plik

Skóra jest zewnętrzną, mocną i elastyczną powłoką ciała. Przeciętnie
powierzchnia skóry dorosłego człowieka mierzy około 2 m

. Oddziela

wnętrze  organizmu  od  środowiska  zewnętrznego  i  odpowiada  za  kontakt
z otoczeniem.

Do głównych funkcji skóry  należą:



odbieranie wrażeń dotykowych (narząd czucia),



regulowanie ciepłoty ciała - termoregulacja (biernie - emisja
promieniowania cieplnego; czynnie - wydalanie potu),



ochrona tkanek i organów wewnętrznych przed szkodliwymi
czynnikami

mechanicznymi,

fizycznymi,

chemicznymi

i biologicznymi (bakteryjnymi, grzybiczymi, wirusowymi itd.),



wchłanianie i wydalanie różnych substancji,



regulowanie gospodarki wodno-elektrolitowej, przetwarzanie cukrów,
białek, tłuszczy i witamin (np. pod wpływem promieniowania
ultrafioletowego tworzą się witaminy grupy D),

Dorosły,  zdrowy  człowiek  wydala  codziennie  przez  skórę  około  0,5  -  0,7  l
płynu (potu). Zawiera on produkty przemiany materii, co daje organizmowi
dodatkową sposobność pozbycia się szkodliwych odpadów. Skóra  w dużo
większym stopniu wydala substancje niż je przyswaja.  Dzięki zdolnościom
wydalniczym  w  stopniu  znaczącym  odciąża  nerki  i  jelita.  Ponadto,
skóra "oddycha" - poprzez nią odbywa się około 1-2% wymiany gazów.

Statystycznie we fragmencie skóry o powierzchni 1 cm

znajduje się :



6 mln komórek,



5 tys zakończeń nerwowych,



200 receptorów bólu,



95 receptorów zimna i punktów ucisku,



100 gruczołów potowych,



20-40 gruczołów łojowych,



sieć naczyń krwionośnych o łącznej długości około 90 cm

W skórze można wyróżnić trzy warstwy :
1.   naskórek - warstwa zewnętrzna,
2.   skóra właściwa - warstwa środkowa,
3.   tkanka  podskórna - warstwa wewnętrzna.

Grubość  skóry  jest  różna  w  różnych  miejscach  i  wynosi  0,5-8  mm,
najcieńsza  wokół  oczu,  a  najgrubsza  na  dłoniach  i  piętach.  Tłumaczy  to
dlaczego  skóra  w  okolicach  oczu  jest  tak  bardzo  wrażliwa  :  substancje
drażniące,  działające  na  żywe  komórki  skóry  właściwej  muszą  najpierw
przedostać się przez warstwy naskórka. Im cieńszy naskórek tym szybciej
się  przedostają,  a  więc  skóra  wykazuje  tam  mniejszą  odporność
na substancje drażniące.

Naskórek wokół oczu jest  najcieńszy, a ponadto w strefie tej znajdują  się
liczne  naczynia  krwionośne,  które  mogą  być   częściowo  widoczne.

Ciemne  kręgi  wokół  lub  cienie  pod  oczami  mogą  być  efektem  słabego
krążenia krwi, które pociąga za sobą zastoje limfy.  Problemy z krążeniem
krwi  i  limfy  mogą  być  także  przyczyną   opuchniętych  powiek
po przebudzeniu.

Skóra  właściwa   pełni  rolę  odżywczą  i  wspierającą.   Tworzą  ją  komórki
tkanki  łącznej  w  postaci  sieci,  w  której  przebiegają  naczynia  krwionośne,
limfatyczne,  nerwy.  W  tej  warstwie  są  też  ulokowane  włosy,  gruczoły
potowe  i  łojowe  oraz  receptory  -  wyspecjalizowane  komórki  zmysłowe
odbierające  informacje  z  otoczenia.   Dolna  część  włosa  -  korzeń,
umieszczona  jest  w  torebce  włosa,  która  sięga  do  niższych  warstw  skóry
właściwej. W środkowej części torebki włosa znajdują się ujścia gruczołów
łojowych.  Poza  gruczołami  łojowymi  włosów,  w  skórze  właściwej  znajdują
się  także  inne  gruczoły  łojowe,  które  uwalniają  łój  przez  własne  kanaliki.
Skóra dorosłego człowieka produkuje dziennie około 2 g łoju (tzw. sebum),
który  wraz z potem tworzy na powierzchni skóry tłuszczopot. W skład łoju
wchodzą   mi.in.  tłuszcze,  woski,   węglowodory.   Łój  chroni  skórę  i  włosy
przed nadmiernym wysychaniem, zapewnia jej miękkość i tworzy warstwę
ochronną o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwgrzybiczym.  Przypisuje
mu  się  także  transport  na  powierzchnię  skóry  witaminy  E,  która  spełnia
rolę  przeciwutleniacza  i  chroni  komórki  przed  niszczącym  działaniem
tlenu.

Zwinięte na kształt kłębuszków kanaliki gruczołów potowych sięgają
do najniższych warstw skóry właściwej, a nawet w głąb tkanki podskórnej.
Poprzez kanaliki wyprowadzające pot jest wyprowadzany na powierzchnię
skóry.

Skóra  właściwa  przechodzi  w tkankę  podskórną bez  wyraźnej  granicy.
Z wyglądu obie warstwy są podobne.
Wiązki  włókien  tkanki  łącznej  stopniowo  się  rozluźniają,  tworząc  miejsce
dla  komórek  tłuszczowych,  które  są  skupione  w  kształcie  gron.  Warstwa
tłuszczowa  jest  magazynem  energii,  a   równocześnie  służy  jako  termiczna
izolacja zabezpieczająca  przed utratą ciepła. Elastyczna powłoka, jaką jest
skóra  może  pomieścić  około  10  do  20  kg  tłuszczu  (a  czasem  nawet  dużo
więcej).  Rozkład  tłuszczu  w  ciele  kobiet  i  mężczyzn  różni  się  -  u  kobiet
tłuszcz  gromadzi  się  głównie  w  pośladkach  i  udach,  u  mężczyzn
w  powłokach  brzusznych  (tzw.  "brzuch  piwosza"  niekoniecznie  musi
oznaczać  amatora  piwa).   Cząsteczki  tłuszczu  tworzą  skupiska  nazywane
"zrazikami",  pooddzielane  włóknami  kolagenowymi.  Dopóki  te  zraziki
nie  są  za  bardzo  "napakowane",  nie  ma  specjalnych  problemów.
W  przypadku,  gdy  są   nadmiernie  wypchane  tworzą  charakterystyczne
wzory  tzw.  cellulit.  U  kobiet  pojawia  się  on  najczęściej  na  udach  gdzie
skóra jest dość ściśle połączona z mięśniami.

Skóra  stanowi  powłokę  okrywającą  całą  powierzchnię  ciała.  To  swego
rodzaju płaszcz ochronny pełniący wiele funkcji.
Skóra  jako  trzywarstwowa  powłoka  chroni  nasz  organizm  przed
niebezpiecznym  promieniowaniem  ultrafioletowym,  które  może  niszczyć
komórki  oraz  wywoływać  niepożądane  reakcje  chemiczne.  W  najbardziej
zewnętrznej  warstwie  znajdują  się  specjalne  komórki  melanocyty
wytwarzające  barwnik  melaninę.  Melanina  jest  magazynowana  w  małych
skupiskach - melanocytach, a te są rozproszone miedzy komórkami skóry.
Melanina  chroni  skórę  przed  UV  i  jest  odpowiedzialna  za  opalanie.  Różne
odcienie  skóry  są  związane  z  ilością  zawartych  w  niej  melanosomów.
Dlatego  ludzie  zamieszkujący  kraje  tropikalne  o  dużym  nasłonecznieniu
mają ciemniejszy odcień skóry od tych ,mieszkających na północy.

Skóra jest też bariera mikrobiologiczna dla naszego organizmu.
Dzięki  licznym  gruczołom  łojowym  i  potowym  na  powierzchni  skóry
wytwarza się lipidowo-wodna warstwa. Łój i pot wykazują niskie pH a więc
kwaśna  powłoka  niszczy  bakterie,  uniemożliwiając  im  wniknięcie  do
organizmu.  Gruczoły  potowe  tak  licznie  skupione  na  powierzchni  dłoni,
stóp

czole

wspomagają

termoregulację

organizmu.

czasie

wyparowywania  potu  ze  skóry,  następuje  wydzielenie  zbędnego  ciepła  z
organizmu,  co  zabezpiecza  je  przed  szkodliwym  przegrzaniem.  W
ekstremalnych  warunkach  skóra  może  wydzielać  kilka  litrów  potu
dziennie.
Wraz  z  potem  skóra  wydziela  wodę  i  składniki  mineralne  regulując  ich
zawartość w organizmie.
Za  termoregulację  odpowiadają  także  naczynia  włosowate  w  skórze,
kurcząc  się  w  warunkach  zimna  a  rozszerzając  w  cieple.  Krew  w
rozszerzonych  naczyniach  płynie  w  większej  ilości  i  tym  samym  organizm
szybciej się ochładza.
Dzięki  umieszczonym  w  skórze  różnym  receptorom  odczuwamy  takie
wrażenia  jak  ból,  ciepło,  zimno,  dotyk  i  ucisk.  Za  każdy  rodzaj  odczucia
odpowiedzialne  są  specjalne  komórki.  Dotyk  percypują  komórki  Merkla  i
Meisnera, z tym że te pierwsze odpowiedzialne są za lokalizację a te drugie
siłę  tego  bodźca.  Najwięcej  tych  receptorów  zlokalizowanych  jest  w  skórze
warg, opuszkach palców i zakończeniu języka. Za ucisk odpowiedzialne są
buławkowate komórki (Golgiego-Mazzoniego), oraz w formie blaszkowatych
struktur  -ciałka  Vatera-Paciniego  ,reagują  przede  wszystkim  na  ucisk
krótkotrwały.  Nocyreceptory  odbierają  wrażenia  bólu  a  termoreceptory
reagują na ciepło i zimno.
W  skórze  ma  miejsce  proces  powstawanie  witaminy  D.  Powstanie
właściwej witaminy następuje pod wpływem działania promieniowania UV
na związki sterydowe.