Wdo06g

OSTPROCESORY SYSTEMU

FOR

ODRĘCZNIK UśYTKOWNIKA WERSJA

1.3

Jacek Wdowicki
Artur Tomaszewski
Waldemar Tomaszewski

WSTĘP..........................................................................................................................................................2

1.1.

RGANIZACJA DOKUMENTU

..................................................................................................................2

URUCHOMIENIE POSTPROCESORÓW SYSTEMU BWFORWIN ..................................................2

POSTPROCESOR BW7S – WIZUALIZATOR NAPRĘśEŃ ................................................................3

3.1.

PROWADZENIE

...................................................................................................................................3

3.2.

KNO WIZUALIZATORA

.........................................................................................................................4

3.3.

ENU PROGRAMU

.................................................................................................................................6

3.4.

ASEK NARZĘDZIOWY

.........................................................................................................................11

3.5.

ODATKOWE MOśLIWOŚCI

..................................................................................................................12

POSTPROCESOR BW7V – WIZUALIZATOR PRZEMIESZCZEŃ .................................................12

4.1.

PROWADZENIE

.................................................................................................................................12

4.2.

KNO WIZUALIZATORA

.......................................................................................................................12

4.3.

ENU PROGRAMU

...............................................................................................................................13

4.4.

ASEK NARZĘDZIOWY

.........................................................................................................................16

POSTPROCESOR BW7F – WIZUALIZACJA ZMIENNOŚCI FUNKCJI PRZEMIESZCZEŃ

I SIŁ W NADPROśACH....................................................................................................................................16

5.1.

PROWADZENIE

.................................................................................................................................16

5.2.

KNO WIZUALIZATORA

.......................................................................................................................16

5.3.

ENU PROGRAMU

...............................................................................................................................17

5.4.

ASEK NARZĘDZIOWY

.........................................................................................................................21

5.5.

YSOWANIE DOWOLNEJ FUNKCJI ZDEFINIOWANEJ PRZEZ UśYTKOWNKA

............................................21

5.6.

YSOWANIE FUNKCJI W WYBRANYM OKNIE WYKRESÓW

.....................................................................22

INNE OPERACJE POSTPROCESORÓW.............................................................................................23

6.1.

MIANA ROZMIARU OKNA WIZUALIZATORA

........................................................................................23

6.2.

STAWIANIE EKRANU WIZUALIZATORA DO EDYTORA TEKSTU

...........................................................23

PODSUMOWANIE ...................................................................................................................................23

LITERATURA ...........................................................................................................................................23

Podręcznik uŜytkownika: Wstęp

Strona 2

1. Wstęp

Dokument  ten  stanowi  podręcznik  uŜytkownika  dla  postprocesorów  systemu  BwforWin
(analizatora  konstrukcji  budynków  wysokich).  Opisane  są  tu  dostępne  funkcje  i  ekrany
wizualizatora  napręŜeń  (BW7S),  przemieszczeń  (BW7V)  oraz  zmienności  sił  w nadproŜach
(BW7F) systemu BwforWin.

Wszystkie opisywane tu moduły napisane zostały w Borland Delphi 3.0 [Osi97][Mil98]0, na
podstawie  odpowiednich  programów  utworzonych  w  języku  Borland  Pascal  7.0
[Mar93][Bog94].

1.1. Organizacja dokumentu

Dokument ten podzielony został na następujące rozdziały:

•

Wstęp: zawiera podstawowe informacje dla czytelnika – uŜytkownika postprocesorów
systemu;

•

Uruchomienie postprocesorów systemu BwforWin: opisuje sposób uruchomienia
poszczególnych postprocesorów systemu;

•

Postprocesor BW7S – wizualizator napręŜeń: opisuje funkcjonalność wizualizatora
napręŜeń;

•

Postprocesor BW7V – wizualizator przemieszczeń: opisuje funkcjonalność
wizualizatora przemieszczeń;

•

Postprocesor BW7F – wizualizator zmienności sił w nadproŜach: opisuje
funkcjonalność zmienności sił w nadproŜach;

•

Inne operacje postprocesorów – opisuje niektóre operacje wspólne dla wszystkich
postprocesorów;

•

Podsumowanie: zawiera pewne informacje podsumowujące postprocesory systemu
BwforWin;

•

Literatura: zawiera wykaz literatury uŜytej przy tworzeniu oprogramowania
i dokumentacji.

2. Uruchomienie postprocesorów systemu BwforWin

Wszystkie postprocesory uruchamiane są z głównego okna systemu

BW4Win

(Rysunek 1).

Pierwszą czynnością, jaką musi wykonać uŜytkownik, jest wybranie pliku z danymi
opisującymi konstrukcję usztywniającą. SłuŜy do tego przycisk „Dane”. Po wykonaniu tej

czynności, otworzyć moŜna okno preprocesora, za pomocą przycisku

. Pozostałe

przyciski w nasku narzędziowym systemu są jeszcze nieaktywne. Naciścnięcie klawisza
„Oblicz”, spowoduje wykonanie obliczeń i umoŜliwi otwarcie okien wizualizatorów. PoniŜej
zamieszczony został opis przycisków uruchamiających poszczególne postprocesory systemu
BwforWin.

Podręcznik uŜytkownika: Postprocesor BW7S – wizualizator napręŜeń

Strona 3

uruchomienie wizualizatora napręŜeń

uruchomienie wizualizatora przemieszczeń

uruchomienie wizualizatora zmienności sił w nadproŜach

Rysunek 1: Główne okno systemu BWforWin

3. Postprocesor BW7S – wizualizator napręŜeń

3.1. Wprowadzenie

Zadaniem  programu  jest  rysowanie  map  napręŜeń  w ścianach  konstrukcji  usztywniających
budynki wysokie. Dane wejściowe programu stanowi plik z rozszerzeniem *.bw7 lub *.bw8.
Plik ten zawiera m.in.: liczbę punktów tworzących ściany konstrukcji i ich współrzędne (x, y),
liczbę  ścian  i elementów,  indeks  przynaleŜności  ściany  do  danego  elementu,  jednostkę  siły
i długości,    minimalną  i  maksymalną  wartość  napręŜenia  danego  rodzaju  w  całym  układzie
usztywniającym  oraz  dane  opisujące  napręŜenia.  Budując  program  przyjęto,  Ŝe  połączone
ś

ciany tworzą element, ściana jest natomiast podzielona na fragmenty o stałej wartości

napręŜenia.

Wizualizator pracuje w dwóch trybach: preprocesora i postprocesora. W trybie preprocesora
oglądać  moŜna  konstrukcje  usztywniające  budynków  przed  wykonaniem  obliczeń.
Preprocesor  pokazuje  kontury  ścian,  bez  zaznaczenia  na  nich  napręŜeń.  Postprocesor
pokazuje  kolorowe  mapy  napręŜeń  w ścianach  konstrukcji  i  moŜe  zostać  uruchomiony  po
dokonaniu  obliczeń.  UmoŜliwia  zmianę  rodzaju  napręŜenia,  wartości  rzędnej,  numeru

Podręcznik uŜytkownika: Postprocesor BW7S – wizualizator napręŜeń

Strona 4

schematu i wariantu. W obu trybach wyświetlane są: ściany, rozcięcia, nadproŜa i złącza
podatne.

3.2. Okno wizualizatora

Okno wizualizatora napręŜeń podzielone jest na kilka podokien. Pierwsze z nich, znajdujące
się w górnej części okna, zawiera opis obiektu (konstrukcji), na który składają się cztery linie
(ciągi  alfanumeryczne).  PoniŜej  znajduje  się  okno  zawierające  dane  o minimalnym
i maksymalnym napręŜeniu danego rodzaju w całej konstrukcji usztywniającej, czyli: wartość
napręŜenia oraz element, ściana i punkt, w którym to napręŜenie występuje. Są to dwie linie
tekstu,  kaŜda  dla  jednego  z ekstremalnych  napręŜeń.  W  prawej  części  ekranu  znajduje  się
podłuŜne  okno  zawierające:  numer  schematu lub wariantu,  opis  rodzaju  napręŜeń  (mogą  to
być  ciągi:  „sigma_z”,  „tau”,  „sigma_1”,  „sigma_2”,  „max_sigma_z”,  „min_sigma_z”,
„max_tau”,  „min_tau”)  i ich  jednostkę,  numer  rzędnej  oraz  skalę  graficzną,  prezentującą
dziesięć  przedziałów  i zakresy  wartości  napręŜeń  dla  kaŜdego  z  przedziałów.  Główną  rolę
odgrywają  dwa  największe  okna  zatytułowane  „Konstrukcja”  i  „Element”.  Pierwsze  z nich
(z lewej  strony  ekranu),  pokazuje  rzut  całej  konstrukcji  usztywniającej,  przy  czym  element
(rozcięcie,  nadproŜe  lub złącze podatne) „aktywny” jest specjalnie wyróŜniony. Element ten
pokazany  jest  w  powiększeniu  w  oknie  „Element”,  a  „aktywna”  ściana  tego  elementu
wyróŜniona  jest,  podobnie  jak  w  poprzednim  przypadku.  W  oknie  tym  moŜna  wyświetlić
takŜe  poszczególne  rozcięcia  (złącza  niepodatne),  nadproŜa  wraz  z  dwoma  elementami,
pomiędzy którymi one występują, a takŜe złącza podatne. Rozcięcia rysowane są jako okręgi,
nadproŜa – jako prostokąty rysowane linią przerywaną, a złącza niepodatne – jako prostokąty
rysowane  linią  ciągłą.  Nagłówek  opisywanego  okna  zawiera  numer  powiększonego  w  nim
elementu  (rozcięcia,  nadproŜa  lub  złącza).  Ostatnie  okno  postprocesora  zawiera  rzut
„aktywnej”  ściany  (rozcięcia,  nadproŜa  lub  złącza)  oraz  dane  ją  opisujące,  na  które  składają
się:  numery  punktów  krańcowych  ściany  i  ich  współrzędne,  wartości  napręŜeń  w  tych
punktach,  a takŜe  numer  ściany  w  budynku  i  w  elemencie.  W  nagłówku  okna  wizualizatora
podana jest ponadto nazwa pliku z danymi opisującymi analizowaną konstrukcję.

W  przypadku  uruchomienia  modułu  w  trybie  preprocesora,  widoczne  są  tylko  podokna:
„Konstrukcja”,  „Element”,  „Ściana”,  oraz  okno  z  opisem  obiektu  (Rysunek  2).  W  tym
przypadku  rysowane  są  oczywiście  tylko  kontury  ścian  tworzących  konstrukcję,  rozcięcia,
nadproŜa  i  złącza  podatne.  RóŜni  się  takŜe  menu:  nie  ma  w  tym  trybie  moŜliwości  zmiany
schematu, wariantu, rzędnej i typu napręŜenia. JeŜeli program uruchomiony zostanie w trybie
postprocesora,  to  na  ekranie  widoczne  są  wszystkie  opisane  wcześniej  okna.  Ściany
podzielone są wówczas na kolorowe fragmenty obrazujące rozkład napręŜenia (Rysunek 3).

Podręcznik uŜytkownika: Postprocesor BW7S – wizualizator napręŜeń

Strona 6

Uwaga:

W  dalszej  części  przyjęto,  Ŝe  pod  pojęciem  „aktywny”  element  rozumie  się  element,  który
narysowany  jest  w  oknie  „Element”,  a  określenie  „aktywna”  ściana  oznacza  ścianę
narysowaną  w  oknie  „Ściana”.  Analogicznie  naleŜy  rozumieć  nazwę  „aktywne”  rozcięcie,
nadproŜe i złącze.

3.3. Menu programu

Menu wizualizatora składa się z czterech grup funkcji: Plik, Widok, Wybierz, PokaŜ
i NapręŜenia. PoniŜej opisane zostaną wszystkie opcje menu. Dla kaŜdej z nich podana
zostanie ponadto przyporządkowana jej kombinacja klawiszy.

3.3.1. Grupa „Plik”

3.3.1.1 Opcja „Zamknij”

Powoduje zamknięcie okna wizualizatora napręŜeń i powrót do głównego okna systemu
BW4Win.

3.3.2. Grupa „Widok”

3.3.2.1 Opcja „Rozcięcia”

Za pomocą tej opcji moŜna włączyć / wyłączyć rysowanie rozcięć w oknach „Konstrukcja”
i „Element”.

3.3.2.2 Opcja „NadproŜa”

Powoduje włączenie lub wyłączenie rysowania nadproŜy w oknach „Konstrukcja”
i „Element”.

3.3.2.3 Opcja „Złącza podatne”

UmoŜliwia włączenie / wyłączenie rysowania złączy podatnych w oknach „Konstrukcja”
i „Element”.

Podręcznik uŜytkownika: Postprocesor BW7S – wizualizator napręŜeń

Strona 10

3.3.3.2 Opcja „Ściana”

Za pomocą tej opcji zmienić moŜna ścianę rysowaną w oknie „Ściana”. Po jej wybraniu
(podobnie jak w poprzednim przypadku) podać naleŜy numer ściany, która nas interesuje.
Przyjęto tu następującą składnię dla opisu ściany:

Składnia

Znaczenie

<numer>

ciana o numerze <numer> w budynku

[E]<numer1>.<numer2>

ciana o numerze <numer2> w elemencie <numer1>

Tabela 1

Po  wpisaniu  np.  „E5.2”  wyświetlona  zostanie  ściana  nr  2  elementu  5.  W  oknie  „Element”
narysowany  zostanie  wówczas  element  nr  5  z  wyróŜnioną  ścianą  2.  Z  drugiej  strony
wprowadzenie  np.  numeru  „12”  spowoduje  wyświetlenie  ściany  nr  12  w  budynku,  w oknie
„Ściana” i odpowiadającego jej elementu w oknie „Element”.

3.3.3.3 Opcja „Rozcięcie”

Opcja  ta  umoŜliwia  zmianę  aktywnego  rozcięcia  wyróŜnionego  w  oknie  „Element”
i opisanego  w  oknie  „Ściana”.  Korzystanie  z  opisywanej  opcji  jest  analogiczne  do  uŜycia
opcji  „Element”.  Jej  wybór  spowoduje  pokazanie  okna  dialogowego  umoŜliwiającego
wprowadzenie numeru rozcięcia.

3.3.3.4 Opcja „NadproŜe”

Wykorzystując tę opcję moŜna dokonać zmiany aktywnego nadproŜa rysowanego w oknie
„Element” i w oknie „Ściana”. NadproŜe w oknie „Element” wyświetlane jest wraz z dwoma
elementami, pomiędzy którymi ono występuje. UŜycie tej opcji jest analogiczne do
poprzedniego przypadku i polega na podaniu numeru interesującego nas numeru nadproŜa.

3.3.3.5 Opcja „Złącze podatne”

Opcja ta pozwala na zmianę aktywnego złącza podatnego wyróŜnionego w oknach „Element”
i „Ściana”. UŜytkownik moŜe wpisać tu numer złącza które go interesuje.

3.3.3.6 Opcja „Strop”

UŜytkownik moŜe zmienić numer stropu wyświetlanego w oknie „Konstrukcja” (jeŜeli
analizowane dane zawierają opis stropów). Po wybraniu tej opcji, na ekranie pojawia się okno
dialogowe, pozwalające na wprowadzenie odpowiedniego numeru stropu.

3.3.3.7 Opcja „Rzędna”

Opcja ta umoŜliwia zmianę rzędnej. Zmiany tej moŜna dokonać za pomocą opcji „Następna”
i „Poprzednia”. Opcja „Następna” spowoduje zwiększenie, a „Poprzednia” – zmniejszenie
wartości rzędnej.

3.3.3.8 Opcja „Schemat”

Za pomocą tej opcji zmienić moŜna numer schematu. Po pojawieniu się okna dialogowego,
podać naleŜy numer schematu i nacisnąć przycisk Enter lub OK. System zmieni wtedy numer
schematu na numer wprowadzony przez uŜytkownika.

Podręcznik uŜytkownika: Postprocesor BW7S – wizualizator napręŜeń

Strona 11

3.3.3.9 Opcja „Wariant”

Opcja ta umoŜliwia zmianę numeru wariantu. UŜycie jej jest analogiczne do uŜycia opcji
„Schemat”.

3.3.4. Grupa „PokaŜ”

3.3.4.1 Opcja „Opis stropu”

Za pomocą tej opcji wyświetlić moŜna okno zawierające informację opisującą aktualny strop.
Opisywana opcja aktywna jest tylko w przypadku, gdy dane zawierają opis stropów.

3.3.5. Grupa „NapręŜenia”

Opcje  tej  grupy  umoŜliwiają  zmianę  rodzaju  napręŜenia.  W  przypadku,  gdy  wyświetlane  są
schematy  wybrać  moŜna  napręŜenia:  „sigma  z”,  „tau”,  „sigma  1”,  „sigma  2”,  a  gdy
wyświetlane  są  warianty:  „max  sigma  z”,  „min  sigma  z”,  „max  tau”,  „min  tau”.  Zmiana
rodzaju napręŜenia spowoduje zmianę zawartości okien „Konstrukcja”, „Element” i „Ściana”
(zmiana rozkładu napręŜeń w ścianach) oraz zakresów wartości napręŜeń na skali graficznej.

3.4. Pasek narzędziowy

został na trzy części, z których kaŜda składa się z dwóch przycisków “Następny”

i “Poprzedni”

oraz dwóch list wyboru. W pierwszej części zmienić moŜna aktywny

element,  ścianę,  rozcięcie,  nadproŜe  i  złącze  podatne.  Np.  aby  zmienić  numer  aktwynego
rozcięcia,  wystarczy  wybrać  z pierwszej  listy  słowo  “Rozcięcie”  (aktywnym  rozcięciem
będzie  wówczas  rozcięcie  nr  1,  jeśli  takie  istnieje),  a  następnie,  z  drugiej  listy  –  numer
rozcięcia,  które  nas  interesuje.  MoŜna  takŜe,  uŜywając  przycisków  “Następny”  lub
“Poprzedni”  przechodzić  po  kolei  do  następnego  lub  poprzedniego  rozcięcia.  W  drugiej
części paska narzędziowego, w podobny sposób, wybrać moŜna numer schematu i wariantu,
a w trzeciej – wartość rzędnej.

Podręcznik uŜytkownika: Postprocesor BW7V – wizualizator przemieszczeń

Strona 12

3.5. Dodatkowe moŜliwości

W programie dodano takŜe moŜliwość wyboru elementu, ściany, rozcięcia, nadproŜa i złącza
podatnego, poprzez wskazanie wybranego obiektu myszką (i naciśnięciu na nim lewego
przycisku) w oknie „Konstrukcja” lub „Element”. MoŜliwość ta w znaczny sposób
przyspiesza pracę z postprocesorem.

4. Postprocesor BW7V – wizualizator przemieszczeń

4.1. Wprowadzenie

Na podstawie danych generowanych przez system, moduł ten wizualizuje przemieszczenia
ś

cian konstrukcji usztywniającej lub przemieszczenia ekstremalne wybranych punktów, co

w znaczny sposób ułatwia sprawdzenie ich poprawności i analizę.

Dane wejściowe, tak jak w poprzednim przypadku, program czerpie z plików o rozszerzeniu
*.bw7 lub *.bw8. Pliki te zawiera m.in.: liczbę punktów tworzących ściany konstrukcji i ich
współrzędne  (x, y),  liczbę  ścian  i  elementów,  indeks  przynaleŜności  ściany  do  danego
elementu,  jednostkę  długości  oraz  dane  opisujące  napręŜenia  (dane  te  wykorzystywane  są
przez postprocesor BW7S).

4.2. Okno wizualizatora

Okno opisywanego modułu podzielone jest na kilka podokien (Rysunek 8). Pierwsze z nich,
znajdujące  się  w  górnej  części  ekranu,  zawiera  opis  obiektu  (konstrukcji),  na  który  składają
się  cztery  linie  tekstu.  PoniŜej  znajduje  się  okno  zawierające  dane  o  minimalnym
i maksymalnym  przemieszczeniu  w  całej  konstrukcji  usztywniającej,  czyli:  wartość
przemieszczenia oraz punkt, którego to przemieszczenie dotyczy. Wartości te obliczane są dla
podanego schematu lub wariantu (oraz typu przemieszczenia) i wartości rzędnej. Są to dwie
linie  tekstu,  kaŜda  dla  jednego  z ekstremalnych  przemieszczeń.  W  prawej  części  ekranu
znajduje  się  podłuŜne  okno  zawierające:  numer  schematu lub wariantu,  wartość  rzędnej
i mnoŜnika, opis rodzaju przemieszczeń (mogą to być ciągi: „Vx max”, „Vx min”, „Vy max”,
„Vy  min”)  wyświetlany  dla  przemieszczeń  ekstremalnych,  skalę  przedstawiającą  stosunek
jednostek  rzeczywistych  do  ekranowych  oraz  legendę  opisująca  znaczenie  linii,  jakimi
rysowane  są  poszczególne  poziomy  układu  usztywniającego  .  Główną  rolę  odgrywa
największe  okno  zatytułowane  „Konstrukcja”.  Okno  to,  pokazuje  rzut  całej  konstrukcji
usztywniającej: konstrukcję nieodkształconą (linia ciągła pojedynczej grubości), odkształconą
(pogrubiona  linia  ciągła)  i  poziomy  pośrednie  (linia  przerywana  pojedynczej  grubości).
W górnej części ekranu zlokalizowane jest menu główne programu i pasek narzędziowy.

W  nagłówku  okna  wizualizatora  wypisana  jest  nazwa  pliku  z  danymi  opisującymi
konstrukcję.

Podręcznik uŜytkownika: Postprocesor BW7V – wizualizator przemieszczeń

Strona 15

4.3.3.1 Opcja „MnoŜnik”

Tutaj  zmienić  moŜna  wartość  mnoŜnika,  czyli  liczby,  przez  którą  przemnoŜone  jest
przemieszczenie  konstrukcji  odkształconej  rysowanej  w  oknie  „konstrukcja”.  Po  wczytaniu
nowych  danych  mnoŜnik  przyjmuje  zawsze  wartość  20.  UŜycie  tej  opcji,  spowoduje
pojawienie  się  na  ekranie  okna,  dającego  uŜytkownikowi  moŜliwość  podania  nowej  jego
wartości.

Rysunek 10: Dialog pozwalający na wprowadzenie wartości mnoŜnika

Podana wartość powinna być większa od 0 i nie powinna przekraczać 65535. W przypadku
wprowadzenia niedozwolonej wartości, program zareaguje odpowiednim komunikatem błędu.

4.3.3.2 Opcja „Rzędna”

Opcja  ta  umoŜliwia  zmianę  wartości  rzędnej.  Zmiany  tej  moŜna  dokonać  za  pomocą  opcji
„Następna”  i „Poprzednia”.  Opcja  „Następna”  spowoduje  zwiększenie,  a  „Poprzednia”  –
zmniejszenie  wartości  rzędnej.  Spowoduje  to  wyznaczenie  nowych  wartości  minimalnego
i maksymalnego przemieszczenia oraz zmianę zawartości okna „konstrukcja”.

4.3.3.3 Opcja „Przemieszczenie”

Tutaj  zmienić  moŜna  rodzaj  przemieszczeń  ekstremalnych.  Do  wyboru  mamy  następujące
rodzaje:  „Vx  max”,  „Vx  min”,  „Vy  max”  i  „Vy  min”.  Opcja  ta  jest  aktywna  tylko
w przypadku,  gdy  w  oknie  „konstrukcja”  wyświetlane  są  przemieszczenia  ekstremalne
(warianty).

4.3.3.4 Opcja „Schemat”

Podręcznik uŜytkownika: Postprocesor BW7F – wizualizacja zmienności funkcji

przemieszczeń i sił w nadproŜach

Strona 16

4.3.3.5 Opcja „Wariant”

Opcja ta umoŜliwia zmianę numeru wariantu. UŜycie jej jest analogiczne do uŜycia opcji
„Schemat”.

4.4. Pasek narzędziowy

Pasek narzędziowy zlokalizowany jest (tak jak w przypadku większości aplikacji działających
w  systemie  Windows)  w  górnej  części  okna  programu.  MoŜna  go  włączyć  lub  wyłączyć  za
pomocą opcji “Pasek narzędziowy” z menu “Widok” (patrz punkt 4.3.2.4). Pasek podzielony
został na cztery części, z których pierwsze trzy składają się z dwóch list wyboru. W pierwszej
części  zmienić  moŜna  numer  schematu  lub  wariantu.  Np.  aby  zmienić  numer  wariantu,
wystarczy  wybrać  z pierwszej  listy  słowo  “Wariant”,  a  następnie,  z  drugiej  listy  –  numer
wariantu,  który  nas  interesuje.  W  drugiej  części  paska  narzędziowego,  w  podobny  sposób,
wybrać moŜna typ przemieszczenia ekstremalnego (opcja ta jest aktywna tylko, gdy w oknie
“konstrukcja” wyświetlane są przemieszczenia ekstremalne – warianty), a w trzeciej - wartość

rzędnej. Za pomocą przycisków “zmniejsz”

i “zwiększ”

zmieniać moŜna wartość

mnoŜnika.

5. Postprocesor BW7F – wizualizacja zmienności funkcji przemieszczeń

i sił w nadproŜach

5.1. Wprowadzenie

Zadaniem postprocesora BW7F jest rysowanie wykresów przemieszczeń poziomych V

(z)

i sił tnących w pionowych pasmach nadproŜy n

(z) dla danego układu usztywniającego.

Dane wejściowe, podobnie jak pozostałe postprocesory systemu, program czerpie z plików
o rozszerzeniu *.bw7 lub *.bw8..

5.2. Okno wizualizatora

W  nagłówku  okna  wizualizatora  wypisana  jest  nazwa  pliku  z  danymi  opisującymi
konstrukcję.  Samo  okno  podzielone  jest  na  kilka  podokien  (Rysunek  11).  Pierwsze  z nich,
znajdujące się w górnej części ekranu, zawiera opis obiektu (konstrukcji), na który składają
się cztery linie tekstu. W prawej części ekranu znajduje się podłuŜne okno opisów wspólnych
zawierające:  numer  schematu / wariantu,  jednostki  długości,  kątów  oraz  funkcji
intensywności sił w nadproŜach i złączach. Główną rolę odgrywają okna wykresów. Liczba
tych okien jest zmienna, tzn. uŜytkownik sam moŜe zadecydować, ile ma ich być, przy czym
maksymalna  liczba  okien  wykresów  to  10,  a minimalna  -  1.  KaŜde  okno  wykresów  posiada
nagłówek (w którym podany jest numer okna) oraz składa się z dwóch części. Pierwsza z nich
zawiera  osie  układu  współrzędnych  i wykresy  podanych  funkcji,  a  druga  –  nazwy
narysowanych  w  danym  oknie  funkcji  oraz  wartość  maksymalną  i minimalną  wraz
z wartością  rzędnej  na  jakiej  ona  występuje,  podaną  dla  funkcji  osiągającej  wartość

Podręcznik uŜytkownika: Postprocesor BW7F – wizualizacja zmienności funkcji

przemieszczeń i sił w nadproŜach

Strona 18

5.3.2. Grupa „Widok”

5.3.2.1 Opcja „Liczba okien”

Opcję tę naleŜy uŜyć w celu zmiany liczby okien wykresów, wyświetlanych w głównym
oknie wizualizatora. UŜytkownik wpisuje liczbę okien z przedziału od 1 do 10, a system
aktualizuje widok okna postprocesora.

Rysunek 12: Dialog pozwalający na wprowadzenie liczby okien

5.3.2.2 Opcja „Węzły interpolacji”

Wizualizator zmienności sił w nadproŜach, wykreśla wykres funkcji, mając dane tylko kilka
punktów (zwanych tu węzłami interpolacji), przez które ta funkcja przechodzi. W programie
istnieje  moŜliwość  wyświetlenia  tych  punktów  (patrz  Rysunek  13).  Standardowo,  po
uruchomieniu  postprocesora,  węzły  interpolacji  nie  są  wyświetlane  (co  pokazuje  Rysunek
11).  Opcja ta dotyczy jedynie wykresów utworzonych na podstawie danych tablicowych.

5.3.2.3 Opcja „Funkcje w postaci wielomianowej”

W przypadku, gdy dane reprezentują budynek podzielony na kilka stref, program umoŜliwia
pracę  w  dwóch  trybach  pobierania  wartości  funkcji.  Pierwszym  domyślnym  trybem  jest
reprezentacja  wielomianowa  badanych  funkcji.  Tryb  ten  jest  w  tym  przypadku  trybem
zalecanym.  W  trybie  tym  funkcje  reprezentowane  są  jako  tablica  współczynników
wielomianów.  W  drugim  przypadku  funkcje  reprezentowane  są  jako  zbiór  dyskretnych
wartości  zapisanych  w  tablicy.  Ciągły  wykres  uzyskujemy  wówczas  korzystając  z  metod
interpolacyjnych  (CubicSplain).  W  przypadku,  gdy  w  budynku  nie  ma  stref  sztywności
(nh=0) wówczas program pracuje w trybie tablicowym i opcja wielomianowej postaci funkcji
jest niedostępna. W trybie tym nie istnieje moŜliwość wyświetlenia węzłów interpolacyjnych.

5.3.2.4 Opcja „Tło białe”

Ekran kolorowy nie najlepiej nadaje się do wydruku (szczególnie za pomocą czarno-białej
drukarki). Z tego powodu program posiada opcję pozwalającą na zmianę tła programu

Podręcznik uŜytkownika: Postprocesor BW7F – wizualizacja zmienności funkcji

przemieszczeń i sił w nadproŜach

Strona 21

Rysunek 16: Dialog pozwalający na wybór wariantu

Opcja ta umoŜliwia zmianę numeru wariantu. UŜycie jej jest analogiczne do uŜycia opcji
„Schemat”.

5.4. Pasek narzędziowy

Pasek  narzędziowy,  zlokalizowany  w  górnej  części  okna  modułu,  moŜna  włączyć  lub
wyłączyć za pomocą opcji “Pasek narzędziowy” z menu “Widok”. Pasek podzielony został na
dwie  części.  W  pierwszej  z  nich,  zmienić  moŜna  numer  schematu  lub  wariantu.  Np.  aby
zmienić  numer  wariantu,  wystarczy  wybrać  z pierwszej  listy  słowo  “Wariant”,  a  następnie,
z drugiej listy – numer wariantu, który nas interesuje. W drugiej części paska narzędziowego,
w  podobny  sposób,  wybrać  moŜna  typ  funkcji  i  funkcję,  jaka  ma  być  rysowana  w  oknie
aktywnym oraz numer strefy (lub cały budynek).

Po wyborze typu funkcji, dostępne są tylko wybrane funkcje do narysowania. Przy wyborze
pochodnych  do  wyboru  moŜliwe  są  jedynie  funkcje  Vx,  Vy  i  Fi.  Przy  wyborze  całek,  jako
funkcje  podcałkowe  wybrać  moŜemy  funkcje  n.  Wybór  typu  funkcji  ‘Inne...’  omówiony
zostanie  w  części  5.5.  MoŜliwe  jest  równieŜ  ograniczenie  wykresów  do  zadanej  strefy.  Po
wyborze  strefy  wszystkie  wykresy  zostaną  ograniczone  do  danej  strefy.  W  przypadku,  gdy
budynek nie ma stref do wyboru dostępna jest tylko pozycja ‘Cały budynek’.

Za pomocą przycisku “Rysuj funkcję”

, narysować moŜna wybraną funkcję w oknie

aktywnym (dotychczasowa zawartość okna zostanie wówczas wyczyszczona). Przycisk

“Dorysuj funkcję”

spowoduje natomiast dorysowanie nowej funkcji do aktualnej

zawarotści wybranego okna.

5.5. Rysowanie dowolnej funkcji zdefiniowanej przez uŜytkownka

Po wyborze funkcji typu ‘Inne...’ program umoŜliwia narysowanie wykresu dowolnej funkcji
zaleŜnej od zmiennej ‘z’. Dane opisujące funkcje zapisane są w pliku *.d-r i mogą być podane
w postaci tablicowej lub wielomianowej. W celu narysowania wykresu dowolnej funkcji

Podręcznik uŜytkownika: Postprocesor BW7F – wizualizacja zmienności funkcji

przemieszczeń i sił w nadproŜach

Strona 22

naleŜy wybrać typ funkcji ‘Inne...’ a następnie wcisnąć klawisz „Rysuj funkcję”

lub

„Dorysuj funkcję”

. Po tym pojawi się okno dialogowe umoŜliwiające określenie

parametrów funkcji:

Rysunek 17: Okna dialogowe pozwalający na definicję dowolnej funkcji

W  celu  określenia  funkcji  naleŜy  podać  adres  w  tablicy  INTA  wskazującej  zbiór  funkcji
zaleŜnych  od  pewnego  parametru.  Do  tego  słuŜy  pierwszy  panel  okna  dialogowego  „Dane
funkcji”.  Listę  dostępnych  wartości  INTA  określa  plik  „INTA.ini”.  Po  wciśnięciu  klawisza

program wykona sprawdzenie, czy adres zawiera się w zakresie [101,400] i czy

wskazuje  na  wektor  lub  macierz  całkowitoliczbową.  Po  przejściu  do  następnego  panelu,
uŜytkownik  moŜe  wybrać  wiersz/kolumnę  określającą  wskaźnik  do  tablicy  zawierającej
definicję  grupy  funkcji.  W  przypadku,  gdy  adres  INTA  wskazuje  na  tablicę
całkowitoliczbową,  wówczas  na  panelu  tym  aktywne  jest  dodatkowo  pole  „Kolumna”.  Po
tym  kroku  sprawdzona  zostanie  poprawność  wprowadzonego  wiersza/kolumny  oraz  typ
wskazywanych  danych.  Adres  INTA[wiersz(,kolumna)]  wskazywać  powinien  macierz
rzeczywistą. Ostatni panel umoŜliwia podanie nazwy danej funkcji umieszczonej na wykresie
(domyślnie  jest  to  nazwa  określona  w  pliku  INTA.ini)  oraz  numeru  wiersza  wskazującego
wybraną funkcję. Liczba stref oraz typ danych podane są tylko informacyjnie. Typ danych dla
podanego  adresu  INTA  określony  jest  w  pliku  INTA.ini.  Funkcja  uŜytkownika  zostanie
narysowana w trybie zdefiniowanym w pliku INTA.ini, niezaleŜnie od trybu pracy systemu.

W  przedstawionym  powyŜej  przykładzie  tablica  INTA[212]  wskazuje  na  tablicę  adresów
V0_pw[1..nsch]  (nsch  –  liczba  schematów).  Wybieramy  schemat  numer  1  (Pozycja  =  1).
Adres  ten  wskazuje  na  dane  w  postaci  wielomianowej.  Pierwszy  wiersz,  który  został
wybrany, wskazuje na tablicę współczynników wielomianów określających funkcję Vx.

5.6. Rysowanie funkcji w wybranym oknie wykresów

Pierwszą czynnością, jaką musi wykonać uŜytkownik, chcący naryswać wybraną (za pomocą
paska  narzędziowego)  funkcję,  jest  wybór  okna  wykresów,  w  którym  ta  funkcja  ma  zostać
narysowana  (lub  dorysowana),  czyli  okna  aktywnego.  Kiedy  mamy  juŜ  wybraną  funkcję
i okno  aktywne,  wystarczy  tylko  uŜyć  opcji  “Rysuj  funkcję”  bądź  “Dorysuj  funkcję”,
umieszczoną w menu i na pasku narzędziowym.

Podręcznik uŜytkownika: Inne operacje postprocesorów

Strona 23

6. Inne operacje postprocesorów

6.1. Zmiana rozmiaru okna wizualizatora

Okna wszystkich wizualizatorów moŜna dowolnie skalować (ograniczenie dotyczy tylko
minimalnej wielkości okna), a wszystkie podokna programów dostosują swą wielkość do
okna głównego.

6.2. Wstawianie ekranu wizualizatora do edytora tekstu

Aby wstawić okno wizualizatora do edytora tekstu (np. MS Worda) skorzystać moŜna
ze standardowych

mechanizmów

systemu

Windows.

Naciśnięcie

klawiszy

ALT+PrintScreen

powoduje umieszczenie aktywnego okna w schowku. Ze schowka

moŜna je łatwo wkleić do edytora uŜywając opcji „Wklej” z menu „Edycja”.

W  tym  samym  celu,  uŜyć  moŜna  dowolnego  programu  graficznego  wyposaŜonego  w  opcję
„Capture”  (np.  Paint  Shop  Pro),  pozwalającego  na  zapis  wybranego  fragmentu  ekranu  do
pliku  graficznego  (np.  *.gif).  Plik  taki  naleŜy  następnie,  w  edytorze  tekstu  MS  Word,
zaimportować uŜywając funkcji „Wstaw” / „Rysunek” / „Z pliku ...”.

7. Podsumowanie

Opisane  postprocesory  umoŜliwiają  skrócenie  pracochłonnej  i  uciąŜliwej  analizy  wyników
otrzymanych  w  wyniku  działania  systemu  obliczania  konstrukcji  oraz  oceny  rozkładu
napręŜeń  w  poszczególnych  ścianach  układu  usztywniającego.  Mogą  być  takŜe  uŜyte  do
sprawdzenia poprawności danych wpisanych przez projektanta. Otrzymane z postprocesorów
rysunki  wskazują  projektantowi  fragmenty  konstrukcji  wymagające  wzmocnienia,  bądź  teŜ
miejsca poczynienia moŜliwych oszczędności bez szkody dla bezpieczeństwa budynku. Opis
przykładu zastosowania wizualizatora przemieszczeń znaleźć moŜna w literaturze [Wdo00].

8. Literatura

[Bog94]

Bogenschütze P. M. „Borland & Turbo Pascal 7.0. Podstawy profesjonalnego
programowania”, SIGMA NOT, Warszawa 1994.

[Bur95]

Burden R.L., Faires J.D. "Numerical Analysis", PWS Publishers, 1985.

[Eri98]

Erikson H., Penker M., “UML Toolkit”, Wiley Computer Publishing, 1998.