projektowanie stanowiska pracy

Pojęcie stanowiska pracy:

Stanowisko pracy jest to elementarna cz

ęść

dej struktury organizacyjnej wszelkich

podmiotów gospodarczych. Tworzy je
(posiadaj

cy wymagane kwalifikacje) pracownik

wraz z odpowiednim wyposa

eniem. Stanowiska

pracy charakteryzuj

okre

lonym stopniem

trudno

ci pracy. Mog

czone w komórki i

ksze jednostki organizacyjne.

Pozycja ciała
człowieka przy pracy

Wraz ze zmian

pozycji ciała zmienia si

geometria człowieka i jego mo

liwo

dynamiczne. Istnieje wiele pozycji w jakich
ciało człowieka musi pozostawa

podczas

wykonywania czynno

ci zawodowych.

Jako zasadnicze przyjmuje si

pozycje:

- stoj

- siedz

- le

żą

Istniej

formy po

rednie takie jak:

- kl

- kuczna

Pozycja ciała
człowieka przy pracy

Za najlepsz

pozycj

do pracy została uznana

pozycja siedz

ca charakteryzuj

ca si

• du

żą

stabilizacj

tułowia (ograniczenie ruchów pozornych,

pozwalaj

cych utrzyma

ciało w danej pozycji),

• najlepsz

koordynacj

ruchow

czyn,

• odci

ąż

eniem ko

czyn dolnych, a nieraz i górnych (oparcia

przy siedziskach),

• odci

ąż

enie układu krwiono

nego.

• w pozycji siedz

cej organizm zu

ywa tylko ok. 4,0%

energii wi

cej ni

w pozycji le

żą

cej

Pozycja ciała człowieka
przy pracy

Nale

y jednak zaznaczy

e długotrwałe

zajmowanie nawet najwygodniejszej pozycji, mo

dla pracownika uci

ąż

liwe, a nawet powodowa

wiele dolegliwo

ci. Pot

guje to konieczno

ść

utrzymania sylwetki w pozycji wymuszonej
(nienaturalnej). Dlatego te

zalecana jest zmiana

zajmowanej pozycji na inn

(chocia

chwilowa).

Podczas pracy w pozycji siedz

cej obci

ąż

one s

ęś

nie: grzbietu, brzucha i ud. Spotykanymi

dolegliwo

ciami s

bolesne zmiany w kr

gosłupie

szyjnym.

Pozycja ciała człowieka
przy pracy

Z punktu widzenia fizjologii pracy, ka

dej z

zajmowanych pozycji przez ciało stawia si

warunek swobody i naturalno

ci.

Za racjonaln

przyjmuje si

pozycj

wymagaj

najmniejszego wydatku

energetycznego, czyli tak

, która w

minimalnym stopniu anga

uje układ

ęś

niowy i nerwowy.

Jest ni

pozycja przemienna z przewag

siedz

cej.

Pozycja ciała człowieka
przy pracy

Strefa pracy

Wykonanie przez człowieka ruchu dokonuje si

obszarze zwanym stref

pracy. Wielko

ść

i kształt

strefy zale

żą

od:

• pozycji ciała jak

przyjmuje człowiek w czasie

wykonywania pracy,

• cz

ęś

ci ciała u

ytej do ruchu: jedna z ko

czyn, obie, palce,

• rodzaju wykonywanego ruchu,
• cechy ruchu: szybko

ci, precyzji i kierunku,

• rodzaju wykonywanej pracy,
• warto

ci u

ytej siły i cz

sto

ci manipulacji,

• płaszczyzny pracy i jej poło

enia.

Wyznaczenie strefy oparte jest na zasi

gu i

rozpi

ci całych ko

czyn i ich cz

ęś

ci.

Rozró

nia si

zasi

gi:

• normalny - zakre

lony przez przedramiona przy

nieruchomym tułowiu,

• maksymalny - zakre

lony przez wyci

gni

i palce przy nieruchomym tułowiu.

• wymuszony – kiedy wykonanie danej czynno

zmusza nas do przemieszczenia całego ciała

Strefa pracy

Kształtowanie
stanowiska pracy

Struktura przestrzenna stanowisk pracy powinna:

• zapewni

bezpieczn

i wygodn

prac

dla 90% populacji

ytkowników,

• by

dostosowana do ich ekstremalnych cech wymiarowych,

• umo

liwia

dopasowanie niektórych parametrów

przestrzennych stanowiska do indywidualnych potrzeb
u

ytkowników, wprowadzaj

c mo

liwo

ść

regulacji,

• uniemo

liwia

powstawanie zagro

wypadkowych i

szkodliwych dla zdrowia

• zapewnia

swobod

ruchów,- zapewni

minimalny koszt

biologiczny podczas wysiłku pracownika,

• zapewnia

dobre warunki widoczno

ci procesu pracy i

otoczenia.

Praca przy komputerze

Obecnie praca w biurze jest najcz

ęś

ciej prac

stanowisku, na którym naczelne miejsce zajmuje
komputer.

Ocenia si

e około 60% populacji zawodowo

czynnej sp

dza swój czas pracy w pozycji siedz

cej,

najcz

ęś

ciej przy komputerze.

Dlatego tak wa

ne jest zadbanie o wła

ciw

pozycj

oraz rozplanowanie stanowiska pracy.

nym dla wszystkich pracowników

wykonuj

cych prac

w takich warunkach, jest

zapoznanie si

z koniecznymi do spełnienia

warunkami, aby praca powodowała mo

liwie

najmniejsze szkody i negatywne komplikacje
zdrowotne oraz poznanie prostych sposobów
zapobiegania komplikacjom. Czynnikami
wpływaj

cymi na warunki pracy, wydajno

ść

samopoczucie pracowników s

Praca przy komputerze

Mikroklimat pomieszczenia, temperatura - wywiera
bezpo

redni wpływ na samopoczucie oraz wydajno

ść

pracy pracowników.

• W okresie zimowym temperatura w pomieszczeniach

pracy powinna wynosi

od 20 do 24`C a latem od 23 do

26`C.

• Jest wskazanym, aby pomieszczenia posiadały

klimatyzacj

• Przy braku klimatyzacji pomieszczenia powinny by

sto, co 3 - 4 godziny wietrzone, zwłaszcza w okresie

grzewczym.

• W czasie wietrzenia nale

y unika

powstawania

przeci

gów. Ruch powietrza nie powinien przekracza

0,1 do 0,15 m/sek.

Praca przy komputerze

Wilgotno

ść

powietrza - wilgotno

ść

powietrza w

pomieszczeniu wynosz

ca powy

ej 50% jest

wilgotno

bardzo po

żą

dan

, poniewa

zapobiega

wytwarzaniu si

nadmiernego nat

ęż

enia pola

elektrostatycznego w pobli

u komputera.

• W okresie zimowym w pomieszczeniach z centralnym

ogrzewaniem wilgotno

ść

spada do 30% i potencjał

elektrostatyczny ekranu monitora mo

e by

szczególnie

wysoki.

• Nale

y zadba

o zwi

kszenie wilgotno

ci powietrza w

pomieszczeniach zakładaj

c odpowiednie parowniki.

Praca przy komputerze

Pomieszczenia - najbardziej przydatne pomieszczenia
dla stanowisk komputerowych powinny posiada

okna

skierowane w stron

północn

• W pomieszczeniach, których okna skierowane s

innych kierunkach jest wskazane instalowanie

aluzji na

oknach.

• Za pomoc

ą ż

aluzji lub pionowych zasłon zapobiegamy

nadmiernemu nagrzewaniu si

pomieszcze

i urz

dze

pod wpływem

wiatła słonecznego, a jednocze

nie

eliminujemy ol

nienia i odbicia pochodz

ce od

jaskrawych płaszczyzn okien.

Praca przy komputerze

wietlenie

• Najkorzystniejszym jest o

wietlenie w

przedziale od 300lx do 700lx. Bardzo
wa

nym jest, aby na klawiaturze

komputera

rednie nat

ęż

enie o

wietlenia

wynosiło 500 lx.

• Z pola widzenia pracuj

cego powinny by

usuni

te wszelkie

ródła

wiatła emituj

wietlenie silniejsze od monitora.

Praca przy komputerze

• Zalecane jest stosowanie o

wietlenia ogólnego, bez

wietlania o

wietleniem miejscowym z wzgl

du na

powstawanie zjawiska ol

nienia. Du

e znaczenie ma

dostosowanie wła

ciwo

ci monitora komputera, a

zwłaszcza odpowiednie nasycenie barwy i kontrastu.
Czarne pismo na jasnym tle działa na oczy
najłagodniej. Z uwagi na ró

długo

ść

fal

wietlnych, kolorowe barwy niejednakowo załamuj

na soczewce oka i oko musi si

dostosowywa

Zalecane jest pisanie ciemnych liter na jasnym tle.
Zmiany kontrastu powoduj

szybkie zm

czenie si

oczu.

Praca przy komputerze

• Na 1 stanowisko pracy przy monitorze ekranowym

powinno przypada

6 m2 powierzchni pokoju o

wysoko

ci najmniej 3,3 m.

• Je

li w pomieszczeniu znajduje si

cej ni

jeden

komputer, poszczególne stanowiska pracy nale

rozmie

tak, aby minimalna odległo

ść

pomi

dzy

siednimi, równoległymi monitorami wynosiła 60 cm a

odległo

ść

pomi

dzy tyłem monitora a głow

siedniego

operatora wynosiła, co najmniej 80 cm.

• Podłoga w pomieszczeniu z komputerami powinna by

gładka, bez szczelin, pokryta wykładzin

antyelektrostatyczn

. Stanowiska pracy musz

tak

usytuowane, aby zapewniały ka

demu pracownikowi

swobodny dost

p do stanowiska pracy.

Praca przy komputerze

Stanowisko pracy

Biurko

powinno mie

jasny, matowy blat o szeroko

minimalnej od 80 do 90 cm a długo

ci minimum od

120 do 160 cm. Szeroko

ść

blatu powinna by

na tyle

a, by swobodnie zmie

ciły si

na nim klawiatura,

myszka, podstawka na dokumenty i monitor.
Pomi

dzy przedni

kraw

dzi

blatu biurka a

klawiatur

musi pozosta

od 5 do 10 cm wolnej

przestrzeni na swobodne oparcie dłoni. Wysoko

ść

biurka powinna by

dopasowana do naszego

wzrostu i powinna posiada

liwo

ść

regulacji

wysoko

ci biurka w zakresie od 65 do 75 cm.

Pole optymalnego widzenia

polem optymalnego widzenia jest obszar przestrzeni,
w której umieszczamy elementy najcz

ęś

ciej w czasie

pracy obserwowane jak dokumenty czy ekran
monitora. Pole widzenia tworzy sto

ek o k

cie

wierzchołkowym około 30`, którego osi

jest

symetryczna, centralna linia pola widzenia na wprost
oczu, pod k

tem 15` w dół od poziomej linii oczu

pracownika. Pomiary wykonujemy przy
wyprostowanej pozycji głowy oraz tułowia. W polu
optymalnego widzenia powinien by

umieszczonym

ekran monitora i uchwyt na dokumenty. Biurko
powinno zapewnia

woln

przestrze

dla nóg.

Stanowisko pracy

• Monitor, ustawienie - monitory ustawiamy

w takich miejscach, aby nie odbijało si

nich

wiatło naturalne ani

wiatło sztuczne.

• Nie ustawiamy monitora na tle okna,

naprzeciw okna ani na tle innych
jaskrawych obiektów. Najlepiej, je

li s

ustawione bokiem do okna w odległo

ci,

co najmniej 1m od okna.

Stanowisko pracy

Na rysunku pokazano przykład wła

ciwego

umieszczenia monitora oraz podstawowe
parametry rozmieszczenia poszczególnych
urz

dze

na stanowisku pracy. Poniewa

przed

monitorem sp

dzamy wiele godzin i od jego

jako

ci zale

y stan naszych oczu, zdrowia i

samopoczucia, pami

tajmy,

e obok klawiatury i

myszy, monitor najbardziej wpływa na wygod

wydajno

ść

pracy pracownika. Powinien by

ustawiony w linii wzroku patrz

cego, na wprost

operatora, w sposób pozwalaj

cy unikn

ąć

odblasków, refleksów

wietlnych pogarszaj

cych

widoczno

ść

obrazu.

Stanowisko pracy

• Odległo

ść

ytkownika od ekranu powinna wynosi

około

70 cm (minimalna odległo

ść

wynosi od 40 do 50cm).

• Górny brzeg ekranu monitora powinien by

nieco ni

ej od

poziomu oczu pracownika, ale nie powy

ej tego poziomu.

• Odległo

ść

pomi

dzy s

siednimi monitorami powinna

wynosi

minimum 60 cm.

• Osoba pracuj

ca z tyłu monitora powinna znajdowa

w odległo

ci, co najmniej 80 cm, ale zalecana odległo

ść

wynosi 130cm.

• Najlepszym rozwi

zaniem jest ustawienie monitorów

tyłem jeden wzgl

dem drugiego. Sam monitor musi mie

liwo

ść

łatwego obracania, przekr

cania i

przechylania, co umo

liwia osi

gni

cie odpowiedniego i

najlepszego dla danego operatora k

ta widzenia.

Stanowisko pracy

Krzesło

Musi by

stabilne. Powinno posiada

podstaw

cioramienn

wyposa

w kółka. Powinno

posiada

liwo

ść

regulacji wysoko

siedziska oraz k

ta ustawienia oparcia.

Siedzisko obrotowe o wymiarach płyty
siedzeniowej 42 x 42 cm. Płyta siedzeniowa
powinna by

pokryta grub

warstw

kkiego,

spr

ęż

ystego, najlepiej naturalnego materiału.

Krzesło musi zapewnia

maksymaln

swobod

ruchów.

Stanowisko pracy

• Krzesło powinno posiada

por

cze, podpórki, aby mo

było opiera

wygodnie łokcie odci

ąż

c kr

gosłup oraz

ęś

nie ramion i karku. Powinno mie

regulowane

oparcie i podpiera

gosłup w odcinku l

wiowym.

• Oparcie winno mie

850mm wysoko

ci i 300 mm

szeroko

ci a k

t oparcia krzesła nie mo

e ulega

zmianie

pod wpływem ci

ęż

aru ciała.

• Zakres ruchomo

ci powinien wynosi

5` do przodu i do

30` do tyłu.

• Zalecana gł

boko

ść

siedziska od 380 do 400mm.

• Za płytkie krzesło stwarza Dyskomfort ludziom wysokim

natomiast krzesło za gł

bokie stwarza problemy ze

wstawaniem i siadaniem.

Stanowisko pracy

• Dobre krzesło zapewnia dobr

i prawidłow

postaw

przy pracy, zwłaszcza krzesło z

podpórk

dla cz

ęś

ci l

wiowej kr

gosłupa.

Nale

y pami

e wa

nym i istotnym

elementem wpływaj

cym na wła

ciw

postaw

czasie pracy jest zapewnienie nieograniczonego
szafkami czy szufladami miejsca dla nóg.

• Wolna przestrze

pod biurkiem zapewniaj

swobodne miejsce dla nóg o szeroko

minimum 70cm i gł

boko

ci minimum 60cm.

Stanowisko pracy

Myszka

Osoby cz

sto korzystaj

ce z myszki mog

nadwer

ęż

dło

. Skutkiem nadwer

ęż

enia

jest zm

czenie lub schorzenia dłoni,

ramienia i barku. Długie, jednorodne
obci

ąż

enie mechaniczne wywołuje

podra

nienie oraz ból przedramienia i

nadgarstka.

Stanowisko pracy

Cała dło

od kciuka po ko

ce palców

powinna le

wygodnie na myszy. Cz

ęść

myszki, na której le

y r

ka winna by

wypukła, a przednia cz

ęść

musi by

sza

od tylnej. Osoby redaguj

ce teksty oraz

internauci winni kupowa

myszki z rolk

przewijaj

tekst.

Stanowisko pracy

Klawiatura

Ma bezpo

redni wpływ na wydajno

ść

komfort pracy. Wpływa tak

e na

zapobieganie dolegliwo

ciom układu

ęś

niowo-szkieletowego. Klawiatura

powinna by

usytuowan

w linii

rodkowej

ciała operatora. Poprawne ustawienie dłoni
i przedramion podczas pracy przy
komputerze mo

e uchroni

pracownika

przed przewlekłymi schorzeniami.

Stanowisko pracy

W zachowaniu wła

ciwej pozycji pracy

mog

pomaga

wyprofilowane tak, aby

dłonie le

ały na klawiaturze w sposób

naturalny, klawiatury ergonomiczne.
Posługiwanie si

klawiatur

jest

zalecane zwłaszcza dla osób, które
opanowały pisanie 10 palcami. Przed
zakupem klawiatur

nale

y jednak

wypróbowa

, czy dany model jest dla nas

modelem odpowiednim.

Stanowisko pracy

POSTAWA PRZY PRACY

Zachowanie prawidłowego ustawienia ciała
jest kluczowym elementem wpływaj

cym

na zdrowie. Pomagaj

w tym dobrze

zaprojektowane meble, ale wiele zale

y od

samych u

ytkowników. Prawidłowa

technika pisania, wła

ciwa prawidłowa

pozycja przy pracy, prawidłowe ustawienie
mebli i poprawne przyzwyczajenia
pracownika s

najwa

niejsze.

PODSTAWOWE ZASADY
WŁAŚCIWEJ POSTAWY W
CZASIE PRACY

• Trzyma

głow

prosto, tak, aby szyja nie była wygi

ta i

nie powodowało to zniekształce

odcinaka szyjnego

gosłupa.

• Opiera

plecami o oparcie krzesła, co zmniejszy

czenia kr

gosłupa w odcinku szyjnym. Ramiona

powinny zwisa

swobodnie. Trzyma

łokcie przy sobie

lub oparte na por

czach fotela gdy

nie obci

ąż

a to

dodatkowo pleców.

• Siedzie

ergonomicznie - regulowa

oparcie i wysoko

ść

fotela. Klawiatur

ustawi

nisko, aby nie powodowa

zgi

cia r

k w nadgarstkach.

• Regulowa

wysoko

ść

fotela, pami

taj

c, aby stopy

swobodnie opierały si

o podłog

. Nogi powinny by

zgi

te w kolanach pod k

tem prostym.

• Stopy trzyma

ustawione swobodnie i płasko na

podłodze lub na odpowiedniej podstawce -
podnó

ku.

• Stale przysuwa

jak najbli

ej do oparcia

krzesła, rozwieraj

c jak najszerzej kolana i

opieraj

c si

o podłog

cała powierzchnia stóp.

• Klawiatura powinna by

ustawion

nie

lizgaj

cej si

powierzchni i w przypadku

wysoko

ci klawiatury wi

kszej ni

3 cm, nale

wyposa

w odpowiednie podkładki pod

nadgarstki.

PODSTAWOWE ZASADY
WŁAŚCIWEJ POSTAWY W
CZASIE PRACY

• Głowa prosta, mi

ęś

nie karku rozlu

nione, broda

lekko przygi

ta do klatki piersiowej. Siedzisko

krzesła powinno zapewni

oparcie do połowy

łopatek siedz

cego oraz podpórk

wiow

• Po ka

dej godzinie pracy z komputerem, jego

ytkownik powinien robi

przerw

, w czasie,

której powinien wykonywa

ć ć

wiczenia

oddechowe, masa

palców r

k, rozlu

nia

ęś

nie tułowia oraz masowa

skór

głowy

PODSTAWOWE ZASADY
WŁAŚCIWEJ POSTAWY W

CZASIE PRACY

Nieprzestrzeganie zasad bhp przy komputerze
mo

e by

powodem powstawania wielu

niekorzystnych objawów chorobowych.
Niektóre z nich to:

- RSI (Repetitive Strain Injury), Zespół Cie

Nadgarstka

- dolegliwo

ci kr

gosłupa i pleców

- impotencja, dolegliwo

ci menstruacyjne i poronienia

- podra

nienia skóry i alergie

- podra

nienia błony

luzowej

Komputer jest uciążliwy
czy szkodliwy?

Zgodnie z Pani

prof. Konarsk

z Zakładu

Ergonomii CIOP, komputery s

uci

ąż

liwe, ale nie s

szkodliwe i przy zachowaniu odpowiednich

rodków

ostro

ci, zdrowie u

ytkownika komputera nie jest

nara

one na szwank.

Dotychczas nie ma schorze

rozpoznanych jako choroby

zawodowe wynikaj

ce z pracy na komputerze, ale s

choroby wywoływane prac

na klawiaturze. Tak

chorob

nadgarstka jest zespół cie

ni nadgarstka, który

dotychczas był chorob

zawodow

malarzy, pianistów i

maszynistek. Choroby te ujawniaj

po 10 do 12 latach

pracy przy komputerze. Bior

c pod uwag

e komputery

na szersz

skal

w Polsce s

stosowane od 1989 roku,

to najbli

sze lata poka

żą

jak rzeczywi

cie w Polsce

wygl

da rozwój sytuacji w tym zakresie.

W literaturze zgodnie podkre

la si

e praca przy

komputerze jest bardzo wyczerpuj

cym i

wymagaj

cym wytrzymało

ci zaj

ciem:

- po sze

ciu godzinach aktywno

ci lewego palca

wskazuj

cego, zwi

zane z tym obci

ąż

enia s

porównywalne do obci

ąż

enia nóg podczas 40 km

marszu,

- podczas 8 godzin pracy nasze oczy wykonuj

około 30

tys. ruchów i s

tak przeci

ąż

one,

e nie potrafi

przystosowa

do kolejnych wymaga

- je

eli siedzimy przez długi czas to poszczególne

elementy kr

gosłupa ulegaj

ą ś

nieniu a w niewła

ciwej

pozycji przyci

ganie ziemskie dodatkowo obci

ąż

gosłup tak,

e po czasie odczuwamy ból pleców,

Komputer jest uciążliwy
czy szkodliwy?

- uszkodzenia dysku s

nie tylko skutkiem wypadku.

Najcz

ęś

ciej przyczyn

jest brak ruchu lub długie

unieruchomienie ciała. Najwi

cej przypadków wysuni

cia

dysków (95%) przytrafia si

pomi

dzy najni

szym

giem l

wiowym a ko

krzy

i dotyka

najcz

ęś

ciej ludzi w wieku 30 do 40 lat,

- schorzenia kr

gosłupa, zwyrodnienia stawów głównie

dłoni i nadgarstków, zaburzenia bł

dnika, bóle głowy,

utrata wzroku i słuchu to tylko cz

ęść

spraw

nieprzyjemnych, które spotka

mog

nieomal ka

dego,

- na podstawie przeprowadzonych bada

stwierdza si

1 do 4% wszystkich u

ytkowników internetu to ludzie w

kszym lub mniejszym stopniu uzale

nieni,

Komputer jest uciążliwy
czy szkodliwy?

Badania przeprowadzone w USA na grupie

osób korzystaj

cych z komputera powy

trzech godzin dziennie wykazały,

e blisko

80% z nich ma nabyte wady wzroku, a

praktycznie 100% cierpi na inne

dolegliwo

ci wynikaj

ce bezpo

rednio z

faktu u

ytkowania komputera.

Tak, wi

c, je

li chcemy, aby

eksploatowane mi

ęś

nie i stawy słu

yły

nam dobrze i je

li chcemy maksymalnie

ograniczy

liwe negatywne skutki, to

poza przyjmowaniem w pracy wła

ciwej

pozycji ciała, powinni

my, co godzin

wychodzi

wie

e powietrze lub na

przerw

z dala od stanowiska pracy i

komputera.