Microsoft Word - Mit o Asklepiosie.doc

Mit o Asklepiosie

Któregoś dnia Apollo wstąpił na dwór Flegiasa, króla Lapitów, bitnego plemienia

mieszkającego na północy Tesalii. Tu zakochał się w córce królewskiej – Koronis (Arsinoe).
Oboje  zażywali  szczęścia  przez  tych  parę  dni,  ale  młody  bóg  był  bardzo  zajęty  swoimi
sprawami i musiał wracać do Delf. Kiedy ją opuszczał, pozostawił przy niej na straży wronę o
śnieżnobiałych  piórach,  która  miała  go  informować  o  każdym  przypadku  z  życia  kochanki.
Nie  wiedział  jednak  Apollo  mimo  swej  wieszczej  mocy,  że  Koronis  od  dawna  miłowała
pewnego  śmiertelnika  imieniem  Ischys,  pochodzącego  z  Arkadii.  Czujna  wrona  spostrzegła,
że  młodzian  ten  spotyka  się  potajemnie  z  Koronis  w  leśnych  ustroniach  i  czułymi  słowy
przemawia  do  wybranki  Apollina.  Wierny  ptak  co  prędzej  poleciał  do  Delf  i  opowiedział
swemu  panu  o  zdradzie  kochanki.  Apollo  wpadł  w  gniew  i  przeklął  wronę,  posłankę  złej
wieści  i  za  karę  zamienił  jej  białe  pióra  w  czarne.  Odtąd  wszystkie  wrony  straszą  swym
ponurym upierzeniem, a ich krakanie zwiastuje ludziom nieszczęście. Inna wersja podaje, że
wronę spotkała kara, za to, że swoimi szponami nie wydłubała Ischysowi oczu.

Dotknięty boleśnie władca Muz poskarżył się swej siostrze Artemidzie na niewierną

Koronis. Ta zaś, mszcząc obrazę brata, pochwyciła co prędzej łuk i kołczan i przeszyła córkę
Flegiasa pękiem strzał. Apollo, natomiast zabił Ischysa za jego niegodziwy czyn (inna wersja
podaje, że to sam Zeus zabił Ischysa). Prawdopodobnie ten sam los spotkał Flegiasa, który z
wściekłości za śmierć córki, spalił świątynię w Delfach. Ciało zabitej Koronis zamieniło się w
płonący  stos.  Na  jego  widok  Apollo  poczuł  żal,  bo  przecież  jego  dawna  kochanka  w
niedługim czasie  miała urodzić  mu syna. Niestety było  już za późno i dusza Koronis została
wzięta  przez  Tanatosa.  Jednak  udało  się  uratować  niemowlę  z  płonącego  stosu,  nadano  mu
imię Asklepios. Wielu ludzi widzi tu zasługę Hermesa. Prawdopodobnie wykonał on pierwsze
cesarskie cięcie  i wyjął żywy  nadal płód z ciała  Koronis, dając go ojcu. Tak więc Asklepios
nie  będąc  jeszcze  narodzonym,  zszedł  do  Tartaru  i  wrócił  między  żywych  -  stąd
prawdopodobnie jego moc wskrzeszania zmarłych.

Osierocone maleństwo karmiła koza swym mlekiem, a wierny pies strzegł jego snu.

Gdy chłopiec podrósł, oddał go Apollo na naukę do mądrego centaura Chirona - syna Chmury
i Iksjona. Był on zupełnie inny od swoich dzikich i okrutnych braci. Obdarzony był powagą i
mądrością,  a  jego  dobroć  nie  znała  granic.  Posiadał  wiele  przeróżnych  umiejętności,  znał
tajemnice przyrody, nikt lepiej od niego nie umiał władać łukiem i oszczepem. Z tych właśnie
powodów  stał  on  się  nauczycielem  i  wychowawcą  wielu  greckich  herosów.  Wkrótce  okaże
się,  że  i  tym  razem  z  chłopca  powstanie  wielka  osobowość.  W  grocie  centaura  u  stóp  góry
Pelion  w  Tesalii  przebywał  Asklepios  wiele  lat. Chiron  nauczył  go  sztuki  leczenia  chorób  i
wkrótce  syn  Koronis  przeszedł  w  tej  umiejętności  swego  mistrza.  Dotknięciem  swej  laski,
dokoła  której  wił  się  w  długich  oplotach  święty  wąż  (być  może  dwa),  uzdrawiał  chorych  i
przywracał siły konającym.

Z dobrym słowem opuścił Asklepios grotę Chirona, by zacząć swą wędrówkę po

świecie.  Tam  gdzie  przebywał  robił  to  co  umiał  najlepiej  i  to  czego  nauczył  go  jego
nauczyciel.  Krótko  mówiąc  zaczął  uzdrawiać  chorych  i  opiekować  się  nimi.  Stał  się
dobroczyńcą ludzkości. Poślubił łagodną Epionę, uśmierzającą cierpienie i doczekał się z nią
kilkorga  dzieci.  Synami  Asklepiosa  byli  sławni  lekarze  Machaon  (internista)  i  Podaleirios
(chirurg),  córkami  boginie  zdrowia  Hygieja,  Panakeja  i  Iaso,  znające  się  na  ziołach
wzmacniających siły i lekach kojących.

Apollo kochał swego syna, dlatego podarował mu dar uzdrawiania, co jeszcze bardziej

powiększyło  i  tak  już  duże  zdolności  Asklepiosa.  Od  tej  pory  ludzie  pozbywali  się  swych
najcięższych chorób i  mogli dalej  beztrosko wieść życie  jeszcze przez długie  lata, co więcej
Asklepios  doszedł  do  takiej  wprawy,  że  potrafił  nawet  wskrzeszać  zmarłych.  Wiele
przemawia za tym, że to właśnie dzięki Atenie, bóg dostał taką możliwość. Bogini mądrości
dała mu w darze dwie ampułki z krwią Gorgony Meduzy – krew pobrana z jednej strony ciała
była  błyskawicznie  działającą  trucizną,  natomiast  krew  utoczona  z  drugiej  części  ciała
stanowiła równie skuteczne remedium wskrzeszające zmarłych. Wdzięczni ludzie stawiali mu
świątynie i poświęcali mu cieniste gaje, gdzie dobry bóg zjawiał się chorym we śnie i dawał
wskazówki,  dzięki  którym  odzyskiwali  zdrowie  i  siły.  Najsławniejsza  znajdowała  się  w
Epidauros  na  Peloponezie.  Jedna  z  wersji  mitu  głosi,  że  właśnie  tam  narodził  się  ten  bóg
uzdrawiania.

Sława Asklepiosa rosła i z każdym dniem ludzie z najdalszych krańców Hellady

zjawiali się u boskiego opiekuna, gdzie otrzymywali potrzebną pomoc. Skutek był taki, że już
prawie nikt nie umierał. Wreszcie władca podziemi zorientował się, że porządek tego świata
został zburzony i trzeba coś z tym zrobić. Państwo Hadesa się wyludniało, a stary przewoźnik
dusz, brodaty Charon, nieraz całymi dniami drzemał w swej łodzi nie mając kogo przewozić
na  drugą  stronę  Acherontu.  Ponury  bóg  nie  miał  jednak  jeszcze  wystarczających  dowodów,
ale  to  było  tylko  kwestią  czasu  zanim  do  uszu  Hadesa  doszła  wieść,  że  Asklepios  śmie
ożywiać  zmarłych.  Miarka  się  przebrała.  Bóg  wpadł  w  taką  wściekłość,  że  aż  posady  jego
królestwa zaczęły się trząść od krzyku władcy. Na dodatek Hades udał się na skargę do brata.
Dzeus  wysłuchawszy  wszystkiego  dał  mu  taką  odpowiedź:  „Ten,  kto  się  odważa  łamać
odwieczne prawa natury, musi ponieść zasłużoną karę, albowiem nikt, ni bóg, ni śmiertelny,
nie  może  zmieniać  wyroków  przeznaczenia.  Ty,  co  władasz  śmiercią,  wracaj  w  spokoju  do
królestwa  cieni,  zniewaga  twa  będzie  pomszczona.”  Wyrzekłszy  te  słowa  sięgnął  Dzeus  po
grom  i ugodził  nim  Asklepiosa. Tak zginął  syn  Apollina,  mądry,  miłosierny przyjaciel  ludzi
cierpiących, spalony piorunem samego władcy niebios.

Na wieść o śmierci ukochanego syna jaśniejące oblicze Apollina zasnuło się cieniem

smutku,  a  potem  porwał  go  gniew.  Nie  mogąc  dosięgnąć  Dzeusa  postanowił  zemścić  się  na
tych, co kuli Piorunodzierżcy  broń śmiercionośną, którą poraził  Asklepiosa. Pochwycił swój
łuk  srebrzysty  i  przeszył  strzałami  kilku  Cyklopów  pozbawiając  ich  życia.  Cały  Olimp
grzmiał od krzyku Dzeusa rozwścieczonego zabójstwem boskich kowali, oddanych sług króla
bogów. Chciał on ukarać Apollina, zrzucając go do Tartaru, jednak błagania Leto sprawiły, że
Dzeus  złagodził  karę.  Skończyło  się  na  tym,  że  skazał  syna  na  czasowe  wygnanie  z
niebieskiego  pałacu.  Dotknęły  go  również  skrupuły  i  przemienił  Asklepiosa  w  konstelację
Wężownika. Natomiast Władca Muz  musiał dziewięć  lat (niektórzy twierdzą, że tylko  jeden
rok)  spędzić  na  służbie  jako  prosty  parobek  u  króla  Admeta  w  Tesalii.  Strzegł  jego  stad
wespół z innymi pasterzami  i dzielił z nimi trudy pracy, a w wolnych chwilach zabawiał się
grą  na fujarce. Jednak szybko minął czas pokuty i  bóg ten znów mógł  jak dawniej radować
się  muzyką  i  pieśnią  w  gronie  zachwyconych  Muz  albo  oddawać  się  wraz  ze  swą  siostrą
Artemidą  ulubionym  łowom.  Jednak  dalej  nie  dawał  on  spokoju  swojemu  ojcu,  który
wskrzesił trzech pierwotnych cyklopów, prosząc go by uczynił to również z Asklepiosem. Po
wielu  błaganiach,  w  końcu  Dzeus  uczynił  Asklepiosa  i  jego  córki  bóstwami  medycyny,  a
także sprowadził ich na Olimp, co wielce rozradowało Apolla.

Terapia snem (onejroterapia)

Asklepios, był tak świetnym lekarzem, tak umiejętnie dobierał lekarstwa, tak

skutecznie  leczył  i  ciała  i  dusze  swoich  pacjentów,  że  był  czczony  nie  tylko  jako  bóg-
uzdrowiciel,  lecz  również  jako  twórca  medycyny.  Jego  obecność  w  Świecie  Podziemnym
związana  jest  ze  szczególną  techniką  diagnostyczną  stosowaną  przez  Asklepiadów  –
starożytnych  lekarzy.  Kuracja  była  efektem  odpowiedniego  odczytania  snu  pacjenta.  Sen
traktowano  jako  stan  pokrewny  śmierci,  w  którym  dusza  ma  kontakt  z  "tamtym  światem”,
dzięki  czemu  zna  również  i  drogę  do  niego.  Właściwe  odczytanie  tych  informacji  mogło
pomóc  w  zatrzymaniu  i  odwróceniu  procesu  chorobowego.  Niebagatelne  znaczenie  ma  tu
również  udział  Hermesa  w  narodzinach  Asklepiosa,  ponieważ  to  właśnie  Hermes,  jako
"psychopompos”,  odpowiedzialny  był  za  pomoc  w  rozwoju,  dojrzewaniu  i  osiąganiu  pełni
dusz  śmiertelników.  Dzięki  tej  kompetencji  Hermesa,  Asklepios  mógł  uzdrawiać  nie  tylko
chore ciała, pomagał również duszom swych pacjentów.

Laska Asklepiosa

Istota łącznego traktowania duszy (psychiki) i ciała była dla Greków niezmiernie

tajemnicza.  Symbolem  tej  tajemniczości  jest  laska  Asklepiosa.  Jedna  wersja  ikonograficzna
przedstawia  dwa  węże  owinięte  wokół  laski.  Jest  to  równocześnie  jeden  z  hellenistycznych
atrybutów Hermesa. Wyraża on zrównoważenie wszechobecnych w kosmosie przeciwieństw.
W  porządku  mitycznym  mowa  jest  o tym,  jak  Hermes  widząc  dwa  walczące  ze  sobą  węże,
czarnego  i  białego,  zmusił  je  do  zaprzestania  walki  wbijając  między  walczących  swoją
magiczną  laskę.  Węże  owinęły  się  wokół  niej  wytwarzając  w  ten  sposób  harmonijną
równowagę  przeciwieństw.  Każdy  z  węży  tworzy  trzy  i  pół  zwoju,  co  daje  w  sumie  liczbę
siedmiu  zwojów,  która  symbolizuje  przemianę  –  stąd  magiczna  zdolność  kaduceusza  (tak
właśnie  nazywany  jest  ten  atrybut  Asklepiosa  i  Hermesa)  do  przywracania  harmonijnej
równowagi  w  każdej,  nawet  najbardziej  skrajnie  niezrównoważonej  sytuacji.  Same  węże
natomiast symbolizują przemianę i zdolność odradzania się.

Inna wersja ikonograficzna przedstawia jednego węża owiniętego wokół laski

Asklepiosa.  Wąż  pełni  tu  rolę  symbol  wiecznej  młodości  (gad  ten  co  roku  zrzuca  skórę  co
było  symbolem  odradzania  się)  oraz  kontaktu  ze  światem  podziemnym  (żyje  w  ziemi).
Według tej tradycji laska wokół, której owijają się dwa węże (kaduceusz) to symbol Hermesa,
natomiast  atrybutem  Asklepiosa  jest  laska  wokół,  której  owija  się  jeden  wąż  (Laska
Asklepiosa).

Ciekawostki:

- Asklepiosa, rozpoczynając karierę jako heros (syn Boga i człowieka), potrafił wybić

się z czasem na jednego z głównych bogów greckich, przyćmiewając w późniejszych czasach
nawet bóstwa olimpijskie. To jego sanktuaria prowadziły najdłużej działalność ze wszystkich
świątyń helleńskich, gromadząc rzesze wiernych. Jego siła przyciągania była tak wielka, że w
przeciwieństwie do tradycyjnych bogów greckich oparł się zwycięsko fali bóstw wschodnich,
a w czasach rzymskich, jego kult nadal był żywy.

- Asklepios był czasami przedstawiany w postaci węża, a w jego świątyni w Epidauros

trzymano kilka oswojonych węży jako symbole odrodzenia, ponieważ węże co roku zrzucają
skórę.