ALFABET BEHAWIORYSTY

WETERYNARIA W PRAKTYCE

www.weterynaria.elamed.pl

LIPIEC-SIERPIEŃ • 4/2007

64

lek. wet. Remigiusz Cichoń, Joanna Cichoń*

specjalista chorób psów i kotów, biegły sądowy, behawiorysta, członek ESAVS, Przychodnia Weterynaryjna DOG w Skarżysku-Kamiennej
*studentka Wydziału Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu

nie wykonują tej czynności w obecno-
ści człowieka.

Zwierzę wykazuje reakcję bólową przy 

braku bodźców bólowych (allodynia). 
Może to być zarówno wynikiem uszko-
dzenia układu nerwowego, na przykład 
w przebiegu neuropatii autonomicznej 
w cukrzycy, jak i mieć podłoże psycho-
genne. Występuje zachowanie nakiero-
wane na siebie, sugerujące nieistniejący 
bodziec, upośledzenie czucia wywoła-
ne wzmożoną reakcją na bodziec bólo-
wy i unikanie nieprzyjemnego bodźca. 
Do końca nie udało się ustalić, jakiego 
rodzaju zmiany czy zaburzenia powodu-
ją te uszkodzenia. Podejrzewa się, iż na-
tręctwa i depresje mogą mieć to samo po-
chodzenie, dlatego w leczeniu stosuje się 
leki przeciwdepresyjne.

W wywiadzie należy zwrócić szczegól-

ną uwagę na informacje dotyczące zmian, 
jakie nastąpiły w środowisku zwierzęcia 
minimum miesiąc przed wystąpieniem 
niepożądanych objawów.

‰

lek. wet. Remigiusz Cichoń

Przychodnia Weterynaryjna DOG

26-110 Skarżysko-Kamienna,

ul. Żeromskiego 66

e-mail: sp7htj@konto.pl

www.dog.com.pl

są przedmiotem obawy, ale również jest 
nieracjonalne i wyraźnie przesadne.

Wśród patologicznych postaci lęku 

wyróżnia się fobie i stany lękowe (ner-
wice lękowe, zachowania nakierowane na 
siebie). Do fobii należy na przykład ago-
rafobia, czyli lęk przed otwartą przestrze-
nią, albo klaustrofobia (lęk przed małymi 
pomieszczeniami), ściganie wyimagino-
wego wroga, „łapanie much” itd. Stan 
lękowy może się pojawić w odpowiedzi 
na sytuację stresową. Okoliczności to-
warzyszące tej sytuacji są ciągle przeży-
wane na nowo, a dotknięty schorzeniem 
osobnik unika bodźców kojarzących się 

z tą sytuacją. Stanom 
lękowym często towa-
rzyszą natręctwa ru-
chowe. Wykonywa-
nie natrętnych ruchów 
zmniejsza dolegliwo-
ści związane z natręt-
nymi myślami/natręc-
twem bodźców.

Odrębną postacią 

patologicznego lęku 
są napady paniki, np. 
strach przed niektóry-
mi dźwiękami. Uczu-
cie strachu jest wtedy 
szczególnie nasilone, 

osobnik nim dotknięty obawia się bliskiej 
śmierci, występuje uczucie niedowładu 
kończyn oraz zaburzenia widzenia. Sta-
nom tym towarzyszy przyspieszenie czyn-
ności serca, pocenie się, drżenie mięśni 
oraz zaburzenia czynności jelit. Stwier-
dzono, że u zwierząt wykazujących ob-
jawy paniki dochodzi do wzmożonej ak-
tywności neuronów noradrenergicznych 
jądra sinawego. Stąd powstało przypusz-
czenie, że napady paniki mogą zależeć od 
wzmożonej aktywności noradrenergicz-
nych struktur mózgu.

Z

ACHOWANIA

 

NAKIEROWANE

 

NA

 

SIEBIE

Występuje wówczas zaburzenie czucia 
skórnego. Takie zachowania mogą pro-
wadzić do poważnych uszkodzeń ciała 
chorego zwierzęcia (fot. 1 i 2) lub powo-
dować nadmierną pielęgnację, prowa-
dzącą do wyłysień lub samouszkodzeń. 
Nadmierna pielęgnacja stresogenna wy-
stępuje najczęściej u kotów. Problem jest 
trudny do zaobserwowania, gdyż koty 

Patologia charakteryzuje się utratą 
zdolności adaptacji do zmian w śro-
dowisku oraz brakiem możliwości 
powrotu do równowagi (homeostazy) 
po ustaniu zmian. Należy pamiętać, 
że nie jest jedynym odchyleniem od 
uznanej normy społecznej.

Patologia zachowań

CZĘŚĆ I

A

NALIZA

 

SEKWENCJI

 

BEHAWIORALNYCH

Każde zachowanie można podzielić na 
cztery fazy: zachowanie apetencyjne, akt 
spełniający, zakończe-
nie oraz okres refrak-
cji. Powstaje pytanie: 
czy dana sekwencja 
jest prawidłowa, czy 
patologiczna? Odpo-
wiadając na nie, na-
leży pamiętać o tym, 
że każde zachowanie 
ma pewną prawidło-
wą sekwencję zdarzeń 
oraz że dokonując jej 
analizy można stwier-
dzić, czy dane zacho-
wanie jest prawidło-
we, czy patologiczne.

Warunkowanie sprawcze a sekwencja 

behawioralna:
– fazy sprawcze: prowadzące do celu, sta-

ją się coraz bardziej rozbudowane;

– fazy nie mające działania sprawczego 

ulegają redukcji.
Kontrola siły ugryzienia:

– występuje wewnątrz grupy społecznej;
– wyjątki: zaburzenia zachowania (nadak-

tywność, dyssocjalizacja), uwarunko-
wanie instrumentalne, efekt interwencji 
właścicieli uniemożliwiającej rozwiąza-
nie konfliktu.

Z

ACHOWANIA

 

KOMPULSYWNE

Są to zachowania, które nie prowadzą do 
osiągnięcia jakiegoś realnego celu. Oce-
na wymaga określenia wzorca zachowań! 
Kompulsje to powtarzające się czynno-
ści przymusowe wykonywane według 
pewnych reguł i w zrytualizowany spo-
sób, w reakcji na jakąś obsesję. Zacho-
wanie kompulsywne ma w zamierzeniu 
zredukować lub zapobiec niewygodzie 
związanej z pewnymi sytuacjami, które 

Elementy psychobiologiczne 
Elementy psychobiologiczne to:
–  organizm – mechanizmy patofi-

zjologiczne, zmiany organiczne 
(immunologia, profil hormonal-
ny, materiał genetyczny, mecha-
nizmy neurologiczne);

– zabarwienie nastrojowe (uspo-

sobienie);

– emocje, funkcje poznawcze, 

postrzeganie zmysłowe;

– reakcje neurowegetatywne 

i akty motoryczne.

Fot. 1, 2. Samookaleczenie psychogenne
– predylekcyjne miejsca u psa 

fot. Joanna Cichoń

fot. Joanna Cichoń

Fot. 1

Fot. 2