projekt_rozporzadzenia_20081223

U Z A S A D N I E N I E

Projekt rozporz

dzenia stanowi wykonanie upowa

nienia zawartego w art. 22 ust. 2

pkt 2 lit. a i b ustawy z dnia 7 wrze

nia 1991 r. o systemie o

wiaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256,

poz. 2572 z pó

n. zm.). Na podstawie tego przepisu minister wła

ciwy do spraw o

wiaty

i wychowania zobowi

zany jest do wydania rozporz

dzenia okre

laj

cego podstawy

programowe wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych
typach szkół.

Zmianie – w stosunku do obecnie obowi

zuj

cych przepisów rozporz

dzenia Ministra

Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lutego 2002 r. w sprawie podstawy programowej
wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół
(Dz. U. Nr 51, poz. 458, z pó

n. zm.) – ulegaj

1) podstawa

programowa

wychowania

przedszkolnego

(zał

cznik

obowi

zuj

cego rozporz

dzenia;

2) podstawa programowa kształcenia ogólnego dla:

a) szkół podstawowych i gimnazjów (zał

cznik nr 2 do obowi

zuj

cego

rozporz

dzenia),

b) szkół ponadgimnazjalnych, których uko

czenie umo

liwia przyst

pienie do

egzaminu maturalnego (zał

cznik nr 4 do obowi

zuj

cego rozporz

dzenia);

c) zasadniczych szkół zawodowych (zał

cznik nr 5 do obowi

zuj

cego

rozporz

dzenia).

Nie ulega natomiast zmianie podstawa programowa kształcenia ogólnego dla:

1) uczniów z upo

ledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym w

szkołach podstawowych i gimnazjach (zał

cznik nr 3 do obowi

zuj

cego

rozporz

dzenia);

2) szkół policealnych (zał

cznik nr 7 do obowi

zuj

cego rozporz

dzenia);

3) szkół specjalnych przysposabiaj

cych do pracy dla uczniów z upo

ledzeniem

umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów
z niepełnosprawno

ciami sprz

ęŜ

onymi (zał

cznik nr 8 do obowi

zuj

cego

rozporz

dzenia).

W projekcie nie okre

la si

podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkół

ponadpodstawowych (zał

cznik nr 6 do obowi

zuj

cego rozporz

dzenia), bowiem od roku

szkolnego 2009/2010 szkoły te nie b

funkcjonowały.

Podstawa programowa okre

la cele i tre

ci nauczania, umiej

tno

ci uczniów oraz

zadania wychowawcze szkoły, które s

uwzgl

dniane odpowiednio w programach

wychowania przedszkolnego oraz w programach nauczania. Regulacja tre

ci kształcenia

w j

zyku efektów kształcenia, poprzez okre

lenie wymaga

na koniec ka

dego etapu

edukacyjnego, ma na celu precyzyjne okre

lenie tego, czego szkoła zobowi

zana jest

nauczy

przeci

tnego ucznia. Przywi

zanie szczególnej wagi do efektów kształcenia,

dokonuj

ce si

aktualnie w systemach edukacji krajów Europy, b

dzie szło w parze ze

zwi

kszeniem autonomii szkoły w zakresie kształtowania procesu kształcenia. Pozwoli to

szkole na taki dobór metod nauczania, który – w kontek

cie uwarunkowa

jej pracy –

w sposób optymalny zapewni osi

gni

cie opisanych w podstawie efektów kształcenia.

Precyzyjny opis wymaga

na koniec ka

dego etapu kształcenia zapewni tak

e spójno

ść

procesu nauczania w obr

bie całego systemu szkolnictwa.

Sformułowanie podstawy programowej kształcenia ogólnego w j

zyku wymaga

(główne kierunki oraz cele kształcenia w danej dziedzinie sformułowane s

w j

zyku

wymaga

ogólnych, za

tre

ci nauczania oraz oczekiwane umiej

tno

ci sformułowane s

w j

zyku wymaga

szczegółowych) stanowi tak

e pierwszy krok do wypełnienia zalece

Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie ustanowienia
europejskich ram kwalifikacji dla uczenia si

przez całe

ycie (Dz. Urz. UE C z 6.05.2008 r.,

str. 1).

Oprócz korzy

ci płyn

cych z precyzyjnego okre

lenia wiadomo

ci i umiej

tno

ci,

które ucze

zdobywa na ka

dym etapie kształcenia, celem projektu rozporz

dzenia jest

tak

e poprawa jako

ci edukacji, osi

gni

cie spójnego programowo procesu kształcenia,

dostosowanego do mo

liwo

ci i indywidualnych potrzeb uczniów oraz uwzgl

dniaj

cego

zwi

kszone aspiracje edukacyjne uczniów i młodzie

We współczesnych badaniach edukacyjnych identyfikowane s

trzy podstawowe

obszary kształcenia: umiej

tno

ść

czytania ze zrozumieniem, umiej

tno

ci matematyczne

oraz umiej

tno

ść

rozumowania wła

ciwego dla nauk przyrodniczych, które ł

cznie stanowi

o przygotowaniu ucznia do dalszej drogi zawodowej i edukacyjnej, niezale

nie od jej

szczegółowego profilu. Tylko w obszarze czytania ze zrozumieniem wyniki polskich uczniów
w tych badaniach s

zadowalaj

ce; w pozostałych dwóch wyniki polskich uczniów wypadaj

poni

ej przeci

tnego wyniku dla krajów wysokorozwini

tych, zrzeszonych w OECD. Z tych

bada

wynika,

e najwi

ksz

słabo

kształcenia ogólnego w polskim systemie o

wiaty

jest niedostateczne rozwijanie umiej

tno

ci samodzielnego my

lenia uczniów. Tymczasem

szeroko rozumiana umiej

tno

ść

rozumowania jest dzi

potrzebna ka

demu dla sprawnego

poruszania si

wiecie natłoku informacji oraz rozumienia otaczaj

cego

wiata. Szkoła

powinna rozwija

u uczniów umiej

tno

ść

rozumowania, za

podstawa programowa

kształcenia ogólnego powinna koncentrowa

uwag

nauczycieli na realizacji tego zadania.

Wprowadzenie w 1999 r. gimnazjów przedłu

yło powszechne kształcenie ogólne

o rok. Zamiast dawnej o

mioklasowej szkoły podstawowej, ka

dy ucze

w nowej szkole

podstawowej i gimnazjum ł

cznie otrzymał dziewi

ęć

lat powszechnego kształcenia ogólnego,

zako

czonego egzaminem zewn

trznym. Zmiana ta przyniosła pozytywne rezultaty,

znacznie ograniczaj

c odsetek uczniów wypadaj

cych najsłabiej w porównawczych

badaniach mi

dzynarodowych i przyczyniła si

do wyrównywania szans edukacyjnych

jednocze

nie poprawiaj

redni wynik całej populacji polskich uczniów. Jednak

e, zało

enia

przyj

tego w aktualnie obowi

zuj

cej podstawie programowej,

e w trakcie nauki w

gimnazjum pomie

ci si

cały cykl kształcenia ogólnego nie udaje si

efektywnie zrealizowa

Ponadto, wprowadzenie obowi

zkowego rocznego przygotowania przedszkolnego

w 2004 r. wydłu

yło wprawdzie edukacj

o rok, ale program kształcenia przedszkolnego nie

został w sposób zadawalaj

cy powi

zany z programem kształcenia wczesnoszkolnego:

z jednej strony w „zerówce” dziecko sp

dza zbyt wiele czasu na zaj

ciach typowo szkolnych;

z drugiej – nauczanie pocz

tkowe dzieci zaledwie o kilka miesi

cy starszych stanowi dla

wielu z nich zbyt wysoko ustawion

przeszkod

Proponowana podstawa programowa wychowania przedszkolnego oraz kształcenia

ogólnego uwzgl

dnia aspiracje przewa

cej (znacznie wi

kszej ni

podczas tworzenia

obecnej podstawy) cz

ęś

ci uczniów do zdobycia przynajmniej wykształcenia

redniego oraz

konieczno

ść

pogł

bionego kształcenia ka

dego absolwenta szkoły ko

cej si

egzaminem

maturalnym w zakresie wybranych przedmiotów w celu zdobycia przez ka

dego ucznia

gł

bokiej wiedzy w zakresie jego zainteresowa

i uzdolnie

, co w efekcie zapewni mu tak

lepsze przygotowanie do podj

cia studiów wy

szych.

Proponowane zmiany zapewni

konsekwentn

gło

ść

programow

od chwili

pierwszego kontaktu dziecka ze szkoł

do uzyskania ko

cowego

wiadectwa. Powi

zanie

programowe gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalnej umo

liwi przede wszystkim spokojn

pełn

realizacj

podstawowego zakresu wykształcenia ogólnego.

Celem zmian jest równie

zwi

kszenie mo

liwo

ci indywidualizacji nauki poprzez

pewne zró

nicowanie programu w zale

ci od zainteresowa

uczniów oraz lepsze

przygotowanie uczniów do podj

cia nauki w szkołach wy

szych i aktywno

ci na rynku pracy.

Przy opracowywaniu projektu podstawy programowej uwzgl

dniono polityki

horyzontalne

(polityk

równo

płci,

społecze

stwa

informacyjnego

oraz

zrównowa

onego rozwoju). Proponowana podstawa programowa kształcenia ogólnego

uwzgl

dniania tak

e Zalecania Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r.

w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia si

przez całe

ycie (2006/962/WE).

Wpisuje si

równie

w realizacj

zało

Strategii Lizbo

skiej w obszarze edukacji, takich

jak: poprawa efektywno

ci i jako

ci kształcenia, poprawa dost

pno

ci edukacji dla

wszystkich, zbli

enie kształcenia do

ycia, podniesienie poziomu umiej

tno

ci kluczowych,

poło

enie nacisku na kształcenia w kierunkach technicznych,

cisłych i przyrodniczych.

Przewiduje si

e proponowane zmiany programowe przyczyni

do osi

gni

cia celów

okre

lonych przez Komisj

Europejsk

w Programie „Edukacja i Szkolenia 2010”, takich jak:

rozwijanie

kompetencji

kluczowych

(porozumiewanie

zyku

ojczystym,

porozumiewanie si

w j

zykach obcych, kompetencje matematyczne i podstawowe

kompetencje naukowo-techniczne, kompetencje informatyczne, kompetencje społeczne
i obywatelskie, umiej

tno

ść

uczenia si

, rozwi

zywania problemów w twórczy sposób,

inicjatywno

ść

i przedsi

biorczo

ść

wiadomo

ść

i ekspresja kulturalna), co przyczyni si

osi

gania lepszych wyników polskich uczniów w mi

dzynarodowych badaniach

OECD/PISA, zwi

kszenia odsetka osób z wykształceniem minimum

rednim, lepszego

przygotowania do studiów (zwłaszcza na kierunkach matematycznych, innych nauk

cisłych

i technicznych) oraz aktywno

ci na rynku pracy.

Projekt podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia

ogólnego został opracowany przez zespół ponad 100 ekspertów, zło

ony z wybitnych

przedstawicieli polskiego

wiata nauki oraz do

wiadczonych nauczycieli, metodyków

i pracowników systemu egzaminacyjnego. Przygotowana przez ten zespół wst

pna wersja

projektu została poddana szerokiej konsultacji społecznej. Eksperci przeanalizowali ponad
2,5 tysi

ca opinii i uwag oraz ponad 200 recenzji sporz

dzonych na zamówienie MEN przez

ekspertów w poszczególnych dziedzinach kształcenia.

Projekt był realizowany przy dofinansowaniu ze

rodków Europejskiego Funduszu

Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, priorytet III, tytuł projektu
„Doskonalenie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia
ogólnego w poszczególnych typach szkół pod k

tem jej zgodno

ci z wymogami gospodarki

opartej na wiedzy”.

Projekt podstawy programowej wychowania przedszkolnego dla przedszkoli,

oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form wychowania
przedszkolnego (zał

cznik nr 1 do projektu rozporz

dzenia) opisuje podstawowe zało

enia

wspomagania rozwoju i edukacji dzieci obj

tych wychowaniem przedszkolnym. Wymienia on

obszary działalno

ci edukacyjnej przedszkola, dla których okre

lone s

kompetencje, którymi

powinny charakteryzowa

dzieci pod koniec wychowania przedszkolnego. Opis tych

kompetencji jest na tyle precyzyjny, by dzieci rozpoczynaj

ce nauk

w szkole, były do niej

przygotowane – niezale

nie od tego, do jakiej formy edukacji przedszkolnej ucz

szczały.

W projekcie zamieszczono równie

zadania przedszkola zwi

zane z realizacj

podstawy programowej wychowania przedszkolnego, w tym tak

e zadania nauczycieli

przedszkoli. Do zada

tych nale

y w szczególno

ci przeprowadzanie diagnozy przedszkolnej

roku

szkolnym

poprzedzaj

cym

termin

rozpocz

cia

przez

dziecko

nauki

w szkole. Celem diagnozy b

dzie zgromadzenie informacji, które pomog

nauczycielom

przedszkola opracowa

i zrealizowa

indywidualny program wspomagania rozwoju ka

dego

dziecka, tak aby było ono jak najlepiej przygotowane do nauki w szkole.

Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego b

dzie realizowana od

roku szkolnego 2009/2010 w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach
podstawowych oraz w innych formach wychowania przedszkolnego.

Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkół podstawowych (zał

cznik nr 2

do projektu rozporz

dzenia) obejmuje dwa etapy edukacyjne: etap I (klasy I-III szkoły

podstawowej) oraz etap II (klasy IV-VI szkoły podstawowej).
Dotychczasowe kształcenie zintegrowane (I etap – klasy I-III) okre

la si

mianem edukacji

wczesnoszkolnej, której celem jest stopniowe i mo

liwie łagodne przeprowadzenie dzieci

z kształcenia cało

ciowego do nauczania przedmiotowego w wy

szych klasach szkoły

podstawowej. Z uwagi na mo

liwo

ci rozwojowe ucznia klasy I, zakres wiadomo

ci i

umiej

tno

ci ustalony został odr

bnie dla ucznia ko

cego klas

I oraz – w formie

wymaga

– dla ucznia ko

cego klas

III. Wymagania te zostały sformułowane w sposób

zakładaj

cy przeprowadzenie ucznia przez ten etap w sposób jak najbardziej przyjazny i

zach

caj

cy do podejmowania indywidualnej aktywno

ci oraz współpracy z innymi uczniami.

Zakres wiadomo

ci i umiej

tno

ci, jakimi ma dysponowa

ucze

cy klas

pierwsz

, a pó

niej klas

trzeci

ustalono tak, by nauczyciel mógł je zrealizowa

z uczniami

przeci

tnych

liwo

ciach.

Proponowana

podstawa

programowa

edukacji

wczesnoszkolnej umo

liwia w szczególno

ci indywidualizacj

nauczania, ze wzgl

du na

ró

nice dojrzało

ci, które obserwuje si

pomi

dzy dzie

mi.

Dla podkre

lenia ci

gło

ci procesu edukacji, w projekcie podstawy programowej

edukacji wczesnoszkolnej wyodr

bnione zostały poszczególne obszary edukacyjne:

edukacja polonistyczna, j

zyk obcy, edukacja muzyczna, edukacja plastyczna, edukacja

społeczna, edukacja przyrodnicza, edukacja matematyczna, zaj

cia komputerowe, zaj

cia

techniczne, wychowanie fizyczne oraz etyka. Okre

lono równie

wiadomo

ci i umiej

tno

wymagane po zako

czeniu tego etapu edukacyjnego dla przedmiotu j

zyk mniejszo

narodowej lub etnicznej oraz j

zyk regionalny – j

zyk kaszubski. Edukacja w tych obszarach

jest w sposób spójny skorelowana zarówno z wychowaniem przedszkolnym, jak te

z nauk

na kolejnych etapach edukacyjnych.

Edukacja wczesnoszkolna - tak jak dotychczas - b

dzie realizowana w formie

kształcenia zintegrowanego.

Dla II etapu edukacyjnego (klasy IV-VI) okre

la si

podstaw

programow

dla

nast

puj

cych przedmiotów: j

zyk polski, j

zyk obcy, muzyka, plastyka, historia

i społecze

stwo, przyroda, matematyka, zaj

cia techniczne, zaj

cia komputerowe,

wychowanie fizyczne, etyka, j

zyk mniejszo

ci narodowej lub etnicznej oraz j

zyk regionalny

– j

zyk kaszubski. W stosunku do obowi

zuj

cej podstawy programowej wyodr

bniony

został dodatkowy przedmiot – wychowanie do

ycia w rodzinie, którego tre

ci nauczania s

w obowi

zuj

cej podstawie programowej uwzgl

dnione jedynie w ramach

cie

edukacyjnej wychowanie do

ycia w społecze

stwie (moduł – wychowanie do

ycia w

rodzinie).

Proponowana podstawa programowa kształcenia ogólnego nie zawiera na

adnym

z etapów edukacyjnych dotychczasowych

cie

ek edukacyjnych – tre

ci tych

cie

ek zostały

w pełni uwzgl

dnione w podstawie programowej poszczególnych zaj

ęć

edukacyjnych.

Przykładowo, na II etapie edukacyjnym elementy edukacji medialnej b

realizowa

wszyscy nauczyciele w ramach prowadzonych zaj

ęć

. Edukacja ekologiczna i prozdrowotna

dzie realizowana w szczególno

ci w ramach przedmiotu przyroda oraz wychowanie

fizyczne, wychowanie do

ycia w społecze

stwie (moduł edukacja regionalna – dziedzictwo

kulturowe w regionie oraz moduł wychowanie patriotyczne i obywatelskie) – w ramach
przedmiotów historia i społecze

stwo, j

zyk polski, plastyka i muzyka.

Proponowana podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkół podstawowych

dzie realizowana pocz

wszy od roku szkolnego 2009/2010 w I klasach szkół

podstawowych. W pozostałych klasach szkoły podstawowej, do czasu zako

czenia cyklu

kształcenia w tej szkole, stosuje si

dotychczasow

podstaw

programow

. W klasach

realizuj

cych dotychczasow

podstaw

programow

dopuszcza si

stosowanie nowej

podstawy programowej dla przedmiotów j

zyk obcy nowo

ytny, wychowanie fizyczne i etyka

w celu ułatwienia organizowania przez szkoł

zaj

ęć

z tych przedmiotów. Szczególnie

w przypadku małych szkół, optymalne wprowadzenie nowych rozwi

organizacyjnych

proponowanych dla tych przedmiotów, mo

e wymaga

wprowadzenia ich od razu dla dwóch

lub trzech roczników uczniów. Proponuje si

, aby decyzja w tym zakresie nale

ała do

dyrektora szkoły (po uzyskaniu pozytywnej opinii rady pedagogicznej).

W Zał

czniku nr 4 do projektu rozporz

dzenia okre

lona została podstawa

programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów (III etap edukacyjny) i szkół
ponadgimnazjalnych (IV etap edukacyjny), których uko

czenie umo

liwia przyst

pienie do

egzaminu maturalnego. Proponuje si

zł

czenie programowe gimnazjum i szkoły

ponadgimnazjalnej, którego celem jest unowocze

nienie programu szkoły i unikni

cie mało

skutecznej, dwukrotnej pospiesznej realizacji tych samych tre

ci programowych.

Z dotychczasowych do

wiadcze

wynika,

e okres 3 lat jest zbyt krótki, by pomie

w nim

pełny cykl kształcenia ogólnego i uzyska

satysfakcjonuj

ce efekty kształcenia.

Proponowane zł

czenie programowe gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalnej polegaj

ce na

wydłu

eniu

powszechnego

kształcenia

gimnazjum

kształcenie

szkole

ponadgimnazjalnej spowoduje, i

uczniowie uzyskaj

solidne podstawy wiedzy i umiej

tno

w ka

dej dziedzinie kształcenia.

Dla gimnazjum okre

lona została podstawa programowa dla nast

puj

cych

przedmiotów: j

zyk polski, j

zyki obce nowo

ytne, muzyka, plastyka, historia, wiedza

o społecze

stwie, geografia, biologia, chemia, fizyka, matematyka, informatyka, wychowanie

fizyczne, edukacja dla bezpiecze

stwa, wychowanie do

ycia w rodzinie, etyka, j

zyk

mniejszo

ci narodowej lub etnicznej oraz j

zyk regionalny - kaszubski. W stosunku do

dotychczasowej podstawy programowej dla III etapu edukacyjnego wyodr

bniony został

jeden dodatkowy przedmiot, tj. edukacja dla bezpiecze

stwa, dla którego ustalona została

podstawa programowa (obecnie dla gimnazjum jest przewidziana

cie

ka edukacyjna

edukacja obronna).
Ponadto, dla gimnazjum okre

la si

podstaw

programow

dla dwóch przedmiotów, które

miały charakter uzupełniaj

cy, tj. zaj

cia artystyczne oraz zaj

cia techniczne.

Wprowadzenie

tych

zaj

ęć

szkole

celu

umo

liwienie

odkrywania

i rozwijania indywidualnych zdolno

ci i zainteresowa

uczniów oraz wzbogacenie oferty

szkoły.

Na IV etapie edukacyjnym przedmioty b

mogły by

nauczane w zakresie

podstawowym lub w zakresie rozszerzonym:

1) tylko w zakresie podstawowym - przedmioty: wiedza o kulturze, podstawy przed-

biorczo

ci, wychowanie fizyczne, edukacja dla bezpiecze

stwa, wychowanie do

ycia w rodzinie i etyka;

2) w zakresie podstawowym i w zakresie rozszerzonym:

a) j

zyk polski, j

zyk obcy nowo

ytny na poziomie IV.1, matematyka, j

zyk

mniejszo

ci narodowej lub etnicznej oraz j

zyk regionalny – j

zyk kaszubski;

ucze

realizuje zakres podstawowy albo zakres rozszerzony (wymagania

szczegółowe dla zakresu rozszerzonego obejmuj

tak

e wszystkie wymaga-

nia szczegółowe dla zakresu podstawowego),

b) historia, wiedza o społecze

stwie, geografia, biologia, chemia, fizyka i

informatyka; ucze

obowi

zkowo realizuje zakres podstawowy (zakres

rozszerzony stanowi kontynuacj

nauczania danego przedmiotu w zakresie

podstawowym);

3) tylko w zakresie rozszerzonym: historia muzyki, historia sztuki, j

zyk łaci

ski i

kultura antyczna, filozofia.

Dla uczniów, którzy wybior

kształcenie w zakresie rozszerzonym z przedmiotów

matematyczno-przyrodnicznych przewidziany jest dodatkowo przedmiot uzupełniaj

historia i społecze

stwo, który poszerzy ich wiedz

w zakresie nauk humanistycznych oraz

kształtuje postawy obywatelskie. Natomiast, dla uczniów, którzy wybieraj

kształcenie w

zakresie rozszerzonym z przedmiotów humanistycznych przewidziany jest dodatkowo
przedmiot uzupełniaj

cy przyroda, który poszerzy ich wiedz

w zakresie nauk

matematyczno-przyrodniczych.

Na III i IV etapie edukacyjnym proponuje si

ponadto przedmioty uzupełniaj

ce,

które wprowadza si

w celu dostosowania oferty szkoły do zainteresowa

uczniów.

1) na III etapie edukacyjnym - zaj

cia artystyczne oraz zaj

cia techniczne;

2) na IV etapie edukacyjnym - zaj

cia artystyczne oraz ekonomia w praktyce.

Proponowana podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół
ponadgimnazjalnych nie zawiera dotychczasowych

cie

ek edukacyjnych, których tre

zostały uwzgl

dnione w podstawach programowych poszczególnych przedmiotów.

Podstawa programowa dla gimnazjów i szkół ponadgimanzjalnych b

dzie wdra

ana

stopniowo, tj.:

a) od roku szkolnego 2009/2010 w klasach I gimnazjum;
b) od roku szkolnego 2012/2013 w klasach I liceów ogólnokształc

cych, liceów

profilowanych i techników;

c) od roku szkolnego 2015/2016 w klasach I uzupełniaj

cych liceów ogólnokształc

cych

i techników uzupełniaj

cych.

W pozostałych klasach tych szkół – do czasu zako

czenia cyklu kształcenia w tych szkołach

– b

dzie stosowana dotychczasowa podstawa programowa. Dyrektor szkoły b

dzie mógł

wprowadzi

now

podstaw

programow

dla przedmiotów: j

zyk obcy nowo

ytny,

wychowanie fizyczne i etyka w pozostałych klasach gimnazjum. Proponuje si

, aby równie

w szkołach ponadgimnazjalnych, w których nowa podstawa programowa b

dzie realizowana

pocz

wszy od roku szkolnego 2012/2013 w klasach I tych szkół, ju

w roku szkolnym

2009/2010 mo

liwe było stosowanie nowej podstawy programowej dla przedmiotów j

zyk

obcy nowo

ytny, wychowanie fizyczne i etyka, w celu stopniowego wdra

ania szkoły do

nowych rozwi

organizacyjnych proponowanych w nauczaniu tych przedmiotów.

Proponuje si

, aby decyzja w tym zakresie nale

ała do dyrektora szkoły (po zasi

gni

ciu

opinii rady pedagogicznej).

Zał

cznik nr 5 do projektu rozporz

dzenia zawiera proponowan

podstaw

programow

kształcenia ogólnego dla zasadniczych szkół zawodowych. Poniewa

dobre

wykształcenie ogólne nie tylko wspomaga wykonywanie wyuczonego zawodu, ale tak

stanowi baz

do podnoszenia kwalifikacji zawodowych oraz ewentualnej ich zmiany, dla

zasadniczych szkół zawodowych proponuje si

ten sam katalog przedmiotów

ogólnokształc

cych jak dla szkół ponadgimnazjalnych, których uko

czenie umo

liwia

przyst

pienie do egzaminu maturalnego, czyli: j

zyk polski, j

zyk obcy nowo

ytny, historia,

wiedza o społecze

stwie, podstawy przedsi

biorczo

ci, geografia, biologia, chemia, fizyka,

matematyka, informatyka, wychowanie fizyczne, edukacja dla bezpiecze

stwa, wychowanie

ycia w rodzinie i etyka, j

zyk mniejszo

ci narodowej lub etnicznej oraz j

zyk regionalny

kaszubski

(aktualnie

obowi

zuj

podstawa

programowa

nie

przewiduje

w zasadniczej szkole zawodowej przedmiotów biologia i chemia). Tylko dla j

zyka polskiego

i matematyki okre

lono dla zasadniczych szkół zawodowych odr

bne wymagania.

W przypadku pozostałych przedmiotów obowi

zywa

dzie podstawa programowa

kształcenia ogólnego dla szkół ponadgimnazjalnych, których uko

czenie umo

liwia

przyst

pienie do egzaminu maturalnego, z tym

e wył

cznie w zakresie podstawowym.

Proponowana podstawa programowa kształcenia ogólnego dla zasadniczych szkół
zawodowych nie zawiera dotychczasowych

cie

ek edukacyjnych, których tre

ci zostały w

cało

ci uwzgl

dnione w podstawach programowych poszczególnych przedmiotów.

Edukacja w szkole ponadgimnazjalnej, w tym równie

zasadniczej szkoły zawodowej

dzie zamykała rozpocz

ty w gimnazjum cykl kształcenia ogólnego, który zapewni

wszystkim uczniom solidne podstawy wykształcenia ogólnego.

Podstawa programowa w proponowanym kształcie ułatwi nauczycielom precyzowanie

wymaga

stosunku

uczniów

poszczególnych

etapach

kształcenia

i pozwoli na skuteczniejsze ich przygotowanie do sprawdzianu i egzaminów. Poniewa

zakres tre

ci nauczania dla poszczególnych etapów kształcenia ogólnego nie zmienia si

zasadniczo, nauczyciele s

odpowiednio przygotowani do realizacji zmienionej podstawy

programowej. Niemniej jednak placówki doskonalenia nauczycieli b

podejmowa

odpowiednie działania zwi

zane z doskonaleniem warsztatu nauczycieli pod k

tem realizacji

zmienionej podstawy programowej.

W celu

upowszechnienia

zmian

podstawie

programowej wychowania

przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego ju

w bie

Ŝą

cym roku kalendarzowym podj

zostały działania maj

ce na celu przybli

enie organom prowadz

cym szkoły, dyrektorom

szkół i nauczycielom istoty projektowanych zmian. W ramach projektu Doskonalenie
podstawy

programowej

wychowania

przedszkolnego

oraz

kształcenia

ogólnego

w poszczególnych typach szkół pod k

tem jej zgodno

ci z gospodark

opart

na wiedzy,

finansowanego ze

rodków Europejskiego Funduszu Społecznego, powołane zostały tzw.

wojewódzkie zespoły szkoleniowe, których zadaniem b

dzie upowszechnianie nowej

podstawy programowej, wspieranie i szkolenie jednostek samorz

du terytorialnego,

dyrektorów szkół i nauczycieli w przygotowaniach do wprowadzenia do szkół nowej
podstawy programowej.

Od pa

dziernika do grudnia br. odbyło si

kilkana

cie konferencji przedmiotowych dla

doradców metodycznych i nauczycieli, podczas których autorzy projektu podstawy
programowej szczegółowo przedstawili proponowane zmiany. Ł

cznie, w okresie listopad-

grudzie

br, w całym kraju odbyło si

ponad 400 konferencji Opracowany zostanie równie

komentarz do podstawy programowej, który umo

liwi nauczycielom dokładne zapoznanie si

z zało

eniami nowej podstawy. Poradnik b

dzie przekazany do wszystkich szkół w Polsce,

dzie równie

dost

pny na stronie internetowej MEN. Na rok 2009 planowane s

dalsze

szkolenia dla doradców metodycznych, nauczycieli, pracowników nadzoru pedagogicznego i
systemu egzaminacyjnego dotycz

ce nowej podstawy programowej.

Ocena skutków regulacji (OSR)

1. Podmioty, na które oddziałuje projektowana regulacja

Projekt rozporz

dzenia oddziałuje na uczniów, nauczycieli, rodziców, organy prowadz

szkoły, Centraln

Komisj

Egzaminacyjn

, okr

gowe komisje egzaminacyjne, autorów

i wydawców programów nauczania i podr

czników szkolnych oraz producentów

rodków

dydaktycznych, szkoły wy

sze kształc

ce nauczycieli.

2. Konsultacje społeczne

Projekt rozporz

dzenia został przekazany do zaopiniowania nast

puj

cym zwi

zkom

zawodowym i partnerom społecznym:

1. Zarz

dowi Głównemu Zwi

zku Nauczycielstwa Polskiego,

2. Sekcji Krajowej O

wiaty i Wychowania NSZZ „Solidarno

ść

”,

3. Komisji Krajowej Wolnego Zwi

zku Zawodowego „Sierpie

80”,

4. Komisji Krajowej NSZZ „Solidarno

ść

”,

5. Zarz

dowi Krajowego Zwi

zku Zawodowego Nauczycieli

rednich Szkół Le

nych w

Polsce,

6. Zwi

zkowi Zawodowemu Pracowników O

wiaty i Wychowania „O

wiata”,

7. Krajowej Sekcji O

wiaty NSZZ „Solidarno

ść

80”,

8. Niezale

nemu Samorz

dnemu Zwi

zkowi Zawodowemu Pracowników Schronisk

dla Nieletnich i Zakładów Poprawczych,

9. Zwi

zkowi Zawodowemu „Rada Poradnictwa”,

10. Sekretariatowi Konferencji Episkopatu Polski,
11. Polskiej Radzie Ekumenicznej,
12. Społecznemu Towarzystwu O

wiatowemu,

13. Krajowemu Forum O

wiaty Niepublicznej,

14. Rzecznikowi Praw Dziecka,
15. Krajowemu Porozumieniu Rodziców i Rad Rodziców,
16. Ogólnopolskiemu Stowarzyszeniu Kadry Kierowniczej O

wiaty,

17. Konfederacji Stowarzysze

Nauczycielskich,

18. Stowarzyszeniu Dyrektorów Szkół

rednich,

19. Polskiemu Stowarzyszeniu Dyrektorów Szkół,
20. Radzie Szkół Katolickich,

21. Komisji Krajowej NSZZ „Solidarno

ść

80”,

22. Komisji Wspólnej Rz

du i Samorz

du Terytorialnego,

23. Komisji Wspólnej Rz

du i Mniejszo

ci Narodowych i Etnicznych,

24. Instytutowi Pami

ci Narodowej;

25. Polskiemu Towarzystwu Filozoficznemu
26. Polskiemu Towarzystwu Matematycznemu,
27. Stowarzyszeniu Nauczycieli Matematyki,
28. Sekcji Wydawców Edukacyjnych Polskiej Izby Ksi

ąŜ

ki,

29. Polskiemu Towarzystwu Astronomicznemu,
30. Polskiemu Towarzystwu Botanicznemu,
31. Polskiemu Towarzystwu Chemicznemu,
32. Polskiemu Towarzystwu Fizycznemu,
33. Polskiemu Towarzystwu Geograficznemu,
34. Polskiemu Towarzystwu Historycznemu,
35. Polskiemu Towarzystwu Informatycznemu,
36. Polskiemu Towarzystwu Przyrodników,
37. Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich,
38. Radzie J

zyka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk,

39. Komitetowi Nauk Pedagogicznych PAN,
40. Instytutowi Bada

Literackich,

41. Polskiej Akademii Umiej

tno

ci,

42. Towarzystwu Literackiemu Imienia Adama Mickiewicza,
43. Stowarzyszeniu Nauczycieli Polonistów,
44. Konferencji Rektorów Akademickich Uczelni Niepa

stwowych,

45. Pa

stwowej Komisji Akredytacyjnej,

46. Stowarzyszeniu Nauczycieli Humanistów,
47. Stowarzyszeniu Nauczycieli Humanistów "Prowincja",
48. Ukrai

skiemu Towarzystwu Nauczycielskiemu w Polsce,

49. Stowarzyszeniu Nauczycieli Twórczych,
50. Stowarzyszeniu O

wiatowców Polskich,

51. Stowarzyszeniu Nauczycieli Innowatorów Edukacji Obywatelskiej,
52. Stowarzyszeniu Nauczycieli Przedmiotów Przyrodniczych i Technicznych,
53. Stowarzyszeniu Nauczycieli Fizyki,
54. Stowarzyszeniu na Rzecz Edukacji Obywatelskiej,
55. Stowarzyszeniu Aktywnych Nauczycieli SAN,
56. Stowarzyszeniu Nauczycieli Internautów,
57. Stowarzyszeniu Nauczycieli Olimpijskich,
58. Polskiemu Stowarzyszeniu Animatorów Pedagogiki Celestyna Freineta,
59. Stowarzyszeniu Komputer i Sprawy Szkoły "KISS",
60. Stowarzyszeniu Nauczycieli Edukacji Pocz

tkowej,

61. Stowarzyszeniu Nauczycieli J

zyka Angielskiego w Polsce IATEFL PL,

62. Stowarzyszeniu Nauczycieli J

zyka Niemieckiego,

63. Stowarzyszeniu Edukatorów,
64. Ogólnopolskiemu Stowarzyszeniu Powiatowych i Gminnych

Samorz

dowych O

rodków Doskonalenia Nauczycieli,

65. Łódzkiemu Stowarzyszeniu Edukacji Obywatelskiej,
66. Polskiemu Stowarzyszeniu Montessori,
67. Stowarzyszeniu Dyrektorów i Nauczycieli Centrów Kształcenia

Praktycznego,

68. Ogólnopolskiemu Stowarzyszeniu Moderatorów Wewn

trzszkolnego

Doskonalenia Nauczycieli Instytut Edukacji Ustawicznej,

69. Stowarzyszeniu Wspierania Rozwoju Organizacyjnego Szkół,
70. Stowarzyszeniu Nauczycieli J

zyka Angielskiego "Prime" w Polsce,

71. Wielkopolskiemu Stowarzyszeniu Nauczycieli J

zyka Polskiego,

72.

skiej Macierzy Szkolnej,

73. Stowarzyszeniu Nauczycieli CNC i CAD/CAM,
74. Polskiemu Stowarzyszeniu Nauczycieli Przedmiotów Przyrodniczych,
75. Stowarzyszeniu Doradców Szkolnych i Zawodowych Rzeczpospolitej

Polskiej,

76. Stowarzyszeniu Edukacji Filozoficznej "PHRONESIS",
77. PROF-EUROPE Stowarzyszeniu Nauczycieli J

zyka Francuskiego w

Polsce,

78. Towarzystwu Szkół Twórczych,
79. Stowarzyszeniu Edukatorów Samorz

dowych,

80. Stowarzyszeniu Nauczycieli Przedsi

biorczo

ci i Edukacji Ekonomicznej,

81. Towarzystwu Rozwijania Inicjatyw O

wiatowych TRIO,

82. Towarzystwu Nauczycieli Bibliotekarzy Szkół Polskich,
83. Stowarzyszeniu Nauczycieli Historii,
84. Stowarzyszeniu Akademickich O

rodków Nauczania J

zyków Obcych

LINGAL,

85. Stowarzyszeniu Nauczycieli Technologii Informacyjnej
86. Zdu

skowolskiemu Stowarzyszeniu O

wiatowemu,

87. Zarz

dowi Krajowemu Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego.

Projekt przekazany został równie

do Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, okr

gowych

komisji egzaminacyjnych, kuratoriów o

wiaty, Rzecznika Praw Obywatelskich, Komisji

Wspólnej Rz

du i Samorz

du Terytorialnego, Komisji Wspólnej Rz

du i Mniejszo

Narodowych i Etnicznych.

Projekt w dniu 4 listopada 2008 r. uzyskał akceptacj

Zespołu ds. Edukacji, Kultury i Sportu

Komisji Wspólnej Rz

du i Samorz

du Terytorialnego.

Projekt jest zgodny z prawem Unii Europejskiej.

Uwagi do projektu zgłosili nast

puj

cy partnerzy społeczni: Zarz

d Główny Zwi

zku

Nauczycielstwa Polskiego, Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich, Rada
Główna Szkolnictwa Wy

szego, Pa

stwowa Komisja Akredytacyjna, Instytut Problemów

Współczesnej Cywilizacji, Stowarzyszenie

Nauczycieli Polonistów, Stowarzyszenie

Dyrektorów i Nauczycieli Centrów Kształcenia Praktycznego, Polskie Towarzystwo
Historyczne, Polskie Towarzystwo Astronomiczne, Polskie Towarzystwo Fizyczne, Kapitał
Przyszło

ci – Stowarzyszenie Edukacyjne, Rada Szkół Katolickich, Towarzystwo Wiedzy

Obronnej, Komisja Nadzoru Finansowego.

Zwi

zek Nauczycielstwa Polskiego zgłosił uwagi do projektu podstawy programowej

w zakresie wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej, podnosz

e tre

w niej zawarte s

rozproszone i zaw

ęŜ

one, w szczególno

ci w zakresie ekologii,

regionalizmu, edukacji komunikacyjnej, bezpiecze

stwa ruchu drogowego i ratownictwa.

Uwagi te zostały uwzgl

dnione i projekt został stosownie zmieniony. Je

eli chodzi

o zapisany w projekcie podstawy programowej obowi

zek przeprowadzenia przez

nauczyciela diagnozy przedszkolnej w roku poprzedzaj

cym termin rozpocz

cia przez

dziecko nauki w szkole, to prowadzone s

prace nad przygotowaniem szkole

dla

nauczycieli w tym zakresie.
Projekt edukacji wczesnoszkolnej nie „stwarza gro

by powrotu do nauczania

przedmiotowego”, a jedynie dopuszcza mo

liwo

ść

realizacji niektórych obszarów edukacji

wczesnoszkolnej, które z uwagi na swój charakter (j

zyk obcy, muzyka, plastyka), mog

z po

ytkiem dla ucznia prowadzone przez nauczycieli „specjalistów”.

W cz

ęś

ci dotycz

cej gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalnej Zwi

zek Nauczycielstwa

Polskiego ocenił,

e powa

słabo

podstawy jest rezygnacja z powtarzania danej partii

materiału na kolejnych etapach kształcenia, co mo

e by

znacz

cym czynnikiem

obni

cym poziom wykształcenia. Zarzut nie jest uzasadniony. Po pierwsze, powtarzanie

pewnych partii nauczanych tre

ci (tzw. spiralno

ść

) jest elementem metodyki nauczania,

regulowanym na poziomie programu nauczania, a nie podstawy programowej. Po drugie,
powi

zanie programowe gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalnej umo

liwi spokojn

, pełn

realizacj

podstawowego zakresu wykształcenia ogólnego.

W opinii ZNP podstawa programowa „jest do zrealizowania i opanowania przez ucznia
słabego” i nie b

dzie miała wpływu na rozwijanie zainteresowa

i horyzontów ucznia

zdolnego. Nie mo

na podzieli

tej opinii. Jednym z głównych celów proponowanych zmian

jest zwi

kszenie mo

liwo

ci indywidualizacji nauki pozwalaj

cej na zró

nicowanie programu

w zale

ci od mo

liwo

ci i zainteresowa

uczniów. Proponowana podstawa programowa

daje nauczycielom znacznie wi

ksz

autonomi

w kształtowaniu procesu nauczania,

a uczniom umo

liwia wybór cz

ęś

ci zaj

ęć

, najbardziej odpowiadaj

cych ich zainteresowaniom

(zaj

cia artystyczne, techniczne, fakultety w wychowaniu fizycznym) i potrzebom (wybór

przedmiotów w zakresie istotnie rozszerzonym pod k

tem egzaminu maturalnego, studiów

szych czy zawodu).

Nie s

równie

uzasadnione obawy dotycz

ce realizacji w zasadniczych szkołach

zawodowych takiej samej podstawy programowej przedmiotów ogólnokształc

cych, jak

proponuje si

– w zakresie podstawowym – dla uczniów szkół ponadgimanzjalnych, których

uko

czenie umo

liwia przyst

pienie do egzaminu maturalnego. Takie rozwi

zanie pozwoli

bowiem uczniom zasadniczych szkół zawodowych na zdobycie niezb

dnego do sprawnego

funkcjonowania we współczesnym

wiecie, w tym w szczególno

ci na rynku pracy, poziomu

wykształcenia ogólnego.
Tre

ci nauczania zawarte w dotychczasowych

cie

kach edukacyjnych zostały umieszczone

podstawie

programowej

poszczególnych

przedmiotów,

zło

ono

ść

i interdyscyplinarno

ść

zjawisk otaczaj

cego

wiata oraz stymulowanie nauczycieli do

kreatywno

ci i współpracy b

dzie mo

liwa w szczególno

ci dzi

ki wprowadzeniu w szkołach

ponadgimnazjalnych, których uko

czenie umo

liwia przyst

pienie do egzaminu maturalnego

dwóch przedmiotów o wybitnie interdyscyplinarnym charakterze: historia i społecze

stwo

oraz przyroda.
Wspomniane ju

poł

czenie programowe gimnazjum i szkoły ponadgimnazjlanej, wbrew

obawom ZNP, zapewni ka

demu uczniowi solidne wykształcenie ogólne, a nauka wybranych

przedmiotów w zakresie istotnie rozszerzonym zapewni uczniom gruntown

, znacznie lepsz

dzi

, wiedz

, a w konsekwencji – wi

ksze szanse dostania si

na wybran

uczelni

Zakłada si

równie

e ucze

dzie miał mo

liwo

ść

zmiany wybranego profili kształcenia.

Projekt został równie

uzupełniony o podstaw

programow

zyka obcego nowo

ytnego

cego drugim j

zykiem nauczania w oddziałach dwuj

zycznych.

Opinia Zwi

zku Nauczycielstwa Polskiego o braku w projekcie podstawy programowej

nowoczesnej koncepcji dydaktycznej, braku nawi

zania do współczesnych osi

gni

ęć

naukowych  i  „zamykaniu  nauczania  w  ciasnych  i  przestarzałych  formach  (np.  kształcenie
chemiczne,  historyczne)”  nie  znajduje  potwierdzenia  w  szczegółowych  opiniach,
przekazanych  przez  innych  partnerów  społecznych  (np.  Polskie  Towarzystwo  Historyczne),
czy te

recenzentów opiniuj

cych projekt na wcze

niejszych etapach prac.

Zdaniem ZNP reforma programowa powinna mie

charakter kompleksowy, gwarantuj

realizacj

zapisów zawartych w podstawie programowej. Ministerstwo Edukacji Narodowej

prowadzi intensywne prace maj

ce polegaj

ce na przygotowaniu warunków do sprawnej

realizacji nowej podstawy programowej pocz

wszy od 1 wrze

nia 2009 r., w szczególno

konferencje i szkolenia dla nauczycieli i dyrektorów szkół, konsultantów doradców
metodycznych oraz organów prowadz

cych szkoły, materiały informacyjne, poradniki dla

dyrektorów szkół. Dobremu przygotowaniu szkół do realizacji nowej podstawy programowej
b

dzie równie

sprzyjał harmonogram wdra

ania zmian, który zakłada stopniowe ich

wprowadzanie.
Eksperci opracowuj

cy poszczególne cz

ęś

ci projektu podstawy programowej przeanalizowali

równie

szczegółowe uwagi nauczycieli i dyrektorów szkół przekazane przez Zarz

d Główny

ZNP.

Sekcja Krajowa O

wiaty i Wychowania NSZZ „Solidarno

ść

” pismem z dnia 8 listopada

2008 r. zwróciła si

z pro

o wstrzymanie biegu terminu przesyłania uwag i opinii do

projektu rozporz

dzenia do czasu zako

czenia debaty w sprawach o

wiatowych

prowadzonej w Kancelarii Prezydenta RP i zebrania nadesłanych przez nauczycieli z terenu
kraju uwag. Pro

ba nie została uwzgl

dniona. Od przesłania projektu rozporz

dzenia

partnerom społecznym i zwi

zkom zawodowym upłyn

ło do chwili skierowania pro

by 1,5

miesi

ca i dla wi

kszo

ci partnerów społecznych i zwi

zków zawodowych był to

wystarczaj

cy okres na przesłanie opinii. Ponadto, w okresie od dnia 10 kwietnia do 30

czerwca br., wszyscy nauczyciele mieli mo

liwo

ść

bezpo

redniego nadsyłania uwag

o projekcie podstawy programowej korzystaj

c ze specjalnie przygotowanej do tego celu

strony internetowej

www.reformaprogramowa.men.gov.pl

. Setki nauczycieli skorzystało z

tej mo

liwo

ci, istotnie przyczyniaj

c si

do poprawy jako

ci proponowanej podstawy

programowej. Tak

e uwagi dotycz

ce podstawy programowej, które zostały zgłoszone w

trakcie debaty w Kancelarii Prezydenta RP, były na bie

Ŝą

co analizowane i uwzgl

dnione

przy ostatecznej redakcji projektu.

Konfederacja Rektorów Akademickich Szkół Polskich wyraziła opini

e opracowanie

nowej podstawy programowej kształcenia ogólnego było konieczno

poniewa

obowi

zuj

ca podstawa programowa przestała spełnia

swoj

role, gdy

: była adresowana

do zdecydowanie odmiennej populacji uczniów (była tworzona przy zało

eniu,

e do szkół

cych si

matur

ucz

szcza około 50% rocznika uczniów, natomiast dzi

do tego typu

szkół ucz

szcza ponad 80% ka

dego rocznika uczniów; wbrew tradycji czteroletniego cyklu

kształcenia ogólnego w polskiej szkole, próbowała dwukrotnie pomie

pełny cykl

kształcenia ogólnego w trzyletni okres realizacji (najpierw w gimnazjum, a potem w liceum);
jest zbyt encyklopedyczna, z perspektywy łatwo dzi

dost

pnych

ródeł informacji; jest

nieprecyzyjna w opinie tre

ci i dlatego wymagała dodatkowego opisu standardów wymaga

egzaminacyjnych, co ł

cznie dało bardzo niejasny i cz

sto sprzeczny obraz tego, co ucze

ma umie

. Konfederacja Rektorów Akademickich Szkół Polskich pozytywnie ocenia: opis

wymaga

na dwóch poziomach: ogólnym i szczegółowym; przedstawienie dla ka

dego

przedmiotu pełnej listy wymaga

, które powinien spełni

przeci

tnie zdolny ucze

na koniec

dego etapu kształcenia; okre

lenie w podstawie zestawu postaw, które szkoła ma

kształtowa

u uczniów, takich jak: uczciwo

ść

, wiarygodno

ść

, odpowiedzialno

ść

, wytrwało

ść

poczucie własnej warto

ci, przedsi

biorczo

ść

, kreatywno

ść

, gotowo

ść

do pracy zespołowej,

kultura osobista, postawa obywatelska, postawa poszanowania tradycji i kultury własnego
narodu, a tak

e poszanowania dla innych kultur i tradycji. Podkre

lono równie

e nowa

podstawa programowa przywi

zuje szczególn

wag

do nauczania j

zyka polskiego,

matematyki, j

zyków obcych; kładzie zwi

kszony nacisk na umiej

tno

ść

wykorzystywania

wiedzy do identyfikowania i rozwi

zywania problemów, a tak

e formułowania wniosków

opartych na obserwacjach empirycznych; zawiera wymagania zwi

zane z prowadzeniem

wiadcze

; traktuje okres nauki w gimnazjum i szkole ponadgimnazjalnej ł

cznie jako

spójny programowo obszar kształcenia; organizacja kształcenia po pierwszej klasie szkoły
ponadgimnazjalnej umo

liwi solidne przygotowanie uczniów do matury i studiów wy

szych.

Rada Główna Szkolnictwa Wy

szego podj

ła w dniu 16 pa

dziernika 2008 r. Uchwał

333/2008 w której z uznaniem przyj

ła projekt nowej podstawy programowej, jako

opracowany w duchu obecnie obowi

zuj

cych kanonów (przeniesienie uwagi na efekty

kształcenia, wydłu

enie kształcenia ogólnego, doprecyzowanie zakresu tre

ci nauczania,

indywidualizacja kształcenia, opis wymaga

na koniec ka

dego etapu kształcenia.

Podkre

lono równie

e projekt rozporz

dzenia uwzgl

dnia zalecenia Parlamentu

Europejskiego i Rady Europy z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie kompetencji kluczowych
w procesie uczenia si

przez całe

ycie (2006/962/WE) i jest wa

nym elementem wł

czenia

polskiemu systemu edukacji w system edukacji europejskiej.

Prezydium Pa

stwowej Komisji Akredytacyjnej zaproponowało rozszerzenie wymaga

z zakresu fizyki i matematyki (IV etap edukacyjny – zakres rozszerzony) o umiej

tno

ść

obja

niania współcze

nie wykorzystywanych zjawisk takich jak: działanie skrzyni biegów

samochodu, działanie

wiatłowodu, generowanie siły no

nej przez płat samolotu, działanie

silników rakietowych i turboodrzutowych, przesyłanie d

ku i obrazu za pomoc

radia

i telewizji, działanie tomografów. Propozycja nie została uwzgl

dniona.

Instytut Problemów Współczesnej Cywilizacji wyraził opini

e wprowadzenie w

ycie

nowej podstawy programowej otworzy nowy wa

ny etap w rozwoju kształcenia w polskim

systemie o

wiaty, projekt proponuje bowiem trafne instrumenty zapobiegania dotkliwym

słabo

ciom i niedostatkom: uwzgl

dnia zró

nicowanie uczniów, w znacz

cym stopniu

ogranicza powtórzenia i przeładowanie programów, zwi

ksza precyzj

i czytelno

ść

zapisów,

jasno formułuje cele kształcenia i umiej

tno

ci na poszczególnych etapach edukacyjnych.

Pozytywnie oceniono ogólne zało

enia nowej podstawy programowej, w szczególno

ci:

poło

enie nacisku na rozwijanie sprawno

ci my

lenia, poznawania i komunikowania si

zarówno na płaszczy

nie intelektualnej jak i społecznej, które b

sprzyja

dojrzewaniu

społecze

stwa obywatelskiego oraz uznanie j

zyka polskiego, matematyki i j

zyków obcych

za  fundamentalny  obszar  wiedzy.  Zdaniem  Instytutu,  potraktowanie  gimnazjum  i  szkoły
ponadgimnazjalnej  jako  spójnego  programowo  obszaru  kształcenia  oraz  ukierunkowanie
nauki  pod  k

tem zainteresowa

i potrzeb planowanych studiów powinno dobrze słu

koniecznej  racjonalizacji  wykorzystania  czasu  nauki  i  potencjału  intelektualnego  młodych
ludzi.
Zdaniem Instytutu Problemów Współczesnej Cywilizacji w podstawie programowej  powinny
by

wyra

nie wyartykułowane zasady (principia) edukacyjne, b

ce odpowiednikiem

„konstytucji edukacyjnej”, np.; zasada elastyczno

ci nauczania czyli dostosowanie zakresu

i sposobu kształcenia do charakterystyki intelektualnej i osobowej ucznia oraz jego
preferencji edukacyjnych, zasada równowagi – złotej proporcji, polegaj

ca na ł

czeniu

doskonalenia w sztuce my

lenia, oraz nabywania wiedzy i stosownych umiej

tno

ci; zasada

skuteczno

ci (uczy

eby nauczy

), zasada monitorowania jako

ci nauczania, zasada

uwzgl

dniania przy formułowaniu zakresu i sposobów realizacji celów edukacyjnych

uwarunkowa

infrastrukturalnych,

kadrowych

finansowych,

zasada

sprawno

–

zapobieganie marnotrawieniu zasobów i szans. Projekt podstawy programowej został
opracowany w oparciu o te zasady i cz

ęś

ciowo s

one wyartykułowane w projekcie

(elastyczno

ść

nauczania, równowaga, zapobieganie marnotrawieniu zasobów i szans).

Uznaj

c propozycj

zmiany podstawy programowej za w pełni uzasadnion

Instytut

przedło

ył równie

uwagi w kwestii projektowanego w ustawie o systemie o

wiaty obni

enia

wieku szkolnego, które jednak wychodz

poza zakres przedmiotowego projektu.

Stowarzyszenie Nauczycieli Polonistów pozytywnie oceniło projekt nowej podstawy
programowej

kształcenia

ogólnego

szczególno

zakresie:

zwi

kszenia

odpowiedzialno

ci nauczyciela za proces kształcenia poprzez poszerzenie jego

samodzielno

ci w dostosowaniu wymaga

programowych do potrzeb konkretnych zespołów

uczniowskich; zwi

kszenia nacisku na kształcenie umiej

tno

ci j

zykowych i podnoszenie

poziomu władania polszczyzn

w mowie i w pi

mie; sformułowania podstawy w j

zyku

efektów kształcenia; likwidacji dublowania si

tre

ci nauczania w gimnazjum i szkole

ponadgimnazjalnej.

Stowarzyszenie O

wiatowców Polskich nie zgłosiło zastrze

do tre

ci zawartych

w projekcie rozporz

dzenia, oceniaj

e jest to bogaty merytorycznie program b

odpowiedzi

na oczekiwania zmierzaj

ce do komparatywno

ci polskiej edukacji z edukacj

europejsk

Polskie Towarzystwo Astronomiczne zgłosiło szczegółowe uwagi do projektu podstawy
programowej w zakresie dotycz

cym przedmiotów: fizyka, geografia i przyroda. Uwagi

zostały przeanalizowane przez ekspertów, którzy opracowali projekt w tym zakresie, a cz

ęść

z nich uwzgl

dniona. Nie została natomiast uwzgl

dniona propozycja zachowania

dotychczasowej nazwy przedmiotu Fizyka z astronomi

na IV etapie edukacyjnym

(przedmiot b

dzie nosił nazw

Fizyka).

Polskie Towarzystwo Fizyczne zgłosiło uwagi dotycz

ce organizacji nauczania fizyki

w szkołach ponadgimnazjalnych w zwi

zku z proponowan

podstaw

programow

, które

jednak wykraczaj

poza zakres przedmiotowego projektu.

Polskie Towarzystwo Historyczne zwróciło uwag

e wprowadzenie nowej podstawy

programowej b

dzie wymagało opracowania komentarza do podstawy programowej,

szkolenia nauczycieli oraz doradców metodycznych. Ministerstwo Edukacji Narodowej ju

podejmuje takie działania: na listopad – grudzie

br. zaplanowanych zostało 18 konferencji

przedmiotowych skierowanych do doradców metodycznych i nauczycieli konsultantów.
Konferencje te po

cone s

szczegółowemu omówieniu zmian w podstawie programowej

poszczególnych przedmiotów nauczania. Prowadzone s

przez ekspertów, którzy opracowali

poszczególne cz

ęś

ci projektu podstawy programowej w formie wykładów i warsztatów, co

pozwoli na przedstawienie istoty proponowanych zmian i omówienie po

Ŝą

danych sposobów

realizacji zmienionej podstawy. Dyrektorzy szkół podstawowych, gimnazjów i liceów w całym
kraju otrzymali za po

rednictwem kuratoriów o

wiaty poradniki dotycz

ce organizacji

nauczania w zwi

zku ze zmian

podstawy programowej. Tre

ść

poradników jest równie

dost

pna na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej. Trwaj

tak

e prace

nad przygotowaniem komentarza do podstawy programowej.
Nie s

uzasadnione obawy PTH dotycz

ce realizacji w zasadniczych szkołach zawodowych

takiej samej podstawy programowej przedmiotów ogólnokształc

cych jak

proponuje si

–

w zakresie podstawowym – dla uczniów szkół ponadgimanzjalnych, których uko

czenie

umo

liwia przyst

pienie do egzaminu maturalnego. Takie rozwi

zanie pozwoli bowiem

uczniom zasadniczych szkół zawodowych na zdobycie niezb

dnego do sprawnego

funkcjonowania we współczesnym

wiecie, w tym w szczególno

ci na rynku pracy, poziomu

wykształcenia ogólnego. Nale

y ponadto zwróci

uwag

e projektowana podstawa została

opracowana, tak aby wymagania okre

lone na zako

czenie poszczególnych etapów

edukacyjnych były mo

liwe do zrealizowania przez ucznia o „przeci

tnych mo

liwo

ciach”,

co pozwoli na indywidualizacj

nauczania.

Polskie Towarzystwo Historyczne pozytywnie oceniło propozycj

wprowadzenia w szkołach

ponadgimnazjalnych, których uko

czenie umo

liwia przyst

pienie do egzaminu maturalnego,

przedmiotów: historia i społecze

stwo oraz przyroda.

Szczegółowe uwagi dotycz

ce podstawy programowej historii zgłoszone przez PTH zostały

przeanalizowane przez zespół ekspertów, który opracował projekt podstawy w tej cz

ęś

i cz

ęś

ciowo uwzgl

dnione.

Towarzystwo Wiedzy Obronnej wyraziło pogl

e projekt podstawy programowej

w cz

ęś

ci dotycz

cej przedmiotu edukacja dla bezpiecze

stwa nie precyzuje tre

kształcenia. Uwaga nie jest zrozumiała, poniewa

projekt podstawy programowej

w zakresie ka

dego z przedmiotów, w równie

edukacji dla bezpiecze

stwa okre

la zarówno

cele kształcenia – w formie wymaga

ogólnych, jak i tre

ci nauczania i umiej

tno

ci –

w formie wymaga

szczegółowych. Projekt podstawy programowej przedmiotu edukacja dla

bezpiecze

stwa uwzgl

dnia równie

kszo

ść

zagadnie

proponowanych w przedło

onych

uwagach. Ponadto, cze

ść

zagadnie

zwi

zanych z edukacj

dla bezpiecze

stwa

uwzgl

dniona jest w podstawie programowej innych przedmiotów (np. wiedzy

o społecze

stwie – zagadnienia zwi

zane z prawem humanitarnym i pomoc

humanitarn

);

a tak

e na wcze

niejszych etap edukacji (zagadnienia bezpiecze

stwa w szkole, elementy

ratownictwa medycznego). Natomiast przedstawione przez TWO propozycje dotycz

liczby godzin, która powinna by

przeznaczona na realizacj

edukacji dla bezpiecze

stwa

wykraczaj

poza zakres przedmiotowego projektu, zostan

natomiast rozwa

one na etapie

prac nad nowelizacj

rozporz

dzenia ministra wła

ciwego do spraw o

wiaty i wychowania w

sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych.

Komisja

Nadzoru

Finansowego

Zakład

Przedsi

biorczo

Gospodarki

Przestrzennej Instytutu Geografii Akademii Pedagogicznej w Krakowie uznała za
konieczne wyodr

bnienie w gimnazjum tre

ci z zakresu przedsi

biorczo

ci w odr

bny

przedmiot, wprowadzenie w szkołach ponadgimnazjalnych, mo

liwo

ci nauczania

przedmiotu Podstawy przedsi

biorczo

ci w zakresie rozszerzonym i wprowadzenie tego

przedmiotu do katalogu przedmiotów maturalnych. Propozycje te nie zostały uwzgl

dnione.

W projekcie proponuje si

przedmiot Podstawy przedsi

biorczo

ci oraz Ekonomia

w praktyce w IV etapie edukacyjnym.

Rada Szkół Katolickich zaproponowała wprowadzenie do projektu podstawy programowej
zało

koncepcji kształcenia ogólnego, opracowanych w 1993 r. przez prof. dr hab.

Katarzyn

Olbrycht. Propozycja ta nie została uwzgl

dniona z uwagi na to, i

projekt

podstawy programowej okre

lona cele kształcenia ogólnego, które pokrywaj

z przedło

onymi zało

eniami.

Przedło

ono równie

uwagi szczegółowe w zakresie wychowania przedszkolnego, edukacji

wczesnoszkolnej i j

zyka polskiego. Wszystkie uwagi zostały przeanalizowane przez

ekspertów, którzy opracowali projekt w tym zakresie i cz

ęś

ciowo uwzgl

dnione. Je

eli chodzi

o liczb

lektur zaleconych do przeczytania w gimnazjum i liceum nie mo

na podzieli

opinii

Rady Szkół Katolickich, i

jest ona zbyt mała. Formuła "nie mniej ni

5 pozycji ksi

ąŜ

kowych w

gu roku" była od lat sugerowana przez nauczycieli praktyków oraz przez metodyków

uniwersyteckich jako liczba rozs

dna. Nale

y przy tym podkre

e wyra

nie zaznaczone

jest "nie mniej ni

5", a wi

c ambitny nauczyciel w klasie, w której pracuje z ambitnymi

uczniami, mo

e omówi

cej lektur. W

tpliwo

ci Rady dotycz

faktu,

e niewielka jest

liczba lektur bezwzgl

dnie wymaganych (opatrzonych gwiazdk

). To jest celowy zabieg.

Chodzi o to,

eby nauczycielowi pozostawi

Ŝą

przestrze

swobody w doborze lektur.

Trzeba dokonywa

wyborów. Lepiej, by tych wyborów dokonywali nauczyciele, ni

miałyby

one by

dokonane na szczeblu rz

dowym. Kanon arcydzieł literatury polskiej i

wiatowej jest

znacznie szerszy ni

spis lektur szkolnych.

Stowarzyszenie Dyrektorów i Nauczycieli Centrów Kształcenia Praktycznego i Kapitał
Przyszło

ci – Stowarzyszenie Edukacyjne zgłosiły szczegółowe uwagi do poszczególnych

przedmiotów nauczania, które zostały przeanalizowane przez ekspertów i cz

ęś

ciowo

uwzgl

dnione.

Szczegółowe uwagi dotycz

ce projektu podstawy programowej w zakresie poszczególnych

przedmiotów zgłosili równie

kuratorzy o

wiaty i okr

gowe komisje egzaminacyjne. Uwagi te

zostały przeanalizowane przez zespół ekspertów, który opracował projekt podstawy
i cz

ęś

ciowo uwzgl

dnione.

Projekt ustawy został udost

pniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie

podmiotowej Ministerstwa Edukacji Narodowej, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r.
o działalno

ci lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. Nr 169, poz. 1414).

aden

z podmiotów nie zgłosił zainteresowania pracami nad projektem ustawy.

3. Wpływ projektowanej regulacji na sektor finansów publicznych, w tym bud

stwa i bud

ety jednostek samorz

du terytorialnego.

1) Projektowane rozporz

dzenie w sprawie podstawy programowej wychowania

przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół polega na
sformułowaniu tre

ci nauczania i umiej

tno

ci z zakresu poszczególnych

przedmiotów nauczania w j

zyku wymaga

. Skutki finansowe rozporz

dzenia

powstan

zatem dopiero po wprowadzaniu zmian w organizacji nauczania, które s

projektowane w zwi

zku z proponowan

podstaw

programow

, w szczególno

zmian w rozporz

dzeniu ministra wła

ciwego do spraw o

wiaty i wychowania

w sprawie ramowych planach nauczania w publicznych szkołach, gdzie okre

la si

obowi

zkowy wymiar godzin zaj

ęć

edukacyjnych dla poszczególnych etapów

kształcenia.

2) Przedmiotowe rozporz

dzenie nie spowoduje skutków finansowych w zakresie

doskonalenia kadry pedagogicznej. Placówki doskonalenia nauczycieli b

realizowały zadanie doskonalenia kadr pod k

tem nowej podstawy programowej

w ramach zada

bie

Ŝą

cych.

Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego oraz kształcenia
ogólnego, wymaga opracowania oraz dopuszczenia do u

ytku szkolnego przez

ministra wła

ciwego do spraw o

wiaty i wychowania nowych podr

czników

dostosowanych do zmienionej podstawy programowej. Spowoduje to, i

w bie

Ŝą

cym roku kalendarzowym zwi

kszy si

znacznie liczba wniosków składanych

do Ministra Edukacji Narodowej o dopuszczenie do u

ytku szkolnego podr

czników

dostosowanych do nowej podstawy programowej. Konieczne b

dzie zapewnienie

szybkiego i sprawnego prowadzenia post

powa

, tak aby nowe podr

czniki zostały

dopuszczone do u

ytku szkolnego odpowiednio wcze

nie, tj. najpó

niej przed

cem roku szkolnego 2008/2009, aby nauczyciele mieli mo

liwo

ść

wyboru nowych

podr

czników oraz poinformowania rodziców o podr

cznikach, które b

obowi

zywały od roku szkolnego 2009/2010. Dla sprawnej realizacji zadania

niezb

dne jest wzmocnienie kadrowe urz

du obsługuj

cego ministra wła

ciwego do

spraw o

wiaty i wychowania o dwa dodatkowe etaty przez cały okres wdra

ania

reformy programowej, tj. do roku szkolnego 2015/2016.

(2 etaty x 60 tys. zł rocznie = 120 tys. zł rocznie.
Zadanie dopuszczania podr

czników do u

ytku szkolnego jest realizowane przez

jednego pracownika, co ju

obecnie jest zdecydowanie niewystarczaj

ce z uwagi na

ilo

ść

wpływaj

cych wniosków (około 300 rocznie), skomplikowany charakter spraw

oraz konieczno

ść

terminowej ich realizacji.

4. Wpływ projektowanej regulacji na rynek pracy, konkurencyjno

ść

gospodarki i

przedsi

biorczo

ść

, w tym funkcjonowanie przedsi

biorstw, oraz sytuacj

i rozwój

regionalny
Wej

cie w

ycie rozporz

dzenia b

dzie miało wpływ na lepsze przygotowanie absolwentów

polskich szkół do kontynuowania nauki i funkcjonowania na rynku pracy. Pierwsi absolwenci
szkół ponadgimnazjalnych wykształceni według nowych programów pojawi

na studiach,

w szkołach policealnych lub na rynku pracy w roku 2015. Do tego czasu rozporz

dzenie nie

dzie miało wpływu na rynek pracy, konkurencyjno

ść

gospodarki i przedsi

biorczo

ść

, w tym

funkcjonowanie przedsi

biorstw, oraz sytuacj

i rozwój regionalny.