1 

Planowanie, realizacja i 

interpretacja wyników 

badao 

Badania kohortowe 

 

• CEL:  określenie związku przyczynowo-skutkowego 

 

• METODA: pomiar zapadalności w grupie eksponowanej i 

nieeksponowanej 

1. Punkt wyjścia – EKSPOZYCJA  
 

 - dobór grupy eksponowanej i nieeksponowanej 

2. Obserwacja stanu zdrowia obu grup 
3. Punkt koocowy – stan kliniczny (choroba) 
3. Porównanie: 
 
 

 

zapadalnośd 

 

vs 

 

zapadalnośd  

w grupie eksponowanej 

 

  w grupie nieeksponowanej 

Grupa  

eksponowana 

Grupa  

nieeksponowana 

Zdrowi 

Chorzy 

Zdrowi 

Chorzy 

Badana populacja  

– osoby zdrowe 

Określenie zapadalności 

Określenie zapadalności 

Określenie ryzyka względnego 

Monitorowanie stanu zdrowia  

i poziomu ekspozycji 

Porównanie wyników 

Badana populacja 

Do badao kohortowych włączamy wyłącznie osoby 

zdrowe (pod względem badanej jednostki 
chorobowej).  

W pierwszym badaniu (bazowym) określamy 

przydział do grupy eksponowanej i 
nieeksponowanej.  

Badania „kontrolne” 

Badania kontrolne przeprowadzane są co pewien 

określony okres czasu – np. co rok, co dwa lata, itp. 

 
Podczas badao kontrolnych mierzymy natężenie ekspozycji 

oraz określamy czy wystąpił punkt koocowy (choroba). 

 
Wykorzystujemy zawsze ten sam zestaw badao, używając 

tego samego sprzętu pomiarowego, niezmienionych 
procedur pomiaru. 

Straty kohorty 

W trakcie realizacji badao może dojśd do straty osób 

uczestniczących w badaniach z powodu: 

• Migracji 
• Śmierci 
• Wystąpienia chorób innych  

niż punkt koocowy, które  
uniemożliwiają udział w badaniach 

• Odmowa udziału w badaniach 

2 

Badania kohortowe 

Ryzyko względne (RW) 

(+) 

(-) 

 

OGÓŁEM 

 

(+) 

 

a 

 

b 

 

a+b 

 

(-) 

 

c 

 

d 

 

c+d 

 

OGÓŁEM 

 

a+c 

 

b+d 

 

a+b+c+d 

choroba 

ekspozycja 

Zapadalność E(+) = a/(a+b) 
Zapadalność E(-) = c/(c+d) 

RW = a/(a+b) / c/(c+d)=  
       =a*(c+d)/(c*(a+b) 

Ryzyko Względne 

Zapadalnośd w grupie eksponowanej 

Zapadalnośd w grupie nieeksponowenej 

RW = 

RW > 1  - czynnik zwiększa szansę wystąpienia danego zjawiska 
 
RW < 1 - czynnik zmniejsza szansę wystąpienia danego zjawiska 
 
RW = 1 – czynnik nie ma wpływu na częstość występowania  
 

 

danego zjawiska 

Badania kohortowe 

(prospektywne) 

ZALETY: 
• Bezpośredni pomiar wpływu czynników etiologicznych, 

zapobiegawczych czy terapeutycznych dla naturalnej historii 

choroby 

• Dokładne określenie ryzyka rozwoju choroby (zapadalnośd, 

umieralnośd, remisja) 

• Znana ekspozycja 
• Możliwośd obserwacji wielu jednostek chorobowych 
 
WADY: 
• Wysokie koszty i trudności organizacyjne (duża grupa do badania, 

długi czas obserwacji 

• Koniecznośd zapewnienia stałego standardu diagnostycznego 
• Nieprzydatnośd do chorób o niskim współczynniku zapadalności 
• Selekcja kohorty (śmiertelnośd, migracje, odmowy) 

 

 

Ryzyko przypisane 

Ryzyko przypisane (frakcja etiologiczna) – ryzyko oszacowane dla 

populacji  
z uwzględnieniem rozpowszechnienia czynników narażenia w 
populacji generalnej.  

 
Określa odsetek wszystkich przypadków choroby  

w populacji, które są powiązane przyczynowo  
z działaniem danego czynnika ryzyka. 

 
                               p (RW – 1)       
                          p (RW – 1) + 1 

 

RP =