Miedź i jej stopy 

Czysta

 miedź 

r

 =8.9[g/cm

3

] (Fe-7.8)   Ts=1083

0

C koszt miedzi to głównie koszt 

ubogiej rudy 0.5 -7.5%Cu    /chalkopiryt CuFeS

2

 /, koszty jej uzyskania spadają 

przy uwzględnieniu innych pierwiastków obecnych w rudzie /Ag; lantanowce/. 
Własności Cu zależą od czystości -hutnicza (99-99.5%); elektrolityczna -99.99%. 
Zastosowania ~50% na przewody elektryczne 

(g=

56[m/

O

 mm

2

]) -przewody 

napowietrzne umacnia dodatkiem 0.5-1%Cd , pokrycia dachowe, wymienniki 
ciepła.   

Pozostałe 50% to 

stopy

.  

Mosiądze Cu-Zn(5-45%)

 na rury, blachy, chłodnice, 

armaturę wodną, elementy konstrukcji.  

Prof.. J.

Pietrzyk

 02.2008p 

Brązy

 brąz cynowy (do 11%Sn)- dobre własności odlewnicze (posągi, armatura wod.) 

Na jego bazie stopy łożyskowe.  
 

Brązy aluminiowe (5-10%Al) -większa 

wytrzymałość od CuSn        Tańsze              
Brązy berylowe (2%Be)        na narzędzia  nie 
iskrzące do pracy w atmosferze zagrożonej wyb. 
Brązy krzemowe (do 4%Si)       -na membrany, 
sprężyny. 

Wszystkie stopy Cu oprócz zasadniczego 
pierwiastka zawierają i inne polepszające jego 
własności, najczęściej. Większość z nich 
poddawana jest obróbce cieplnej. 

Miedzionikle

 -Ni przydaje stopom kolor srebrzysty i odporność na ścieranie stąd jego 

zastosowanie na monety (15-25%Ni) oraz ozdoby elementy mechaniki precyzyjnej (12-
25%Ni +15-40%Zn) -korpusy zegarków, cyrkle i t.p. 

Stopy oporowe nikielina (Cu+30%Ni)  druty termopar -constantan (Cu+44%Ni)   

Aluminium i jego stopy 

Czyste

 aluminium 

r

 =2.7[g/cm

3

] (Fe-7.8)   Ts=660

0

C koszt aluminium to głównie 

koszt energii elektrycznej potrzebnej do elektrolizy rudy Al -boksytu (52-
65%Al

3

O

2

), pierwiastek odporny na korozję e. ch. i utlenianie -daje zwarte 

warstwy ochronne, podczas utleniania anodowego można uzyskać na 
powierzchni różnokolorowe warstwy ochronno -dekoracyjne. Silnie umacnia się 
podczas odkształcenia i dodatki stopowe. 

Zastosowania czystego Al.-armatura przemysłu spożywczego (platerowanie), 
opakowania -folie, wymienniki ciepła, proszek na farby. 

Stop Al 

Al 

Stal 

Zbrojone drutem stalowym przewody elektryczne 
wysokiego napięcia. 

Stopy Al. posiadają stosunek R

m

/

r

  wyższy aniżeli stale  - stąd powszechne ich 

zastosowanie w środkach transportu. Metalurgia stopów Al. jest bardziej złożona co 
wiąże się z ich utlenianiem i możliwością powstawania pożarów. 
 

Największą popularnością cieszą się stopy Al+(2-5%)Cu -

durale

. Które 

poddane  

przesyceniu i 
starzeniu osiągają 
wysokie własności. 
Starzenie może się 
odbywać przy +20

0

C 

co umożliwia taką 
obróbkę dużych 
elementów. 

Durale to najczęściej stopy do 
przeróbki plastycznej.  Druga 
grupa stopów to stopy odlewnicze 

siluminy

 (Al +10 -13%Si) 

posiadające dobre własności 
odlewnicze które zawdzięczają 
niskotopliwej eutektyce. 

Zastosowania siluminów to odlewy na elementy środków transportu  -korpusy 
silników, tłoki, armatura okrętowa, galanteria elektrotechniczna. 

Najlepszą wytrzymałość właściwą stosunek R

m

/

r

 (ciężar właściwy 

r

 o 10% niższy 

od durali) posiadają 

stopy

 

Al-~2%Li

  (

r

 litu=0.534[g/cm

3

]) -nowoczesne stopy dla 

lotnictwa. Wysoką wytrzymałość, udarność przy niskich temperaturach, 
wytrzymałość zmęczeniową uzyskują po przesycaniu i starzeniu -umocnienie 
wydzieleniowe. Stopy te są stosowane na podłogi, pokrycia użebrowania samolotów. 

Najwyższą

 wytrzymałość właściwą utrzymującą się do ~500

0

C posiadają 

stopy

 

tytanu

 (

r

 tytanu=4.5[g/cm

3

]) również powszechnie stosowane w lotnictwie. 

Prof.. J.Pietrzyk 02.2008p