2. METODY FORMOWANIA RĘCZNEGO. MASY CHEMICZNIE I TERMICZNIE
UTWARDZALNE.
METODY FORMOWANIA RĘCZNEGO
1. Zadania elementów układu wlewowego.
Spokojne, równomierne i ciągłe doprowadzanie ciekłego metalu do wnęki formy, zatrzymanie żużla i
zanieczyszczeń, zasilanie odlewu ciekłym metalem podczas krzepnięcia, regulowanie zjawisk cieplnych podczas
krzepnięcia i stygnięcia odlewu
2. Formowanie odlewu w dwóch skrzynkach z modelu niedzielonego.
1. Oczyszczenie modelu. Ustawienie
modeli odlewu i wlewu doprowadzającego na płycie podmodelowej.
2. Nałożenie pustej skrzynki i pokrycie
modeli pudrem formierskim
3. Nasianie sitem na model masy przymodelowej.
4. Napełnienie skrzynki
wypełniającą masą formierską
5. Zagęszczenie masy formierskiej ostrym końcem ubijaka. Masę należy
szczególnie dobrze ubić w rogach skrzynki i w pobliżu jej ścian
6. Zagęszczenie ostatniej warstwy płaską
stopką ubijaka.
7. Zgarnięcie nadmiaru zagęszczonej masy listwą
8. Odpowietrzenie formy przez nakłucie
szydłem 9. Odwrócenie zaformowanej skrzynki, wygładzenie powierzchni podziału gładzikiem płaskim.
Ustawienie modelu dobranej belki wlewowej.
10. Nałożenie pustej górnej skrzynki modelowej i pokrycie
powierzchni podziałowej pudrem formierskim lub piaskiem podziałowym
11. Ustawienie modelu wlewu
głównego. Nasianie sitem masy
12. Nasypanie i zagęszczenie masy w skrzynce (jak pkt 4., 5., 6.)
13.
Zgarnięcie listwą nadmiaru masy. Utworzenie zbiornika wlewowego.
14. Odpowietrzenie formy. Wyjęcie
modelu wlewu głównego
15. Rozłożenie formy przez zdjęcie górnej skrzynki
16. Zwilżenie wodą masy
wokół obrysu głównego modeli. Obicie modelu w zaformowanej dolnej skrzynce formy.
17. Wyjęcie modeli
wlewów doprowadzających, belki wlewowej i odlewu (a nie modelu?!) za pomocą uchwytów. Wykończenie i
oczyszczenie wnęk formy
18. Założenie formy. Ustawienie na podsypce z masy, obciążenie i zalanie ciekłym
metalem.
3. Formowanie z modelu dzielonego w dwu lub więcej skrzynkach
– tak samo jak z modelu niedzielonego.
Przy skomplikowanym kształcie modelu wprowadza się płaszczyznę podziału. Każdą część modelu dzielonego
umieszcza się w innej skrzynce. Skrzynki łączy się. Istnieje jednak możliwość przemieszczenia skrzynek
formierskich względem siebie w płaszczyźnie poziomej, co powoduje deformację odlewu. Można temu zapobiec
eliminując płaszczyznę podziału np. przez zastosowanie rdzeni odtwarzających zewnętrzny kształt odlewu
(ilość skrzynek formierskich zmniejsza się)
4. Formowanie w dwóch skrzynkach z obieraniem
- tak jak z modelem niedzielonym, dodatkową czynnością
jest „obranie” masy na powierzchni podziałowej formy. Za pomocą narzędzi wybiera się masę znad lub wokół
części modelu zaformowanego, aż do odsłonięcia zakrytej masą części modelu. Odpowiednia wielkość i
zbieżność wybrania umożliwia wyjęcie modelu z formy bez uszkodzenia wnęki formy bez uszkodzenia wnęki
formy oraz ułatwia jej rozbieranie i składanie.
5. Formowanie za pomocą fałszywki
– model można zaformować stosując tzw. ”fałszywkę” (jednorazową –
np. z masy formierskiej, trwałą – np. z gipsu lub cementu). Przygotowanie fałszywki z masy: na płycie ustawia
się skrzynkę i napełnia masą, którą po mocnym ubiciu wyrównuje się i wygładza. Po odwróceniu skrzynki w
masie na powierzchni podziałowej wykonuje się wgłębienie, odpowiadające kształtowi modelu. We wgłębienie
wciska się model, aż do dokładnego zetknięcia się płaskiej powierzchni części wystającej z powierzchnią formy.
Właściwą formę wykonuje się w taki sposób jak dla modelu niedzielonego w dwóch skrzynkach, rozpoczynając
formowanie od nałożenia skrzynki na fałszywkę.
6. Formowanie wg technologii pełnej formy
– model naturalny wraz z układem wlewowym wykonuje się ze
styropianu i formuje w dobrze odpowietrzonej formie piaskowej. Model po zaformowaniu zostaje w formie, w
czasie zalewania topi się, depolimeryzuje, rozkłada i wypala pod wpływem ciepła wlewanego stopu, uwalniając
miejsce wypełniającemu formę ciekłemu stopowi.
7. Formowanie w gruncie wzornikiem obrotowym o pionowej osi obrotu
1. W dole odlewniczym mocuje się urządzenie do formowania. W rękawie urządzenia mocuje się wzornik. 2.
Narzucanie i ubijanie masy. Nadmiar masy zbiera się wzornikiem. 3. Zdejmowanie pierścienia oporowego i
wrzeciona z wzornikiem. Dolną formę obsypuje się pudrem formierskim lub okrywa papierem. Nakłada się
skrzynkę formierską, modele układu wlewowego i wykonuje górną część formy. 4. Zdejmowanie
zaformowanej górnej części formy, a założonym nowym wzornikiem nadaje się ostateczny kształt odlewu w
dolnej części formy i wygładza powierzchnię. 5. Formę czerni się czernidłem, suszy, składa i obciąża
8. Formowanie wzornikiem odcinkowym
- czop urządzenia mocuje się w podłożu, następnie przez obrót o
pewien kąt wzronika, przymocowanego do ramienia, odcinkowo wybiera się masę. Czynność tę wykonuje się do
całkowitego wykonania wnęki formy.
WYTWARZANIE FORM Z MAS CHEMO- I TERMOUTWARDZALNYCH.
1. Co to jest szkło wodne?
Szkło wodne – roztwór wodny krzemianu sodu (
) lub krzemianem potasu (
).
Charakteryzuje je: rodzaj, moduł, gęstość. Rodzaje: sodowe, potasowe, mieszane (sodowo-potasowe).
Krzemiany sodu i potasu są rozpuszczalne w wodzie. Ogólny wzór roztworu szkła wodnego:
