1
Prof. dr hab. inŜ. Michał LISOWSKI
michal.lisowski@pwr.wroc.pl
Uwaga: poniŜsze materiały maja charakter autorski na prawach rękopisu. Ich udostępnianie bez
zgody autora, a takŜe rozpowszechnianie jest prawnie zabronione.
DYREKTYWY UNII EUROPEJSKIEJ
Wyroby przemysłowe mogą być objęte następującymi aktami prawnymi:
•
Dyrektywami Starego Podejścia,
•
Dyrektywami Nowego Podejścia.
Wyroby nie objęte Ŝadnymi z ww. rodzajów Dyrektyw podlegają
• Dyrektywie o ogólnym bezpieczeństwie wyrobów i/lub
• krajowym aktom prawnym, jeśli takowe zostały przez dane państwo członkowskie
przyjęte.
Wykaz dyrektyw nowego podejścia wymagających oznakowania CE
L.p. Skrótowy tytuł Dyrektywy
Numer
dyrektywy
1 Sprzęt elektryczny przeznaczony do stosowania w określonym przedziale
napięć (,,urządzenia niskiego napięcia”)
2006/95/WE
2 Proste zbiorniki ciśnieniowe
87/404/EEC
3 Bezpieczeństwo zabawek
88/378/EEC
4 Materiały budowlane
89/106/EEC
5 Kompatybilność elektromagnetyczna
89/336/EEC
6 Środki ochrony indywidualnej
89/686/EEC
7 Wagi nieautomatyczne
90/384/EEC
8 Aktywne wszczepialne urządzenia medyczne
90/385/EEC
9 Urządzenia spalające paliwa gazowe
90/396/EEC
10 Nowe kotły grzejne opalane paliwami płynnymi lub gazowymi
92/42/EC
11 Materiały wybuchowe do uŜytku cywilnego
93/15/EEC
12 Urządzenia medyczne
93/42/EEC
13 Sprzęt i systemy ochronne przeznaczone do stosowania w atmosferze
potencjalnego wybuchu, tzw. Dyrektywa ATEX
94/9/EC
14 Rekreacyjne jednostki pływające
94/25/EC
2002/44/EC
15 Windy
95/16/EC
16 Urządzenia ciśnieniowe
97/23/EC
17 Bezpieczeństwo maszyn
98/37/EC
18 Diagnostyczne urządzenia medyczne in vitro
98/79/EC
19 Radiowe i telekomunikacyjne urządzenia końcowe
99/5/EC
20 Koleje linowe do transportu osób
2000/9/EC
21 Przyrządy pomiarowe
2004/22/EC
2
Dyrektywy oparte na zasadach nowego i globalnego podejścia
nie przewidujące znakowania CE
L.p.
Dyrektywa
Numer
dyrektywy
1. Opakowania i opakowania zuŜyte
94/62/WE
2. Interoperacyjność transeuropejskiego systemu kolei szybkobieŜnej
96/48/WE
3. WyposaŜenie morskie
96/98/WE
4. Interoperacyjność transeuropejskiego konwencjonalnego systemu kolei
2001/16/WE
Dyrektywy oparte na zasadach globalnego podejścia
L.p.
Dyrektywa
Numer
dyrektywy
1. Sprawność energetyczna lodówek i zamraŜarek oraz ich kombinacji
1996/57/EC
2. Przewoźne zbiorniki ciśnieniowe
1999/36/EC
3. Emisja hałasu do otoczenia przez urządzenia pracujące na zewnątrz
2000/14/EC
4. Stabilizatory oświetlenia jarzeniowego
2000/55/EC
UPROSZCZONE WYTYCZNE ODNOŚNIE IDENTYFIKACJI I STOSOWANIA
DYREKTYW NOWEGO I GLOBALNEGO PODEJŚCIA
(przetransponowanych do prawa krajowego polskimi aktami prawnymi)
Zagadnienie jest złoŜone, poniewaŜ niektóre Dyrektywy, ze względu na specyfikę wyrobów
nimi objętych, przewidują róŜne warianty i odstępstwa w zakresie procedur (modułów) oceny
zgodności. Dlatego konieczna jest dogłębna ich znajomość w celu indywidualnego podejścia do
nich, zaleŜnie od przypadku. Ponadto w funkcji stopnia zagroŜenia, jakie mogą stwarzać wyroby
szczególnie niebezpieczne, procedury (moduły) oceny zgodności są stosownie rozbudowane. W
niektórych przypadkach producent moŜe mieć do wyboru, według własnego uznania, kilka
procedur (modułów).
Zgodnie z zasadami unijnymi producent, lub jego upowaŜniony przedstawiciel, a w
wyjątkowych przypadkach importer, jest odpowiedzialny za przeprowadzenie procedur oceny
zgodności mających zastosowanie do danego wyrobu i umieszczenie oznakowania CE, jeśli takie
jest przewidywane dyrektywami.
Producent powinien wykonać poniŜsze kolejne czynności począwszy od przystąpienia do
projektowania wyrobu:
•
Ustalić juŜ na etapie projektowania jakimi dyrektywami objęty jest dany wyrób.
Sprawa ta moŜe stanowić istotną trudność, poniewaŜ wymaga od producenta ogólnego
rozeznania odnośnie istniejących dyrektyw. W skrajnych przypadkach wyrób moŜe być objęty
3
nawet pięcioma – sześcioma dyrektywami i róŜnymi procedurami w kaŜdej z nich. NaleŜy przy
tym zwracać uwagę na wyłączenia wyrobów z zakresu dyrektyw. Wyroby wyłączone z danej
dyrektywy objęte są z reguły innymi dyrektywami.
•
Sporządzić, poprzez analizę potencjalnych zagroŜeń stwarzanych przez wyrób, wykaz
mających zastosowanie zasadniczych wymagań.
•
Ustalić wykaz norm zharmonizowanych przyporządkowanych do danej dyrektywy i
mających zastosowanie do wyrobu.
Producent moŜe nie stosować norm zharmonizowanych i dowieść oceny zgodności
opracowanymi przez siebie metodami. Jest to jednak droga uciąŜliwa i kosztowna, a ponadto
nawet w przypadku świadomego wyboru niestosowania norm zharmonizowanych ich
znajomość moŜe być uŜyteczna jako wskazówka dla własnych rozwiązań.
•
Przygotować komplet dokumentacji technicznej wymagany dyrektywami.
•
Wybrać i przeprowadzić samodzielnie mające zastosowanie procedury (moduły) oceny
zgodności zgodnie z procedurą wewnętrznej kontroli produkcji lub z udziałem tzw. strony
trzeciej, gdy jej udział jest obowiązkowy. Stroną trzecią są zazwyczaj jednostki
notyfikowane. W przypadku procedury „wewnętrzna kontrola produkcji” (moduł A)
producent dobrowolnie moŜe skorzystać z usług jednostki kompetentnej, niekoniecznie
notyfikowanej. Jest to sprawa zaufania do takiej jednostki jako partnera w ocenie.
•
Po przeprowadzeniu mających zastosowanie procedur oceny zgodności z pozytywnym
wynikiem i uzyskaniu stosownych certyfikatów naleŜy sporządzić deklarację zgodności
producenta.
MoŜe ją równieŜ sporządzić upowaŜniony przez niego przedstawiciel, jeśli producent takiego
ustanowił aby działał w jego imieniu.
Wyjątkiem jest Dyrektywa zabawkowa (88/378), która deklaracji zgodności nie przewiduje.
•
Umieścić na wyrobie oznakowanie CE o właściwej formie graficznej i w określonym
dyrektywą miejscu, ewentualnie dodatkowe oznakowania, jeśli dana Dyrektywa przewiduje,
numer identyfikacyjne jednostki notyfikowanej, jeśli brała udział na etapie produkcji.
Producent zobowiązany jest do przechowywania dokumentacji technicznej wymaganej
dyrektywami, z reguły przez 10 lat od daty zakończenia produkcji ostatniego egzemplarza
wyrobu.
Niedopuszczalne jest umieszczanie oznakowania CE:
• na wyrobach nie objętych Dyrektywami Nowego Podejścia,
• jak równieŜ objętych niektórymi z nich ale nie przewidującymi znakowania CE,
• bez przeprowadzania stosownych procedur oceny zgodności z pozytywnym rezultatem.
4
DYREKTYWA NISKONAPIĘCIOWA
„Sprzęt elektryczny niskiego napięcia”
Dyrektywa Niskonapięciowa, nazywana w skrócie Dyrektywą LVD od nazwy angielskiej
„Low-Voltage Directive” obejmuje bardzo duŜy asortyment wyrobów i zapewne dla kaŜdego
elektryka jest najwaŜniejszą dyrektywą. Dyrektywa ta została ustanowiona 19 lutego 1973 r. w
Europejskie Wspólnocie Gospodarczej EWG, czyli jeszcze przed powstaniem Unii Europejskiej
(UE). Dotyczy ona harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do sprzętu
elektrycznego przewidzianego do stosowania w określonych granicach napięcia. W 1973 roku
oznaczono ją numerem 73/23/EWG. 22 lipca 1993 do Dyrektywy tej wprowadzono uzupełnienia
Dyrektywą 93/68/EWG. Od tego czasu Dyrektywę tę oznaczano symbolem 73/23/EWG +
93/68/EWG. Została ona wprowadzona do ustawodawstw wszystkich krajów członkowskich Unii
europejskiej, w tym równieŜ do polskiego ustawodawstwa. 12 grudnia 2006 r. Parlament Europejski
zatwierdził dalsze niewielkie zmiany w Dyrektywie Niskonapięciowej i nadał jej numer
2006/95/WE (Dz. Urz. UE L 374 z 27.12.2006 r.). Ta ostatnia wersja Dyrektywy Niskonapięciowej
została wdroŜona do ustawodawstw członków UE w miejsce wcześniej obowiązującej. Obecnie w
Polsce obowiązuje Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dn. 21 sierpnia 2007 r. w sprawie
zasadniczych wymagań dla sprzętu elektrycznego (Dz.U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1089), które
wdraŜa ostatnią wersję Dyrektywy Niskonapięciowej.
Dyrektywa Niskonapięciowa obejmuje sprzęt elektryczny przeznaczony do uŜytkowania
przy napięciach od 50 V do 100 V prądu przemiennego i od 75 V do 1500 V napięcia stałego.
Dyrektywa ta nie obejmuje sprzętu elektrycznego o napięciach niŜszych od 50 V prądu
przemiennego i 75 V prądu stałego. NaleŜy stąd domniemywać, Ŝe w świetle tej dyrektywy sprzęt
elektryczny o tak małych napięciach nominalnych moŜna uwaŜać za bezpieczny pod względem
zagroŜenia poraŜeniem elektrycznym.
Sprzęt elektryczny o napięciach wyŜszych od 1000 V napięcia przemiennego i 1500 V napięcia
stałego, nazywany sprzętem wysokonapięciowym” nie podlega Ŝadnej dyrektywie. Jego ocenę
zgodności dokonuje się w oparciu o normy jego dotyczące i Dyrektywę o ogólnym bezpieczeństwie
wyrobów. JeŜeli nie dotyczy go Ŝadna z „dyrektyw nowego podejścia”, to sprzętu tego nie oznacza
się znakiem zgodności CE.
KaŜdy elektryk lub kandydat na elektryka (czytaj student Wydziału Elektrycznego) powinien
dokładnie zapoznać się z Dyrektywą Niskonapięciową. Dlatego dołączono ją do tych materiałów
pomocniczych w postaci obowiązującego w Polsce Rozporządzenia Ministra Gospodarki. NaleŜy
zwrócić uwagę na §2, w którym podano sprzęt wyłączony z Dyrektywy Niskonapięciowej.
Załącznik:
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dn. 21 sierpnia 2007 r. w sprawie zasadniczych wymagań
dla sprzętu elektrycznego (Dz. U. 2007, Nr 155, poz. 1089)