CHOROBY STAWÓW SKRONIOWO-ŻUCHWOWYCH 

 

Stawy skroniowo- 

żuchwowe stanowią ruchome połączenie pomiędzy żuchwą i szczęką, są 

jednymi z najczęściej używanych stawów ciała. Dzięki nim możliwe jest przemieszczanie się 
żuchwy we wszystkich kierunkach, co warunkuje proces żucia, mowy. Stawy skroniowo – 
żuchwowe są jedynymi jednoimiennymi stawami sprzężonymi ze sobą czynnościowo i 
anatomicznie, dlatego nieprawidłowe,  zwłaszcza asymetryczne obciążenie tych stawów jest jedną 
z podstawowych przyczyn powstawania zaburzeń czynnościowych narządu żucia. 

Zaburzenia 

stawu skroniowo- 

żuchwowego (mioartropatie ,dysfunkcje, parafunkcje)  oznaczają stan stawu 

odmienny od normalnego ( 

dolna szczęka nie znajduje się we właściwym miejscu względem 

górnej).

  

Do głównych czynników wywołujących proces chorobowy w stawach zalicza się:

  



 

czynniki zgryzowe - zaburzenia zwarcia 

 

o 

przemieszczenia zębów : brak tylnych zębów, niedostateczny kontakt zgryzowy w 
okolicy zębów trzonowych, utrata uzębienia 

o 

czynniki jatrogenne :  

nieprawidłowe wypełnienia i uzupełnienia protetyczne 

zaburzające wysokość zwarciowo- zgryzową, błędy w leczeniu ortodontycznym 

o 

starcie zębów przednich bez towarzyszącego starcia w odcinkach bocznych 

o 

głęboki zgryz zębowy, górne zęby przechylone do tyłu, 



   urazy 

o  wypadki samochodowe , 

uderzenie z tyłu  

o  zabiegi usypiania w szpitalach  
o 

uraz głowy lub szczęki  

o  sporty kontaktowe 



   czynniki psychofizyczne 

o  stres 
o 

nerwowość 

o  nawyki zgrzytania (bruksizm), 

zaciskania zębów, obgryzanie paznokci  

o 

zła postawa  

o 

depresje

 

o 

stany lękowe

 

 
Choroby stawu skroniowo 

– żuchwowego dzieli się na : 



 

morfologiczne, czyli związane z jego nieprawidłowa budową  



 

czynnościowe, wynikające z niewłaściwej funkcji (pomimo właściwej budowy) 

Inny podział : 



  wady rozwojowe 



 

schorzenia mięśni : ból mięśni twarzy 



  zaburzenia 

wewnątrzstawowe : zaburzenia czynności krążka stawowego ssż 

(zablokowanie, przemieszczenie, stany zapalne), zmiany zwyrodnieniowe 

Objawy towarzyszące procesom chorobowym w tej okolicy są następujące:  



   

trzaski, trzeszczenia, przeskakiwanie podczas ruchów żuchwą  



   

ból samoistny lub w trakcie otwierania ust i przemieszczania żuchwy (podczas 

ziewania, szerokiego otwierania ust, 

przeżuwania) 



   ograniczenie 

ruchów żuchwy, upośledzone otwieranie ust  



   

zbaczanie żuchwy w trakcie jej ruchu  



 

ból ,sztywność i zmęczenie mięśni poruszających żuchwą  



 

szczękościsk 



   

bóle i uczucie niewygody w okolicy głowy i szyi  



  "utykanie", blokowanie lub wypadanie 

(zwichnięcia) żuchwy 



 

nagła zmiana wzajemnego ułożenia zębów górnych i dolnych 

Są to objawy główne, mogą im towarzyszyć również dolegliwości pozornie nie związane ze 

stawami skroniowo-

żuchwowymi( nasilające się podczas żucia pokarmów i otwierania ust) takie 

jak: 



 

objawy o charakterze otolaryngologicznym : 

zaburzenia słuchu, szum i dzwonienie w 

uszach, 

wypełnienie w uszach, ból ucha, upośledzenie słuchu (głównie po stronie z 

objawami dysfunkcji), uczucie zatykania i swędzenia uszu  



 

objawy oczne : 

ból i ucisk za oczami, łzawienie bez przyczyny, wytrzeszcz gałki 

ocznej, 

opadnięcie powieki, zmniejszenie ostrości widzenia  



 

bóle i zawroty głowy 

 



 

bóle mięśni szyi, karku, pasa barkowego 



 

zasłabnięcia  



 

trudności w połykaniu, mówieniu (mówienie przez zaciśnięte zęby) 



 

parestezje i drętwienia skóry w obrębie twarzy, uszu, rąk 



 

ból w okolicy serca (imitujący zawał) 

   

Leczenie dysfunkcji stawów skroniowo –żuchwowych jest złożone. Ważne jest znalezienie 

przyczyny schorzenia i eliminacja jej. Leczenie można podzielić na: 

1. 

leczenie wstępne, ogólne- które prowadzi do zmniejszenia aktywności mięśni żucia i 
przywrócenie fizjologicznego napięcia, wyeliminowania dolegliwości bólowych: 



 

rozmowa z pacjentem, psychoterapia . 

W niektórych przypadkach istotną rolę w 

leczeniu ogólnym pełni terapia psychologiczna, a nawet psychiatryczna. Dotyczy to 
pacjentów ze schorzeniami natury emocjonalnej, których elementem są 
wyolbrzymiane niejednokrotnie objawy zaburzeń czynnościowych stawów skroniowo 
– żuchwowych 



 

podawanie środków farmakologicznych (p/bólowych, p/zapalnych, rozkurczowych)

 



 

mioterapia i fizykoterapia .

Metody fizykoterapeutyczne to przede wszystkim leczenie 

temperaturą i ćwiczenia mięśniowe. Ciepło stanowi istotny środek łagodzący, można 
go stosować w postaci okładów  w okolicę stawu 2-3 razy dziennie przez 10-15 
minut. Podobny efekt odnoszą zimne okłady, dodatkowo są one zalecane, gdy 
zaburzeniom czynnościowym stawu towarzyszy miejscowy stan zapalny. Stosować 
można woreczki z lodem do 8 razy dziennie. Uprzednio skórę trzeba posmarować 
kremem, aby zapobiec jej podrażnieniom. Pacjentom zaleca się też ćwiczenia w celu 
przywrócenia prawidłowej siły mięśniom żucia i skoordynowaniu ich pracy. 
Ćwiczenia są przeciwwskazane, gdy zaburzeniom czynnościowym towarzyszy stan 
zapalny. Dobór prawidłowych ćwiczeń zależy od lekarza. 



 

stosowanie szyn relaksacyjnych, nagryzowych, 

które mają za zadanie podwyższenie 

zgryzu, poprzez oddalenie żuchwy od szczęki. W ten sposób dochodzi do 
zmniejszenia napięcia mięśni i dzięki temu odciążenia stawów skroniowo – 
żuchwowych.  
 

 

Widok szyny relaksacyjnej od strony powierzchni żującej.                  Szyna relaksacyjna w ustach pacjenta  

 

2. 

leczenie właściwe, miejscowe – likwidacja węzłów urazowych, korekta zgryzu, 

 

przywróceniu prawidłowych kontaktów między zębami i napięcia mięśni żucia, a przez to 
odciążeniu stawów. Pierwszy etap to wyeliminowanie punktów przedwczesnego kontaktu 
zębów poprzez ich oszlifowanie lub wymianę wadliwych uzupełnień protetycznych i 
wypełnień. Niejednokrotnie nieodzownym elementem rozpoczęcia leczenia jest 
uzupełnienie braków zębowych.  

Poprzez odpowiedzenie sobie na poniższe pytania możemy stwierdzić czy zaburzenia stawu 
skroniowo-

żuchwowego dotyczą nas samych. Im więcej odpowiedzi na tak tym większe 

prawdopodobieństwo, że to zaburzenie u nas występuje. 



 

Czy zgrzytasz lub zaciskasz zęby? 



 

Czy budzisz się z obolałymi, zaciśniętymi mięśniami żwaczowymi? 



 

Czy masz często bóle głowy i/lub karku? Czy ten ból wzmaga się podczas zaciskania 
zębów? 



 

Czy 

zaciskasz zęby w stresowych sytuacjach? 



 

Czy masz problemy z szerokim otwarciem ust np. podczas odgryzania jabłka, ziewania czy 
śpiewania? Czy żuchwa zablokowuje się podczas wykonywania tych czynności? 



 

Czy podczas otwierania ust czujesz w stawach kliknieci

e, słyszysz trzaski, szmery, tarcia? 



 

Czy kiedykolwiek miałaś/miałeś uraz szyi, głowy, szczęk? 



 

Czy masz uczucie, ze jakiś ząb jest rozchwiany lub za "wysoki"? 



 

Czy masz problemy z innymi stawami? 



 

Czy masz zęby zniszczone, starte, rozchwiane?