x
1
M
n
M
1
M
2
179,5
118,5
x
1
x
1
0,0629
Zadnie 12.3.
Napędzany silnikiem wał stalowy o stałej średnicy, obracając się ze stałą prędkością
n obr
/min przekazuje moc do dwóch maszyn, których zapotrzebowanie mocy wynosi
odpowiednio N
1
i N
2
. Wyznaczyć wymaganą moc silnika. Sporządzić wykres momentów
skręcających. Dobrać średnicę wału i dla tej średnicy sporządzić wykres kątów skręcenia.
Sporządzić wykres naprężeń stycznych wzdłuż promienia wału i napędowego koła pasowego
(przekrój A). Koło pasowe o średnicy D wykonane z aluminium
Dane: a = 0,8m, D = 12 cm, N
1
= 10 kW, N
2
= 15 kW, n = 1200 obr/min,
dla stali:
= 83 GPa,
= 40 MPa, dla aluminium:
= ?? MPa.
Praca potrzebna do obrotu wału o kąt
= , jest równa =
=
, gdzie
ω
jest
prędkością kątową [rad/s]. Moc silnika N, jest pracą L wykonaną w jednostce czasu,
=
=
=
30 ,
=
30
.
We wzorach uwzględniono związek pomiędzy
ω
wyrażoną w radianach oraz n-liczbą
obrotów na minutę:
= 2 /60.
Wartość momentów skręcających:
=
30
= 10 ∙ 10
30
∙ 1200 !/ " = 79
,
%
=
%
30
= 15 ∙ 10
30
∙ 1200 !/ " = 118,5
,
0,5a
a
N
2
1,2a
N
1
x
1
A
C
N
B
D
0,2a
E
Wektory
momentów
skręcających
M
s
[Nm]
0,0325
[rad]
a)
c)
b)
Naprężenia styczne
w wale i kole pasowym
τ
max
=
40
0,9
[MPa]
Wyznaczenie momentu napędzającego :
∑
=
)
− −
%
= 0 ,
)
= 79
+ 118,5
= 179,5
Podpory B i E są łożyskami zapewniającymi obrót wału bez oporów ruchu. Przedziały
zmienności momentu skręcającego określono jako:
ABC
CDE
,-
= −
= 179,5
,
-.
= −
%
= −118,5
.
Naprężenia styczne, projektowanie średnicy wału, kąty skręcenia.
Wał o przekroju kołowym pełnym o stałej średnicy,
/
0
=
1∙2
3
%
,
4
0
=
12
5
6
.
Najbardziej wytężony odcinek wału AC, gdzie max wartość naprężenia stycznego
7
8 9
,-
=
:
;<
=
>
=
:
;<
12
5
16 ≤
.
Obliczenie średnicy wału:
@ ≥ B
6:
;<
1C
D
5
= E
6∙ F,GHIJK8
1∙L,M
NO
PQR
5
= 2,84 T ,
Przyjęto średnicę wału d = 2,84 cm: J
o
=6,39 cm
4
, W
o
=4,5 cm
3
, G
st
J
o
= 53037 kNcm
2
.
Max naprężenia styczne wzdłuż poszczególnych odcinków wału wynoszą:
odcinek AC:
7
8 9
,-
=
:
;<
=
>
=
F,GH IJK8
L,H K8
5
= 3,99
IJ
K8
R
= 39,9 UV
odcinek CE:
7
8 9
-.
=
:
<W
=
>
=
,XH IJK8
L,H K8
5
= 2,63
IJ
K8
R
= 26,3 UV
Max naprężenie styczne wału stalowego, równe naprężeniom dopuszczalnym
7
8 9
≈
40 MPa , występuje wzdłuż AC, na powierzchni bocznej wału w kierunku równoległym i
prostopadłym do osi.
Aluminiowe koło pasowe o średnicy D = 10 cm: J
o
= 981,7 cm
4
, W
o
= 196,3 cm
4
.
7
8 9
,
=
,
4
0
=
17,95 ] T
196,3 T
= 0,09
]
T
%
= 0,9 UV
W kole pasowym naprężenia styczne znacznie niższe od dopuszczalnych.
Kąt skręcenia przekroju B:
^
=
:
_
;`
· ,%
bc
d
=
F,GHIJK8∙G6 K8
H M F IJK8
R
= 0,0325 !V@
Kąt skręcenia przekroju C (całkowity kąt skręcania):
K
=
^
+
:
_
`<
· ,F
bc
d
=
,XH IJK8∙ 6 K8
H M F IJK8
R
= 0,0325 + 0,0304 = 0,0629 !V@ .
M
CE
M
AC
M
n
A
E
M
2