Plazmoliza i deplazmoliza 

Pomoce: 

Mikroskop,  szkiełko  podstawowe  i  nakrywkowe,  igła  preparacyjna,  szkiełko  zegarkowe, 
żyletka,  woda  destylowana,  10%  roztwór  soli  kuchennej,  czerwieo  obojętna  (jej  wodny 
roztwór  przechodzi  przez  ścianę  komórkową  i  cytoplazmę  -  nie  barwi  ich  ani  nie  uszkadza  
-  zabarwia  natomiast  sok  komórkowy,  na  skutek  czego  zarys  wakuoli  odcina  się  wyraźnie  
od warstewki cytoplazmy). 

Przygotowanie preparatu do plazmolizy: 

 

1.  Odcinamy cienką warstwę komórek skórki cebuli lub komórek liści merzyka. 
2.  Barwimy w wodnym roztworze czerwieni obojętnej. 
3.  Umieszczamy  skrawki  w  10%  roztworze  soli  kuchennej  na  szkiełku  podstawowym  

i przykrywamy szkiełkiem nakrywkowym. 

4.  Obserwujemy pod mikroskopem co się dzieje. 

-  odsuwanie  się  cytoplazmy  od  ściany  komórkowej,  najpierw  w  narożach  komórki, 
-  cytoplazma  w  kilku  miejscach  odrywa  się  dużymi  fałdami  od  ściany  komórkowej, 
zmniejsza się powierzchnia i objętośd wakuoli, cytoplazma gęstnieje, nie widad jądra 
komórkowego,  cytoplazma  pozostaje  połączona  ze  ścianą  tylko  za  pomocą  cienkich 
nici plazmatycznych. 

Wnioski: 

1.  W  10%  roztworze  soli  kuchennej  dochodzi  do  plazmolizy,  czyli  odstawania 

cytoplazmy  od  ściany  komórkowej.  W  komórkach  skórki  cebuli  obserwujemy 
plazmolizę wklęsłą. 

2.  Cytoplazma i wakuola komórki umieszczonej w roztworze hipertonicznym (tzn. takim, 

którego  stężenie  jest  wyższe  niż  stężenie  soku  komórkowego)  ulega  odwodnieniu, 
ponieważ  ściana  komórkowa  jest  przepuszczalna  dla  wody.  Obserwowane  zjawisko 
jest zgodne z prawem osmozy. 

3.  Splazmolizowane  komórki  z  łuski  spichrzowej  cebuli  zachowują  swój  pierwotny 

kształt, ponieważ celulozowa ściana komórkowa jest przepuszczalna dla roztworu soli 
kuchennej,  wobec  czego  wchodzi  on  do  wnętrza  komórki,  zajmując  miejsca 
opuszczone przez kurczący się protoplast. 

Doświadczenie 1 

Plazmoliza w komórkach skórki z łuski spichrzowej cebuli. 

Wnioski: 

1.  W  10%  roztworze  soli  kuchennej  dochodzi  do  plazmolizy,  czyli  odstawania 

cytoplazmy  od  ściany  komórkowej.  W  komórkach  skórki  cebuli  obserwujemy 
plazmolizę wklęsłą. 

2.  Cytoplazma i wakuola komórki umieszczonej w roztworze hipertonicznym (tzn. takim, 

którego  stężenie  jest  wyższe  niż  stężenie  soku  komórkowego)  ulega  odwodnieniu, 
ponieważ  ściana  komórkowa  jest  przepuszczalna  dla  wody.  Obserwowane  zjawisko 
jest zgodne z prawem osmozy. 

3.  Splazmolizowane  komórki  z  łuski  spichrzowej  cebuli  zachowują  swój  pierwotny 

kształt, ponieważ celulozowa ściana komórkowa jest przepuszczalna dla roztworu soli 
kuchennej,  wobec  czego  wchodzi  on  do  wnętrza  komórki,  zajmując  miejsca 
opuszczone przez kurczący się protoplast. 

Doświadczenie 2 

Plazmoliza w komórkach liści merzyka. 

Wnioski: 

1.  Kurczenie  się  protoplastu  zachodzi na  skutek utraty  wody, która z  wakuoli  wypływa 

przez cytoplazmę i ścianę komórkową na zewnątrz zgodnie z prawem osmozy.  

2.  Obserwowane  zjawisko  nosi  nazwę  plazmolizy  wypukłej,  podczas  której  protoplast 

ma wygląd zmniejszającego się pęcherzyka. 

Deplazmoliza 

Przygotowanie preparatu do deplazmolizy: 

1.  Skrawki z 10% roztworu soli kuchennej przenieś do wody na szkiełku podstawowym  

i nakryj szkiełkiem nakrywkowym. 

2.  Obserwuj, co się dzieje. 

Doświadczenie 3 

Deplazmoliza w komórkach skórki z łuski spichrzowej cebuli i w komórkach liści merzyka. 
 
Wnioski: 

Plazmoliza  komórek  roślinnych  jest  procesem  odwracalnym.  Po  umieszczeniu  komórek  
w roztworze hipotonicznym (tzn. takim, którego stężenie jest mniejsze niż stężenie związków 
rozpuszczonych  w  wakuoli)  woda  ze  środowiska  przechodzi  przez  ścianę  komórkową  
do  wakuoli  i  cytoplazmy,  dzięki  czemu  dochodzi  do  wyrównania  stężeo  pomiędzy  sokiem 
komórkowym a otoczeniem, zgodnie z prawem osmozy.