Mechanika dla studentów I roku
Zestaw 2: kinematyka
1. Kinematyka – jednostki.
a) Goł b osi ga szybko v = 1800 cm/s. Wyrazi t szybko w km/h.
b) Przyspieszenie a = 240 cm/s
2
wyrazi w m/min
2
.
c)
rednia szybko poci gu osobowego wynosi v = 54 km/h. Wyrazi t
szybko w cm/s.
d) Przyspieszenie a = 9,80 m/s
2
wyrazi w km/h
2
.
2. Kinematyka – ruch jednowymiarowy.
Ciało porusza si ruchem prostoliniowym bez pr dko ci pocz tkowej i ze stałym
przyspieszeniem o warto ci a = 18 cm/s
2
. Obliczy drog s przebyt przez to ciało w
ci gu t = 20 s, licz c od momentu rozpocz cia ruchu .
3. Kinematyka – ruch jednowymiarowy.
Ciało porusza si po linii prostej ze stałym co do warto ci przyspieszeniem a = 4,5
m/s
2
. Wyznaczy pr dko pocz tkow tego ciało, je eli wiadomo, e po czasie t = 5 s
od chwili rozpocz cia ruchu jego pr dko wynosi v = 3,25 m/s. Jak drog przebyło
to ciało w czasie pierwszych 5 s swego ruchu?
4. Kinematyka – ruch jednowymiarowy.
Ciało porusza si ruchem prostoliniowym bez pr dko ci pocz tkowej. Wiadomo, e w
ci gu pi tej sekundy ruchu ciało przebyło drog s = 3,6 m. Ile wynosi przyspieszenie
tego ciała.
5. Kinematyka – ruch jednowymiarowy.
Dwie cz stki poruszaj si wzdłu osi OX, naprzeciw siebie, z szybko ciami
odpowiednio 1,5 m/s i 3,5 m/s. W chwili rozpocz cia ruchu cz stki s od siebie
odległe o 300 m. Kiedy i gdzie cz stki si spotkaj ? Zadania rozwi za rachunkiem
oraz wykre lnie.
6. Kinematyka – ruch jednowymiarowy.
Dwie cz stki poruszaj si wzdłu osi OX z pr dko ciami odpowiednio v
1
= 8 m/s i v
2
= 4 m/s. Poło enia pocz tkowe obu cz stek wynosz x
1
(0) = -21 m, a x
2
(0) = 7 m. Po
jakim czasie pierwsza cz stka dogoni drug i w jakim miejscu to nast pi? Sporz dzi
wykres ruchu czyli wykres funkcji x
1
(t) i x
2
(t).
7. Kinematyka – ruch jednowymiarowy.
Z miasta wyrusza samochód, poruszaj cy si ruchem jednostajnym prostoliniowym
(wzdłu osi OX) z szybko ci 80 km/h. Po upływie 1,5 h, w lad za samochodem
wyrusza motocykl, którego szybko wynosi 100 km/h. Po jakim czasie i w którym
miejscu motocykl dogoni samochód? Sporz dzi wykres ruchu x(t) dla samochodu i
motocykla.
8. Kinematyka – ruch jednowymiarowy.
Ciało porusza si ruchem prostoliniowym wzdłu osi OX i wiadomo, e x(t) = At +
B/(t+C)+Dt
3
. Warto ci stałych wynosz odpowiednio: A = 2 m/s, B = 1 m·s, C = 3 s
oraz D = 2 m/s
3
. Obliczy redni pr dko oraz rednie przyspieszenie tego ciała w
pierwszej, drugiej i trzeciej sekundzie ruchu. Obliczy tak e szybko i przyspieszenie
chwilowe po pierwszej, drugiej i trzeciej sekundzie ruchu
9. Kinematyka – ruch jednowymiarowy.
Ciało porusza si ruchem prostoliniowym wzdłu osi OX i wiadomo, e x(t) = At +
B/(t
2
+C)+Dt
2
. Warto ci stałych wynosz odpowiednio: A = 1 m/s, B = 2 m·s
2
, C = 3 s
2
oraz D = 3 m/s
2
. Obliczy redni pr dko oraz rednie przyspieszenie tego ciała w
pierwszej, drugiej i trzeciej sekundzie ruchu. Obliczy tak e szybko i przyspieszenie
chwilowe po pierwszej, drugiej i trzeciej sekundzie ruchu.
10. Kinematyka – ruch jednowymiarowy.
Ciało porusza si ruchem prostoliniowym wzdłu osi OX i wiadomo, e x(t) = A +
Bt
2
+Ct
3
. Warto ci stałych wynosz odpowiednio: A = 3 m, B = 2 m/s
2
, C = 1 m/s
3
.
Obliczy redni pr dko oraz rednie przyspieszenie tego ciała w pierwszej, drugiej
i trzeciej sekundzie ruchu. Obliczy tak e szybko i przyspieszenie chwilowe po
pierwszej, drugiej i trzeciej sekundzie ruchu
11. Kinematyka – ruch jednowymiarowy (spadek swobodny).
W szyb kopalni o gł boko ci h = 42,5 m spada swobodnie kamie . Po jakim czasie od
chwili puszczenia kamienia usłyszymy jego uderzenie w dno szybu? Szybko
rozchodzenia si fal głosowych w powietrzu wynosi c = 340 m/s.
12. Kinematyka – ruch jednowymiarowy (spadek swobodny).
Ciało spada swobodnie z wysoko ci h = 19,6 m. Jak drog ciało przeb dzie w ci gu
pierwszej 0,1 s ruchu, a jak w ci gu ostatniej 0,1 s ruchu? Opór powietrza zaniedba .
13. Kinematyka – ruch jednowymiarowy (spadek swobodny).
Ciało swobodnie spadaj ce przebyło w ostatniej sekundzie swego ruchu drog s = 23,1
m. Z jakiej wysoko ci spadło ciało i ile trwał cały spadek tego ciała?
14. Kinematyka – ruch dwuwymiarowy (rzut uko ny).
Pocisk wystrzelono z szybko ci v
0
i pod k tem do poziomu. Znale :
a) zale no współrz dnych pocisku od czasu x(t) oraz y(t);
b) równanie toru ruchu;
c) składowe pr dko ci v(t) oraz szybko v;
d) zasi g rzutu, czas jego trwania, maksymaln wysoko na jak wzniesie si pocisk.
Pod jakim k tem nale y wystrzeli pocisk, aby zasi g rzutu był maksymalny? Dla
jakiej warto ci k ta , zasi g rzutu b dzie dwa raz wi kszy od osi gni tej wysoko ci?
Opory powietrza zaniedba . Ruch odbywa si w obecno ci stałego i skierowanego
pionowo w dół przyspieszenia ziemskiego o warto ci g.
15. Kinematyka – ruch dwuwymiarowy (rzut poziomy).
Cz stk rzucono poziomo z szybko ci v
0x
= 15 m/s. Obliczy przyspieszenie
normalne i styczne tej cz stki oraz promie krzywizny toru
tej cz stki po czasie 1
sekundy od momentu rozpocz cia ruchu. Opory powietrza zaniedba . Ruch odbywa
si w obecno ci stałego i skierowanego pionowo w dół przyspieszenia ziemskiego o
warto ci g.
16. Kinematyka – ruch dwuwymiarowy.
Ruch cz stki opisuj równania:
( )
cos
,
( )
sin
,
x t
a
t
y t
a
t
ω
ω
=
=
gdzie a i
s dodatnimi stałymi. Znale
a) równanie toru ruchu;
b) składowe styczn i normaln przyspieszenia cz stki;
c) warto promienia krzywizny
.
17. Kinematyka – ruch trójwymiarowy.
Ruch cz stki opisuj równania:
( )
/
2
( )
cos 2
, e
, 1
,
t
t
R
t
at
τ
ω
−
=
+
r
gdzie R,
, i a s stałymi o odpowiednim wymiarze (jakim?). Wyznaczy składowe
pr dko ci i przyspieszenia cz stki jako funkcje czasu.
18. Kinematyka – ruch trójwymiarowy.
Ruch cz stki opisuj równania:
( )
/
4
( )
cos 3
, e
, 1
,
t
t
R
t
bt
τ
ω
−
=
+
r
gdzie R,
, i b s stałymi o odpowiednim wymiarze (jakim?). Wyznaczy składowe
pr dko ci i przyspieszenia cz stki jako funkcje czasu.
19. Kinematyka – ruch trójwymiarowy.
Ruch cz stki opisuj równania:
( )
/
( )
sin
, e
, 1
,
t
t
R
t
ct
τ
ω
−
=
+
r
gdzie R,
, i c s stałymi o odpowiednim wymiarze (jakim?). Wyznaczy składowe
pr dko ci i przyspieszenia cz stki jako funkcje czasu.
20. Kinematyka – ruch trójwymiarowy.
Równania ruchu dwóch cz stek opisuj równania:
2
1
01
1
1
2
02
2
1
( )
,
2
( )
,
t
t
t
t
t
=
+
+
=
+
r
r
v
a
r
r
v
gdzie odpowiednie wektory maj (w układzie jednostek SI) nast puj ce składowe:
01
1
1
02
2
[0, 2, 0],
[3,1, 2],
[2, 2, 0];
[1, 0,1],
[0, 2,1].
=
=
=
=
=
r
v
a
r
v
Wyznaczy :
a) pr dko u(t) cz stki drugiej wzgl dem cz stki pierwszej;
b) przyspieszenie a(t) cz stki drugiej wzgl dem cz stki pierwszej.
21. Kinematyka – ruch trójwymiarowy.
Równania ruchu dwóch cz stek opisuj równania:
1
01
1
2
02
2
( )
,
( )
,
t
t
t
t
=
+
=
+
r
r
v
r
r
v
gdzie odpowiednie wektory maj (w układzie jednostek CGS) nast puj ce składowe:
01
1
02
2
[ 3, 0, 0],
[2, 0, 0];
[0, 3, 0],
[0, 3, 0].
= −
=
=
−
=
r
v
r
v
Wyznaczy pr dko u(t) cz stki drugiej wzgl dem cz stki pierwszej. Kiedy i gdzie
obie cz stki b d najbli ej siebie.
22. Kinematyka – ruch trójwymiarowy.
Równania ruchu dwóch cz stek opisuj równania:
2
1
2
2
( )
4 9 , 1, 2
,
( )
2 7 ,1 8 , 5 ,
t
t
t
t
t
t
t
=
+
−
+
=
−
−
−
r
r
gdzie liczby w powy szym wzorze maj odpowiednie wymiary (jakie?). Opisa ruch
cz stki drugiej wzgl dem pierwszej wyznaczaj c odpowiedni wektor poło enia,
pr dko i przyspieszenie. Czy mo na okre li , jakim ruchem porusza si cz stka
druga wzgl dem cz stki pierwszej?
23. Kinematyka – ruch trójwymiarowy.
Cz stka porusza si ze stałym przyspieszeniem g, wzgl dem punktu O. Wiadomo, e
cz stka przechodzi przez trzy punkty P
1
, P
2
i P
3
w chwilach czasu t
1
, t
2
i t
3
. Poło enia
tych punktów wzgl dem punktu O okre lone s odpowiednio wektorami: r
1
, r
2
i r
3
.
Wyrazi g za pomoc t
1
, t
2
, t
3
, r
1
, r
2
i r
3
.
Wskazówki
•
Je eli ruch cz stki opisuje wektor poło enia r(t), to pr dko cz stki (zwan te
pr dko ci chwilow ) definiujemy jako pochodn tego wektora po czasie:
( )
( )
( ).
d t
t
t
dt
=
=
r
v
r
•
Przyspieszenie cz stki (zwane te przyspieszeniem chwilowym) definiujemy jako
pochodn wektora pr dko ci po czasie, co oznacza te drug pochodn wektora
poło enia po czasie:
( )
( )
( )
( ).
d t
t
t
t
dt
=
=
=
v
a
v
r
•
Wiadomo, e dla ruchu cz stki ze stał pr dko ci v
0
wzdłu osi OX, poło enie dane
jest wzorem:
0
0
( )
.
x t
x
v t
= +
W podanej relacji x
0
oznacza poło enie cz stki w chwili t = 0.
•
Wiadomo, e dla ruchu cz stki ze stałym przyspieszeniem a
0
wzdłu osi OX,
poło enie cz stki dane wzorem:
2
0
0
0
1
( )
.
2
x t
x
v t
a t
= +
+
W przypadku takiego ruchu, szybko cz stki dana jest wzorem:
0
0
( )
.
v t
v
a t
= +
W podanych relacjach x
0
oznacza poło enie cz stki w chwili t = 0, a v
0
oznacza
pr dko cz stki dla t = 0.
•
Wiadomo, e dla ruchu cz stki ze stał pr dko ci v
0
, poło enie dane jest wzorem:
0
0
( )
.
t
t
= +
r
r
v
W podanej relacji r
0
oznacza wektor poło enia cz stki w chwili t = 0.
•
Wiadomo, e dla ruchu cz stki ze stałym przyspieszeniem a
0
, poło enie cz stki dane
wzorem:
2
0
0
0
1
( )
.
2
t
t
t
= +
+
r
r
v
a
W przypadku takiego ruchu, pr dko cz stki dana jest wzorem:
0
0
( )
.
t
t
=
+
v
v
a
W podanych relacjach r
0
oznacza wektor poło enia cz stki w chwili t = 0, a v
0
oznacza pr dko cz stki dla t = 0.
•
Je eli poło enie cz stki opisane jest przez wektor wodz cy r(t), to redni pr dko
tej e cz stki w przedziale czasu (t
1
, t
2
) definiowana jest nast puj co:
2
1
1
2
2
1
( )
( )
( , )
.
sr
t
t
t t
t
t
−
=
−
r
r
v
•
Je eli pr dko cz stki opisana jest przez wektor v(t), to rednie przyspieszenie tej e
cz stki w przedziale czasu (t
1
, t
2
) definiowane jest nast puj co:
2
1
1
2
2
1
( )
( )
( , )
.
sr
t
t
t t
t
t
−
=
−
v
v
a
•
Szybko cz stki v definiujemy jako warto (długo ) wektora pr dko ci v:
.
v
=
v
•
Przyspieszenie styczne to rzut wektora przyspieszenia na prost styczn do toru ruchu.
Mo na udowodni , e warto tego przyspieszenia jest równa pochodnej czasowej z
szybko ci:
.
s
a
v
=
•
Przyspieszenie normalne to rzut wektora przyspieszenia na prost prostopadł do toru
ruchu i le c w tej samej płaszczy nie co wektor przyspieszenia i jego składowa
styczna. Warto ci przyspieszenia całkowitego, normalnego i stycznego zwi zane s
przez relacj wynikaj c z twierdzenia Pitagorasa.
•
Dla cz stki poruszaj cej si z szybko ci v i przyspieszeniem normalnym o warto ci
a
n
, promie krzywizny toru dany jest wzorem:
2
.
n
v
a
ρ
=
Uwaga!
Zadania 1, 14, 15 i 16 s przeznaczone dla wszystkich grup. Zadanie numer 23 jest zadaniem
nadobowi zkowym i jego rozwi zanie mo na nadsyła poczt elektroniczn do
prowadz cego wiczenia. Nadesłanie rozwi zania jest premiowane podobnie, jak poprawne
rozwi zanie zadania podczas wicze .
Pozostałe zadania s przydzielone dla poszczególnych grup według nast puj cego klucza:
•
Grupy poniedziałkowe – zadania 2, 5, 8, 11, 17, 20.
•
Grupy czwartkowe – zadania 3, 6, 9, 12, 18, 21.
•
Grupy pi tkowe – zadania 4, 7, 10, 13, 19, 22.
Prof. dr hab. Jerzy Konior
Dr Bartłomiej Głowacz
Dr Andrzej Odrzywołek
Dr Jakub Prauzner-Bechcicki
Dr Aleksandra Wro ska