Marek Kudroń

Zarządzanie zapasami grup 

asortymentów

Zapasy

Zapasy to zwykle stosy surowców, materiałów, części 

zamiennych, produkcji w toku czy wyrobów gotowych, 
które gromadzone są w niezliczonych ilościach 
punktów w obrębie systemu logistycznego. 

Koszt utrzymania zapasów 

Koszt utrzymania tych 

zapasów może sięgać 
20-40% ich wartości w 
ciągu roku. Z tego 
względu sprawne i 
precyzyjne zarządzanie 
zapasami daje firmie 
określone korzyści 
ekonomiczne. 

Zapasy dóbr rzeczowych są, oprócz innych 
czynników wytwórczych, nieodłącznym 
składnikiem i uwarunkowaniem sprawnego 
przebiegu procesów gospodarczych. Wśród 
tych zapasów moŜemy wyróŜnić 
następujące grupy rodzajowe:



• Surowce i materiały 



• Produkcję w toku 



• Wyroby gotowe 



• Towary

Zapasy materiałowe 



Zapasy materiałowe są tworzone w 
przedsiębiorstwach przemysłowych, budowlanych 
itp., a ich podstawowym celem jest zapewnienie 
ciągłości procesów produkcyjnych. Występują 
one w wielu podmiotach gospodarczych i 
stanowią bardzo zróżnicowany technologicznie 
asortyment, poczynając od surowców o 
jednorodnym charakterze, a kończąc na 
przedmiotach o wysokim stopniu przetworzenia. 

Zapasy produkcji w toku 



Podobną funkcję spełniają zapasy produkcji w 
toku tworzone w różnych fazach procesów 
wytwórczych. Na ich strukturę rzeczową, wielkość, 
szybkość odnawiania itp. Zasadniczy wpływ 
wywierają technologia i organizacja produkcji. 

Zapasy wyrobów gotowych 



Zapasy wyrobów gotowych są produktami 
przeznaczonymi do sprzedaży, a ich podstawową 
funkcją jest zaspokajanie popytu zgłaszanego 
przez przedsiębiorstwa handlowe. 

Zapasy towarów 



Zapasy towarów powstają w przedsiębiorstwach 
handlowych i służą bezpośredniemu 
zaspokajaniu popytu konsumpcyjnego bądź 
produkcyjnego wynikającego w innych 
przedsiębiorstwach przemysłowych.

Zapasy moŜemy podzielić takŜe na konieczność 

Zapasy moŜemy podzielić takŜe na konieczność 

Zapasy moŜemy podzielić takŜe na konieczność 

Zapasy moŜemy podzielić takŜe na konieczność 
ich zaistnienia:

ich zaistnienia:

ich zaistnienia:

ich zaistnienia:



• bieżące, 



• cykliczne, 



• bezpieczeństwa ( w przypadku, gdy chcemy 
zapobiec wszelkim nieprzewidywalnym 
zastojom w produkcji) 



• nadmierne. 

Ogólny schemat czynności planistycznych związanych 

z zaopatrzeniem przedsiębiorstwa w niezbędne surowce materiałowe 

Na dobór środków i metod zarządzania zapasami ma 

wpływ przede wszystkim rodzaj prowadzonej 
działalności gospodarczej, która może mieć charakter: 
produkcyjny, usługowy lub handlowy. 

Przydatność i skuteczność zastosowania 

określonych narzędzi oraz metod zarządzania 
zapasami może być oceniona w konkretnych 
przypadkach, tzn. z uwzględnieniem rodzaju 
produkcji, trybu zamawiania dostaw, cech 
procesu technologicznego produkcji wyrobów 
związanych z poziomem zapasów, produkcji w 
toku i wyrobów gotowych. 

Operatywnymi narzędziami zarządzania 
zapasami w przedsiębiorstwach są: 



• normy zapasów (materiałów, produkcji nie 
zakończonej i wyrobów gotowych), 



• limitowanie zakupów materiałów, 



• kontrola zamówień z punktu widzenia wielkości 
zapasów, 



• system alarmowy o stanie zapasów w magazynie, 



• przeglądy zapasów w celu ujawnienia zapasów 
nieprawidłowych, 



• plan kredytowania środków obrotowych 

Współcześnie w coraz większym stopniu są wprowadzane 
metody naukowe sterowania przepływem materiałów –
instrumenty cybernetyczne, modele matematyczne i 
metody optymalizacji efektów ekonomicznych. Ustalane 
za ich pomocą parametry (takie jak: normy zapasów, 
ekonomiczna wielkość dostawy, terminy zamówień, 
wielkości zapasów minimalnych przy różnych wariantach 
dostaw, optymalizacja relacji między zapasami a 
produkcją i zbytem, selekcji strukturalnej zapasów, 
minimalizacji kosztów) pozwalają na sterowanie 
procesem zaopatrzenia i utrzymanie uzasadnionego 
ekonomicznie poziomu zapasów oraz jego kontrolę.