MAKROEKONOMIA 

 

1

Temat

 8. Model keynesowski a gospodarka otwarta 

 
 
BILANS HANDLOWY   

Bilans  handlu  zagranicznego(  bilans  handlowy)  obejmuje  bilans  handlu  widzialnego,  czyli 
zestawienie  importu  i  eksportu  danego  kraju  w  ciągu  roku.  Jeżeli  wartość  eksporu 
przewyższa  wartość  importu  saldo  jest  pozytywne.  Jeżeli  wartość  importu  jest  wyższa  od 
wartości eksportu to saldo jest negatywne. 
Bilans  handlowy  jest  częścią  bilansu  płatniczego,  obejmuje  –oprócz  ruchu  towarów-  ruch 
kapitałów , obrót usług oraz transfery

1

. 

Bilans  handlowy  jest  zestawieniem  wartości  towarów  wywiezionych  za  granicę(eksport)  i 
wartości  przywiezionych  z  zagranicy(  import)  w  danym  okresie  czasu  –  z  reguły  w  ciągu 
jednego roku

2

. 

 
 

KORZYŚCI Z WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ: 

•

 

Państwo zyskuje możliwość uzyskania towarów, których w kraju nie mogłoby w ogóle 
wytworzyć. 

•

 

Zyskuje  możliwość  uzyskania  większej  wartości  towarów,  niżby  wynikało  z  wartości 
towarów wytworzonych w ramach PKB, ponieważ w zamian za towary eksportowane 
uzyskuje  towary  importowane,  o  wartości  niższej  od  tej,  którą  zapłaciłoby  za 
wytworzenie  ich  w  kraju.  Korzyści  stąd  płynące  są  tym  większe  im  wyższe  są  ceny 
towarów  eksportowanych  od  cen  towarów  importowanych.  Terms  of  trade-  jest  to 
wskaźnik  przeciętnych  cen  towarów  eksportowanych  dzielony  przez  Wskaźnik 
przeciętnych cen towarów importowanych. 

•

 

Przy  wysokiej  stopie  bezrobocia  i  niskim  wykorzystaniu  zdolności  produkcyjnych,  w 
wyniku  Zbyt  małego  globalnego  popytu  każdy  wzrost  popytu  ze  strony  zagranicy 
powoduje  zwiększenie  produkcji,  wzrost  zatrudnienia  i  zmniejszenie  nie 
wykorzystanych zdolności produkcyjnych. 

•

 

Zwiększenie eksportu daje możliwość zwiększenia importu. 

•

 

Możliwość zaciągania zagranicznych pożyczek pozwala uzyskać ujemne saldo bilansu 
handlowego, co pozwala na zwiększenie importu bez zwiększania eksportu

3

.  

 

CŁA 

Istnieją dwie powszechnie stosowane formy protekcjonizmu : cło i kontygent. Cło – jest to 
szczególny podatek lub opłata celna na importowane lub eksportowane towary

4

 . 

Cła  są  to  wprowadzone  przez  państwo,  obowiązkowe  opłaty  na  rzecz  skarbu  pobierane  w 
chwili przywozu towarów do kraju lub ich wywozu

5

. 

                                                           

1

 Oyrzanowski B. Makroekonomia , Wydawnictwo Profesjonalnej Szkoły Biznesu, Kraków 1997 ,  s.223 

2

 Urbaniak P. , Podstawy Ekonomii cz.2 Makroekonomia, Wydawnictwo eMPi

2 

, Poznań 1996, s.139  

3

 Oyrzanowski B. , Makroekonomia , Wydawnictwo Profesjonalnej Szkoły Biznesu, Kraków 1997, s. 226 

4

 Becla  A., Czaja S. , Grabowska M. , Jakubowski R. , Jończy R. ,Elementy makroekonomii , Wydawnictwo I-BiS , 

Wrocław 2002, s.328 

5

 Oyrzanowski B. , Makroekonomia, Wydawnictwo Profesjonalnej Szkoły Biznesu, Kraków 1997, s. 229 

MAKROEKONOMIA 

 

2

 
Cło to opłaty nakładane przez państwo na towary przekraczające jego granicę celną. 
Cło jest odpowiednikiem podatku zwiększającego dochody budżetowe państwa jego efektem 
jest wzrost cen i obciążanie nabywcy dodatkowymi kosztami. 
 

 
RODZAJE CEŁ 
 

Cła autonomiczne i umowne 

Cło autonomiczne – jest to z nikim nie uzgodniona decyzja jednego państwa. Często spotyka 
się  to  jednak  z  kontrposunięciami  innych  państw  co  w  konsekwencji  prowadzi  do 
zniwelowania skutków cła autonomicznego. 
Cło  umowne  –  ma  często  formę  umowy.  Porozumienie  takie  określa  poziom 
wprowadzonego  cła,  czas  jego  obowiązywania.  W  efekcie  dochodzi  do  dwustronnego  lub 
wielostronnego „wiązania” ceł i uzależniania poziomu taryf celnych w różnych krajach. 
 

Cła  minimalne

- 

to  cła  z  handlu  z  krajami  posiadającymi  klauzulę  największego 

uprzywilejowania ( KNU). 

 

Cła  maksymalne-

 

stosowane  w  handlu  z  krajami  ,które  nie  uzyskały  klauzuli  największego 

uprzywilejowania. Z założenia cła te są wyższe od ceł minimalnych. 
 

Cło  preferencyjne

  –  jest  niższe  od  cła  minimalnego.  Cła  te  są  wyjątkiem  od  klauzuli  nie 

przysługują  zatem  krajom  ,  które  ją  uzyskały.  Stosowane  są  w  handlu  z  krajami  ,które 
traktowane  są  korzystniej  niż  przewiduje  klauzula.  Stawka  celna  może  zostać  ustalona  na 
poziomie zerowym powstają wówczas tzw. preferencje celne. 
 

Cło dyskryminacyjne –

 jest wyższe od ceł maksymalnych. Występuje w kilku formach np. cło 

retorsyjne stosowane jako odwet na nieprzyjazne działania kraju.  
 

Cła  wyrównawcze

  –  stosowane  są  w  celu  neutralizacji  ekonomicznego  efektu  subsydiów 

zastosowanych przez eksportera zagranicznego. 
 

Cła antydumpingowe

 – niwelują negatywne skutki eksportu poniżej kosztów produkcji

6

. 

 
 

Cła  importowe

  -    są  nakładane  na  towary  przywożone  do  danego  kraju  w  celu  ochrony 

bilansu  handlowego,  ochrony  produkcji  krajowej  przed  zagraniczną  konkurencją  oraz 
ochrony poziomu cen wewnętrznych. Stosowane są w polityce ekonomicznej państwa w celu 
zwiększenia dochodów budżetowych. 
 

Cła  eksportowe

  –  służą  państwu  do  kształtowania  wielkości  i  kierunków  handlu 

zagranicznego. W pierwszej kolejności nakładane są na wyroby, które mają zagwarantowany 
długofalowy  zbyt  na  rynku  jednego  lub  wielu  krajów  wówczas  państwo  ma  możliwość 
wykorzystania cła do regulowania podaży eksportowej. 

                                                           

6

 Wg http:/międzynarodowe – stosunki gospodarcze.wiedza.pl 

MAKROEKONOMIA 

 

3

 
 

Eksport 

netto

 

- 

różnica 

między 

eksportem 

a 

importem 

danej 

gospodarki; 

Zrównoważony  bilans  handlu  zagranicznego  -  występuje  w  przypadku,  gdy  eksport 
produktów jest dla danego kraju równy importowi

7

 

                                                           

7

 Wg 

www.abc

-ekonimii.net.pl