Wstęp
Ekonomia neo-klasyczna
Ogólna struktura modelu H-O
Funkcje produkcji
Minimalizacja kosztów
Wpływ zmian cen czynników produkcji
Stałe przychody skali
Wnioski
Model H-O : STRUKTURA PRODUKCJI
Charles van Marrewijk & JJM
Explanations for trade
Classical
2. Opportunity costs
3. Comparative advantage
Neo-classical
4. Production structure
5. Factor prices
6. Production volume
7. Factor abundance
1. The world economy
New trade
9. Imperfect competition
10. Intra-industry trade
Policy
8. Trade policy
11. Strategic trade policy
12. Int. trade organizations
13. Economic integration
17. Applied trade policy
modeling
Economic
geography
New interactions
14. Geographical economics
15. Multinationals
16. New goods, growth, and
development
Industrial
organization
International
business
Growth theory
Pa
rt
I
Part
II
P
art
III
P
art
IV
18. Concluding remarks
Handel jest oparty o różnice w obfitości czynników produkcji
• Nie występowanie kosztów transportu i barier handlowych
• 2 dobra; Food and Manufactures (F and M)
• 2 czynniki produkcji; labor and capital (L and K)
• Stałe przychody skali; CRS
• Czynniki mobilne w kraju i nie mobilne między krajami
• Doskonała konkurencja
• Identyczne technologie produkcji dóbr w obu krajach
• Nie występowanie odwróconej czynniko-intensywności
• Identyczne (homotetyczne) funkcje użyteczności w krajach
Struktura modelu H-O: założenia
International Trade & the World Economy;
Charles van Marrewijk
• 2 kraje; Austria i Bolivia (A and B) lub kraj i zagranica
• Uproszczenia: modelu 2x2x2
Tw. o wyrównywaniu się cen czynników produkcji (FPE)
Handel jest oparty o różnice we względnej obfitości czynników
Tw. Rybczynskiego (Ryb)
Twierdzenie Stolpera-Samuelsona (St-Sa)
Twierdzenie Heckschera-Ohlina (H-O)
Wzrost ceny jednego dobra prowadzi prowadzi do wzrostu
wynagrodzenia czynnika używanego intensywnie przy produkcji
tego dobra i spadku wynagrodzenia drugiego czynnika
Handel towarami (wyrównujący ceny dóbr) prowadzi do
wyrównania się cen czynników produkcji
Wzrost zasobów czynnika prod., przy stałych cenach dóbr finalnych,
prowadzi do wzrostu produkcji dobra, które zużywa intensywnie
czynnik obfity w danym kraju i spadku produkcji drugiego dobra
Kraj będzie eksportował te dobra, do wytworzenia których używa się
intensywnie czynnik względnie obfity w danym kraju
Neo-klasyczna teoria H-O
Struktura neoklasycznego
modelu H-O
( )
M
KM
LM
P
r
a
w
a
=
+
1
doskonała konkurencja
( )
F
KF
LF
P
r
a
w
a
=
+
2
(zerowe zyski)
( )
K
F
a
M
a
KF
KM
=
+
3
ogranicznie budżetowe
( )
L
F
a
M
a
LF
LM
=
+
4
(warunki pelnego zatrudnienia)
© Jan J. Michałek
Różnice w wyposażeniu w czynniki produkcji
Charles van Marrewijk & JJM
0
10
20
30
40
50
60
70
80
Switzerland
W. Germany
USA
Japan
India
UK
Zasób kapitału na jednego
zatrudnionego bardzo różni się
między krajami
NBER data for 1990
in 1985 $ (*1000)
Funkcje produkcji: przykład funkcji Cobba-Douglasa
Charles van Marrewijk & JJM
{{
{{
1
,
0
;
;
1
1
<
<
=
=
−
−
f
m
input
labor
f
input
capital
f
input
labor
m
input
capital
m
f
f
m
m
L
K
F
L
K
M
α
α
α
α
α
α
Izokwanta =
Różne
kombinacje
efektywnych
nakładów dla
wyprodukowa-
nia danej ilości
dobra
finalnego.
labor
capital
0
Isoquant M = 1
C
B
A
Funkcje produkcji
Charles van Marrewijk & JJM
Tablica: Możliwości substytucji (
5
.
0
=
m
α
)
m
L
m
K
Dod. kapitał
m
L
m
K
Dod. kapitał
1.0
1.000
-
0.5
2.828
0.677
0.9
1.171
0.171
0.4
3.953
1.124
0.8
1.398
0.226
0.3
6.086
2.133
0.7
1.707
0.310
0.2
11.180
5.095
0.6
2.152
0.444
0.1
31.623
20.442
Możliwości substytucji pomiędzy kapitałem i siłą roboczą maja
kluczowe znaczenie w modelu neoklasycznym (por. izokwanta).
Funkcje produkcji
Możliwości substytucji pomiędzy kapitałem i siła roboczą dla funkcji
produkcji Cobba-Douglasa przy równych wartościach a
m
Isoquant =1; am=0,8
0
0,5
1
1,5
2
2,5
0
0,2
0,4
0,6
0,8
1
1,2
Labor
capi
tal
Serie1
Isoquant=1; am=0,2
0
20
40
60
80
100
120
140
0
0,2
0,4
0,6
0,8
1
1,2
Labor
Capi
ta
l
Serie1
© Jan J. Michałek
Funkcje producji
Charles van Marrewijk & JJM
0
1
2
3
0
1
2
3
labor
capi
tal
4
.
0
=
m
α
4
.
0
=
m
α
6
.
0
=
m
α
6
.
0
=
m
α
Parametr
kapitało-
intensywno
ści a
m
wpływa na
substytucję
2 sektory gospodarki o różnych
czynniko-intensywnościach
K
1
K
0
L
1
L
0
M
1
F
1
O
(K/L)
M
(K/L)
F
L
K
Iizokwanta dobra F
I zokwanta
dobra M
Nachylenie =–w/r
© Jan J. Michałek
Minimalizacja kosztów
Charles van Marrewijk & JJM
L
K
)
,
( r
w
K
m
)
,
( r
w
L
m
r
w
L
K
m
m
m
m
α
α
−
=
1
0
M = 1
M = 1
Izokoszt
0
r
w
−
C
B
A
Izokoszt
1
m
m
L
K
Minimalizacja kosztów
Charles van Marrewijk & JJM
Parametry
mają duże znaczenie.
Odzwierciedlają kapitało-intensywność
procesu produkcji:
r
w
L
K
r
w
L
K
f
f
f
f
m
m
m
m
α
α
α
α
−
=
−
=
1
;
1
f
m
α
α
,
Zakładamy, że produkcja dobra M jest bardziej kapitało-
intensywna niż produkcja dobra F, tzn.:
f
m
α
α
>
}
43
42
1
cost
total
m
m
capital
of
cost
m
m
wL
rK
rK
+
=
α
m
m
wL
rK
costs
total
+
=
Zauważmy, że:
A więc alfa reprezentuje udział
kapitału w całkowitym koszcie
Wpływ na równowagę zmian względnych cen czynników prod.
Charles van Marrewijk & JJM
L
K
)
,
(
0
r
w
K
m
)
,
(
0
r
w
L
m
0
M = 1
M = 1
C
E
)
,
(
1
r
w
K
m
)
,
(
1
r
w
L
m
D
Wpływ obniżki
względnej płac na
warunek
minimalizacji
kosztów
(substytucja kapitału
przez pracę)
Wyposażenie w czynniki prod. Î względne
ceny czynników i dóbr (Twierdzenie H-O)
Założenie: w autarkii:
Kraj obfity w kapitał a nie w siłę roboczą w porównaniu do zagranicy (*) to:
(L/K)<(L
*
/K
*
) Î
(w/r)>(w
*
/r
*
)
kraj ma poziom płac względnie wyższy niż wynagrodzenie kapitału w porównaniu
do zagranicy Æ względne ceny:
*
*
)
(
/
F
M
TOT
F
M
F
M
P
P
P
P
P
P
<
<
Otwarcie handlu:
Kraj eksportuje dobro M (kapitało-intensywne) a importuje dobra F (praco-
intensywne) Î
W kraju rośnie cena względna dobra M a obniża się cena dobra F
© Jan J. Michałek
Funkcje produkcji a nakłady
czynników produkcji
Wykres. Ilustracja funkcji produkcji dobra F, wymagającego nakładów siły (L
F
) I
kapitału (K
F
)
(a)
(b)
Q’
F
= f(L
F
, K
F
’)
Q
F
L
F
0
Q
F
= f(L
F
,K
F
0
)
Q”
F
= f(L
F
’, K
F
)
Q
F
K
F
0
Q
F
= f(L
F
0
,K
F
)
Część a:
Q
F
= f(L
F
, T
F
0
): f. produkcji F przy danym zasobie kapitału (K
F
0
);
Q’
F
= f(L
F
,T
F
’): f. produkcji F przy większym zasobie kapitału (K
F
’>K
F
0
);
© Jan J. Michałek
Krzywa możliwości produkcyjnych
a zasoby czynników produkcji
Zmiany w krzywej możliwości prod. (PPF) wynikające ze zmian zasobów czynników produkcji
(K’>K
0
) & (L’>L
0
).
Początkowa
PPF: QQ(L
0
,K
0
)
Q
M
Q
0
Q
0
Q
F
Q
M
Q
F
F
M
0
PPF ukierunkowana
w stronę dobra M:
QQ(L
0
,K
1
)
PPF ukierunkowana w stronę
dobra F: QQ(L
1
,K
0
)
© Jan J. Michałek
Równowaga w autarkii:
kraj obfity w kapitał
Q
Q
U
N
U
A
U
0
A
Q
M
=K
M
Q
F
=K
F
F
M
0
Slope: -(P
M
/P
F
)
QQ: PPF
U
A
: krzywa obojętności w autarkii
P
M
/P
F
: ceny względne w autarkii
© Jan J. Michałek
Równowaga ogólna
korzyści z handlu
D
U
f
U
A
A
Q
A
A
K
K
M
Q
M
Q
F
K
F
F
M
0
Nachylenie: -(P
M
/P
F
)
Tot: -(P
T
M
/P
T
F
)=P
TOT
Wartość produkcji w cenach światowych= wartość konsumpcji w cenach światowych.
F
T
F
M
T
M
F
T
F
M
T
M
K
P
K
P
Q
P
Q
P
+
=
+
© Jan J. Michałek
Korzyści z handlu dwa kraje
a) Kraj
D
A
Q
A
A
K
Q
M0
Q
M1
Q
F0
Q
F1
F
M
0
Nachylenie: -(P
M
/P
F
)
Tot:
-(P
T
M
/P
T
F
)
b) Zagranica
Q
*
M0
A
*
K
D*
A
*
Q
A
*
Q
*
M1
Q
*
F1
Q
*
F0
F
M
0
Nachylenie: -(P
*
M
/P
*
F
)
Tot: -(P
T
M
/P
T
F
)
Oznaczenia:
P
M
/P
F
:
względne ceny w autarkii;
P
T
M
/P
T
F
=P
TOT
: W zględne ceny w gospod. świat (terms of trade);
A: konsumpcja i produkcja w autarkii
A
Q
: równowaga prod. w otwartej gospodarce;
A
K
: równowaga konsumpcyjna w otwartej gospodarce
DA
Q
A
K
trójkąt handlowy w kraju (DA
Q
export dobra M, a DA
K
import dobra F)
*: dla zagranicy
© Jan J. Michałek
Korzyści z handlu:
podstawowe zależności
(
)
*
*
F
M
T
F
T
M
F
M
P
P
P
P
P
P
<
<
(war. konieczny by handel był możliwy)
a stąd:
F
T
F
M
T
M
F
T
F
M
T
M
K
P
K
P
Q
P
Q
P
+
=
+
wart. produkcji w cenach świat.= wart. prod.
w cenach światowychÎ
(
)
(
)
F
F
T
F
M
M
T
M
Q
K
P
K
Q
P
−
=
−
(równowaga bilansu handlowego)
(
) (
)
F
F
M
M
T
F
T
M
Q
K
K
Q
P
P
−
=
−
)
/
(
(trójkąt handlowy)
© Jan J. Michałek
Wnioski
Charles van Marrewijk & JJM
Model neoklasyczny handlu
• 2
×2×2 (dobra, czynniki, kraje)
• doskonała konkurencja, CRS
• 4 główne efekty (FPE, St-Sa, Ryb, HOS)
• ustalona czynniko-intensywność
• różnice względne w wyposażeniu w czynniki produkcji
UNCTAD/WTO International Trade Center (ITC) website
http://www.intracen.org
są dane empiryczne