęcherzowatości. 

 

4.

 

Kolimator wchodzi w skład układu do pomiaru 
a)

 

smuŜystości. 

b)

 

pęcherzowatości. 

c)

 

dwójłomności. 

d)

 

promienia soczewki. 

 

5.

 

NapręŜenia w elementach optycznych moŜemy sprawdzić za pomocą 
a)

 

polarymetru. 

b)

 

refraktometru. 

c)

 

polaryskopu. 

d)

 

szklanego sprawdzianu interferencyjnego. 

 

6.

 

Do sprawdzania czystości optycznej uŜywamy 
a)

 

kolimatora. 

b)

 

lupy 6

x

. 

c)

 

lunety pomiarowej. 

d)

 

teodolitu. 

 

7.

 

Średnicę soczewki moŜemy zmierzyć za pomocą 

a)

 

suwmiarki. 

b)

 

szklanego sprawdzianu interferencyjnego. 

c)

 

kątomierza. 

d)

 

głębokościomierza. 

 

8.

 

Szklanym sprawdzianem interferencyjnym moŜemy dokonać pomiaru 

a)

 

średnicy soczewki. 

b)

 

grubości soczewki. 

c)

 

fazy soczewki. 

d)

 

promienia krzywizny soczewki. 

 

9.

 

Fazę w elementach optycznych moŜemy zmierzyć za pomocą 

a)

 

suwmiarki. 

b)

 

mikromierza. 

c)

 

sferometru zegarowego. 

d)

 

lupy Brinella. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

28 

10.

 

Sferometr słuŜy do pomiaru 

a)

 

grubości soczewki. 

b)

 

promienia krzywizny zwierciadła. 

c)

 

średnicy soczewki. 

d)

 

płaskości płytki. 

 

11.

 

Refraktometr Abbego to przyrząd słuŜący do 

a)

 

pomiaru współczynnika załamania szkła. 

b)

 

refrakcji oka. 

c)

 

zdolności rozdzielczej, 

d)

 

współczynnik Abbego. 

 

12.

 

SmuŜystość w szkle sprawdzamy w układzie 

a)

 

źródło światła, stolik, ekran. 

b)

 

kolimator, luneta. 

c)

 

źródło światła, stolik, lupa. 

d)

 

źródło światła, stolik, mikroskop pomiarowy. 

 

13.

 

Centralność soczewek sprawdzamy za pomocą układu 

a)

 

źródło światła, stolik, ekran. 

b)

 

kolimator, uchwyt mocujący, mikroskop pomiarowy. 

c)

 

kolimator, uchwyt mocujący, luneta autokolimacyjna. 

d)

 

źródło światła, stolik, lupa. 

 

14.

 

Ława optyczna moŜe słuŜyć do 

a)

 

zestawiania układów pomiarowych. 

b)

 

badania napręŜeń. 

c)

 

sprawdzania płaskości. 

d)

 

sprawdzania czystości elementów optycznych. 

 

15.

 

Przedstawiony schemat pomiarowy słuŜy do 

 

a)

 

pomiaru promienia. 

b)

 

sprawdzenia smuŜystości. 

c)

 

sprawdzenia pęcherzowatości. 

d)

 

pomiarów kątów. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

29 

16.

 

Przedstawiony schemat pomiarowy słuŜy do 

 

a)

 

pomiaru promienia. 

b)

 

sprawdzenia smuŜystości. 

c)

 

sprawdzenia pęcherzowatości. 

d)

 

pomiarów kątów. 

 
17.

 

Przedstawiony schemat pomiarowy słuŜy do 

 

a)

 

pomiaru promienia. 

b)

 

pomiaru ogniskowej. 

c)

 

średnicy soczewki. 

d)

 

pomiarów kątów. 

 

18.

 

Przedstawiony schemat pomiarowy słuŜy do 

 

a)

 

pomiaru promienia. 

b)

 

pomiaru kąta odchylenia klina. 

c)

 

pomiaru centralności soczewki. 

d)

 

pomiarów ogniskowych. 

 

19.

 

Pryzmat Amici zamontowany jest w 
a)

 

refraktometrze Pulfricha. 

b)

 

refraktometrze Abbego. 

c)

 

sferometrze. 

d)

 

goniometrze. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

30 

20.

 

Zjawisko całkowitego wewnętrznego odbicia wykorzystane jest do budowy 
a)

 

sferometru 

b)

 

goniometru. 

c)

 

refraktometru. 

d)

 

kolimatora. 

 

21.

 

Schemat pokazany na rysunku słuŜy do 
a)

 

pomiaru promienia. 

b)

 

badania powierzchni płaskich. 

c)

 

badania zdolności rozdzielczej. 

d)

 

pomiaru kąta. 

 
 
 
 
 
 

 

22.

 

Symbol PV określa klasę 
a)

 

czystości. 

b)

 

pęcherzowatości. 

c)

 

smuŜystości. 

d)

 

niejednorodności. 

 

23.

 

Do sprawdzania bardzo dokładnych powierzchni płaskich wykorzystujemy 
a)

 

interferencji jednopromieniowej. 

b)

 

interferencji dwupromieniowej. 

c)

 

interferencji trójpromieniowej. 

d)

 

interferencji wielopromieniowej. 

 

24.

 

Przedstawiony wzór

y

k

f

′

⋅

=

słuŜy do wyznaczania 

a)

 

ogniskowej badanego elementu optycznego. 

b)

 

ogniskowej kolimatora kontrolnego. 

c)

 

ogniskowej lunety pomiarowej. 

d)

 

ogniskowej mikroskopu kontrolnego. 

 

25.

 

Pokazane  kątowniki  do  pomiaru 
pryzmatów wykonane są 
a)

 

z mosiądzu. 

b)

 

ze stali. 

c)

 

ze szkła. 

d)

 

z tworzywa sztucznego. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

31 

KARTA ODPOWIEDZI 

 

Imię i nazwisko ............................................................................... 

 

Dokonywanie pomiarów elementów optycznych

 

 
Zakreśl poprawną odpowiedź 

 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punkty 

1 

a 

b 

c 

d 

 

2 

a 

b 

c 

d 

 

3 

a 

b 

c 

d 

 

4 

a 

b 

c 

d 

 

5 

a 

b 

c 

d 

 

6 

a 

b 

c 

d 

 

7 

a 

b 

c 

d 

 

8 

a 

b 

c 

d 

 

9 

a 

b 

c 

d 

 

10 

a 

b 

c 

d 

 

11 

a 

b 

c 

d 

 

12 

a 

b 

c 

d 

 

13 

a 

b 

c 

d 

 

14 

a 

b 

c 

d 

 

15 

a 

b 

c 

d 

 

16 

a 

b 

c 

d 

 

17 

a 

b 

c 

d 

 

18 

a 

b 

c 

d 

 

19 

a 

b 

c 

d 

 

20 

a 

b 

c 

d 

 

21 

a 

b 

c 

d 

 

22 

a 

b 

c 

d 

 

23 

a 

b 

c 

d 

 

24 

a 

b 

c 

d 

 

25 

a 

b 

c 

d 

 

Razem:

 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

32 

TEST 2 
Test  dwustopniowy  do  jednostki  modułowej  „Dokonywanie  pomiarów 
elementów optycznych” 

 

Test składa się z 25 zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

−−−−

 

zadania 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9,10, 11, 12, 13, 14, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25 są z poziomu 
podstawowego, 

−−−−

 

zadania 15, 16, 17, 18 są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt 

 

Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 

 

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzymuje następujące 
oceny szkolne: 

−−−−

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego, 

−−−−

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 13 zadań z poziomu podstawowego, 

−−−−

 

dobry – za rozwiązanie 18 zadań, w tym co najmniej 1 z poziomu ponadpodstawowego, 

−−−−

 

bardzo  dobry  –  za  rozwiązanie  21  zadań,  w  tym  co  najmniej  3  z  poziomu 
ponadpodstawowego. 

 

Klucz odpowiedzi: 1. c, 2. a, 3. b, 4. d, 5. c, 6. b, 7. a, 8. d, 9. d, 10. b, 11. a, 
12. a, 13. b , 14. a, 15. a, 16. b, 17. a, 18. b, 19. a, 20. b, 21. b, 22. a, 23. b, 24. a, 
25. c. 

 

Plan testu 

 

Nr 

zad. 

Cel operacyjny  
(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

1 

RozróŜnić metody pomiaru  

A 

P 

c 

2 

RozróŜnić parametry materiałów optycznych 

A 

P 

a 

3 

Rozpoznać zastosowanie lunet 
autokolimacyjnych 

B 

P 

b 

4 

Rozpoznać przyrządy pomiarowe 

B 

P 

d 

5 

Rozpoznać zastosowanie polaryskopu 

B 

P 

c 

6 

Dobrać urządzenie pomiarowe 

B 

P 

b 

7 

Dobrać urządzenie pomiarowe 

B 

P 

a 

8 

Rozpoznać zastosowanie sprawdzianu 
interferencyjnego 

B 

P 

d 

9 

Dobrać urządzenie pomiarowe 

B 

P 

d 

10  Scharakteryzować zastosowanie sferometr 

A 

P 

b 

11  Scharakteryzować zastosowanie refraktometrów 

A 

P 

a 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

33 

12  Dobrać układ pomiarowy  

B 

P 

a 

13  Dobrać układ pomiarowy 

B 

P 

b 

14  Scharakteryzować zastosowanie ławy optycznej 

A 

P 

a 

15  Rozpoznać przyrząd pomiarowy na podstawie 

rysunku 

C 

PP 

a 

16  Rozpoznać przyrząd pomiarowy na podstawie 

schematu 

C 

PP 

b 

17  Rozpoznać przyrząd pomiarowy na podstawie 

schematu 

C 

PP 

a 

18  Rozpoznać przyrząd pomiarowy na podstawie 

schematu 

C 

PP 

b 

19  Scharakteryzować budowę przyrządu 

pomiarowego 

A 

P 

a 

20  Scharakteryzować budowę przyrządu 

pomiarowego 

A 

P 

b 

21  Rozpoznać układy pomiarowe 

C 

P 

b 

22  Rozpoznać symbole i parametry 

B 

P 

a 

23  Rozpoznać zjawiska wykorzystywane do 

pomiarów 

B 

P 

b 

24  Zastosować wzory  

A 

P 

a 

25  Rozpoznać przyrządy pomiarowe 

A 

P 

c 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

34 

Przebieg testowania 

 
Instrukcja dla nauczyciela

 

1.

 

Ustal  z  uczniami  termin  przeprowadzenia  sprawdzianu  z  wyprzedzeniem  co  najmniej 
jednotygodniowym. 

2.

 

Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 

3.

 

Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań zawartych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 

4.

 

Przygotuj odpowiednią liczbę testów. 

5.

 

Zapewnij samodzielność podczas rozwiązywania zadań. 

6.

 

Przed rozpoczęciem testu przeczytaj uczniom instrukcję dla ucznia. 

7.

 

Zapytaj, czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wszelkie wątpliwości wyjaśnij. 

8.

 

Nie przekraczaj czasu przeznaczonego na test. 

9.

 

Kilka  minut  przed  zakończeniem  testu  przypomnij  uczniom  o  zbliŜającym  się  czasie 
zakończenia udzielania odpowiedzi. 

 

Instrukcja dla ucznia 

1. 

 

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję. 

2. 

 

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 

3. 

 

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 

4. 

 

Test zawiera 25 zadań. Do kaŜdego zadania dołączone są 4 moŜliwe odpowiedzi. Tylko 
jedna jest prawidłowa. 

5. 

 

Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej rubryce 
znak X. W przypadku pomyłki naleŜy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie 
ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową. 

6. 

 

Zadania  wymagają  prostych  obliczeń,  które  powinieneś  wykonać  przed  wskazaniem 
poprawnego wyniku. 

7. 

 

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 

8. 

 

Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie 
na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas. 

9. 

 

Na rozwiązanie testu masz 45 min. 

 

Powodzenia 

 
 

 

Materiały dla ucznia:

 

–

 

instrukcja, 

–

 

zestaw zadań testowych, 

–

 

karta odpowiedzi. 

 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

 

 

 

1.

 

Współczynnik załamania szkła moŜemy zmierzyć za pomocą 
a)

 

kolimatora. 

b)

 

lunety. 

c)

 

goniometru. 

d)

 

lupy. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

35 

2.

 

Parametr odróŜniający materiały optyczne to 
a)

 

współczynnik załamania. 

b)

 

niezmiennik załamania. 

c)

 

pęcherzowatość. 

d)

 

smuŜystość. 

 
3. 

 

Luneta autokolimacyjna słuŜy do pomiaru 
a)

 

długość. 

b)

 

odchyłki kątów w pryzmatach. 

c)

 

grubość. 

d)

 

płaskość. 

 

4. 

 

Kolimator wchodzi w skład układu do pomiaru 
a)

 

płaskości. 

b)

 

klinowatości. 

c)

 

dwójłomności. 

d)

 

promienia soczewki. 

 

5. 

 

NapręŜenia w elementach optycznych moŜemy sprawdzić za pomocą 
a)

 

dioptriomierza. 

b)

 

refraktometru. 

c)

 

mikroskopu polaryzacyjnego. 

d)

 

szklanego sprawdzianu interferencyjnego. 

 

6. 

 

Do sprawdzania czystości optycznej uŜywamy 
a)

 

lunety autokolimacyjnej. 

b)

 

lupy 6

x

. 

c)

 

lunety pomiarowej. 

d)

 

niwelatora. 

 

7. 

 

Średnicę soczewki moŜemy zmierzyć za pomocą 
a)

 

suwmiarki. 

b)

 

szklanego sprawdzianu interferencyjnego. 

c)

 

kątomierza. 

d)

 

głębokościomierza. 

 

8. 

 

Za pomocą interferometru moŜemy dokonać pomiaru 
a)

 

średnicy soczewki. 

b)

 

grubości soczewki. 

c)

 

fazy soczewki. 

d)

 

promienia krzywizny soczewki. 

 

9. 

 

Fazę w elementach optycznych moŜemy zmierzyć za pomocą 
a)

 

linijki. 

b)

 

mikromierza. 

c)

 

sferometru zegarowego. 

d)

 

lupy Brinella. 

 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

36 

10. 

 

Sferometr słuŜy do pomiaru 
a)

 

fazy. 

b)

 

strzałki ugięcia. 

c)

 

średnicy soczewki. 

d)

 

klinowatości płytki. 

 

11. 

 

Refraktometr Abbego to przyrząd słuŜący do 
a)

 

pomiaru współczynnika załamania szkła. 

b)

 

refrakcji oka. 

c)

 

zdolności rozdzielczej, 

d)

 

współczynnik Abbego. 

 

12. 

 

SmuŜystość w szkle sprawdzamy w układzie 
a)

 

źródło światła, stolik, ekran. 

b)

 

kolimator, luneta. 

c)

 

źródło światła, stolik, lupa. 

d)

 

źródło światła, stolik, mikroskop pomiarowy. 

 

13. 

 

Klinowatość soczewek sprawdzamy za pomocą układu 
a)

 

źródło światła, stolik, ekran. 

b)

 

kolimator, uchwyt mocujący, mikroskop pomiarowy. 

c)

 

kolimator, uchwyt mocujący, luneta autokolimacyjna. 

d)

 

źródło światła, stolik, lupa. 

 

14. 

 

Na ławie optycznej moŜna dokonać 
a)

 

zestawiania układów pomiarowych. 

b)

 

pomiarów grubości. 

c)

 

sprawdzania płaskości. 

d)

 

sprawdzania czystości elementów optycznych. 

 

15. 

 

Przedstawiony schemat pomiarowy słuŜy do 

 

a)

 

pomiaru centralności soczewek. 

b)

 

pomiaru ogniskowych. 

c)

 

sprawdzenia pęcherzowatości. 

d)

 

pomiarów promienia. 

 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

37 

16. 

 

Przedstawiony  schemat  pomiarowy  słuŜy 
do 
a)

 

pomiaru promienia. 

b)

 

sprawdzenia smuŜystości. 

c)

 

sprawdzenia pęcherzowatości. 

d)

 

pomiarów kątów. 

 
 
 
17. 

 

Przedstawiony przyrząd to 
a)

 

sferometr. 

b)

 

refraktometr. 

c)

 

czujnik zegarowy. 

d)

 

dioptriomierz. 

 
 
 
 

18. 

 

Przedstawiony schemat pomiarowy słuŜy do pomiaru 

 

a)

 

kąta. 

b)

 

odchyłek kątowych. 

c)

 

piramidalności. 

d)

 

współczynnika załamania.

 

 

 

19. 

 

W refraktometrze Pulfricha pryzmat refraktometryczny posiada kąt 
a)

 

90º. 

b)

 

dowolny. 

c)

 

80º. 

d)

 

45º. 

 
20. 

 

Zjawisko całkowitego wewnętrznego odbicia wykorzystane jest do budowy 
a)

 

sferometru. 

b)

 

goniometru. 

c)

 

refraktometru. 

d)

 

kolimatora. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

38 

21. 

 

Schemat pokazany na rysunku słuŜy do 
a)

 

pomiaru promienia. 

b)

 

badania powierzchni płaskich. 

c)

 

badania zdolności rozdzielczej. 

d)

 

pomiaru kąta. 

 
 
 
 
 
 
 
 

22. 

 

Symbol PV określa klasę 
a)

 

czystości. 

b)

 

pęcherzowatości. 

c)

 

smuŜystości. 

d)

 

niejednorodności. 

 

23. 

 

Bardzo dokładne powierzchnie płaskie sprawdzamy 
a)

 

szklanym sprawdzianem interferencyjnym. 

b)

 

interferometrem wielopromieniowym. 

c)

 

interferometrem jednopromieniowym. 

d)

 

lunetą autokolimacyjną, 

 

24. 

 

Przedstawiony wzór

(

)

M

N

d

d

r

M

N

−

⋅

−

=

λ

4

2

2

słuŜy do wyznaczania promienia za pomocą 

a)

 

sferometru. 

b)

 

ławy optycznej. 

c)

 

mikroskopu pomiarowego. 

d)

 

lunety atokolimacyjnej. 

 

25. 

 

Pokazane 

kątowniki 

do 

pomiaru 

pryzmatów wykonane są 
a)

 

z mosiądzu. 

b)

 

ze stali. 

c)

 

ze szkła. 

d)

 

z tworzywa sztucznego. 

 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

39 

KARTA ODPOWIEDZI 

 

Imię i nazwisko ............................................................................... 

 

Dokonywanie pomiarów elementów optycznych

 

 

Zakreśl poprawną odpowiedź 
 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punkty 

1 

a 

b 

c 

d 

 

2 

a 

b 

c 

d 

 

3 

a 

b 

c 

d 

 

4 

a 

b 

c 

d 

 

5 

a 

b 

c 

d 

 

6 

a 

b 

c 

d 

 

7 

a 

b 

c 

d 

 

8 

a 

b 

c 

d 

 

9 

a 

b 

c 

d 

 

10 

a 

b 

c 

d 

 

11 

a 

b 

c 

d 

 

12 

a 

b 

c 

d 

 

13 

a 

b 

c 

d 

 

14 

a 

b 

c 

d 

 

15 

a 

b 

c 

d 

 

16 

a 

b 

c 

d 

 

17 

a 

b 

c 

d 

 

18 

a 

b 

c 

d 

 

19 

a 

b 

c 

d 

 

20 

a 

b 

c 

d 

 

21 

a 

b 

c 

d 

 

22 

a 

b 

c 

d 

 

23 

a 

b 

c 

d 

 

24 

a 

b 

c 

d 

 

25 

a 

b 

c 

d 

 

Razem:

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

40 

7. LITERATURA 

 

1.

 

Chalecki J: Przyrządy optyczne. WNT, Warszawa 1979 

2.

 

Hanc T: Pomiary Optyczne. WNT, Warszawa 1964 

3.

 

Jóźwicki R: Optyka Instrumentalna. WNT, Warszawa 1970 

4.

 

Krawcow  J.  A.,  Orłow  J.  I:  Optyka  geometryczna  ośrodków  jednorodnych.  WNT, 
Warszawa 1993 

5.

 

Legun Z: Technologia elementów optycznych. WNT, Warszawa 1982 

6.

 

Meyer – Arendt J. R: Wstęp do optyki. PWN, Warszawa 1977 

7.

 

Nowak  J.,  Zając  M:  Optyka  –  kurs  elementarny.  Oficyna  Wydawnicza  Politechniki 
Wrocławskiej, Wrocław 1998 

8.

 

Pluta M: Mikroskopia optyczna. PWN, Warszawa 1982 

9.

 

Sojecki A: Optyka. WSiP, Warszawa 1997 

10.

 

Szymański J: Budowa i montaŜ aparatury optycznej. WSiP, Warszawa 1978 

11.

 

Tryliński  W.  (red.):  Konstrukcja  przyrządów  i urządzeń precyzyjnych. WNT, Warszawa 
1996 

 
Czasopisma: 
1.

 

Świat okularów