1
Ś
rodki miejscowo
znieczulaj
ą
ce
What are local anesthetics?
• Local anesthetic: produce loss of
sensation to pain in a specific area of the
body without the loss of consciousness
Ś
rodki do znieczulenia
miejscowego
• Nale
Ŝ
y kierowa
ć
si
ę
zasad
ą
,
Ŝ
e
znieczulenie nie powinno stwarza
ć
wi
ę
kszego zagro
Ŝ
enia ni
Ŝ
zabieg
zasadniczy
Po
Ŝą
dane cechy
ś
rodka do
znieczulenia miejscowego:
• Dobra rozpuszczalno
ść
w wodzie
(i w płynach ustrojowych)
• Stabilno
ść
struktury mimo procesu
wyjaławiania
• Działanie neutralne (nie dra
Ŝ
ni
ą
ce w
miejscu podania)
• Szybkie, odwracalne i wystarczaj
ą
co
długie działanie
Po
Ŝą
dane cechy
ś
rodka do
znieczulenia miejscowego:
• Brak niepo
Ŝą
danego działania ogólnego
(jedynie miejscowe)
•
Ś
rodek i jego metabolity nie powinny
wpływa
ć
alergizuj
ą
co
• Działanie ograniczone jedynie do włókien
bólowych
Rodzaje znieczule
ń
• Powierzchniowe
• Nasi
ę
kowe
• Przewodowe
•
Ś
ródwi
ę
zadłowe
• Zewn
ą
trzoponowe
• Podpaj
ę
czynówkowe
2
Rodzaje znieczule
ń
• Znieczulenie powierzchniowe – pora
Ŝ
enie
wychodz
ą
cych z zako
ń
cze
ń
czuciowch
włókien nerwowych.
• Znieczulenie nasi
ę
kowe dotarcie
ś
rodka
do włókien nerwów czuciowych
zaopatruj
ą
cych znieczulan
ą
okolic
ę
.
Lidokaina stosowana w roztworach
0,25 – 1%
Rodzaje znieczule
ń
• Znieczulenie przewodowe – podanie
ś
rodka w okolic
ę
pnia nerwowego lub
splotu nerwowego.
• Lidokaina stosowana w st
ęŜ
eniach
0,5 -1,5%
• Bupiwakaina 0, 25-0,5%
• Mog
ą
by
ć
stosowane
ś
rodki kurcz
ą
ce
naczynia
Pozostałe rodzaje znieczule
ń
• Znieczulenie rdzeniowe podpaj
ę
czynówkowe
(l
ę
d
ź
wiowe – mi
ę
dzy trzeci a czwarty wyrostek
kolczysty kr
ę
gów l
ę
d
ź
wiowych) (podoponowo)
podanie
ś
rodka miejscowo znieczulaj
ą
cego do
płynu mózgowo - rdzeniowego, co powoduje
zahamowanie przewodzenia impulsów przez
włókna nerwowe czuciowe i ruchowe rdzenia
kr
ę
gowego tej okolicy. Najcz
ęś
ciej stosuje si
ę
5% roztwór lidokainy.
Pozostałe rodzaje znieczule
ń
• Zewn
ą
trzoponowe (nadoponowo)–
wprowadzenie
ś
rodka znieczulaj
ą
cego
miejscowo do przestrzeni
zewn
ą
trzoponowej rdzenia kr
ę
gowego.
Zazwyczaj stosowana jest 1-2% lidokaina
lub 0,5% bupiwakaina.
Mechanizm działania
• Wpływaj
ą
na błonowe, napi
ę
ciozale
Ŝ
ne
kanały sodowe
Zale
Ŝ
no
ść
mi
ę
dzy budow
ą
a
działaniem
N
3
Zale
Ŝ
no
ść
mi
ę
dzy budow
ą
a
działaniem
• LA s
ą
cz
ą
steczkami zawieraj
ą
cymi
hydrofobow
ą
grup
ę
aromatyczn
ą
i
zasadow
ą
grup
ę
aminow
ą
.
• Zwi
ą
zki rozpuszczalne w tłuszczach
łatwiej penetruj
ą
przez błon
ę
komórkow
ą
i
łatwiej wywieraj
ą
efekt.
• B: 0,1- 0,5%
• L: 1 -2%
Zale
Ŝ
no
ść
mi
ę
dzy budow
ą
a
działaniem
• Czas działania leku zale
Ŝ
y głównie
od wi
ą
zania leku z białkami.
• Działania niepo
Ŝą
dane zale
Ŝą
równie
Ŝ
od wi
ą
zania leku z białkami.
Zale
Ŝ
no
ść
mi
ę
dzy budow
ą
a
działaniem
• LA działaj
ą
w postaci kationów, ale musz
ą
dotrze
ć
do miejsca swego działania,
przenikaj
ą
c osłonk
ę
neuronów i błon
ę
aksonów w postaci nie zjonizowanej,
dlatego powinny one by
ć
słabymi
zasadami.
Zale
Ŝ
no
ść
mi
ę
dzy budow
ą
a
działaniem
• Siła blokowania wzrasta, im cz
ęś
ciej
pobudzany jest neuron, dlatego
Ŝ
e:
– Cz
ą
steczki LA łatwiej przenikaj
ą
przez otwarty
kanał
– Cz
ą
steczki LA maj
ą
wi
ę
ksze powinowactwo
do kanału w stanie inaktywowanym ni
Ŝ
w
spoczynkowym
Ś
rodki miejscowo znieczulaj
ą
ce
• LA hamuj
ą
zatem przewodzenie w
nast
ę
puj
ą
cej kolejno
ś
ci
–Małe aksony zmielinizowane
• Aksony bez osłonki mielinowej
–Du
Ŝ
e aksony zmielinizowane
Ś
rodki miejscowo znieczulaj
ą
ce
• Siła działania
ś
rodków miejscowo
znieczulaj
ą
cych maleje wraz ze wzrostem
ś
rednicy włókien nerwowych,
zablokowane zostaj
ą
przede wszystkim
cienkie włókna C i A
δ
„przewodz
ą
ce ból”
oraz włókna przedzwojowe typu B.
Wi
ę
ksze dawki powoduj
ą
pocz
ą
tkowo
obni
Ŝ
enie przewodzenia czucia dotyku i
ucisku (A
β
), w ko
ń
cu wpływaj
ą
tak
Ŝ
e na
czynno
ś
ci motoryczne.
4
Ś
rodki miejscowo znieczulaj
ą
ce
•
Ś
rodki miejscowo znieczulaj
ą
ce w
zwykłych dawkach nie zaburzaj
ą
czynno
ś
ci motorycznych, gdy
Ŝ
włókna
motoryczne maj
ą
wi
ę
ksz
ą ś
rednic
ę
ni
Ŝ
włókna czuciowe wa
Ŝ
ne dla
„przewodzenia bólu”
Ś
rodki miejscowo znieczulaj
ą
ce
• W pierwszej kolejno
ś
ci blokowane jest
przewodzenie we włóknach czuciowych i
współczulnych
Długi
95
Wysok
Wysok
1000
wolno
8,1
Bupiw
Długi
94
Wysok
Ś
red
400
Wolno
8,1
Ropiw
Ś
redni
55
Ś
red
Niska
50
Szybko
7,7
Prilok
Ś
redni
65
Ś
red
Ś
red
150
Szybko
7,7
Lidok
Długi
75
Wysok
Wysok
200
Wolno
8,5
Tetrak
Krótki
6
Ś
red
b.
niska
1
Wolno
8,9
Prok
Czas
działania
Wi
ą
zanie
z
białkami
Siła
działania
Tox.
Rozp w
tłusz.
Pocz
ą
tek
działania
pKa
St
ęŜ
enie w surowicy LA jest
zale
Ŝ
ne od:
• Dawki stosowanej
• Stopnia absorpcji
• Dystrybucji
• Szybko
ś
ci metabolizmu
Preparaty zawieraj
ą
ce LA
• Przygotowywane jako sole
chlorowodorowe
• Zawieraj
ą
substancje konserwuj
ą
ce
• Zawieraj
ą
Natrium bicarbonicum dla
zwi
ę
kszenia pH
ś
rodowiska
• Zawieraj
ą
glukoz
ę
, podawane
podpaj
ę
czynówkowo dla zwi
ę
kszenia
ci
ś
nienia osmotycznego
Estry
• Benzokaina,
Anaesthesinum,
Etoform
• Kokaina
• Prokaina
5
Amidy
• Artykaina
• Bupiwakaina
• Lidokaina
• Mepiwakaina
• Prilokaina
• Ropiwakaina
Przewaga amidów nad estrami
polega na:
• Łatwy rozkład estrów
• Ni
Ŝ
sze pKa amidów
• Rzadziej wywołuj
ą
odczyny alergiczne
Farmakokinetyka LA
• Metabolizm LA
– Estry
– Amidy
Działania niepo
Ŝą
dane
• Reakcje alergiczne
• Układ kr
ąŜ
enia – hamuj
ą
przewodzenie
pobudzenia (działanie inotropowe,
dromotropowe i batmotropowe ujemne)
– Zmniejszenie kurczliwo
ś
ci mi
ęś
nia sercowego
– Rozszerzenie naczy
ń
krwiono
ś
nych
• O
ś
rodkowe objawy zatrucia
– Zwi
ą
zane s
ą
z zablokowaniem kanałów sodowych w
neuronach hamuj
ą
cych, a nast
ę
pnie z pora
Ŝ
eniem
du
Ŝ
ej cz
ęś
ci oun, dezorientacj
ę
, dr
Ŝ
enie
przechodz
ą
ce w drgawki i depresja oddychania
Inne działania LA
• Prilokaina mo
Ŝ
e wywoła
ć
methemoglobinemi
ę
• Prilokaina nie powoduje rozszerzenia
naczy
ń
krwiono
ś
nych
• Odmienne działania kokainy
Leczenie zatrucia
• Podanie tlenu
• Zewn
ę
trzny masa
Ŝ
serca, w przypadku
zatrzymania akcji serca z jednoczesnym
sztucznym oddychaniem
→
brak reakcji
→
podanie i.v. adrenaliny
6
Zwi
ą
zki naczyniokurcz
ą
ce
Vasoconstrictors
• Zwi
ę
kszaj
ą
gł
ę
boko
ść
znieczulenia
• Wydłu
Ŝ
aj
ą
czas działania LA
• Zmniejszaj
ą
działania niepo
Ŝą
dane
wynikaj
ą
ce z ogólnoustrojowego wpływu
• Zapewniaj
ą
homeostaz
ę
Adrenalina - Epinefryna
• Stosowana w st
ęŜ
eniach (w stomatologii)
– 1 : 50 000
– 1 : 100 000
– 1 : 200 000
– Działania niepo
Ŝą
dane wynikaj
ą
ce z
zastosowania zwi
ą
zków naczyniokurcz
ą
cych